ഏഷാ ബ്രാഹ്മീ സ്ഥിതിഃ പുണ്യാ യാ മയോക്താ മഹാമതേ । ജാതിം വിദ്ധി സുരാനീകേ താമ് ഏതാം സാത്ത്വികീമ് ഇതി
മഹാമതിയുള്ളവനേ, ഞാൻ പറഞ്ഞ ഈ ശുദ്ധമായ ബ്രഹ്മാവസ്ഥയെ, ദേവന്മാരുടെ നേതാവേ, ജനനത്തിലെ സാത്വികാവസ്ഥയാണെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
വിസര്ഗേ പരമാകാശേ ബ്രഹ്മണോ യാ മനഃകലാ । ഉദേതി പ്രഥമം സൈഷാ ബ്രഹ്മത്വം സമുപാശ്നുതേ
പരമാകാശത്തിൽ ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്നു മനസ്സിന്റെ ആദ്യചലനം ഉദിക്കുന്നപ്പോൾ, അതിന് ബ്രഹ്മത്വം ലഭിക്കുന്നു.
സര്ഗേ സ്ഥിതിം ഗതേ ത്വ് അന്യാ യോദേതി കലനാ പരാ । സാ വ്യോമാനിലമ് ആശ്രിത്യ പ്രവിഷ്യൌഷധിപല്ലവാന്
സൃഷ്ടി നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, മറ്റൊരു ഉന്നതമായ ചലനം ഉദിക്കുന്നു; അതു ആകാശത്തെയും വായുവിനെയും ആശ്രയിച്ച് ഔഷധങ്ങളിലും ഇലകളിലും പ്രവേശിക്കുന്നു.
കാചിത് സുരത്വമ് ആയാതി പുരുഷത്വമ് അഥാപരാ । കാചിത് തിര്യക്ത്വമ് ആയാതി കാചിദ് ആയാതി യക്ഷതാമ്
ചിലർ ദേവതകളായി ജനിക്കുന്നു, ചിലർ മനുഷ്യരായി പിറക്കുന്നു, ചിലർ മൃഗങ്ങളായി മാറുന്നു, ചിലർ യക്ഷരൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു.
ചന്ദ്രരശ്മിപ്രണാലേന ഗൃഹീതൌഷധിപല്ലവാ । യാ യത് സത്ത്വം സമഭ്യേതി സാ തദ് ഏവാശു ജായതേ
ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾ വഴി ഔഷധികളും ഇലകളും ജീവശക്തി ഉൾക്കൊള്ളുന്നു; അവയിൽ ഏത് ജീവൻ പ്രവേശിച്ചാലും അതാണ് ഉടൻ അവിടെ ജനിക്കുന്നത്.
ജാതാ സംസര്ഗവശതസ് തസ്മിന്ന് ഏവ ഹി ജന്മനി । ബധ്യതേ മുച്യതേ വാസൌ സ്വചമത്കാരഭേദതഃ
ആ ജന്മത്തിൽ സമ്പർക്കത്തിന്റെ ഫലമായി ജനിച്ചവൻ, സ്വന്തം മനസ്സിന്റെ ഭേദം അനുസരിച്ച് ബന്ധനത്തിലോ മോക്ഷത്തിലോ ആകുന്നു.
ഇത്ഥം ഗതാ സ്ഥിതിമ് ഇയം കില രാമഭദ്ര സൃഷ്ടിസ് സ്ഫുടം പ്രകടസങ്കടകര്മബന്ധാ । ആവിര്ഭവദ്വിവിധവേഷവിഹാരഭാരസംരമ്ഭഗര്ഭവിധുരാ കലനാപദേന
ഇങ്ങനെ, രാമഭദ്രാ, ഈ സൃഷ്ടി നിലനിൽക്കുന്നു—വ്യക്തമായും അപ്രത്യക്ഷമായും കര്മബന്ധങ്ങളിൽ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു; അനേകം രൂപങ്ങളും പ്രവർത്തനങ്ങളും, മനസ്സിന്റെ കൽപ്പനയിൽ നിന്ന് ഉദിച്ച ഭാരങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണ്.
അസ്മിന് ഭഗവതി ബ്രഹ്മണ്യ് അമലം പദമ് ആസ്ഥിതേ । പിതാമഹേ മഹാബാഹോ കൃതസര്ഗവ്യവസ്ഥിതൌ
ദൈവമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ പൂർണ്ണമായ ശുദ്ധമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ, മഹാബാഹുവായവനേ, സൃഷ്ടിയെ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം പിതാമഹൻ അതിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ജഗജ്ജീര്ണാരഘട്ടേ ഽസ്മിന് വഹതി സ്വവ്യവസ്ഥയാ । വിപ്രോതഭൂതഘടയാ രജ്ജ്വാ ജീവിതതൃഷ്ണയാ
ഈ പ്രപഞ്ചം വയസ്സും ദുഃഖവും കൊണ്ട് ക്ഷയിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ സ്വഭാവംപോലെ തന്നെ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു. ഒരു കയറ്റം തൂങ്ങുന്ന കയറ്റപ്പാവിന്റെ കയറുപോലെയാണ് — ആ കയറ്റം ജീവിക്കാൻ ഉള്ള താല്പര്യമാണ്.
ബ്രഹ്മോത്ഥേഷു ച ജീവേഷു വിശത്സു ഭവപഞ്ജരമ് । വാസനാലൂനശീര്ണേഷു പയോരാശിം പയസ്സ്വ് ഇവ
ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ച ജീവികൾ ഭവത്തിന്റെ പഞ്ചരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, അവരുടെ വാസനകൾ തീർന്നു ക്ഷയിച്ചാൽ, അവർ സമുദ്രത്തിലെ വെള്ളംപോലെ ആകുന്നു.
ആഗതേഷ്വ് ഈശ്വരാദ് വ്യോമവാതമധ്യവിവര്തിഷു । മനസ്സ്വ് അന്യേഷു വാതാന്താല് ലോലാലാതാത് കണേഷ്വ് ഇവ
ഇश्वरനിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നവർ ആകാശവും കാറ്റും കടന്നുപോകുമ്പോൾ, അവരുടെ മനസ്സുകൾ കാറ്റിന്റെ താളത്തിൽ ചലിക്കുന്ന പൊടിക്കണികൾപോലെ അലയുന്നു.
അനാരതം വിനിര്യാന്തി വിശന്ത്യ് അന്യേ തഥാഭിതഃ । രാമ ബ്രഹ്മണി ജീവൌഘാസ് തരങ്ഗാ ഇവ വാരിധൌ
രാമാ, ജീവികൾ എല്ലായിടത്തുനിന്നും നിരന്തരമായി പുറത്ത് പോകുകയും മറ്റുള്ളവർ അകത്തു കടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബ്രഹ്മത്തിൽ ജീവികളുടെ ഒഴുക്ക് സമുദ്രത്തിലെ തിരകളെപ്പോലെയാണ്.
അനാദ്യന്തപദോത്പന്നാഃ കലനാപദമ് ആഗതാഃ । ഭൂതാകാശം വിശന്ത്യ് അന്യേ ധൂമശ്രിയ ഇവാമ്ബുദമ്
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയിൽ നിന്നു ജനിച്ച്, കണക്കുകളുടെ ലോകത്തേക്ക് എത്തിയ ചിലർ ഭൗതികാകാശത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു, പുകയുടെ കിരണങ്ങൾ മേഘത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ.
ഏകതാം തത്ര ഗച്ഛന്തി ഭൂതതന്മാത്രമണ്ഡലൈഃ । മന്ദാരകുസുമാമോദാ യഥാ മധുരമാരുതൈഃ
അവിടെ അവർ ഭൗതികതന്മാത്രകളുടെ വലയങ്ങളിൽ ഐക്യമായിത്തീരുന്നു, മന്ദാരപൂക്കളുടെ സുഗന്ധം മധുരമായ കാറ്റിൽ കലരുന്നതുപോലെ.
തേ തു തന്മാത്രവാതേന തത്പ്രാണത്വമ് ഉപേയുഷാ । ആക്രമ്യന്തേ പ്രചണ്ഡേന ദൈത്യൌഘേനാമരാ ഇവ
അവരെ ഭൗതികതന്മാത്രകളുടെ കാറ്റ് പ്രാണശക്തിയായി മാറ്റുമ്പോൾ, അവർ അതികഠിനമായ അസുരസേനയാൽ അമരന്മാർപോലെ കീഴടക്കപ്പെടുന്നു.
ഭൂതപ്രാണാനിലോത്ഥേന തേന ഗന്ധവഹേന തേ । നിവേശ്യന്തേ ശരീരേഷു ഗന്ധാ ഘ്രാണവ്രണേഷ്വ് ഇവ
ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന കാറ്റ് സുഗന്ധം വഹിച്ച്, അതുപോലെ തന്നെ ശരീരങ്ങളിൽ സുഗന്ധങ്ങൾ നിക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ മൂക്കിലെ മുറിവുകളിൽ വാസന കുടിയേറുന്നതുപോലെയാണ്.
തേഷു ഭൂതശരീരേഷു ജീവാ ഗച്ഛന്തി വീര്യതാമ് । തതോ ജഗതി ജായന്തേ ഭവന്തി പ്രാണിനസ് സ്ഫുടാഃ
അങ്ങനെയുള്ള ഭൂതശരീരങ്ങളിൽ ജീവികൾക്ക് ജീവശക്തി ലഭിക്കുന്നു; അവിടെ നിന്ന് അവർ ലോകത്ത് ജനിച്ച് വ്യക്തമായ ജീവികളായി മാറുന്നു.
അന്യേ ധൂമാദിമാര്ഗേണ ഗര്ഭതാമ് ഏത്യ ദേഹിനാമ് । പ്രാണിതാമ് ഉപഗച്ഛന്തി ചിരം സ്ഥാവരതാം ച വാ
മറ്റുചിലർ പുക മുതലായ വഴികളിലൂടെ ശരീരമുള്ളവരുടെ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ജീവശക്തി നേടുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ ദീർഘകാലം അചഞ്ചലാവസ്ഥയിൽ തുടരുകയോ ചെയ്യുന്നു.
കേചിത് പവനമാര്ഗേണ ശാലികോടരശായിനഃ । വീര്യതാമ് ഏത്യ ജായന്തേ വിവിധാഃ പ്രാണധര്മിണഃ
ചിലർ കാറ്റിന്റെ വഴിയിലൂടെ അരിക്കുരുവിന്റെ ഉള്ളിൽ കിടന്ന്, ജീവശക്തി നേടി, വിവിധ ജീവരൂപങ്ങളായി ജനിക്കുന്നു.
കാചിദ് ഉത്പന്നമാത്രൈവ രാമ ജീവപരമ്പരാ । തന്മാത്രവലിതാ താവത് തിഷ്ഠത്യ് അമ്ബരകോടരേ
രാമ, ചിലപ്പോള് പുതിയതായി ഉദിച്ചുള്ള ജീവികളുടെ വംശം, അതിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ ഘടകങ്ങള് മാത്രം ചുറ്റിപ്പിടിച്ചുകൊണ്ട്, ആകാശത്തിലെ ഒരു പൊക്കിലൊളിഞ്ഞ് കുറേ നേരം നില്ക്കുന്നു.
ഉദേതി യാവദ് ഭഗവാന് ഇന്ദുര് ഉദ്ദാമമണ്ഡലഃ । ക്ഷീരാമ്ബുഭിര് ഇവാലോലൈഃ പ്ലാവയന് രശ്മിഭിര് ജഗത്
അതുവരെ, മഹിമയുള്ള ചന്ദ്രന് തിളങ്ങുന്ന വട്ടത്തോടു കൂടി ഉദിച്ച്, ക്ഷീരസമുദ്രത്തിലെ തിരകളെപ്പോലെ അശാന്തമായ കിരണങ്ങള് കൊണ്ട് ലോകം മുഴുവന് നിറയ്ക്കുന്നു.
തതസ് തേഷ്വ് അതിരമ്യേഷു ചന്ദ്രരശ്മിഷു സാ പദമ് । കരോതി വിഹഗീ ലോലാ വൃക്ഷാദ് വൃക്ഷാന്തരേഷ്വ് ഇവ
അതിനുശേഷം, അത്യന്തം ആഹ്ലാദകരമായ ആ ചന്ദ്രകിരണങ്ങളില്, ആ ജീവന് ഒരു പക്ഷി വൃക്ഷത്തില് നിന്ന് മറ്റൊരു വൃക്ഷത്തിലേക്ക് ചാടുന്നതുപോലെ അശാന്തമായി സഞ്ചരിച്ച് തനിക്കു വേണ്ട സ്ഥലം കണ്ടെത്തുന്നു.
തേഭ്യോ ഽപി ചന്ദ്രരശ്മിഭ്യോ വിശത്യ് ഓഷധിപല്ലവാന് । നവം കുമുദിനീഷണ്ഡം പദ്മിനീഭ്യ ഇവാലിനീ
അവിടെ നിന്നു, ആ ജീവന് ചന്ദ്രകിരണങ്ങള് വഴി ഔഷധികളുടെ പുതുപുത്തന് കൊമ്പുകളിലേക്ക് കടക്കുന്നു, അതുപോലെ ഒരു തേനീച്ച കുമുദിനികളില് നിന്ന് പുതിയ താമരക്കൂട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതുപോലെ.
തയൌഷധിഫലാന്യ് അന്തസ് സ്വാദവന്തി ഭവന്ത്യ് അലമ് । ഇക്ഷുനാല്യോ രസേനേവ യാന്തി പീവരതാമ് അപി
ആ രണ്ടു വൃക്ഷങ്ങളിൽ ഔഷധഫലങ്ങൾ അകത്തുതന്നെ മധുരമായി മാറുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ കരിമ്പിന്റെ തണ്ടുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ രസത്തിൽനിന്ന് പുഷ്ടിയും നിറവും വരുന്നു.
ഫലേഷു തേഷു ബധ്നാതി പദമ് ഇന്ദുകരച്യുതാ । ജീവാലീ ക്ഷീരപൂര്ണേഷു മാതൃസ്തനഭരേഷ്വ് ഇവ
ആ ഫലങ്ങളിൽ, ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെ പൂർണ്ണമായ ജീവശക്തി ഒഴുകി കയറുന്നു, അമ്മയുടെ മുലകളിൽ പാൽ നിറയുന്നതുപോലെ.
താഃ ഫലാവലയഃ പക്വാ ഭക്ഷ്യന്തേ യൈശ് ശരീരിഭിഃ । തേഷ്വ് ഏവ വീര്യമ് ആഗത്യ തിഷ്ഠന്ത്യ് അപ്രവിബോധിതാഃ
അവ ഫലങ്ങൾ പാകമായപ്പോൾ ശരീരധാരികൾ അവ കഴിക്കുന്നു; അവയിൽ ജീവശക്തി കയറി അവിടെയായി നിലകൊള്ളുന്നു, പക്ഷേ ആരും അതിനെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.
പ്രസുപ്തവാസനാജാലാ ജീവശ്രീര് ഗര്ഭപഞ്ജരമ് । അധിതിഷ്ഠതി ബീജശ്രീസ് സുപ്തപത്ത്രാ യഥാ ഘടമ്
ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന വാസനകളുടെ വലയിൽ കുടുങ്ങിയ ജീവശ്രീ ഗർഭത്തിന്റെ പഞ്ചരത്തിൽ പാർക്കുന്നു, വിത്തിന്റെ മഹിമ ഇലകൾ മടക്കിയ പാത്രത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ.
യഥാ കാഷ്ഠേ സ്ഥിതോ വഹ്നിര് യഥാ മൃദി ഘടസ് സ്ഥിതഃ । യഥാ ക്ഷീരേ സ്ഥിതം സര്പിര് വീര്യേ ജീവസ് തഥാ സ്ഥിതഃ
വൃക്ഷത്തില് അഗ്നി നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെയും, മണ്ണില് കുപ്പി ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെയും, പാലില് നെയ്യ് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെയും, ജീവന് ശരീരത്തിലെ പ്രാണശക്തിയില് നിലകൊള്ളുന്നു.
അനേന ക്രമയോഗേന പരാഗത്യ മഹേശ്വരാത് । അദൃഷ്ടാന്യശരീരശ്രീര് ജായതേ യോ നരോ ഭുവി
ഇങ്ങനെയുള്ള ക്രമത്തില് പരമേശ്വരനില് നിന്നു ലഭിച്ചവന്, കാണാനോ ശരീരമോ ഇല്ലാത്തവനായി, ഭൂമിയില് മനുഷ്യനായി ജനിക്കുന്നു.
സ ഹി സാത്ത്വികജാതിസ് സ്യാദ് ഉദാരവ്യവഹാരവാന് । തേനൈവ മോക്ഷഭാഗീ ചേജ് ജന്മനാ തത് സ സാത്ത്വികഃ
അവന് സത്ത്വഗുണത്തില് ജനിച്ചവനാണ്, ഉന്നതമായ പെരുമാറ്റം ഉള്ളവനും ആകുന്നു. അങ്ങനെ ജനിച്ചവന് മോക്ഷം നേടുകയാണെങ്കില് അവന് സത്യസത്ത്വസ്വഭാവിയാണെന്ന് പറയാം.