കാലം കാലവിഭക്തീശ് ച നക്ഷത്രാണി ഗ്രഹാംസ് തഥാ । സരിതസ് സാഗരാന് ദ്വീപാന് ദിശശ് ശൈലാംസ് തഥാവനിമ്
അവൻ കാലവും അതിന്റെ വിഭജനങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളെയും, നദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, ദ്വീപുകൾ, ദിശകൾ, പർവതങ്ങൾ, ഭൂമി ഇവയെല്ലാം തന്റെ ചിന്തയിലൂടെ സൃഷ്ടിച്ചു.
ദേവാന് ദൈത്യാന് നരാന് നാഗാന് ഗന്ധര്വാന് യക്ഷരാക്ഷസാന് । അകല്പയദ് അയം ബ്രഹ്മാ തരങ്ഗാന് ഇവ സാഗരഃ
ഈ ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും പാമ്പുകളെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും യക്ഷന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും സമുദ്രം തിരകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെ സങ്കൽപ്പിച്ചു.
തേഷാം ദേശാന് ഗിരീംശ് ചൈവ വിമാനാന്യ് ഉത്തമാനി ച । കര്മാണി പ്രവിഭക്താനി പദ്മജസ് സമകല്പയത്
അവർക്കായി ദേശങ്ങളും പർവതങ്ങളും മനോഹരമായ ആകാശവിമാനങ്ങളും വിവിധ പ്രവർത്തികളും കമലത്തിൽ ജനിച്ചവൻ ക്രമീകരിച്ചു.
തേ ഽപി സങ്കല്പസമ്പ്രാപ്തസിദ്ധയസ് സര്വശക്തയഃ । യഥാസങ്കല്പിതം വസ്തു ക്ഷണാദ് ദദൃശുര് അഗ്രതഃ
അവരും സങ്കൽപ്പശക്തിയാൽ എല്ലാം നേടുകയും, എല്ലാ ശക്തികളും ഉള്ളവരായി, മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചതു ഉടൻ തന്നെ മുന്നിൽ കാണുകയും ചെയ്തു.
സങ്കല്പയന്ത്യ് അഥാന്യാംസ് തേ നാനാഭൂതഗണാന് ബഹൂന് । തേ ഽപ്യ് അന്യാംസ് തത്ര തേ ഽപ്യ് അന്യാംസ് തേ ഽപ്യ് അന്യാന് വിവിധാന് അപി
അവർ പിന്നീട് അനേകം മറ്റു ജീവജാലങ്ങളെയും സങ്കൽപ്പിച്ചു; അവരും മറ്റുള്ളവരെ സൃഷ്ടിച്ചു, അവർ വീണ്ടും മറ്റുള്ളവരെയും, ഇങ്ങനെ പലവിധ ജീവികളും ഉണ്ടായി.
സംസ്മൃത്യ വേദാംസ് തദനു യജ്ഞക്രമഗുണാന്വിതാന് । ജഗദ്ഗൃഹവധൂം ബ്രഹ്മാ മര്യാദാം സമകല്പയത്
വേദങ്ങളെ ഓർത്ത്, യജ്ഞങ്ങളുടെ സവിശേഷതകളും ചേർത്ത്, ബ്രഹ്മാവ് ലോകത്തിന് വീട്ടമ്മയ്ക്ക് നിബന്ധനകൾ നിശ്ചയിക്കുന്നതുപോലെ അതിന്റെ പരിധികളും നിയമങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചു.
ബ്രാഹ്മം രൂപമ് ഉപാദായ മനോ മായി മഹദ്വപുഃ । തനോതീത്ഥമ് ഇമാം സൃഷ്ടിം ഭൂതസന്തതിസങ്കുലാമ്
ദൈവസ്വരൂപം, മനസ്സിൽ നിന്നുണ്ടായ വലിയ ശരീരം സ്വീകരിച്ച്, ബ്രഹ്മാവ് ജീവികളുടെ അനന്തശ്രേണികളാൽ നിറഞ്ഞ ഈ സൃഷ്ടിയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
സമുദ്രാചലവൃക്ഷാഢ്യാം കൃതലോകാന്തരക്രമാമ് । മേരുഭൂപീഠദിക്കുഞ്ജജടാലോദരമണ്ഡലാമ്
സമുദ്രങ്ങളും പർവതങ്ങളും വൃക്ഷങ്ങളും അലങ്കരിച്ച ലോകങ്ങൾ, ലോകങ്ങൾക്കിടയിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ, മേരു പർവതത്തിന്റെ ഉച്ചികൾ, ഭൂമിയുടെ ആസനവും ദിശകളും കാടുകളും കൂട്ടിച്ചേർന്ന പ്രദേശങ്ങളും ബ്രഹ്മാവ് ഉണ്ടാക്കി.
സുഖദുഃഖജരാജന്മമരണവ്യാധിവേധിതാമ് । രാഗദ്വേഷഭയാവിദ്ധാം ഗുണത്രയമയാത്മികാമ്
സുഖം, ദു:ഖം, വയസ്സാകൽ, ജനനം, മരണം, രോഗം എന്നിവ കൊണ്ട് ബാധിക്കപ്പെടുന്ന, രാഗം, ദ്വേഷം, ഭയം എന്നിവ കൊണ്ട് കുത്തിയിട്ടിരിക്കുന്ന, മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ രൂപംകൊണ്ട ഈ സൃഷ്ടിയാണ്.
മനോഭിസ് തൈര് വിരിഞ്ചോത്ഥൈര് യദ് യഥാ കല്പിതം പുരാ । തത് തഥൈവാഖിലം ദൃഷ്ടം ദൃശ്യതേ ഽദ്യാപി മായയാ
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു ഉദിച്ച മനസ്സുകൾ മുമ്പ് എന്തെല്ലാം ചിന്തിച്ചുവോ, അതെല്ലാം അപ്പോൾ അങ്ങനെ തന്നെ കണ്ടു. ഇന്നും അതു മായയുടെ വഴി കാണപ്പെടുന്നു.
ഇത്ഥം സര്വേഷു സര്ഗേഷു കേഷുചിത് ത്വ് അഥ വാപ്യ് അജഃ । സങ്കല്പയതി സംസാരം പരിപശ്യതി ച സ്ഥിരമ്
ഇങ്ങനെ സകല സൃഷ്ടികളിലും, ചിലപ്പോഴോ അല്ലെങ്കിൽ എല്ലായിടത്തും ആ ജനനമില്ലാത്തത് സാംസാരികം ചിന്തിച്ചു, അതിനെ സ്ഥിരമായതായി കാണുന്നു.
മോഹ ഏവമ് അയം മിഥ്യാ ജാഗതസ് സ്ഥിരതാം ഗതഃ । സങ്കല്പനേന മനസാ കല്പിതോ ഽവിരതം സ്വയമ്
ഇങ്ങനെയാണ് ഈ മിഥ്യാഭ്രമം യാഥാർത്ഥ്യമായി തോന്നുന്നത്; മനസ്സിന്റെ ചിന്തയാൽ ഇത് എപ്പോഴും സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു.
സങ്കല്പവശതസ് സര്വാഃ പ്രസരന്തി ജഗത്ക്രിയാഃ । സങ്കല്പവശതോ ദേവീ നിയതിര് നിയതാ സ്ഥിതാ
ലോകത്തിലെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും ചിന്തയുടെ ശക്തിയാൽ നടക്കുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ചിന്തയുടെ ശക്തിയാൽ വിധിദേവി ഉറപ്പോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
രോപിതായാം പ്രജാനാഥൈസ് സൃഷ്ടൌ സ കമലോദ്ഭവഃ । ബ്രഹ്മാ സഞ്ചിന്തയത്യ് ഏഷ പദ്മാസനഗതഃ പ്രഭുഃ
സകല ജീവികളുടെ അധിപൻ സൃഷ്ടിയെ ഉണർത്തിയപ്പോൾ, പദ്മത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, പദ്മാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, ഇങ്ങനെ ആലോചിക്കുന്നു.
മനസ്സ്പന്ദനമാത്രേണ ചിത്രം ചിത്രേയമ് ഉത്ഥിതാ । സൃഷ്ടിര് ആഭോഗിനീ സ്ഫാരവ്യവഹാരവികാരിണീ
മനസ്സിന്റെ ചെറിയ സ്പന്ദനമാത്രത്തിൽ തന്നെ, അത്ഭുതകരമായ ഒരു ലോകം ഉദിക്കുന്നു—സുഖസമൃദ്ധിയോടെ, അനവധി പ്രവർത്തനങ്ങളാൽ എല്ലായ്പ്പോഴും മാറുന്ന സൃഷ്ടി.
ഇന്ദ്രോപേന്ദ്രനരേന്ദ്രാഢ്യാ ശൈലസാഗരസങ്കുലാ । പാതാലരോദോദിഗ്വര്ഗമാര്ഗസങ്കടകോടരാ
ഇത് ഇന്ദ്രന്മാരും ഉപേന്ദ്രന്മാരും മഹാരാജാക്കന്മാരും നിറഞ്ഞതാണ്; മലകളും സമുദ്രങ്ങളും നിറഞ്ഞു, പാതാളവും സ്വർഗ്ഗവും ദിശകളും കുരുങ്ങിയ വഴികളായി കുത്തിനിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സങ്കല്പജാലമ് അഖിലം മയേദമ് അഹിതം തതമ് । അധുനാ വിരമാമ്യ് അസ്മാത് സങ്കല്പോല്ലാസനക്രമാത്
ഈ മുഴുവൻ സങ്കൽപ്പങ്ങളുടെ വല ഞാൻ തന്നെയാണ് വ്യാപിപ്പിച്ചത്; ഇനി ഞാൻ ഈ ചിന്തകളുടെ കളി തുടരുന്നതിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുന്നു.
ഇതി നിശ്ചിത്യ വിരതസ് കല്പനാനര്ഥസങ്കടാത് । അനാദിമത് പരം ബ്രഹ്മ സ്മരത്യ് ആത്മാനമ് ആത്മനാ
ഇങ്ങനെ ഉറപ്പായി തീരുമാനിച്ച്, കണക്കുകൂട്ടലുകളുടെ കഷ്ടതകളിൽ നിന്ന് പിന്മാറി, ആദിയില്ലാത്ത പരമമായ ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായ ആത്മാവിനെ, തന്റെ ആത്മാവിലൂടെ ഓർക്കുന്നു.
തമ് ആസാദ്യ തദാഭാസേ പദേ ഗലിതമാനസഃ । സുഖം തിഷ്ഠതി ശാന്താത്മാ തല്പേ ഽധ്വശ്രമവാന് ഇവ
ആ നിലയിലേക്കെത്തുമ്പോൾ, ആ പ്രകാശത്തിൽ മനസ്സ് ലയിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ, സമാധാനമുള്ള മനസ്സോടെ, ദൂരെ നടന്നുപോയ യാത്രക്കാരൻ കിടക്കയിൽ വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
നിര്മമോ നിരഹങ്കാരഃ പരാം ശാന്തിമ് ഉപാഗതഃ । അവിക്ഷുബ്ധ ഇവാമ്ഭോധിര് ആത്മനാത്മനി തിഷ്ഠതി
സ്വന്തമെന്ന ഭാവവും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാതെ, പരമശാന്തിയിലേക്കെത്തി, സമുദ്രം അലറാതെ ശാന്തമായിരിക്കുന്നതുപോലെ, ആത്മാവിൽ തന്നെ അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
ധ്യാനാത് കദാചിദ് ഭഗവാന് സ്വയം വിരമതി പ്രഭുഃ । ചിദ്വശാത് സലിലസ്പന്ദാത് സോമ്യത്വാദ് ഇവ വാരിധിഃ
ചിലപ്പോഴൊക്കെ, ധ്യാനത്തിലൂടെ, ഭഗവാൻ സ്വയം നില്ക്കുന്നു; ചൈതന്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, തിരമറഞ്ഞു സമുദ്രം ശാന്തമാകുന്നതുപോലെ.
വിചാരയതി സംസാരം സുഖദുഃഖസമന്വിതമ് । ആശാപാശശതൈര് ബദ്ധം രാഗദ്വേഷഭയാതുരമ്
അവൻ ഈ ലോകം ആലോചിക്കുന്നു; സുഖവും ദുഃഖവും നിറഞ്ഞതും, നൂറുകണക്കിന് ആഗ്രഹങ്ങളുടെ കയറുകളിൽ കെട്ടിപ്പിടിക്കപ്പെട്ടതും, മോഹം, വൈരം, ഭയം എന്നിവ കൊണ്ട് അലഞ്ഞതുമായ ലോകം.
തതസ് സ കരുണാക്രാന്തമനാ ഭൂതവിഭൂതയേ । കരോതീഹ മഹാര്ഥാനി ശാസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച
അതിനുശേഷം, എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയാൽ നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ, അവൻ ഇവിടെ മഹത്തായ പ്രവർത്തികളും, വിവിധ തരം ശാസ്ത്രങ്ങളും ചെയ്യുന്നു.
അധ്യാത്മജ്ഞാനഗര്ഭാണി വേദവേദാന്തവന്തി ച । പുരാണാദീനി ചാന്യാനി മുക്തയേ സര്വദേഹിനാമ്
ആ ശാസ്ത്രങ്ങൾ ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരമാണ്; അതിൽ വേദങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും പുരാണങ്ങളും മറ്റു ഗ്രന്ഥങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു—ഇവയെല്ലാം എല്ലാ ജീവികളുടെ മോക്ഷത്തിനായാണ്.
പുനസ് തത് പരമ് ആലമ്ബ്യ പദമ് ആപദ്വിവര്ജിതമ് । സ്വസ്ഥസ് തിഷ്ഠതി ശാന്താത്മാ നിര്മന്ദര ഇവാര്ണവഃ
പിന്നീട്, ആ പരമാവസ്ഥയെ ആശ്രയിച്ച്, കഷ്ടതകളില്ലാതെ, അവൻ സ്വഭാവത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; മനസ്സ് സമാധാനത്തോടെ, മന്ദരപർവതം അലറാത്ത സമുദ്രംപോലെ.
അവലോക്യ ജഗച്ചേഷ്ടാം മര്യാദായാം നിയോജ്യ ച । ബ്രഹ്മാ കമലപീഠസ്ഥഃ പുനസ് സ്വാത്മനി തിഷ്ഠതി
ലോകത്തിലെ പ്രവൃത്തികള് ശ്രദ്ധിച്ചു, അതിന്റെ ക്രമം നിലനിര്ത്തി, താമരപ്പൂവിന് മേല് ഇരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും തന്റെ ആത്മാവില് തന്നെ ലയിക്കുന്നു.
കേവലം ജന്മസംസ്കാരവശതസ് തസ്യ തദ് വപുഃ । അപുനര്ജനനായൈവ ചക്രഭ്രമവദ് ആസ്ഥിതമ്
മുന് ജന്മങ്ങളിലെ Samskārangalുടെ ശക്തിയാല് മാത്രമാണ് അവന്റെ ശരീരം നിലനില്ക്കുന്നത്; വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകാതിരിക്കാനായി, ചക്രം ചുറ്റുന്നപോലെ അതു നിലനില്ക്കുന്നു.
ന രോചതേ ഽസ്യ സന്ത്യാഗോ വപുഷോ ന ച സങ്ഗ്രഹഃ । നാത്മാ ന ചേതരന് നേഹാ ന സ്ഥിതിര് നാസ്ഥിതിസ് തഥാ
അവന് ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കാനോ സംരക്ഷിക്കാനോ ആഗ്രഹമില്ല; ഇവിടെ ആത്മാവും മറ്റൊന്നും ഇല്ല, നിലനില്പ്പും ഇല്ലാതിരിപ്പും ഒന്നുമില്ല.
സര്വഭാവസമാരമ്ഭസ് സമസ് സര്വാസു വൃത്തിഷു । പരിപൂര്ണാര്ണവാകാരോ മുക്ത ഏവാവതിഷ്ഠതേ
എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ഒരുപോലെ ഏറ്റെടുത്ത്, എല്ലാ അവസ്ഥകളിലും സമത്വത്തോടെ, പൂർണ്ണമായ സമുദ്രംപോലെ സ്വതന്ത്രനായി അവന് നിലകൊള്ളുന്നു.
കദാചിത് കേവലം സര്വസങ്കല്പപരിഹീനയാ । യദൃച്ഛയാനുഗ്രഹാര്ഥം ലോകാനാം പ്രവിബുധ്യതേ
എപ്പോഴോ, യാതൊരു മനസ്സിലാക്കലോ ആഗ്രഹമോ ഇല്ലാതെ, വെറും യാദൃശ്ചികമായി, ലോകങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകാൻ ഒരാൾ ഉണരുന്നു.