അയമ് അഹമ് ഇദമ് ഏവ തന് മമേതി സ്ഫുരിതമ് അപാസ്യ ബലാദ് അസത്യമ് അന്തഃ । രിപുമ് അതിമലിനം മനോ നിഹന്മി പ്രശമമ് ഉപൈമി നമോ ഽസ്തു തേ വിവേക
‘ഞാൻ ഇതാണ്’, ‘ഇത് എന്റെതാണ്’ എന്നിങ്ങനെ വ്യാജമായ ധാരണകൾ ശക്തിയായി ഉപേക്ഷിച്ച്, അത്യന്തം മലിനമായ ശത്രുവായ മനസ്സിനെ ഞാൻ ജയിക്കുന്നു; ശാന്തി നേടുന്നു. വിവേകമേ, നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഇതി ചിന്തയതസ് തസ്യ പുരസ് സമ്പ്രവിവേശ ഹ । പ്രതീഹാരഃ പ്രഗേ ഭാനോസ് സ്യന്ദനാഗ്രമ് ഇവാരുണഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, പുലർച്ചെ സൂര്യന്റെ രഥത്തിന് മുന്നിൽ അരുണൻ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, വാതിൽക്കാവൽക്കാരൻ അവന്റെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ദേവ ദോസ്സ്തമ്ഭവിശ്രാന്തസമസ്തവസുധാഭര । സമ്പാദയോത്തിഷ്ഠ ദിനവ്യാപാരം നൃപതോചിതമ്
ദേവനേ, ദേവന്മാരുടെ ആധാരമായവനേ, ഭൂമി മുഴുവൻ താങ്ങുന്നവനേ, രാജാവിന് യോജിച്ച ദിവസത്തിലെ കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കാൻ എഴുന്നേൽക്കണം.
ഏതാഃ കുസുമകര്പൂരകുങ്കുമാമ്ബുഘടാസ് സ്ത്രിയഃ । സ്നാനഭൂമൌ സ്ഥിതാസ് സജ്ജാ നദ്യോ മൂര്തിയുതാ ഇവ
ഇവിടെ പൂക്കളും കർപ്പൂരവും കുങ്കുമവും കലർന്ന വെള്ളം നിറച്ച കലശങ്ങൾ കൈവശമുള്ള സ്ത്രീകൾ, നദികൾക്ക് രൂപം ലഭിച്ചതുപോലെ, കുളിക്കാനുള്ള സ്ഥലത്ത് ഒരുക്കത്തോടെ കാത്തുനിൽക്കുന്നു.
ഏഷാ കമലകല്ഹാരകാനനഭ്രാന്തഷട്പദാ । കൃതാ കമലിനീ സ്ത്ര്യര്ഥം രചിതാംശുകമണ്ഡപാ
ഇവിടെ താമരയും നീലക്കൊന്നയും നിറഞ്ഞതുപോലെ, അവയുടെ ഇടയിൽ തേനീച്ചകൾ ചുറ്റി പറക്കുന്നതുപോലെ, സ്ത്രീക്കായി ഒരുക്കിയ വസ്ത്രത്താൽ നിർമ്മിച്ച ഒരു മണ്ടപം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു.
ഏതാഃ കമലിനീതീരഭുവശ് ഛത്ത്രൈഃ പ്രപൂരിതാഃ । സചാമരരഥേഭാശ്വൈസ് സ്നാനാവസരസേവിനാമ്
ഈ താമരക്കുളത്തിന്റെ കരകൾ കുടകൾകൊണ്ടും, ചാമരം വീശുന്ന ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും കൊണ്ടും, കുളിക്കാനെത്തുന്നവർക്കായി നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സമഗ്രസുമനഃപൂര്ണൈ രത്നൌഷധിപരിപ്ലുതൈഃ । സജ്ജീകൃതാഃ പടലകൈര് ദേവാര്ചനഭുവസ് തവ
നിന്റെ ആരാധനയ്ക്കുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ തൂണുകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; രത്നങ്ങളും ഔഷധികളും വിതറിയിരിക്കുന്നു.
സ്നാതഃ പവിത്രഹസ്തശ് ച പരിജപ്താഘമര്ഷണമ് । ത്വാമ് ഏവ പ്രേക്ഷതേ ദേവ ദക്ഷിണാര്ഹോ ദ്വിജവ്രജഃ
കുളിച്ച് വിശുദ്ധമായ കൈകളോടെ അഘമർഷണ മന്ത്രം ജപിച്ച ദ്വിജന്മാർ, ദക്ഷിണാർഹനായ ഭഗവാനെ മാത്രം നോക്കി നിൽക്കുന്നു.
ചലച്ചാമരഹസ്താഭിഃ പാല്യന്തേ പരമേശ്വര । സജ്ജീകൃതാസ് തു കാന്താഭിശ് ശീതാ ഭോജനഭൂമയഃ
പരമേശ്വരാ, ചാമരം വീശുന്ന സ്ത്രീകൾ നിന്നെ സേവിക്കുന്നു; പ്രിയപ്പെട്ടവരാൽ ഒരുക്കിയ, തണുപ്പുള്ള ഭക്ഷണശാലകൾ നിന്നെ കാത്തിരിക്കുന്നു.
ശീഘ്രമ് ഉത്തിഷ്ഠ ഭദ്രം തേ നിയതം കാര്യമ് ആചര । ന കാലമ് അതിവര്തന്തേ മഹാന്തസ് സ്വേഷു കര്മസു
വേഗത്തിൽ എഴുന്നേൽക്കു, ആശംസകൾ നിന്നോടു കൂടെ. നിന്റെ കടമ നിർബന്ധമായി നിർവഹിക്കണം. മഹാന്മാർ തങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒരിക്കലും കാലം കളയാറില്ല.
പ്രതീഹാരപതാവ് ഇത്ഥമ് ഉക്തവത്യ് അഥ പാര്ഥിവഃ । തഥൈവ ചിന്തയാമ് ആസ ചിത്രാം സംസാരസംസ്ഥിതിമ്
പ്രധാന ദ്വാരപാലകൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവും അതേപോലെ ഈ ലോകജീവിതത്തിന്റെ അതിശയകരമായ സ്വഭാവം ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
കിയന്മാത്രമ് ഇദം നാമ രാജ്യം സുഖമ് ഇതി സ്ഥിതമ് । ന പ്രയോജനമ് ഏതേന മമേഹ ക്ഷണഭങ്ഗിനാ
ഈ രാജ്യം എന്ന പേരിൽ ഉള്ള സന്തോഷം വളരെ ചെറുതാണ്. ഒരു നിമിഷം പോലും നിലനിൽക്കാത്ത ഇതിൽ എനിക്ക് യാതൊരു പ്രയോജനവും ഇല്ല.
സര്വമ് ഏവ പരിത്യജ്യ മിഥ്യാഡമ്ബരസമ്ഭ്രമമ് । ഏകാന്ത ഏവ തിഷ്ഠാമി സംശാന്ത ഇവ വാരിധിഃ
സകല വ്യാജ ആഡംബരവും ആഹ്ലാദവും മുഴുവനായി ഉപേക്ഷിച്ച്, ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക്, സമാധാനമുള്ള സമുദ്രംപോലെ ശാന്തനായി ഇരിക്കും.
അലമ് ഏഭിര് അസത്പ്രായൈര് മമ ഭോഗവിജൃമ്ഭിതൈഃ । ത്യക്ത്വാ സര്വാണി കര്മാണി സുഖം തിഷ്ഠാമി കേവലഃ
ഇവിടെ എനിക്കുണ്ടായ ഈ മിഥ്യാഭോഗങ്ങൾക്കൊന്നും ഇനി വേണ്ട. എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഞാൻ ശുദ്ധമായ സന്തോഷത്തിൽ മാത്രം നില്ക്കുന്നു.
ചിത്ത ചാതുര്യമ് ഏതസ്മാദ് ഭോഗാഭ്യാസകുസമ്ഭ്രമാത് । ത്യജ ജന്മജരാജാഡ്യജാലജമ്ബാലശാന്തയേ
മനസേ, ആവർത്തിച്ചുള്ള ഭോഗങ്ങളുടെ ആഗ്രഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഈ ചതുരത്വം ഉപേക്ഷിക്കണം. ജനനം, വയസ്സു, മന്ദത എന്നിവ കൊണ്ടുള്ള മായാജാലം ശമിപ്പാൻ അതാണ് വഴി.
ദശാസു യാസു യാസ്വ് ഏവ സമ്ഭ്രമം ചിത്ത പശ്യസി । താഭ്യ ഏവാതിവിരതം പരമം സുഖമ് ഏഷ്യസി
മനസേ, നീ ഏത് അവസ്ഥകളിൽ അശാന്തി കാണുന്നുവോ, അവയിൽ നിന്നെ പൂർണ്ണമായി പിൻവലിച്ചാൽ, പരമസുഖം നേടാം.
പ്രവൃത്തം സന് നിവൃത്തം സദ് ഭൂയോ ഭൂയശ് ചിരം ചിരമ് । ഭോഗഭൂമിഷു സര്വാസു ചിത്ത തൃപ്തിം ന ഗച്ഛസി
മനസേ, നീ പലപ്പോഴും എല്ലാ ഭോഗങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചും പിൻവാങ്ങിയും ചെയ്തിട്ടും, നീ ഒരിക്കലും തൃപ്തി കണ്ടെത്തുന്നില്ല.
തസ്മാത് തവാലമ് അനയാ തുച്ഛയാ ഭോഗചിന്തയാ । ഭവത്യ് അകൃത്രിമാ തൃപ്തിര് യേനാഭിപത തത് തതമ്
അതിനാല് ഈ വിലകുറഞ്ഞ അനുഭവങ്ങളുടെ ആലോചനകള് മതിയാകട്ടെ; യഥാര്ത്ഥ തൃപ്തി സ്വാഭാവികമായി ഉരുത്തിരിയുന്നു—അത് എല്ലിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ തേടുക.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ ജനകസ് തൂഷ്ണീമ് ഏവ ബഭൂവ ഹ । ശാന്തചാപലചേതസ്ത്വാല് ലിപികര്മാര്പിതോപമഃ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം ജനകന് മൗനമായി ഇരുന്നു; മനസ്സിലെ അശാന്തി ശമിച്ചിരുന്നതുകൊണ്ട്, തന്റെ ജോലി ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്യുന്ന എഴുത്തുകാരനെപ്പോലെ ആയിരുന്നു.
പ്രതീഹാരോ ഽപി നോവാച ഗൌരവേണ ഭയേന ച । പുനര്വാക്യം മഹീപാനാം ചിത്തവൃത്തിഷ്വ് അശീലിതമ്
അവസാനത്തില് വാതില്ക്കാവല്കാരനും ഭയത്തിലും ആദരത്തിലും നിന്നു ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല; രാജാക്കന്മാരുടെ മനസ്സുകള് അശാന്തമായിരിക്കുമ്പോള് വീണ്ടും സംസാരിക്കുന്നത് പതിവല്ല.
തൂഷ്ണീമ് അഥ ക്ഷണം സ്ഥിത്വാ ജനകോ ജനജീവിതമ് । പുനസ് സഞ്ചിന്തയാമ് ആസ മനസാ ശമശാലിനാ
അതിനുശേഷം ഒരു നിമിഷം മൗനത്തില് നിന്നു ജനകന് വീണ്ടും മനസ്സില് സമാധാനത്തോടെ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതം ആലോചിച്ചു.
കിമ് ഉപാദേയമ് അസ്തീഹ യത്നാത് സംസാധയാമി യത് । കസ്മിന് വസ്തുനി ബധ്നാമി ധൃതിം നാശവിവര്ജിതേ
ഇവിടെ എന്താണ് ഞാൻ നേടാൻ ശ്രമിക്കേണ്ടതെന്ന് പറയാവുന്നത്? നശിക്കാത്തതൊന്നുമില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ എന്റെ മനസ്സു ഏതു കാര്യത്തിൽ ഉറപ്പിക്കണം?
കിം മേ ക്രിയാപരതയാ കിം നിഷ്ക്രിയതയാപി വാ । ന തദ് അസ്തി വിനാശേന വര്ജിതം യത് കിലോദിതമ്
പ്രവൃത്തിയിലോ, നിർവൃത്തിയിലോ എനിക്ക് എന്തു പ്രയോജനം? നശിക്കാതെ നിലനിൽക്കുന്ന ഒന്നുമില്ലല്ലോ.
ക്രിയാവാന് അക്രിയോ വാസ്തു കായോ ഽയമ് അസദുത്ഥിതഃ । സതസ് സ്ഥിരസ്യ ശുദ്ധസ്യ ചിതഃ കാ നാമ മേ ക്ഷതിഃ
പ്രവർത്തിയുള്ളവനോ, പ്രവർത്തിയില്ലാത്തവനോ ആയാലും, ഈ ശരീരം അസതിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. സത്യം, സ്ഥിരത, ശുദ്ധി എന്നിവയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന എനിക്ക് എന്ത് നഷ്ടമുണ്ടാകും?
നാഭിവാഞ്ഛാമ്യ് അസമ്പ്രാപ്തം സമ്പ്രാപ്തം ന ത്യജാമ്യ് അഹമ് । സ്വസ്ഥ ആത്മനി തിഷ്ഠാമി യന് മമാസ്തി തദ് അസ്തു മേ
എനിക്ക് കിട്ടാത്തത് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; കിട്ടിയതും ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല. ഞാൻ എന്റെ ആത്മാവിൽ ശാന്തനായി നിലകൊള്ളുന്നു; എനിക്ക് ഉള്ളതൊക്കെ എനിക്ക് ഉണ്ടാകട്ടെ.
ന മമേഹ കൃതേനാര്ഥോ നാകൃതേനേഹ കശ്ചന । ക്രിയയാക്രിയയാ വാപി യത് പ്രാപ്യം സദ് അസത് സതഃ
എനിക്ക് ഇവിടെ ചെയ്ത പ്രവൃത്തിയിലും ചെയ്യാതിരിക്കുന്നതിലും യാതൊരു പ്രയോജനവും ഇല്ല; സത്യം അല്ലെങ്കിൽ അസത്യം എന്നതെന്തായാലും, സത്വം ഉള്ളവനാൽ ലഭിക്കേണ്ടത് പ്രവൃത്തിയിലൂടെയോ പ്രവൃത്തിയില്ലായ്മയിലൂടെയോ തന്നെ ലഭിക്കും.
അകുര്വതഃ കുര്വതോ വാ യുക്തായുക്താഃ ക്രിയാ മമ । നാഭിവാഞ്ഛിതമ് അസ്തീഹ യദ് ഉപാദേയതാം ഗതമ്
ഞാൻ ചെയ്യുകയോ ചെയ്യാതിരിയ്ക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അതെന്ത് ശരിയായ പ്രവൃത്തിയാണോ തെറ്റായതാണോ എന്നതിനൊന്നും വ്യത്യാസമില്ല; ഇവിടെ ലഭിക്കുന്നതിൽ യാതൊന്നും എനിക്ക് ആഗ്രഹിക്കാനോ സ്വീകരിക്കാനോ ഉദ്ദേശ്യമില്ല.
തദ് ഉത്ഥായ ക്രമപ്രാപ്താം കായോ ഽയം പ്രകൃതാം ക്രിയാമ് । കരോത്വ് അസ്പന്ദിതാങ്ഗസ് തു കിമ് അയം സാധയിഷ്യതി
അതിനാൽ, ഈ ശരീരം ക്രമാനുസൃതമായി സ്വാഭാവികമായി ഉണ്ടാകുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യട്ടെ; എന്നാൽ അതിന്റെ അവയവങ്ങൾ അശ്രദ്ധമായിരിക്കുമ്പോൾ, അതിനാൽ എന്ത് സാധിക്കാനാകും?
സ്ഥിതേ മനസി നിഷ്കാമേ സമേ വിഗതരഞ്ജനേ । കായാവയവജൌ കാര്യസ്പന്ദാസ്പന്ദൌ ഫലേ സമൌ
മനസ്സ് ആഗ്രഹരഹിതമായി, സമതയോടെ, ആകർഷണമില്ലാതെ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, ശരീരവും അവയവങ്ങളും പ്രവർത്തിച്ചാലോ പ്രവർത്തിക്കാതിരുന്നാലോ ഫലത്തിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഉണ്ടാകില്ല.
കര്മജാസു ഫലശ്രീഷു മനസഃ കര്തൃഭോക്തൃതേ । തസ്മിന് പ്രശമമ് ആയാതേ കൃതമ് അപ്യ് അകൃതം നൃണാമ്
ചെയ്ത കാര്യങ്ങളുടെ ഫലങ്ങളിൽ മനസ്സ് ചെയ്യുന്നത്, അനുഭവിക്കുന്നത് എന്നത് നിർത്തുമ്പോൾ, മനുഷ്യർ ചെയ്തതും ചെയ്യാത്തതുപോലെയാകും.