ഹ്യസ് ത്വയോക്തോ യ ആനന്ദീ വിവിക്തോ വചസാം ഗണഃ । അമൃതാവര്ഷണേനേവ തേനേഹാശ്വാസിതാ വയമ്
നീ പറഞ്ഞ ആ സന്തോഷം നിറഞ്ഞ, സാധാരണ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ വാക്കുകൾ, ഇവിടെ ഞങ്ങളെ അമൃതമഴപോലെ പുതുക്കി ഉണർത്തി.
ചന്ദ്രാംശവ ഇവോത്സാര്യ തമാംസ്യ് അമൃതനിര്മിതാഃ । അന്തശ് ശീതലയന്ത്യ് ഏതാ മഹതാമ് അമലാ ഗിരഃ
അമൃതത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ ചന്ദ്രക്കിരണങ്ങൾ ഇരുട്ട് നീക്കുന്നതുപോലെ, മഹാന്മാരുടെ ഈ നിർമ്മലമായ വാക്കുകൾ ഉള്ളിൽ നിന്ന് മനസ്സിനെ ശീതളമാക്കുന്നു.
അപൂര്വാഹ്ലാദദായിന്യ ഉച്ചൈസ്തരപദാശ്രയാഃ । അതിമോഹാപഹാരിണ്യസ് സൂക്തയോ ഽമൃതവൃഷ്ടയഃ
പുതുമയുള്ള ആനന്ദം നൽകുന്ന, ഉന്നതമായ അർത്ഥത്തിൽ നിൽക്കുന്ന, ഏറ്റവും വലിയ മായയും അകറ്റുന്ന ഈ സത്യവാക്യങ്ങൾ അമൃതമഴപോലെയാണ്.
ആത്മരത്നാവലോകൈകദീപികാ പാരമാര്ഥികീ । യസ്മാദ് ഉക്തിലതോദേതി സ വന്ദ്യസ് സജ്ജനദ്രുമഃ
ആത്മാരത്നം തെളിയിക്കുന്ന ഏക വിളക്കായ സത്യവാക്ക് ഉദിക്കുന്നവനാണ് സന്മാർഗ്ഗവൃക്ഷം എന്ന് പറയേണ്ടത്; അത്തരം മഹാന്മാരെ നമസ്കരിക്കേണ്ടതാണ്.
ദുരീഹിതം ദുര്വിഹിതം സര്വം സജ്ജനസൂക്തയഃ । പ്രമാര്ജയന്തി ശീതാംശോസ് തമസ്കാണ്ഡമ് ഇവാംശവഃ
സജ്ജനന്മാരുടെ സത്വചനങ്ങൾ എല്ലാത്തരം ദുഷ്കൃത്യങ്ങളും ദുർഭാഗ്യങ്ങളും നീക്കിക്കളയുന്നു, അതുപോലെതന്നെ ശീതളമായ ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾ ഇരുണ്ടതയെ അകറ്റുന്നതുപോലെ.
തൃഷ്ണാലോഭാദയോ ഽസ്മാകം സംസാരനിഗഡാ മുനേ । തവോക്ത്യാ തനുതാം യാതാശ് ശരദീവാസിതാമ്ബുദാഃ
മഹർഷേ, നിങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ തൃശ്യ, ലോഭം തുടങ്ങിയ ലോകബന്ധങ്ങൾ ശരദ് കാലത്ത് മേഘങ്ങൾ ചിതറുന്നതുപോലെ ക്ഷീണിച്ചു പോയി.
സമ്പ്രവൃത്താ വയം ദ്രഷ്ടുമ് ആത്മാനമ് അപകല്മഷമ് । രസാഞ്ജനാനീതദൃശോ ജാത്യന്ധാ ഇവ കാഞ്ചനമ്
നിങ്ങളുടെ ഉപദേശങ്ങൾ കൊണ്ട് കണ്ണ് തുറന്നവരെപ്പോലെ, ഞങ്ങൾ ഇപ്പോൾ പാപരഹിതമായ ആത്മാവിനെ വ്യക്തമായി കാണാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു; ജന്മാന്തരങ്ങളിൽ കാഴ്ചയില്ലാതിരുന്നവർ ആദ്യമായി പൊന്നിനെ കാണുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
സംസാരവാസനാനാമ്നീ മിഹികാ ഹൃദയാമ്ബരേ । പ്രവൃത്താ തനുതാം ഗന്തും ത്വദുക്തിശരദേഹ നഃ
ഹൃദയത്തിന്റെ ആകാശത്ത് സംസാരവാസനകളെന്ന മഞ്ഞ്, നിന്റെ വാക്കുകളുടെ ശരദ്കാലം കൊണ്ടു കുറയാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
മുനേ മന്ദാരമഞ്ജര്യസ് തരങ്ഗാ വാമൃതാമ്ഭസഃ । ന തഥാഹ്ലാദയന്ത്യ് അന്തര് യഥോദാരധിയാം ഗിരഃ
മഹർഷേ, സ്വർഗ്ഗവൃക്ഷത്തിന്റെ പൂക്കളിൽ നിന്നുള്ള അമൃതതരംഗങ്ങൾ പോലും, മഹാന്മാരുടെ ഉജ്ജ്വലമായ വാക്കുകൾക്കുള്ളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ആനന്ദം നൽകുന്നില്ല.
യദ് യദ് രാഘവ സംയാതി മഹാജനസപര്യയാ । ദിനം തദ് ഇഹ സാലോകം ശേഷാസ് ത്വ് അന്ധാ ദിനാലയഃ
രാഘവ, മഹാന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ കഴിയുന്ന ഓരോ ദിവസവും ഇവിടെ പ്രകാശമുള്ളതാണു; ശേഷിക്കുന്നവയൊക്കെയും ഇരുണ്ടതിൽ കഴിയുന്ന കുരുടൻപോലെയുള്ള ദിവസങ്ങളാണ്.
രാമ രാജീവപത്ത്രാക്ഷ പ്രകൃതാര്ഥദിദൃക്ഷയാ । മുനിമ് ആബോധയ പുനഃ പ്രസാദേ സമവസ്ഥിതമ്
രാമ, താമരപ്പൂക്കണ്ണുള്ളവനേ, യഥാർത്ഥ സത്യം അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, സമാധാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ആ മഹർഷിയെ വീണ്ടും ഉണർത്തണം.
ഇത്യ് ഉക്തേ ഭൂഭൃതാ തത്ര രാമാഭിമുഖമ് ആസ്ഥിതഃ । ഉവാചേദമ് ഉദാരാത്മാ വസിഷ്ഠോ ഭഗവാന് മുനിഃ
രാജാവു് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠമുനിവർ രാമന്റെ നേരെ നോക്കി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാഘവ സ്വകുലൈകേന്ദോ തം മയോക്തം മഹാമതേ । കച്ചിത് സ്മരസി വാക്യാര്ഥം പൂര്വാപരവിചാരിതമ്
രാഘവ, നിന്റെ വംശത്തിലെ ഒരേയൊരു ചന്ദ്രനേ, മഹാമനസിനെ, ഞാൻ മുമ്പ് വിശദമായി പറഞ്ഞതിന്റെ അർത്ഥം നീ ഓർക്കുന്നുണ്ടോ? എല്ലാം ആലോചിച്ച് മനസ്സിലാക്കിയതോ?
ഉത്പത്തീനാം വിചിത്രാണാം സത്ത്വാദിഗുണഭേദതഃ । കച്ചിത് സ്മരസി സര്വാസാം വിഭാഗമ് അരിമര്ദന
വൈവിധ്യമാർന്ന സൃഷ്ടികളിൽ സത്ത്വം മുതലായ ഗുണങ്ങളിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ഉള്ള ഭേദങ്ങൾ നീ ഓർക്കുന്നുണ്ടോ, ശത്രുനാശകാ?
കച്ചിത് സര്വമ് അസര്വം ച സദ് അസച് ച സദോദിതമ് । രൂപം സ്മരസി ദേവസ്യ വിമലം പരമാത്മനഃ
എല്ലാം, എല്ലാമല്ലാത്തത്, സത്യം, അസത്യം എന്നിങ്ങനെ എല്ലായ്പോഴും പഠിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ദൈവത്തിന്റെ നിർമ്മലമായ പരമാത്മാവിന്റെ രൂപം നീ ഓർക്കുന്നുണ്ടോ, രാമാ?
യഥേദമ് ഉദിതം വിശ്വം വിശ്വേശാദ് ഈശ്വരേശ്വരാത് । കച്ചിത് സ്മരസി തത് സാധോ സാധുവാദൈകഭാജന
ഈ വിശ്വം എങ്ങനെയോ വിശ്വത്തിന്റെ നാഥനായ മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചുവെന്നത്, നീ ഓർമ്മിക്കുന്നുണ്ടോ, സദ്ഗുണങ്ങളുള്ളവനേ, നല്ല ഉപദേശങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാൻ അർഹനായവനേ?
രൂപം കച്ചിദ് അവിദ്യായാഃ ഫല്ഗുഭങ്ഗുരമ് ആതതമ് । അനന്തമ് അന്തവച് ചൈവ സമ്യക് സ്മരസി സന്മതേ
അവിദ്യയുടെ രൂപം വളരെ ക്ഷീണവും തകർച്ചയിലുമാണ്, അതു വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, അനന്തമായിട്ടും അവസാനമുള്ളതുപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്—ഇത് നീ ശരിയായി ഓർമ്മിക്കുന്നുണ്ടോ, ജ്ഞാനിയേ?
ചിത്തമ് ഏവ നരോ നാന്യദ് ഇതി യത് പ്രതിപാദിതമ് । ലവണാദിവിചാരേണ കച്ചിത് സ്മരസി സാധു തത്
ഉപ്പും മറ്റും സംബന്ധിച്ചുള്ള ചിന്തയിലൂടെ മനസ്സാണ് മനുഷ്യൻ, ഇതല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയതിനെ നീ നന്നായി ഓർമ്മിക്കുന്നുണ്ടോ, സദ്ഗുണമുള്ളവനേ?
വാക്യാര്ഥശ് ചാഖിലഃ കച്ചിത് ത്വയാ രാമ വിചാരിതഃ । ഹ്യസ്തനസ്യ വിചാരസ്യ രാത്രൌ ഹൃദി നിവേശിതഃ
രാമാ, എല്ലാ വാക്യങ്ങളുടെ അർത്ഥവും നീ ആലോചിച്ചിട്ടുണ്ടോ? ഇന്നലെ നടന്ന ചിന്തനങ്ങൾ നീ രാത്രിയിൽ ഹൃദയത്തിൽ ആഴത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ടോ?
ഭൂയോ ഭൂയഃ പരാമൃഷ്ടം ഹൃദയേ സുനിയോജിതമ് । പ്രയോജനം ഫലത്യ് ഉച്ചൈര് ന ഹേലാഹതസംസ്ഥിതി
മനസ്സിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ച് ഉറപ്പായി സ്ഥാപിച്ച കാര്യങ്ങൾ വലിയ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു; അവയെ അവഗണിച്ചാൽ അങ്ങനെ സംഭവിക്കില്ല.
ഭാജനം ത്വം വിവിക്താനാം വചസാം ശുദ്ധിശാലിനാമ് । വിവിക്തഹൃദയോ വേണുര് മുക്താനാമ് ഇവ മാനദ
നിനക്ക് വിശുദ്ധവും ഉന്നതവുമായ വാക്കുകൾ സ്വീകരിക്കാൻ കഴിവുണ്ട്, മാന്യനായവനേ; നിന്റെ മനസ്സ് ശുദ്ധവും ഏകാന്തവുമാണ്, മോചിതർക്ക് വെണു പോലെയാണ്.
കമലാസനപുത്രേണ മുനിനാ സുമഹൌജസാ । ഏവംവിതീര്ണാവസരോ രാമോ വാക്യമ് ഉവാച ഹ
അവസരം അങ്ങനെ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, വലിയ ശക്തിയും ജ്ഞാനവും ഉള്ള കമലാസനപുത്രനായ മുനിയോട് രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭഗവന് സര്വധര്മജ്ഞ തവൈവൈതദ് വിജൃമ്ഭിതമ് । യദ് അഹം പരമോദാരം ബുദ്ധവാന് വചനം തവ
ഭഗവൻ, എല്ലാ ധർമങ്ങളും അറിയുന്നവനേ, ഞാൻ നിന്റെ അത്യുത്തമമായ ഉപദേശം മനസ്സിലാക്കിയത് നിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ്.
യദ് ആദിശസി തത് സര്വം തഥൈവ ന തദ് അന്യഥാ । അപാസ്തനിദ്രേണ മയാ വാക്യാര്ഥോ നിശി ചിന്തിതഃ
നിങ്ങൾ എന്ത് കല്പിച്ചാലും അതെല്ലാം അങ്ങനെ തന്നെയാണ്, വേറൊന്നുമല്ല. ഉറക്കം വിട്ട്, രാത്രിയാകെ നിങ്ങളുടെ വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം ഞാൻ ആലോചിച്ചു.
ഭവാന്ധകാരക്ഷതയേ ഭവതോര്വീവിവസ്വതാ । ഹ്യഃ പ്രസാരിതമ് ആഹ്ലാദി വാഗ്രശ്മിപടലം പ്രഭോ
ഭവത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത്വം നീക്കാൻ, മഹാപ്രഭോ, ഇന്നലെ ഭൂമിയിൽ സൂര്യപ്രഭയുപോലെ ആനന്ദകരമായ പ്രകാശമുള്ള വാക്കുകളുടെ കിരണം നിങ്ങൾ പകർന്നു.
തദ് അദീനമ് അദീനാത്മന് സര്വമ് അന്തഃകൃതം മയാ । രമ്യം പുണ്യം വിചിത്രം ച രത്നവൃന്ദമ് ഇവാബ്ധിനാ
ദുഃഖം അറിയാത്ത മഹാത്മാവേ, ആ മനോഹരവും പുണ്യകരവും അത്ഭുതകരവുമായ വാക്കുകൾ ഞാൻ ഹൃദയത്തിൽ ആഴമായി സ്വീകരിച്ചു, സമുദ്രത്തിൽ നിന്നുള്ള രത്നങ്ങൾ പോലെ.
ഹിതാനുബന്ധി ഹൃദ്യം ച പുണ്യമ് ആനന്ദസാധനമ് । ശിരസാ ധ്രിയതേ കൈര് നോ സിദ്ധ്യൈ ത്വദനുശാസനമ്
ആനന്ദം നൽകുന്ന, ഹൃദയസ്പർശിയായ, പുണ്യകരമായ, ഉപകാരപ്രദമായ നിങ്ങളുടെ ഉപദേശം വിജയത്തിനായി ആരാണ് ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിക്കാത്തത്?
പ്രക്ഷീയമാണസംസാരനീഹാരാവരണാ വയമ് । പ്രസന്നാസ് ത്വത്പ്രസാദേന വര്ഷാന്ത ഇവ വാസരാഃ
ലോകമോഹത്തിന്റെ മൂടല് മങ്ങിപ്പോകുമ്പോള് നാം നിന്റെ കൃപയാല് ശാന്തരായി, മഴക്കാലം കഴിഞ്ഞ് വരുന്ന പകലുകള് പോലെ സുഖമായി ഇരിക്കുന്നു.
ആപാതമധുരാരമ്ഭം മധ്യേ സൌഭാഗ്യവര്ധനമ് । അനുത്തമഫലോദര്കം പുണ്യം ത്വദനുശാസനമ്
നിന്റെ ഉപദേശം ആദിയില് മധുരവും നടുവില് ഭാഗ്യവര്ദ്ധകവും അവസാനം ഉത്തമഫലദായകവുമായ പുണ്യമാണ്.
വികാസി സിതമ് അമ്ലാനമ് ആഹ്ലാദി മുദിതാശയമ് । ത്വദ്വചഃകുസുമം നിത്യം ശ്രീമത്ഫലദമ് അസ്തു നഃ
നിന്റെ വാക്കുകള് എന്നും വിരിയുന്ന, വെളുത്ത, വാടാത്ത, സന്തോഷം നല്കുന്ന, ഹൃദയം ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കും; അവ എപ്പോഴും ഞങ്ങള്ക്ക് മഹത്തായ ഫലം നല്കട്ടെ.