ഭാജനം ത്വം വിവിക്താനാം വചസാം ശുദ്ധിശാലിനാമ് । വിവിക്തഹൃദയോ വേണുര് മുക്താനാമ് ഇവ മാനദ
നിനക്ക് വിശുദ്ധവും ഉന്നതവുമായ വാക്കുകൾ സ്വീകരിക്കാൻ കഴിവുണ്ട്, മാന്യനായവനേ; നിന്റെ മനസ്സ് ശുദ്ധവും ഏകാന്തവുമാണ്, മോചിതർക്ക് വെണു പോലെയാണ്.
കമലാസനപുത്രേണ മുനിനാ സുമഹൌജസാ । ഏവംവിതീര്ണാവസരോ രാമോ വാക്യമ് ഉവാച ഹ
അവസരം അങ്ങനെ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, വലിയ ശക്തിയും ജ്ഞാനവും ഉള്ള കമലാസനപുത്രനായ മുനിയോട് രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭഗവന് സര്വധര്മജ്ഞ തവൈവൈതദ് വിജൃമ്ഭിതമ് । യദ് അഹം പരമോദാരം ബുദ്ധവാന് വചനം തവ
ഭഗവൻ, എല്ലാ ധർമങ്ങളും അറിയുന്നവനേ, ഞാൻ നിന്റെ അത്യുത്തമമായ ഉപദേശം മനസ്സിലാക്കിയത് നിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ്.
യദ് ആദിശസി തത് സര്വം തഥൈവ ന തദ് അന്യഥാ । അപാസ്തനിദ്രേണ മയാ വാക്യാര്ഥോ നിശി ചിന്തിതഃ
നിങ്ങൾ എന്ത് കല്പിച്ചാലും അതെല്ലാം അങ്ങനെ തന്നെയാണ്, വേറൊന്നുമല്ല. ഉറക്കം വിട്ട്, രാത്രിയാകെ നിങ്ങളുടെ വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം ഞാൻ ആലോചിച്ചു.
ഭവാന്ധകാരക്ഷതയേ ഭവതോര്വീവിവസ്വതാ । ഹ്യഃ പ്രസാരിതമ് ആഹ്ലാദി വാഗ്രശ്മിപടലം പ്രഭോ
ഭവത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത്വം നീക്കാൻ, മഹാപ്രഭോ, ഇന്നലെ ഭൂമിയിൽ സൂര്യപ്രഭയുപോലെ ആനന്ദകരമായ പ്രകാശമുള്ള വാക്കുകളുടെ കിരണം നിങ്ങൾ പകർന്നു.
തദ് അദീനമ് അദീനാത്മന് സര്വമ് അന്തഃകൃതം മയാ । രമ്യം പുണ്യം വിചിത്രം ച രത്നവൃന്ദമ് ഇവാബ്ധിനാ
ദുഃഖം അറിയാത്ത മഹാത്മാവേ, ആ മനോഹരവും പുണ്യകരവും അത്ഭുതകരവുമായ വാക്കുകൾ ഞാൻ ഹൃദയത്തിൽ ആഴമായി സ്വീകരിച്ചു, സമുദ്രത്തിൽ നിന്നുള്ള രത്നങ്ങൾ പോലെ.
ഹിതാനുബന്ധി ഹൃദ്യം ച പുണ്യമ് ആനന്ദസാധനമ് । ശിരസാ ധ്രിയതേ കൈര് നോ സിദ്ധ്യൈ ത്വദനുശാസനമ്
ആനന്ദം നൽകുന്ന, ഹൃദയസ്പർശിയായ, പുണ്യകരമായ, ഉപകാരപ്രദമായ നിങ്ങളുടെ ഉപദേശം വിജയത്തിനായി ആരാണ് ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിക്കാത്തത്?
പ്രക്ഷീയമാണസംസാരനീഹാരാവരണാ വയമ് । പ്രസന്നാസ് ത്വത്പ്രസാദേന വര്ഷാന്ത ഇവ വാസരാഃ
ലോകമോഹത്തിന്റെ മൂടല് മങ്ങിപ്പോകുമ്പോള് നാം നിന്റെ കൃപയാല് ശാന്തരായി, മഴക്കാലം കഴിഞ്ഞ് വരുന്ന പകലുകള് പോലെ സുഖമായി ഇരിക്കുന്നു.
ആപാതമധുരാരമ്ഭം മധ്യേ സൌഭാഗ്യവര്ധനമ് । അനുത്തമഫലോദര്കം പുണ്യം ത്വദനുശാസനമ്
നിന്റെ ഉപദേശം ആദിയില് മധുരവും നടുവില് ഭാഗ്യവര്ദ്ധകവും അവസാനം ഉത്തമഫലദായകവുമായ പുണ്യമാണ്.
വികാസി സിതമ് അമ്ലാനമ് ആഹ്ലാദി മുദിതാശയമ് । ത്വദ്വചഃകുസുമം നിത്യം ശ്രീമത്ഫലദമ് അസ്തു നഃ
നിന്റെ വാക്കുകള് എന്നും വിരിയുന്ന, വെളുത്ത, വാടാത്ത, സന്തോഷം നല്കുന്ന, ഹൃദയം ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കും; അവ എപ്പോഴും ഞങ്ങള്ക്ക് മഹത്തായ ഫലം നല്കട്ടെ.
സകലശാശ്വതശാസ്ത്രവിശാരദ പ്രസൃതപുണ്യജലൈകമഹാഹ്രദ । ഭജ ഭൃശം വിതതവ്രത സമ്പ്രതി പ്രസൃതതാം ഹതകില്ബിഷ മാം പ്രതി
സകലശാശ്വതശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, പുണ്യജലങ്ങള് ഒഴുകുന്ന മഹാസരസ്സും, വ്രതങ്ങളില് സ്ഥിരനുമായവനേ, പാപം ഇല്ലാത്ത നിന്റെ അനുഗ്രഹം ഇപ്പോള് എനിക്ക് ലഭിക്കട്ടെ.
ഇദമ് ഉത്തമസിദ്ധാന്തസുന്ദരം സുന്ദരാകൃതേ । ഉപശാന്തിപ്രകരണം ശൃണുഷ്വാവഹിതോ ഹിതമ്
സുന്ദരനായവനേ, ഉത്തമമായ സിദ്ധാന്തത്തിൽ ഉറപ്പുള്ള ഈ മനോഹരമായ ശാന്തിയുടെ ഭാഗം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. ഇത് നിനക്ക് വളരെ ഉപകാരപ്പെടും.
ദീര്ഘസംസാരമായേയം രാമ രാജസതാമസൈഃ । ധാര്യതേ പുരുഷൈര് നിത്യം സുസ്തമ്ഭൈര് ഇവ മണ്ഡപഃ
രാമാ, ഈ ദീർഘമായ ലോകമോഹം രാജസവും തമസവുമായ മനുഷ്യർ സ്ഥിരമായ തൂണുകൾ പോലെ അതിനെ താങ്ങി നിലനിർത്തുന്നു.
സത്ത്വസ്ഥജാതിഭിര് വീരൈസ് ത്വാദൃശൈര് ഗുണബൃംഹിതൈഃ । ഹേലയാ ത്യജ്യതേ പക്വാ മായേയം ത്വഗ് ഇവോരഗൈഃ
നിന്റെപോലെയുള്ള സത്ത്വഗുണമുള്ള ധൈര്യശാലികൾക്ക്, പാകമായ ഈ മായയെ പാമ്പ് പഴയ ത്വക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ കഴിയും.
യേ സത്ത്വജാതയഃ പ്രാജ്ഞാസ് തഥാ രാജസസാത്ത്വികാഃ । വിചാരയന്തി തേ സാധോ ജഗത് പൂര്വാപരം പരമ്
സത്ത്വഗുണമുള്ളവരും, രാജസവും സത്ത്വവും കലർന്ന ജ്ഞാനികളും, മഹാനേ, ഈ ലോകം അതിന്റെ ഭാവിയും, കഴിഞ്ഞതും, പരമാർത്ഥവും ആഴത്തിൽ പരിശോധിക്കുന്നു.
ശാസ്ത്രസജ്ജനസത്കാരസങ്ഗേനാപഗതൈനസാമ് । സാരാവലോകിനീ ബുദ്ധിര് ജായതേ ദീപികോപമാ
ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും നല്ലവരുടെ കൂട്ടത്തിന്റെയും സന്മാർഗ്ഗത്തിലുള്ളവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിലൂടെയും പാപങ്ങൾ വിട്ടുപോകുമ്പോഴും, മനസ്സിൽ തെളിഞ്ഞ വിവേകം ഉദയിക്കുന്നു; അതു ഒരു വിളക്കുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
സ്വയമ് ഏവ വിചാരേണ വിചാര്യാത്മാനമ് ആത്മനാ । യാവന് നാധിഗതം ജ്ഞേയം ന താവദ് അധിഗമ്യതേ
സ്വയം ചിന്തയിലൂടെ തന്നെ, മനസ്സുപയോഗിച്ച് തനിക്കുതന്നെ പരിശോധിക്കണം; അറിവ് സാക്ഷാൽക്കരിക്കുന്നതുവരെ അതു യഥാർത്ഥത്തിൽ ലഭിക്കില്ല.
പ്രജ്ഞാവതാം നയവതാം ധീരാണാം കുലശാലിനാമ് । ജാത്യാ രാജസസത്ത്വാനാം മുഖ്യസ് ത്വം കുലനന്ദന
ജ്ഞാനികളിലും വിവേകികളിലും ധൈര്യശാലികളിലും ഉന്നത വംശജരിലും, രാജസവും സത്ത്വഗുണവും ഉള്ളവരിൽ, നീയാണു കുടുംബത്തിന്റെ അഭിമാനമായ പ്രധാനവൻ.
സ്വയമ് ആലോകയ പ്രാജ്ഞ സംസാരാരമ്ഭദൃഷ്ടിഷു । കിം സത്യം കിമ് അസത്യം വാ ഭവ സത്യപരായണഃ
പ്രജ്ഞാവാനായ നീ സ്വയം ഈ ലോകജീവിതത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ നോക്കിക്കാണു: എന്താണ് സത്യം, എന്താണ് അസത്യം എന്ന് തിരിച്ചറിയുക, സത്യത്തിൽ സ്ഥിരനാകു.
ആദാവ് അന്തേ ച യന് നാസ്തി കീദൃശീ തസ്യ സത്യതാ । ആദാവ് അന്തേ ച യന് നിത്യം തത് സത്യം രാമ നേതരത്
ആദ്യത്തിലും അവസാനം പോലും ഇല്ലാത്തത് എങ്ങനെ സത്യമായിരിക്കും? ആദിയും അവസാനവും എന്നും നിലനിൽക്കുന്നതേയാണ് സത്യം, രാമാ, മറ്റൊന്നുമല്ല.
ആദ്യന്താസന്മയേ യസ്യ വസ്തുന്യ് ആരജ്യതേ മനഃ । തസ്യ മുഗ്ധപശോര് ജന്തോര് വിവേകഃ കേന ജന്യതേ
ആദ്യത്തിലും അവസാനം ഇല്ലാത്ത വസ്തുവിൽ മനസ്സ് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നവന് വിവേകം എങ്ങനെയുണ്ടാകും? അങ്ങനെ ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്ന ജീവിക്ക് അർത്ഥബോധം ഉണ്ടാകില്ല.
ജായതേ മന ഏവേഹ മന ഏവേഹ വര്ധതേ । സമ്യഗ്ദര്ശനദൃഷ്ട്യാ തു മന ഏവ വിലീയതേ
ഇവിടെ മനസാണ് ജനിക്കുന്നത്, മനസാണ് വളരുന്നതും. എന്നാൽ ശരിയായ ദർശനത്തിലൂടെ അതേ മനസ്സ് തന്നെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ജ്ഞാതമ് ഏതന് മയാ ബ്രഹ്മന് യഥാസ്മിന് ഭുവനത്രയേ । മന ഏവ ഹി സംസാരി ജരാമരണഭാജനമ്
ബ്രഹ്മനേ, ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും മനസാണ് സഞ്ചാരിയും വയസ്സിന്റെയും മരണത്തിന്റെയും പാത്രവും എന്നത് ഞാൻ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
യസ് തസ്യോത്തരണോപായസ് തം മേ ബ്രൂഹി വിനിശ്ചിതമ് । ഹാര്ദം തമസ് ത്വയാര്കേണ രാഘവാണാം വിനാശ്യതേ
ആ കെട്ടുപിടിച്ചിരിക്കുന്നതിൽനിന്ന് എങ്ങനെ രക്ഷപ്പെടാം എന്ന് ദയവായി ഉറപ്പോടെ എന്നോട് പറയണം. രാഘവന്മാരുടെ ഹൃദയത്തിലെ അന്ധകാരം നിന്റെ സൂര്യപ്രകാശം പോലെ ഉള്ള വെളിച്ചം കൊണ്ട് നശിക്കുന്നു.
പൂര്വം രാഘവ ശാസ്ത്രേണ വൈരാഗ്യേണ വരേണ ച । തഥാ സജ്ജനസങ്ഗേന നീയതേ പുണ്യതാം മനഃ
രാഘവാ, ആദ്യം ശാസ്ത്രം പഠിച്ചുകൊണ്ടും, ഉന്നതമായ വൈരാഗ്യം പുലർത്തിയുകൊണ്ടും, നല്ലവരുമായി സുഖമായി ഇടപഴകിയുകൊണ്ടും മനസ്സ് ശുദ്ധിയിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു.
സൌജന്യബൃംഹിതം ചേതോ യദാ വൈരാഗ്യമ് ആഗതമ് । തദാനുഗമ്യാ ഗുരവോ വിജ്ഞാനഗുരവോ ഹി യേ
സൗജന്യത്തോടെ വളർന്ന മനസ്സ് വൈരാഗ്യത്തിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ജ്ഞാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ള ഗുരുക്കന്മാരെ പിന്തുടരേണ്ടതാണു.
തതസ് തദുപദിഷ്ടേന കൃത്വാ ധ്യാനാര്ചനാദികമ് । ക്രമേണ പദമ് ആപ്നോതി തദ് യത് പരമപാവനമ്
അവരാൽ പഠിപ്പിച്ചതുപോലെ ധ്യാനം, അർച്ചന തുടങ്ങിയവ ആചരിച്ചാൽ, അതിനുശേഷം ക്രമമായി അത്യന്തം വിശുദ്ധമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്താൻ കഴിയുന്നു.
വിചാരേണാവദാതേന പശ്യത്യ് ആത്മാനമ് ആത്മനാ । ഇന്ദുനാ ശീതലേനാന്തര് ബിമ്ബം സ്വമ് ഇവ തേജസാ
ശുദ്ധമായ അന്വേഷനം കൊണ്ടു തന്നെ, ആത്മാവ് തന്റെ തന്നെ ബോധത്തോടെ തന്നെ കാണുന്നു. ശീതളമായ ചന്ദ്രൻ തന്റെ പ്രകാശത്തിൽ തന്നെ ഉള്ള പ്രതിബിംബം കാണുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ് ഇത്.
താവദ് ഭവമഹാമ്ഭോധൌ ജനസ് തൃണവദ് ഉഹ്യതേ । വിചാരതടവിശ്രാന്തിമ് ഏതി യാവന് ന ചേതസാ
മനസ്സ് അന്വേഷനം എന്ന കാട്ടിൽ വിശ്രമിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നിടത്തോളം, മനുഷ്യർ ഭവസമുദ്രത്തിൽ പുല്ല് തണ്ടുപോലെ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു.
വിചാരേണ പരിജ്ഞാതവസ്തുനോ ഽസ്യ ജനസ്യ ധീഃ । സര്വാന് അധഃ കരോത്യ് ആധീന് സോമ്യാമ്ഭ ഇവ വാലുകാഃ
അന്വേഷനം വഴി വസ്തുവിന്റെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കിയാൽ, മനുഷ്യന്റെ ബുദ്ധി എല്ലാം കീഴടക്കുന്നു, സ്നിഗ്ധമായ വെള്ളം മണലിനെ കീഴടക്കുന്നതുപോലെ.