അദ്യ യേ മഹതാം മൂര്ധ്നി തേ ദിനൈര് നിപതന്ത്യ് അധഃ । ഹതചിത്ത മഹത്തായാം കൈഷാ വിശ്വസ്തതാ തവ
ഇന്ന് മഹത്വത്തിന്റെ ഉച്ചിയിൽ നിൽക്കുന്നവർ കുറച്ച് ദിവസത്തിനകം താഴേക്ക് വീഴുന്നു; മനസ്സിന്റെ മഹത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, അതിൽ എങ്ങനെ വിശ്വാസം വയ്ക്കാൻ കഴിയും?
അരജ്ജുര് ഏവ ബദ്ധോ ഽഹമ് അപങ്കോ ഽസ്മി കലങ്കിതഃ । പതിതോ ഽസ്മ്യ് ഉപരിസ്ഥോ ഽപി ഹാ മമാത്മന് ഹതാ സ്ഥിതിഃ
കയറില്ലാത്ത കയറിൽ ഞാൻ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മലിനമല്ലെങ്കിലും ഞാൻ കളങ്കിതനാണ്; മുകളിൽ നിന്നിരിക്കുമ്പോഴും ഞാൻ വീണുപോയിരിക്കുന്നു; അയ്യോ, എന്റെ നില നശിച്ചുപോയി.
കസ്മാദ് അകസ്മാന് മോഹോ ഽയമ് ആഗതോ ധീമതോ ഽപി മേ । അസിതഃ പിഹിതാലോകോ ഭാസ്കരാഗ്രമ് ഇവാമ്ബുദഃ
എനിക്ക് ബുദ്ധിയുണ്ടായിട്ടും, ഈ ഭ്രമം എങ്ങനെയാണ് അപ്രതീക്ഷിതമായി വന്നത്? കറുത്ത മേഘം സൂര്യന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ പടർന്നതുപോലെ, എന്റെ കാഴ്ച മുഴുവൻ ഇരുണ്ടുപോയി.
ക ഇമേ മേ മഹാഭോഗാഃ ക ഇമേ മമ ബന്ധവഃ । ബാലോ ഭൂതഭയേനേവ ശങ്കേ കേനാഹമ് ആകുലഃ
എനിക്ക് ഈ വലിയ ആസ്വാദനങ്ങൾ എന്താണ്? ഇവർ എന്റെ ബന്ധുക്കളാണോ? ഒരു കുട്ടി ഭയക്കുന്നത് പോലെ ഭയക്കേണ്ട കാര്യമില്ലാത്ത കാര്യങ്ങൾക്കാണ് ഞാൻ ഇങ്ങനെ അലമുറയിടുന്നത്.
സ്വയമ് ഏവ നിബധ്നാമി ജരാമരണകാരിണീമ് । കിമ് ഇമാമ് അഹമ് അര്ഥേഷു ധൃതിമ് ഉദ്വേഗഭാരിണീമ്
ഞാനാണ് തന്നെ ജരയും മരണവും ഉണ്ടാക്കുന്ന ബന്ധനത്തിൽ തന്നെ കെട്ടുന്നത്. സ്വത്ത് പോലുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ ഈ ഉത്കണ്ഠ നിറഞ്ഞ മനസ്സിനെ ഞാൻ എന്തിനാണ് പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്?
യാതു തിഷ്ഠതു വാ സമ്പന് മമൈനാം പ്രതി കോ ഗ്രഹഃ । ബുദ്ബുദശ്രീര് ഇവൈഷാ ഹി മിഥ്യൈവേത്ഥമ് ഉപസ്ഥിതാ
സമ്പത്ത് വരട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ നിലനില്ക്കട്ടെ—ഇതെനിക്ക് എന്ത് പിടിവാശിയുണ്ട്? ഒരു കുഞ്ജപ്പായുടെ ഭംഗി പോലെ ഇതെല്ലാം മിഥ്യയാണ്, വെറുതെ തോന്നിപ്പിക്കുന്നതാണ്.
തേ മഹാവിഭവാ ഭോഗാസ് തേ സന്തസ് സ്നിഗ്ധബാന്ധവാഃ । സര്വം സ്മൃതിപഥം പ്രാപ്തം വര്തമാനേ ഽപി കാ ധൃതിഃ
ആ വലിയ സമ്പത്തുകളും ആസ്വാദനങ്ങളും, ആ സ്നേഹപൂർവമായ ബന്ധുക്കളും—ഇവയെല്ലാം ഓർമ്മയുടെ വഴിയിലേക്കാണ് പോയത്. ഇപ്പോൾ പോലും എന്താണ് സ്ഥിരതയുള്ളത്?
ക്വ ധനാനി മഹീപാനാം ബ്രഹ്മണാം ക്വ ജഗന്തി വാ । പ്രാക്തനാനി പ്രയാതാനി കേയം വിശ്വസ്തതാ മമ
രാജാക്കന്മാരുടെയും ബ്രഹ്മാവിന്റെയും ലോകങ്ങളുടെയും ധനസമ്പത്തുകൾ എവിടെയാണ്? മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നവ എല്ലാം കഴിഞ്ഞുപോയി. എനിക്ക് ഇത്രയും വിശ്വാസം എന്തിനാണ്?
ഗലിതാനീന്ദ്രലക്ഷാണി ബുദ്ബുദാനീവ വാരിണി । മാം ജീവിതനിബദ്ധാശം വിഹസിഷ്യന്തി സാധവഃ
ഇന്ദ്രന്റെ ആധിപത്യത്തിന്റെ അടയാളങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ പുകയുന്ന ബുധ്ബുദങ്ങൾ പോലെ അപ്രത്യക്ഷമായിരിക്കുന്നു. ജീവൻ പിടിച്ചുപിടിച്ച് പ്രതീക്ഷയോടെ കഴിയുന്ന എന്നെ സന്മാർഗ്ഗികൾ പരിഹസിക്കും.
കോടയോ ബ്രഹ്മണാം യാതാ ഗതാസ് സര്ഗപരമ്പരാഃ । പ്രയാതാഃ പാംസുവദ് ഭൂപാഃ കാ ധൃതിര് മമ ജീവിതേ
ലക്ഷക്കണക്കിന് ബ്രഹ്മാക്കൾ കഴിഞ്ഞുപോയി, സൃഷ്ടിയുടെ ചക്രങ്ങൾ അവസാനിച്ചു. രാജാക്കന്മാർ പൊടിപോലെ അകന്നുപോയി. ഇങ്ങനെയുള്ള ജീവിതത്തിൽ എനിക്ക് എന്ത് ഉറച്ച മനസ്സാണ്?
സംസാരരാത്രിദുസ്സ്വപ്നേ ശൂന്യേ ദേഹമയേ ഭ്രമേ । ആസ്ഥാം ചേദ് അനുബധ്നാമി തന് മാമ് അസ്തു ധിഗ് അസ്ഥിതിമ്
സംസാരത്തിന്റെ ഇരുണ്ട രാത്രിയിൽ കാണുന്ന ദുഷ്സ്വപ്നംപോലെയുള്ള, ഈ ശൂന്യമായ ശരീരഭ്രമത്തിൽ ഞാൻ ആശ്രയം വെച്ചാൽ, അങ്ങനെയുള്ള നിലയ്ക്ക് എനിക്ക് ലജ്ജ മാത്രം.
അയം സോ ഽഹമ് ഇതി വ്യര്ഥമ് ഉത്ഥിതാസത്സ്വരൂപിണാ । അഹങ്കാരപിശാചേന കിമ് അജ്ഞവദ് അഹം ഹതഃ
വ്യർത്ഥമായ്, 'ഇതാണെൻ, ഞാൻ ഇതാണ്' എന്ന തെറ്റായ ധാരണയോടെ ഉയർന്ന অহങ്കാരമായ ഭൂതത്താൽ ഞാൻ പിടിക്കപ്പെട്ടു. അജ്ഞാനിയായ പോലെ, അതിനാൽ ഞാൻ നശിച്ചുപോയി.
ഹൃതം ഹൃതമ് ഇദം കസ്മാദ് ആയുര് ആയതയാനയാ । പശ്യന്ന് അപി ന പശ്യാമി സൂക്ഷ്മയാ കാലലേഖയാ
ഈ സൂക്ഷ്മമായ കാലരേഖ വീണ്ടും വീണ്ടും എന്റെ ആയുസ്സു കവർന്നെടുത്തു. ഞാൻ കാണുമ്പോഴും, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
പാദപീഠീകൃതേശാനാശ് ശാര്ങ്ഗിക്രീഡനകന്ദുകാഃ । കാലകാപാലിനാ ഗ്രസ്താഃ കിമ് ആസ്ഥേ മയി വല്ഗസി
ഭൂമിയിൽ പാദപീഠമാക്കിയിരിക്കുന്ന ദേവന്മാരും, ശാരംഗം കയ്യിലുള്ള വിഷ്ണുവിന്റെ കളിക്കുരുക്കളും, എല്ലാം കാലം എന്ന കപാലധാരിയാൽ വിഴുങ്ങപ്പെട്ടു. എങ്കിൽ നീ എനിക്ക് എന്തിനാണ് ഇനിയും അഭിമാനം കാണിക്കുന്നത്?
അജസ്രമ് ഉപയാന്ത്യ് ഏതേ യാന്തി ചാദ്യാപി വാസരാഃ । അവിനഷ്ടൈകസദ്വസ്തുര് ദൃഷ്ടോ നാദ്യാപി വാസരഃ
ദിവസങ്ങൾ തുടർച്ചയായി വരികയും പോകുകയും ചെയ്യുന്നു, ഇന്നും അതുപോലെ തന്നെയാണ്. എന്നാൽ, ഒരിക്കലും നശിക്കാത്ത സത്യമുള്ളത് ഇന്നുവരെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.
സാരസാസ് സരസീവൈതേ സര്വസ്മിഞ് ജനചേതസി । ഭോഗാ ഏവ സ്ഫുരന്ത്യ് അന്തര് നാതുച്ഛപദദൃഷ്ടയഃ
ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള സാരമായ ആനന്ദം, ഒരു തടാകത്തിലെ സാരത്തെപ്പോലെ, എല്ലാവരുടെയും മനസ്സിൽ മാത്രം തെളിഞ്ഞ് കാണപ്പെടുന്നു; ചെറിയതും നശ്വരവുമായ കാര്യങ്ങളുടെ ദൃശ്യങ്ങൾ അങ്ങനെ തെളിയുന്നില്ല.
കഷ്ടാത് കഷ്ടതരം പ്രാപ്തോ ദുഃഖാദ് ദുഃഖതരം ഗതഃ । അദ്യാപി ന വിരക്തോ ഽസ്മി ഹാ ധിങ് മാമ് അധമാശയമ്
വേദനയിൽക്കാൾ കൂടുതൽ കഠിനമായ വേദനയിലേക്കാണ് ഞാൻ എത്തിയത്; ദു:ഖത്തിൽക്കാൾ കൂടുതൽ ദു:ഖത്തിലേക്ക് ഞാൻ വീണു. ഇത്രയും കഴിഞ്ഞിട്ടും എന്റെ മനസിൽ വൈരാഗ്യം വന്നില്ല — അയ്യോ, എനിക്ക് ലജ്ജയാണ്, എത്ര താഴ്ന്ന മനസ്സാണ് എനിക്ക്!
യേഷു യേഷു ദൃഢാബദ്ധാ ഭാവനാ ദൃഢവസ്തുഷു । താനി താനി വിനഷ്ടാനി ദൃഷ്ടാനി കിമ് ഇഹോത്തമമ്
ഏത് കാര്യത്തിലും ഞാൻ മനസ്സോടെ ഉറപ്പിച്ചു ചേർത്തതൊക്കെയും, ആ ദൃഢമായ കാര്യങ്ങൾ പോലും ഒടുവിൽ നശിച്ചു പോയി. അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ, ഇവിടെ കാണാൻ有什么 ഉത്തമം ഉണ്ട്?
യന് മധ്യേ യച് ച പര്യന്തേ യദ് ആപാതേ മനോരമമ് । സര്വമ് ഏവാപവിത്രം തദ് വിനാശാമേധ്യദൂഷിതമ്
ആരംഭത്തിൽ, നടുവിൽ, അവസാനത്തിലും മനോഹരമെന്നു തോന്നുന്ന കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം, ഒടുവിൽ നശിച്ചുപോകുന്ന അശുദ്ധിയുടെ കറ കൊണ്ട് മലിനമായവയാണ്.
യേഷു യേഷു പദാര്ഥേഷു ധൃതിം ബധ്നാതി മാനവഃ । തേഷു തേഷ്വ് ഏവ തസ്യാശു ദൃഷ്ടോ ദുഃഖോദയോ ഭൃശമ്
മനുഷ്യന് ഏത് വസ്തുക്കളോടും执ം പിടിച്ചുപിടിച്ചാലോ, അവിടെയൊക്കെയും അതിവേഗം കഠിനമായ ദു:ഖം അവന് അനുഭവപ്പെടും.
ശ്വശ് ശ്വഃ പാപീയസീമ് ഏവ ശ്വശ് ശ്വഃ ക്രൂരതരാമ് അപി । ശ്വശ് ശ്വഃ ഖേദകരീമ് ഏതി ദശാമ് ഇഹ ജഡോ ജനഃ
ഇവിടെ, ബുദ്ധിശൂന്യന് ഓരോ ദിവസവും കൂടുതല് പാപവും കൂടുതല് ക്രൂരതയും കൂടുതല് വേദനയും നിറഞ്ഞ അവസ്ഥകളിലേക്കാണ് പതിയുന്നത്.
അജ്ഞാനോപഹതോ ബാല്യേ യൌവനേ മദനാഹതഃ । ശേഷേ കലത്രചിന്താര്തഃ കിം കരോതു കദാ ജഡഃ
ചെറുപ്പത്തില് അജ്ഞാനത്താല് ബാധിക്കപ്പെടുന്നു, യൗവനത്തില് കാമം കൊണ്ട് വേദനപ്പെടുന്നു, പിന്നീടു ഭാര്യയെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകളാല് പീഡിതനാവുന്നു—അങ്ങനെയുള്ള ബുദ്ധിശൂന്യന് എന്ത് ചെയ്യാന് കഴിയൂ, എപ്പോഴെങ്കിലും?
ആഗമാപായവിരസം ദശാവൈഷമ്യദൂഷിതമ് । അസാരസാരം സംസാരം കിം ന പശ്യതി മന്മതിഃ
ജനനം മരണം എന്ന വരവ് പോക്കുകള് കൊണ്ടും, ജീവിതത്തിലെ വ്യത്യാസങ്ങളാല് കലുഷിതമായതും, യാഥാര്ത്ഥ്യമായ സാരമില്ലാത്തതുമായ ഈ ലോകജീവിതം മനസ്സ് എന്തുകൊണ്ട് കാണുന്നില്ല?
രാജസൂയാശ്വമേധാദ്യൈര് ഇഷ്ട്വാ യജ്ഞശതൈര് അപി । മഹാകല്പാത് കമ് അപ്യ് അംശം സ്വര്ഗം ആപ്നോതി നാധികമ്
രാജസൂയം, അശ്വമേധം പോലുള്ള അനേകം യാഗങ്ങൾ ചെയ്താലും, വലിയൊരു കാലഘട്ടം സ്വർഗത്തിൽ ചെറിയൊരു ഭാഗം മാത്രമേ ലഭിക്കൂ; അതിനപ്പുറം ഒന്നും കിട്ടില്ല.
കോ ഽസൌ സ്വര്ഗേ ഽസ്തി ഭൂമൌ വാ പാതാലേ വാ പ്രദേശകഃ । ന യത്രാഭിദ്രവന്ത്യ് ഏതാ ദുര്ഭ്രമര്യ ഇവാപദഃ
സ്വർഗത്തിലോ ഭൂമിയിലോ പാതാളത്തിലോ, ഈ ദുരിതങ്ങൾ ദുഷ്ട സ്ത്രീകൾ പോലെ പിന്തുടരാത്ത ഒരു ഇടമുണ്ടോ?
നിജചേതോബിലവ്യാലാശ് ശരീരസ്ഥലപല്ലവാഃ । ആധയോ വ്യാധയശ് ചൈതേ നിവാര്യന്തേ കഥം കില
സ്വന്തം മനസ്സിന്റെ ഗുഹയിൽ നിന്നുള്ള പാമ്പുകൾ പോലെ, ശരീരത്തിൽ മുളച്ചു വരുന്ന ഈ ദുഃഖങ്ങളും രോഗങ്ങളും എങ്ങനെ തടയാനാകും?
സത്യേ ഽസത്താ സ്ഥിതാ മൂര്ധ്നി മൂര്ധ്നി രമ്യേഷ്വ് അരമ്യതാ । സുഖേഷു മൂര്ധ്നി ദുഃഖാനി കിമ് ഏകം സംശ്രയാമ്യ് അഹമ്
സത്യത്തിന്മേൽ അസത്യം, മനോഹരമായിടങ്ങളിൽ അസുഖം, സന്തോഷത്തിന്മേൽ ദുഃഖം — ഇതിൽ ഞാൻ ഏതു ഒന്നിലാണ് ആശ്രയിക്കേണ്ടത്?
ജായന്തേ ച മ്രിയന്തേ ച പ്രാകൃതാഃ ക്ഷുദ്രജന്തവഃ । ധരാ തൈര് ഏവ നീരന്ധ്രാ ദുര്ലഭാസ് സാധുസാധവഃ
സാധാരണവും മൂല്യമില്ലാത്ത ജീവികൾ ജനിച്ച് മരിക്കുന്നു; ഇവർ കൊണ്ടാണ് ഭൂമി നിറഞ്ഞു കിടക്കുന്നത്. എന്നാൽ നല്ലവരും സത്യസന്ധരുമായ മനുഷ്യർ വളരെ അപൂർവരാണ്.
നീലോത്പലാലിനയനാഃ പരമപ്രേമഭൂഷണാഃ । ഹാസായൈവ വിലാസിന്യഃ ക്ഷണഭങ്ഗിതയാ സ്ഥിതാഃ
നീലനീലോത്പലപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും പരമമായ സ്നേഹവും അലങ്കാരമായ സ്ത്രീകൾ, ഈ ലോകത്ത് ഒരു നിമിഷം മാത്രം നിലനിൽക്കുന്ന വിനോദത്തിനായാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
യേഷാം നിമേഷണോന്മേഷൈര് ജഗതാം പ്രലയോദയൌ । താദൃശാഃ പുരുഷാ യാതാ മാദൃശാം ഗണനൈവ കാ
കണ്ണടയ്ക്കലും തുറക്കലും കൊണ്ട് ലോകങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിയും ലയവും ഉണ്ടാക്കുന്നവരാണെങ്കിൽ, അത്തരക്കാർ വന്നും പോയുമുണ്ട്; എനിക്ക് പോലുള്ളവരെ എണ്ണുന്നതിന് എന്ത് പ്രസക്തിയുണ്ട്?