അനന്താപാരപര്യന്തവപുര് ആത്മവിദാം വരഃ । ധരാധരശിരോധീരോ വിജ്വരോ ഭവ രാഘവ
അവസാനമില്ലാത്തതും അതിരില്ലാത്തതും അങ്ങേയറ്റമില്ലാത്തതുമായ രൂപം ഉള്ളവനായി, ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, മലയുടെ കുന്തംപോലെ അചഞ്ചലനായി, രോഗമോ ഉല്പാതമോ ഇല്ലാതെ ഇരിക്കണം രാഘവാ.
ആത്മന്യ് ഏവാത്മനൌദാര്യം ഭജ പൂര്ണ ഇവാര്ണവഃ । ആത്മന്യ് ഏവാത്മനാഹ്ലാദം ഭജ പൂര്ണേന്ദുബിമ്ബവത്
ആത്മാവിൽ തന്നെ, സമുദ്രം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, മനസ്സിന്റെ മഹാത്വം സ്വീകരിക്കണം; ആത്മാവിൽ തന്നെ, പൂർണ്ണചന്ദ്രന്റെ പ്രകാശംപോലെ, ആത്മാവിൽ സന്തോഷം അനുഭവിക്കണം.
വിശ്വപ്രപഞ്ചരചനേയമ് അസത്യരൂപാ നാസത്യരൂപമ് അനുധാവതി നാമ തജ്ജ്ഞഃ । തജ്ജ്ഞോ ഽസി ശാന്തകലനോ ഽസി നിരാമയോ ഽസി നിത്യോദിതോ ഽസി ഭവ സുന്ദര ശാന്തശോകഃ
ഈ ലോകസൃഷ്ടി യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്ത രൂപമാണ്; യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്തത് മറ്റൊരു യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്തതിനെ പിന്തുടരുന്നില്ല, അതറിയുന്നവനാണ് അതിന് പേര്. നീ ആ അറിവുള്ളവനാണ്, മനസ്സിൽ സമാധാനമുള്ളവനും, രോഗമില്ലാത്തവനും, എപ്പോഴും ഉണർന്നിരിക്കുന്നവനും ആകണം, സുന്ദരനായി, ശാന്തനായി, ദുഃഖരഹിതനായി ഇരിക്കണം.
ഏകാതപത്രമ് അവനൌ ഗുരുണോപദിഷ്ടഃ സമ്യക് പ്രപാലയ ചിരം സമയേഹ ദൃഷ്ട്യാ । രാജ്യം സമസ്തഗുണരഞ്ജിതരാജലോകസ് ത്യാഗോ ന യുക്ത ഇഹ കര്മസു നാപി രാഗഃ
ഗുരുവിന്റെ ശരിയായ ഉപദേശപ്രകാരം, നീ ഈ രാജ്യം ഒരൊറ്റ കുടക്കീഴിൽ ദീർഘകാലം സംരക്ഷിക്കണം, ഇപ്പോഴത്തെ അവബോധത്തോടെ. എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും രാജവംശജന്മാരാലും അലങ്കൃതമായ ഈ രാജ്യത്തിൽ, ഇവിടെ കര്മങ്ങളില് വെറുതെ ഉപേക്ഷിക്കലോ അതിലൊതുങ്ങിയ ആസക്തിയോ യോജിച്ചില്ല.
ഇമമ് ഏവം പരിസ്പന്ദം കരോമീത്യ് അസ്തവാസനമ് । പ്രവര്തതേ യഃ കാര്യേഷു സ മുക്ത ഇതി മേ മതിഃ
ഞാൻ ഈ പ്രവർത്തനം ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു എന്ന ഉറച്ച വിശ്വാസത്തോടെ ലോകത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവനാണ് സത്യത്തിൽ മോചിതൻ — ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
പൌരുഷീം തനുമ് ആശ്രിത്യ കേചിദ് ഏതേ ക്രിയാരതാഃ । സ്വര്ഗാന് നരകമ് ആയാന്തി സ്വര്ഗം ച നരകാത് പുനഃ
ശ്രമം കൊണ്ടുള്ള ശരീരം സ്വീകരിച്ച് ചിലർ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നു; അങ്ങനെ അവർ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് നരകത്തിലേക്കും, നരകത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും സ്വർഗത്തിലേക്കും പോകുന്നു.
കേചിത് കുകര്മനിരതാ വിരതാസ് സ്വവിവേകതഃ । നരകാന് നരകം യാന്തി ദുഃഖാദ് ദുഃഖം ഭയാദ് ഭയമ്
ചിലർ ദുഷ്കർമ്മങ്ങളിൽ ലിപ്തരായി, സ്വന്തം വിവേകത്താൽ വിട്ടുനിൽക്കുന്നു; അവർ നരകത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു നരകത്തിലേക്കും, ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ദുഃഖത്തിലേക്കും, ഭയത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ഭയത്തിലേക്കും പോകുന്നു.
കേചിത് സ്വവാസനാതന്തുബദ്ധാഃ കര്മാവലോഡിതാഃ । തിര്യക്ത്വാത് സ്ഥാവരതനും യാന്തി തിര്യക്തനും തതഃ
ചിലര് തങ്ങളുടെ സ്വഭാവത്തിന്റെ നൂലുകളില് കുടുങ്ങി, ചെയ്ത കര്മ്മഫലങ്ങളില് അലഞ്ഞു, മൃഗരൂപത്തില് നിന്ന് സ്താവരരൂപത്തിലേക്കും, പിന്നെ വീണ്ടും മൃഗശരീരത്തിലേക്കും പോകുന്നു.
കേചിദ് ആത്മവിദോ ധന്യാ വിചാരിതമനോദൃശഃ । വിച്ഛിന്നതൃഷ്ണാനിഗഡാ യാന്തി നിഷ്കേവലം പദമ്
ചിലര് ആത്മാവിനെ spഹിഞ്ഞ് മനസ്സിനെ പരിശോധിച്ച്, തൃശ്യയുടെ ബന്ധങ്ങള് പൂര്ണമായും മുറിച്ചവരാണ്; അത്തരക്കാര് എല്ലാ പരിധികളുമില്ലാത്ത അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തുന്നു.
പുരാ കതിപയാന്യ് ഏവ ഭുക്ത്വാ ജന്മാനി രാഘവ । അസ്മിഞ് ജന്മനി യോ മുക്തസ് സ സ്യാദ് രാജസസാത്ത്വികഃ
രാഘവാ, ചിലര് കുറച്ച് ജന്മങ്ങള് മാത്രം അനുഭവിച്ച ശേഷം, ഈ ജന്മത്തില് തന്നെ മോക്ഷം നേടുന്നു; അത്തരം വ്യക്തികള് രാജസമോ സാത്വികമോ സ്വഭാവമുള്ളവരായിരിക്കും.
ജാതോ ഽസൌ വൃദ്ധിമ് അഭ്യേതി പാര്വണശ് ചന്ദ്രമാ ഇവ । കുടജം പ്രാവൃഷീവൈനം സൌഭാഗ്യമ് അനുഗച്ഛതി
അവന് ജനിച്ച് വളരുന്നു; പകല്പ്രതി ചന്ദ്രനുപോലെ വര്ധിച്ചുവരുന്നു. മഴക്കാലത്ത് കുഡജമരം പുഷ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഭാഗ്യം അവനെ പിന്തുടരുന്നു.
യസ്യേദം ജന്മ പാശ്ചാത്യം തമ് ആശ്വ് ഏവ മഹാമതേ । വിശന്തി വിദ്യാ വിമലാ മുക്താ വേണുമ് ഇവോത്തമമ്
മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, പിന്നീടു ജനിച്ചവനിൽ, നിർമ്മലമായ ജ്ഞാനം അതിവേഗം പ്രവേശിക്കുന്നു, അതു വിലയേറിയ രത്നം പോലെ, പൂർണ്ണമായുള്ള ഒരു മൂർച്ചിലേക്കു കടക്കുന്നതുപോലെ.
ആര്യതാ ഹൃദ്യതാ മൈത്രീ സോമ്യതാ മുക്തതാ ജ്ഞതാ । സമാശ്രയന്തി തം നിത്യമ് അന്തഃപുരമ് ഇവാങ്ഗനാഃ
മഹത്ത്വം, മനോഹാരിത, സൗഹൃദം, സൌമ്യത, മോക്ഷം, ജ്ഞാനം — ഇവ എല്ലാം അവനിൽ എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു, അകത്തളത്തിൽ സ്ത്രീകൾ താമസിക്കുന്നതുപോലെ.
യഃ കുര്വന് സര്വകാര്യാണി പുഷ്ടേ നഷ്ടേ ഽഥ തത്ഫലേ । സമസ് സ സര്വകാലേഷു ന തുഷ്യതി ന ശോചതി
ഏതൊക്കെ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്താലും, ഫലം ലഭിച്ചാലോ നഷ്ടപ്പെട്ടാലോ, അവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും സമഭാവം പുലർത്തുന്നു; സന്തോഷിക്കുകയോ ദുഃഖിക്കുകയോ ചെയ്യാറില്ല.
തമാംസീവ ദിവാ യാന്തി തത്ര ദ്വന്ദ്വാനി സങ്ക്ഷയമ് । ശരദീവ ഘനാസ് തത്ര ഗുണാ ഗച്ഛന്തി ശുദ്ധതാമ്
പകൽ സമയത്ത് ഇരുണ്ടതെല്ലാം അകന്നുപോകുന്നതുപോലെ, അവിടെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ ഇല്ലാതാവുന്നു; ശരത്കാലത്തിലെ മേഘങ്ങൾപോലെ, ഗുണങ്ങൾ അവനിൽ നിർമ്മലത്വം നേടുന്നു.
പേശലാചാരമധുരം സര്വേ വാഞ്ഛന്തി തം ജനാഃ । വേണും മധുരനിസ്സ്വാനം വനേ മൃഗഗണാ ഇവ
മൃദുവും സുന്ദരവുമായ പെരുമാറ്റമുള്ളവരെ എല്ലാവരും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു, കാട്ടിലെ മൃഗങ്ങൾ മധുരമായ ശബ്ദമുള്ള കുഴലിനോടു ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ.
നരം പാശ്ചാത്യജന്മാനമ് ഏവമ്പ്രായാ ഗുണശ്രിയഃ । ജാതമ് ഏവാനുധാവന്തി ബലാകാ ഇവ വാരിദമ്
പശ്ചിമദേശത്ത് ജനിച്ചവരിൽ സദ്ഗുണങ്ങളും ഐശ്വര്യവും സ്വാഭാവികമായി അനുഗമിക്കുന്നു, മേഘത്തെക്കണ്ട് ബാലാകകൾ കൂട്ടമായി ചേരുന്നതുപോലെ.
തതോ ഽസൌ ഗുണസമ്പൂര്ണോ ഗുരുമ് ഏവാനുഗച്ഛതി । സ തമ് ഏകം വിവേകേന നിയോജയതി പാവനമ്
അങ്ങനെ ഗുണസമ്പന്നനായവൻ ഗുരുവിനെ പിന്തുടരുന്നു; ഗുരു വിവേകത്തോടെ അവനെ ശുദ്ധമായ വഴിയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
വിചാരവൈരാഗ്യവതാ ചേതസാ ഗുണശാലിനാ । ദേവം പശ്യത്യ് അഥാത്മാനമ് ഏകരൂപമ് അനാമയമ്
വിവേകവും വൈരാഗ്യവും നിറഞ്ഞ മനസ്സും ഗുണസമ്പത്തും ഉള്ളവൻ പിന്നീട് ദൈവത്തെയും, അതായത് താനായ അത്മാവിനെയും, ഏകരൂപമായും രോഗരഹിതമായും കാണുന്നു.
അതോ രാമ വിചാരേണ ചാരുണാ ശാന്തചേതസാ । പ്രബോധനീയം പ്രഥമം മനോ മനനമന്ഥരമ്
അതിനാൽ, രാമാ, മനസ്സിൽ സാന്ത്വനവും മനോഹരമായ അന്വേഷണവും കൊണ്ടു, ചിന്തകളാൽ അലഞ്ഞു നടക്കുന്ന മനസ്സിനെ ആദ്യം ഉണർത്തണം.
യേ ഹി പാശ്ചാത്യജന്മാനസ് തേ ഹി സുപ്തം മനോമൃഗമ് । പ്രബോധയന്തി പ്രഥമം ഗുണഗീതൈര് മഹാഗുണാഃ
പശ്ചിമദേശത്ത് ജനിച്ച മഹാത്മാക്കൾ, മഹത്തായ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവർ, ഗുണങ്ങളുടെ ഗാനം കൊണ്ട് ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന മനസ്സെന്ന മൃഗത്തെ ആദ്യം ഉണർത്തുന്നു.
പ്രഥിതഗുണാന് സുഗുരൂന് നിഷേവ്യ യത്നാദ് അമലധിയാ പ്രവിചാര്യ ചിത്തരത്നമ് । ഗതിമ് അമലാമ് ഉപയാതി മാനവോ ഽസ്മിഞ് ജഗതി വിലോക്യ ചിരം പ്രകാശമ് അന്തഃ
പ്രശസ്തരും നല്ലവരുമായ ഗുരുക്കന്മാരെ ഭക്തിപൂർവ്വം സേവിച്ച്, നിർമ്മലമായ ബുദ്ധിയാൽ മനസ്സെന്ന രത്നത്തെ സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിച്ചാൽ, ഈ ലോകത്ത് ഒരാൾക്കു ദീർഘകാലം ഉള്ളിൽ പ്രകാശം കണ്ടു, കളങ്കമില്ലാത്ത അവസ്ഥയിലേക്കു എത്താം.
ഏഷ താവത് ക്രമഃ പ്രോക്തസ് സാമാന്യസ് സര്വജന്തുഷു । ഇമമ് അന്യം വിശേഷം ത്വം ശൃണു രാജീവലോചന
ഇതുവരെ എല്ലാ ജീവികളിലും സാധാരണയായി നടക്കുന്ന ക്രമം പറഞ്ഞു. ഇനി, കമലനേത്രാ, വേറൊരു പ്രത്യേകത ഞാൻ പറയുന്നത് നീ കേൾക്കൂ.
അസ്മിന് സംസാരസംരമ്ഭേ ജാതാനാം ദേഹധാരിണാമ് । അപവര്ഗഗതൌ രാമ ദ്വാവ് ഇമാവ് ഉത്തമൌ ക്രമൌ
ഈ ജന്മമരണചക്രത്തിലെ കലഹത്തിനിടയിൽ ശരീരം ധരിച്ചിരിക്കുന്നവർക്കു, രാമാ, മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള രണ്ട് ഉത്തമമായ മാർഗങ്ങൾ ഉണ്ട്.
ഏകസ് താവദ് ഗുരുപ്രോക്താദ് അനുഷ്ഠാനാച് ഛനൈശ് ശനൈഃ । ജന്മനാ ജന്മഭിര് വാപി സിദ്ധിദസ് സമുദാഹൃതഃ
ആദ്യത്തേത് ഗുരു ഉപദേശിച്ചിട്ടുള്ള ആചരണത്തിലൂടെ, ക്രമേണ, ഒരോ ജന്മത്തിലോ പല ജന്മങ്ങളിലോ, ശാന്തമായി മുന്നേറുന്നതാണ്; ഇത് സിദ്ധി നൽകുന്ന വഴി എന്നാണു അറിയപ്പെടുന്നത്.
ദ്വിതീയസ് ത്വ് ആത്മനൈവാശു കിഞ്ചിദ്വ്യുത്പന്നചേതസഃ । ഭവതി ജ്ഞാനസമ്പ്രാപ്തിര് ആകാശഫലപാതവത്
രണ്ടാമത്തേത്, ഒരാളുടെ മനസ്സിൽ സ്വയം ഒരു ചെറിയ ബോധം ഉദിക്കുന്നപ്പോൾ, അതിവേഗത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നു; അപ്പോൾ ജ്ഞാനം ആകാശത്തിൽ നിന്ന് പഴം വീഴുന്നതുപോലെ പെട്ടെന്നു ലഭിക്കുന്നു.
നഭഃഫലനിപാതാഭജ്ഞാനസമ്പ്രതിപത്തയേ । അത്രേമം ശൃണു വൃത്താന്തം പ്രാക്തനം കഥയാമി തേ
ഈ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് പഴം വീഴുന്നതുപോലെയുള്ള പെട്ടെന്നുള്ള ജ്ഞാനലാഭം മനസ്സിലാക്കാൻ, ഞാൻ നിന്നോട് ഒരു പുരാതനകഥ പറയാം; ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
ശൃണു സുഭഗ കഥം മഹാനുഭാവാ വ്യപഗതപൂര്വശുഭാശുഭാര്ഗഡൌഘാഃ । ഖപതിതഫലവത് പരം വിവേകം ചരമഭവാ വിമലം സമാപ്നുവന്തി
സൗഭാഗ്യവതിയായവളേ, വലിയ മഹാത്മാക്കളെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. അവർക്ക് മുമ്പത്തെ പുണ്യവും പാപവും എല്ലാം മാറിപ്പോയിരിക്കുന്നു. ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോകുന്ന പഴംപോലെ, അവർ നിർമലമായ പരമമായ വിവേകം, അവസാനമായ ജ്ഞാനം, പ്രാപിക്കുന്നു.
അസ്ത്യ് അസ്തമിതസര്വാപദ് ഉദ്യത്സമ്പദ് ഉദാരധീഃ । വിദേഹാനാം മഹീപാലോ ജനകോ നാമ വീര്യവാന്
വിദേഹരാജ്യത്തിൽ ജനക എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. അവൻ ഉജ്ജ്വലമായ ബുദ്ധിയുള്ളവൻ, എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും അവസാനിച്ചവൻ, ഐശ്വര്യം ഉയരുന്നവൻ, വലിയ ശക്തിയുള്ളവൻ.
കല്പവൃക്ഷോ ഽര്ഥിസാര്ഥാനാം മിത്രാബ്ജാനാം ദിവാകരഃ । മാധവോ ബന്ധുപുഷ്പാണാം സ്ത്രീണാം മകരകേതനഃ
അവൻ അനുഗ്രഹം തേടുന്നവർക്കു മനസ്സിലാവുന്ന കൽപ്പവൃക്ഷംപോലെയും, സ്നേഹിതന്മാരിൽ കമലപൂക്കൾക്കിടയിൽ സൂര്യനുപോലെയും, ബന്ധുക്കളുടെ സ്നേഹത്തിൽ വസന്തകാലംപോലെയും, സ്ത്രീകൾക്കു പ്രണയത്തിന്റെ പതാകപോലെയും ആയിരുന്നു.