ജനകസ്യേവ സദ്ബുദ്ധേസ് സ്വയമ് ഏവ വിവേകിനഃ । വികാസമ് ഏത്യ് അയം ദേഹീ ദേവഃ പ്രാതര് ഇവാമ്ബുജമ്
ജനകന്റേതുപോലെ നല്ല ബുദ്ധിയുള്ള ജ്ഞാനിയിലും ഈ ശരീരധാരി സ്വാഭാവികമായി വികസിക്കുന്നു; പ്രഭാതത്തിൽ താമരപൂവ് വിരിയുന്നതുപോലെ.
സംശാന്തമനനം ചിത്തം വിചാരേണ വിലീയതേ । ഗലദ്വര്ണാകൃതിസ്പര്ശമ് ആതപേന ഹിമം യഥാ
ചിന്തകള് ശാന്തമായ മനസ്സ് ആലോചനയിലൂടെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ സൂര്യപ്രകാശത്തില് നിറവും രൂപവും തണുപ്പും നഷ്ടപ്പെട്ട മഞ്ഞ് അലിയുന്നതുപോലെ.
അയമ് ഏവാഹമ് ഇത്യ് അസ്യാം നിശായാമ് ഉദിതേ ക്ഷയേ । സ്വയം സര്വഗതസ് സ്ഫാരസ് സ്വാലോകസ് സമ്പ്രവര്തതേ
‘ഇതാണ് ഞാന്’ എന്ന ഭാവം അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ട രാത്രിയില് അസ്തമിച്ചുപോകുമ്പോള്, സ്വയം പരവ്യാപകമായ പ്രകാശം പോലെ ഉള്ളിലെ സത്യസ്വഭാവം തെളിയുന്നു.
അയമ് ഏവാഹമ് ഇത്യ് അസ്മിന് സങ്കോചേ വിലയം ഗതേ । അനന്തഭുവനവ്യാപീ വിസ്താരസ് സമ്പ്രജായതേ
‘ഇതാണ് ഞാന്’ എന്ന സംകുചിതമായ ഭാവം അപ്രത്യക്ഷമായാല്, അനന്തമായ ലോകങ്ങളെ വ്യാപിക്കുന്ന വിശാലമായ ബോധം ഉദിക്കുന്നു.
ജനകേന പരിത്യക്താ യഥാഹങ്കാരവാസനാ । തഥാ ത്വമ് അപി സദ്ബുദ്ധേ വിചാര്യാന്തഃ പരിത്യജ
ജനകന് എങ്ങനെ അഹങ്കാരത്തിന്റെ പ്രവണതകള് ഉപേക്ഷിച്ചുവോ, അതുപോലെ നീയും സത്യബുദ്ധിയോടെ ആലോചിച്ച് അഹങ്കാരഭാവങ്ങള് മനസ്സില് നിന്നു വിട്ടുകളയണം.
അഹങ്കാരാമ്ബുദേ ക്ഷീണേ ചിദ്വ്യോമ്നി വിമലേ ഽമലഃ । നൂനം പ്രകടതാമ് ഏതി സ്വാലോകോ ഭാസ്കരഃ പരഃ
അഹങ്കാരത്തിന്റെ മേഘം ശുദ്ധമായ മനസ്സിന്റെ ആകാശത്ത് പൂർണ്ണമായും അകന്നാൽ, അതിന്റെ സ്വന്തം പ്രകാശമായ പരമസൂര്യൻ ഉറപ്പായും തെളിഞ്ഞ് പ്രത്യക്ഷമാകും.
ഏതാവദ് ഏവാതിതമോ യദ് അഹമ്ഭാവഭാവനമ് । തസ്മിഞ് ശമമ് ഉപായാതേ പ്രകാശ ഉപജായതേ
'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം വളർത്തുന്നതാണ് ഇരുണ്ടതിന്റെ അർത്ഥം; അതു ശമിച്ചാൽ പ്രകാശം ഉദിക്കുന്നു.
നാഹമ് അസ്മി ന ചാന്യോ ഽസ്തി ന ച നാസ്തീതി ഭാവിതമ് । മനഃ പ്രശാന്തിമ് ആയാതം നോപാദേയേഷു മജ്ജതി
'ഞാനില്ല, മറ്റൊന്നുമില്ല, ഇല്ലാതിരിപ്പുമില്ല' എന്ന ബോധം മനസ്സിൽ ഉറപ്പായാൽ, മനസ്സ് സമാധാനത്തിലേക്ക് എത്തി, നേടേണ്ടതിലോ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതിലോ ഇനി അകപ്പെടുന്നില്ല.
ഉപാദേയാനുപതനം ഹേയൈകാന്തവിവര്ജനമ് । യദ് ഏതന് മനസോ രാമ തം ബന്ധം വിദ്ധി നേതരത്
രാമാ, നേടേണ്ടതിനെ പിന്തുടരുകയും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതിനെ ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മനസ്സിന്റെ ഈ പ്രവൃത്തി മാത്രമാണ് ബന്ധനം; ഇതല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമില്ല എന്നു മനസ്സിലാക്കണം.
മാ ഖേദം ഭജ ഹേയേഷു മോപാദേയപരോ ഭവ । ഹേയാദേയദൃശൌ ത്യക്ത്വാ ശേഷസ്ഥസ് സ്വസ്ഥതാം വ്രജ
നീ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതിൽ മനസ്സു വേദനിപ്പിക്കരുത്, നേടേണ്ടതിൽ അതിയായ ആസക്തി കാണിക്കരുത്. ഉപേക്ഷിക്കലും സ്വീകരിക്കലും എന്ന രണ്ടു ദൃഷ്ടികളും വിട്ട്, ശേഷിക്കുന്നതിൽ മനസ്സു നിലനിര്ത്തി, ആത്മസുഖം നേടുക.
യേഷാമ് ഇദമ് ഉപാദേയമ് ഇദം ഹേയമ് ഇതി സ്ഥിതിഃ । വിലീനാ തേ ന വാഞ്ഛന്തി ന ത്യജന്തീഹ നേതരേ
‘ഇത് സ്വീകരിക്കേണ്ടതാണ്, ഇത് ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്’ എന്ന നിലപാട് വിട്ടവരിൽ ആഗ്രഹമോ ഉപേക്ഷണമോ ഒന്നുമില്ല; അവർ എല്ലാം ലയിച്ചവരാണ്, മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെ ആഗ്രഹിക്കുകയോ ഉപേക്ഷിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.
ഹേയോപാദേയകലനേ ക്ഷീണേ യാവന് ന ചേതസി । ന താവത് സമതാ ഭാതി സാഭ്രേ വ്യോമ്നീവ ചന്ദ്രികാ
സ്വീകരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കലും എന്ന കണക്കുകൂട്ടൽ മനസ്സിൽ തീർന്നില്ലെങ്കിൽ, സമത്വം തെളിഞ്ഞു കാണപ്പെടില്ല; മേഘം നിറഞ്ഞ ആകാശത്തിൽ ചന്ദ്രിക തെളിയാത്തതുപോലെയാണ് അതു.
അവസ്ത്വ് ഇദമ് ഇദം വസ്തു യസ്യേതി ലുലിതം മനഃ । തസ്മിന് നോദേതി സമതാ ശാഹോട ഇവ മഞ്ജരീ
‘ഇത് യാഥാർത്ഥ്യമല്ല, ഇത് യാഥാർത്ഥ്യമാണ്, ഇത് എനിക്ക് സ്വന്തമാണ്’ എന്ന ചിന്തകളാൽ മനസ്സു അലയുന്നവനിൽ സമത്വം ഉദയിക്കില്ല; ഉണങ്ങിയ കൊമ്പിൽ പൂവ് വിരിയാത്തതുപോലെയാണ് അതു.
യുക്തായുക്തൈഷണാ യത്ര ലാഭാലാഭവിലാസിനീ । സമതാസ്വച്ഛതാ തത്ര കുതോ നൈരാശ്യഹാസിനീ
ശരിയായതും തെറ്റായതുമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ ലാഭം നഷ്ടം എന്നിവയുമായി കളിക്കുന്നിടത്ത് സമത്വവും മനസ്സിന്റെ തെളിച്ചവും എങ്ങനെയുണ്ടാകാം? നിരാശയില്ലായ്മയുടെ പുഞ്ചിരി അവിടെ എങ്ങനെയുണ്ടാവും?
ഏകസ്മിന് ബ്രഹ്മതത്ത്വേ ഽസ്മിന് വിദ്യമാനേ നിരാമയേ । നാനാനാനാതയാ നിത്യം കിമ് അയുക്തിഃ ക്വ യുക്തതാ
ഈ ഒരൊറ്റ ശുദ്ധമായ ബ്രഹ്മതത്വം ദു:ഖരഹിതമായി നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ശരിയും തെറ്റും എന്നതിനു എന്ത് അർത്ഥം? വൈവിധ്യത്തിനോ വ്യത്യാസത്തിനോ അവിടെ സ്ഥാനം എവിടെയാണ്?
ഈപ്സിതാനീപ്സിതാശങ്കേ മര്കട്യൌ ചിത്തപാദപേ । ചഞ്ചലേ സ്ഫുരതോ യസ്മിന് കുതസ് തസ്യേഹ സോമ്യതാ
മനസ്സെന്ന വൃക്ഷത്തിൽ ആഗ്രഹവും ഭയവും എന്ന കുരങ്ങുകൾ ഇഷ്ടവും അനിഷ്ടവുമായ ചിന്തകളിൽ ചാടിക്കളിക്കുമ്പോൾ, അങ്ങനെയുള്ള അശാന്തതയിൽ എങ്ങനെയാകും മനസ്സിന്റെ സമാധാനം?
നിരാശതാ നിര്ഭയതാ നിത്യതാ സമതാ ജ്ഞതാ । നിരീഹതാ നിഷ്ക്രിയതാ സോമ്യതാ നിര്വികല്പതാ
നിരാശയില്ലായ്മ, ഭയമില്ലായ്മ, സ്ഥിരത, സമത്വം, ജ്ഞാനം, ആഗ്രഹരഹിതത്വം, പ്രവർത്തനരഹിതത്വം, സൗമ്യത, സംശയരഹിതത്വം —
ധൃതിര് മൈത്രീ സ്മൃതിസ് തുഷ്ടിര് മുദിതാ മൃദുഭാഷിതാ । ഹേയോപാദേയനിര്മുക്തം ജ്ഞം യാന്തി വനിതാ രതാഃ
ദൃഢനിശ്ചയം, സൗഹൃദം, ഓർമ്മ, സന്തോഷം, ആനന്ദം, മൃദുവായ സംസാരമൊക്കെയും സ്വീകരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കലും ഇല്ലാതെ സത്യം പ്രിയമുള്ള ജ്ഞാനികൾക്കു സ്വാഭാവികമായി എത്തുന്നു.
ധാവമാനമ് അധോ ഭോഗാംശ് ചിത്തം പ്രത്യാഹരേദ് ബലാത് । പ്രത്യാഹാരേണ പതിതമ് അധോ വാരീവ സേതുനാ
മനസ്സ് ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിലേക്കു താഴോട്ട് ഓടുമ്പോൾ, അതിനെ ബലമായി പിൻവലിക്കണം; അങ്ങനെ പിൻവലിച്ചാൽ, വെള്ളം അണക്കെട്ടിൽ പിടിച്ചിരിപ്പതുപോലെ മനസ്സും നിയന്ത്രിക്കപ്പെടും.
ബാഹ്യാന് അര്ഥാന് ഇമാംസ് ത്യക്ത്വാ തിഷ്ഠന് ഗച്ഛന് സ്വപഞ് ശ്വസന് । സര്വഥാ സര്വദാ സര്വാന് ആന്തരാംശ് ച നിവാരയേത്
ബാഹ്യവസ്തുക്കൾ ഉപേക്ഷിച്ച ശേഷം, നിൽക്കുമ്പോഴും നടക്കുമ്പോഴും ഉറങ്ങുമ്പോഴും ശ്വസിക്കുമ്പോഴും എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലായിടത്തും എല്ലാ ആന്തരിക ചലനങ്ങളും നിയന്ത്രിക്കണം.
ഗൃഹീതതൃഷ്ണാശഫരി വാസനാജാലമ് ആബിലമ് । സംസാരവാരി പ്രസൃതം ചിന്താതന്തുഭിര് ആതതമ്
തൃഷ്ണ എന്ന മീൻ പിടിച്ച വാസനയുടെ വലകൊണ്ട് മങ്ങിപ്പോയ ഈ Samsara എന്ന വെള്ളം, ചിന്തയുടെ നൂലുകൾ കൊണ്ട് നീട്ടി ഒഴുകുന്നു.
അനയാ തീക്ഷ്ണയാ താത ച്ഛിന്ദ്ധി ബുദ്ധിശലാകയാ । വാത്യയേവാമ്ബുദം കാലോ വഹന്ത്യാ വിതതേ പദേ
കണ്ണേ, നിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ ബുദ്ധിയുടെ സൂചിയുപയോഗിച്ച്, കാലം കൊണ്ടുപോകുന്ന ഈ വഴിയുടെ വിശാലതയെ, ഒരു കാറ്റ് മേഘത്തെ പടർന്നുപോകുന്നതുപോലെ, നീ തുരന്ന് മാറ്റണം.
അസ്യ സംസാരവൃക്ഷസ്യ മൂലം ദോഷാങ്കുരാസ്പദമ് । ധുര്യധീരേണ ധൈര്യേണ പ്രോദ്ധരോദ്ധുരയാ ധിയാ
ഈ ലോകജീവിതത്തിന്റെ വൃക്ഷത്തിന്റെ വേരാണ് ദോഷങ്ങളുടെ മുളകൾ വളരുന്ന സ്ഥലം. ഉറച്ച ധൈര്യത്തോടും ദൃഢമായ മനസ്സോടും കൂടി, അതിനെ പൂർണ്ണമായും വേരോടെ പിഴുതെറിഞ്ഞു കളയണം.
മനസൈവ മനശ് ഛിത്ത്വാ വിസ്മൃത്യ ചരമം മനഃ । വര്തമാനമ് അപി ച്ഛിത്ത്വാ ച്ഛിന്നസംസാരതാം വ്രജ
മനസ്സുകൊണ്ടുതന്നെ മനസ്സിനെ തറയ്ക്കണം; മനസ്സിന്റെ അവസാനത്തെ ഓർമ്മപോലും മറന്നിട്ട്, ഇപ്പോഴുള്ളതും മുറിച്ചുതള്ളണം; അങ്ങനെ ബന്ധനങ്ങൾ ഒടിഞ്ഞു പോകുന്ന അവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് നീ എത്തണം.
മോഹോ വിസ്മൃത്യ സംസാരം ന ഭൂയഃ പരിരോഹതി
മോഹം ലോകത്തെ മറന്നാൽ, അത് വീണ്ടും ഉയർന്നുവരികയില്ല.
തിഷ്ഠന് ഗച്ഛഞ് ശ്വസന് രാമ നിവസന്ന് ഉത്പതന് പതന് । അസദ് ഏവേദമ് ഇത്യ് അന്തര് നിശ്ചിത്യാസ്ഥാം പരിത്യജ
നിൽക്കുമ്പോഴും നടക്കുമ്പോഴും ശ്വസിക്കുമ്പോഴും പാർക്കുമ്പോഴും ഉയരുമ്പോഴും വീഴുമ്പോഴും, രാമാ, ഈ എല്ലാം അസത്യമാണ് എന്ന് ഉള്ളിൽ ഉറപ്പിച്ചു, ആകാംക്ഷയും ആശയും ഉപേക്ഷിക്കണം.
സമതാമ് അലമ് ആശ്രിത്യ സമ്പ്രാപ്തം കാര്യമ് ആഹരന് । അചിന്തയംസ് തഥാപ്രാപ്തം വിഹരേഹ ഹി രാഘവ
സമത്വം പൂർണ്ണമായി ആശ്രയിച്ച്, നേരിൽ വരുന്നതെന്തും നിർവഹിച്ച്, സംഭവിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കു മനസ്സിൽ ചിന്തയോ ബുദ്ധിമുട്ടോ ഇല്ലാതെ, രാഘവാ, ഈ ലോകത്ത് സ്വതന്ത്രമായി ജീവിക്കണം.
യഥാ സര്വര്തുലിങ്ഗാനി ന ബിഭര്തി ബിഭര്തി ച । ഖമ് ഏവമ് ഇഹ കാര്യാണി കുരു മാ കുരു വാനഘ
എങ്ങനെ ആകാശം എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാത്തിനെയും ചിഹ്നങ്ങളെയും വഹിക്കുകയോ വഹിക്കാതിരിയ്ക്കുകയോ ചെയ്യാറില്ലയോ, അതുപോലെ നീയും ഈ ലോകത്ത് പ്രവർത്തിക്കാമോ പ്രവർത്തിക്കാതിരിക്കാമോ, പാപരഹിതനേ.
ത്വമ് ഏവ വേത്താ ത്വമ് അജസ് ത്വമ് ആത്മാ ത്വം മഹേശ്വരഃ । ആത്മനോ ഽവ്യതിരിക്തം സത് ത്വയേദമ് ആതതം തതമ്
നീ തന്നെയാണ് അറിയുന്നവൻ, നീ ജനനമില്ലാത്തവൻ, നീ ആത്മാവാണ്, നീ മഹേശ്വരനാണ്; നിന്നിൽ നിന്ന് വേറെയൊന്നുമില്ല, ഈ എല്ലാം നിന്നാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
യേനാസ്മാദ് ദൃശ്യസമ്ഭാരാദ് അഭിതോ ഭാവനോജ്ഝിതാ । സ ന സങ്ഗൃഹ്യതേ ദോഷൈര് ഹര്ഷാമര്ഷവിഷാദജൈഃ
ഈ ലോകത്തിലെ ദൃശ്യങ്ങളോടുള്ള എല്ലാ ആശയങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ചവന് സന്തോഷം, കോപം, ദു:ഖം എന്നിവയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന ദോഷങ്ങൾ ബാധിക്കില്ല.