താമസീര് വാസനാഃ പൂര്വം ത്യക്ത്വാ വിഷയവാസിതാഃ । മൈത്ര്യാദിഭാവനാനാമ്നീര് ഗൃഹാണാമലവാസനാഃ
ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളോടുള്ള ആന്ധ്യമായ പഴയ വാസനകള് ആദ്യം ഉപേക്ഷിക്കണം. പിന്നീട് സൗഹൃദം പോലുള്ള ശുദ്ധമായ ഗുണങ്ങളോടു ബന്ധമുള്ള വാസനകള് സ്വീകരിക്കണം.
താ അപ്യ് അന്തഃ പരിത്യജ്യ താഭിര് വ്യവഹരന് ബഹിഃ । അന്തശ് ശാന്തസമസ്തേഹോ ഭവ ചിന്മാത്രവാസനഃ
അവയെല്ലാം ഉള്ളിൽ ഉപേക്ഷിച്ച്, പുറത്തു അവയിലൂടെ പ്രവർത്തിച്ചാലും, ഉള്ളിൽ മുഴുവൻ കലഹവും ശാന്തമായ മനസ്സോടെ, ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളണം.
താമ് അപ്യ് അഥ പരിത്യജ്യ മനോബുദ്ധിസമന്വിതാമ് । ശേഷേ സ്ഥിരസമാധാനോ യേന ത്യജസി തം ത്യജ
അതിനുശേഷം, മനസ്സും ബുദ്ധിയും കൂടിയതായതും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഉറപ്പുള്ള സമാധിയിൽ നിലകൊള്ളുക. ഉപേക്ഷിക്കാനുള്ളത് എന്തെങ്കിലും ശേഷിച്ചാൽ അതും ഉപേക്ഷിക്കണം.
ചിന്മനഃകലനാകാലപ്രകാശതിമിരാദികമ് । വാസനാം വാസിതാരം ച പ്രാണസ്പന്ദനപൂര്വകമ്
ചൈതന്യവും മനസ്സും ഉളവാക്കുന്ന എല്ലാ ഭാവനകളും, പ്രകാശത്തിന്റെ ഇരുണ്ടതയും, എല്ലാ വാസനകളും അവയുടെ മൂലവും, പ്രാണന്റെ ചലനവും ഉൾപ്പെടെ പൂർണ്ണമായും ഉപേക്ഷിക്കണം.
സമൂലമ് അഖിലം ത്യക്ത്വാ വ്യോമസോമ്യഃ പ്രശാന്തധീഃ । യസ് ത്വം ഭവസി സദ്ബുദ്ധേ സ ഭവാശ്വ് അവിലമ്ബിതഃ
എല്ലാവയും അടിത്തറയിൽ നിന്ന് ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, നീ ആകാശംപോലെയുള്ള ശാന്തമായ മനസ്സോടെ നിലകൊള്ളുന്നു. ജ്ഞാനിയേ, നീ അതായിത്തീരുക, ഒരു വൈകിപ്പും കൂടാതെ.
ഹൃദയാത് സമ്പരിത്യജ്യ സര്വമ് ഏവ മഹാമതിഃ । യസ് തിഷ്ഠതി ഗതവ്യഗ്രം സ മുക്തഃ പരമേശ്വരഃ
മഹത്തായ മനസ്സുള്ളവൻ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നെല്ലാം പൂർണ്ണമായി വിട്ടുവിട്ടു, ചിന്തയില്ലാതെ ശാന്തമായി നിൽക്കുമ്പോൾ അവൻ മോചിതനാണ്, പരമേശ്വരനാണ്.
സമാധിമ് അഥ കര്മാണി മാ കരോതു കരോതു വാ । ഹൃദയേനാസ്തസര്വാര്ഥോ മുക്ത ഏവോത്തമാശയഃ
അവൻ ധ്യാനത്തിലോ പ്രവർത്തികളിലോ ഏർപ്പെടുകയോ അതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുകയോ ചെയ്താലും, ഹൃദയത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും ആശയങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിൽ അവൻ മോചിതനാണ്, ഉന്നതമായ മനസ്സുള്ളവനാണ്.
നൈഷ്കര്മ്യേണ ന തസ്യാര്ഥോ ന തസ്യാര്ഥോ ഽസ്തി കര്മഭിഃ । ന സമാധാനജപ്യാഭ്യാം യസ്യ നിര്വാസനം മനഃ
അവന്റെ മനസ്സിൽ വാസനകളൊന്നുമില്ലെങ്കിൽ, പ്രവർത്തികളിലോ നിർക്രിയയിലോ ധ്യാനത്തിലോ ജപത്തിലോ അവനു യാതൊരു ലക്ഷ്യവുമില്ല.
വിചാരിതമ് അലം ശാസ്ത്രം ചിരമ് ഉദ്ഗ്രാഹിതം മിഥഃ । സന്ത്യക്തവാസനാന് മൌനാദ് ഋതേ നാസ്ത്യ് ഉത്തമം പദമ്
ശാസ്ത്രങ്ങൾ ഏറെ ആലോചിച്ചും പരസ്പരം ചർച്ച ചെയ്തും കഴിഞ്ഞു; എന്നാൽ വാസനകൾ മൗനത്തിലൂടെ വിട്ടുവിടാതെ, പരമാവസ്ഥയിലേക്കുള്ള വഴി ഇല്ല.
ദൃഷ്ടം ദ്രഷ്ടവ്യമ് അഖിലം ഭ്രാന്ത്വാഭ്രാന്താ ദിശോ ദശ । ജനാഃ കതിപയാ ഏവ യഥാവസ്ത്വ് അവലോകിനഃ
ഈ ലോകത്ത് കാണുന്നതും കാണേണ്ടതുമായ എല്ലാം പത്ത് ദിശകളിലായി സഞ്ചരിച്ചിട്ടും, യാഥാർത്ഥ്യം അതുപോലെ കാണുന്നവർ വളരെ കുറവാണ്.
യദ് യദ് ആലോക്യതേ കിഞ്ചിദ് യത്ര യത്ര ച ഗമ്യതേ । ഈപ്സിതാനീപ്സിതാദ് അന്യന് ന തത്ര യതതേ ജനഃ
എന്ത് കണ്ടാലും, എവിടെയെങ്കിലും പോയാലും, ആഗ്രഹിക്കുന്നതോ ഇഷ്ടമില്ലാത്തതോ ഒഴികെ മറ്റൊന്നിനും ആളുകൾ ശ്രമിക്കാറില്ല.
യേ കേചന സമാരമ്ഭാ യേ ജനസ്യ ക്രിയാക്രമാഃ । തേ സര്വേ ദേഹമാത്രാര്ഥമ് ആത്മാര്ഥം തു ന കിഞ്ചന
എന്തുതന്നെ പ്രവർത്തികളായാലും, മനുഷ്യർ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ശരീരത്തിനായാണ്; ആത്മാവിനായി ഒന്നും ചെയ്യാറില്ല.
പാതാലേ ബ്രഹ്മലോകേ ച സ്വര്ഗേ ഽഥ വസുധാതലേ । സന്തഃ കതിപയാ ഏവ ദൃശ്യന്തേ ദൃഷ്ടദൃഷ്ടയഃ
പാതാളത്തിലും ബ്രഹ്മലോകത്തിലും സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലുമെല്ലാം, യഥാർത്ഥം കാണുന്ന സന്മാർഗ്ഗികൾ വളരെ കുറവേ കാണപ്പെടുന്നുള്ളൂ.
ഇദം ഹേയമ് ഉപാദേയമ് ഇദമ് ഇത്യ് അസദുത്ഥിതൌ । നിശ്ചയൌ ഗലിതൌ യസ്യ ജ്ഞസ്യാസാവ് അതിദുര്ലഭഃ
ഇത് ഉപേക്ഷിക്കണം, ഇത് സ്വീകരിക്കണം എന്ന ഉറച്ച ധാരണ അസത്യമായ വസ്തുക്കളിൽ നിന്നുയരുമ്പോൾ അപ്രധാനമാകുന്നു. അങ്ങനെ ധാരണകൾ ഇല്ലാതായ ഒരാൾ വളരെ അപൂർവനാണ്.
കരോതു ഭുവനേ രാജ്യം വിശത്വ് അനലമ് അമ്ബു വാ । നാത്മലാഭാദ് ഋതേ ജന്തുര് വിശ്രാന്തിമ് അധിഗച്ഛതി
ലോകം ഭരിക്കട്ടെ, അഗ്നിയിലോ വെള്ളത്തിലോ കടന്നുപോകട്ടെ; ആത്മാവിനെ കണ്ടെത്താതെ ഒരു ജീവിക്കും സുഖം ലഭിക്കില്ല.
യേ മഹാമതയസ് സന്തി ശൂരാസ് സ്വേന്ദ്രിയശത്രുഷു । ജന്മജ്വരവിനാശായ ത ഉപാസ്യാ മഹാധിയഃ
തങ്ങളുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ശത്രുവായി കാണുന്ന മഹത്തായ ചിന്തകരും, ജനനത്തിന്റെ പീഡിയെ നശിപ്പിക്കുന്ന ധീരന്മാരുമാണ് സത്യത്തിൽ ആരാധ്യർ.
സര്വത്ര പഞ്ചഭൂതാനി ഷഷ്ഠം കിഞ്ചിന് ന വിദ്യതേ । പാതാലേ ഭൂതലേ വ്യോമ്നി രതിമ് ഏതി ക്വ ധീരധീഃ
എവിടെയും അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളാണ്; ആറാമതായി ഒന്നും ഇല്ല. പാതാളത്തോ ഭൂമിയിലോ ആകാശത്തോ എവിടെയാണു ധീരന്റെ മനസിന് ആനന്ദം ലഭിക്കുക?
യുക്ത്യാ സന്തരതോ ജ്ഞസ്യ സംസാരോ ഗോഷ്പദാകൃതിഃ । ദൂരസന്ത്യക്തയുക്തേസ് തു മഹാമത്താര്ണവോപമഃ
യുക്തിപ്രകാരം കടന്നുപോകുന്ന ജ്ഞാനിക്ക് ഈ ലോകം പശുവിന്റെ കാളിവരൽപോലെയാണ്; എന്നാൽ യുക്തി ഉപേക്ഷിച്ചവർക്കു ലോകം വലിയ ഭ്രമത്തിന്റെ സമുദ്രംപോലെയാണ്.
കദമ്ബഗോലകസ്വച്ഛം ബ്രഹ്മാണ്ഡം സ്ഫാരചേതസഃ । കിം പ്രയച്ഛതി കിം ഭുങ്ക്തേ പ്രാപ്തേ ഽസ്മിന് സകലേ ഽപി സഃ
വ്യാപകമായ മനസ്സിനുള്ളിൽ ബ്രഹ്മാണ്ഡം കദമ്പപ്പഴംപോലെ തെളിഞ്ഞതായിരിക്കുന്നു; എല്ലാം കൈവരിച്ചവൻ എന്താണ് നൽകുന്നത്, എന്താണ് അനുഭവിക്കുന്നത്?
ഏതദര്ഥമ് അബുദ്ധീനാം യന് മഹാസമരക്രിയാഃ । തന് മന്യേ രാമ ഭിക്ഷാര്ഥം ദ്വന്ദ്വലക്ഷക്ഷയാവഹമ്
രാമാ, വിവേകമില്ലാത്തവരുടെ എല്ലാ മഹാസമരങ്ങളും ഞാൻ ഭിക്ഷയ്ക്കുവേണ്ടിയുള്ളതും, ദ്വന്ദ്വങ്ങളുടെ അടയാളങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതുമായവയാണെന്ന് കരുതുന്നു.
കല്പമാത്രേണ കാലേന സഹസാ പേലവോദരേ । അസ്മിന്ന് അപി ച യോ നാശസ് സ വീരുധി മഹാശനിഃ
ഒരു കാലഘട്ടം മാത്രം കഴിഞ്ഞാൽ, ഈ ദുർബലമായ കാലത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ പോലും, ഉണ്ടാകുന്ന നാശം ഒരു മുളയ്ക്ക് വലിയ ഇടിമിന്നലുപോലെയാണ്.
ആത്മനോ ഽംശസ്യ സര്വാദേര് യത് തൃണാദ് അപി നോത്തമമ് । തസ്മിഞ് ജഗത്ത്രയേ പ്രാപ്തം കിം തദ് ആത്മവതോ ഭവേത്
ആത്മാവിന്റെ ഏറ്റവും ചെറിയ അംശം പോലും, ഒരു പുല്ല് തുമ്പിനേക്കാൾ പോലും കുറഞ്ഞതല്ല. ആത്രയുള്ളതിൽ മൂന്നു ലോകവും ലഭിച്ചാൽ, ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവന് പിന്നെ നേടാനൊന്നുമില്ല.
ഇതശ് ശൈലശതൈര് വ്യാപ്തസ് തഥേതോ ജലരാശിഭിഃ । കിയാന് അസ്യാ ഭുവോ ദേഹോ യേനോദാരം പ്രപൂരയേത്
ഇവിടെ നൂറുകണക്കിന് പർവ്വതങ്ങളാലും, അവിടെ സമുദ്രങ്ങളാലും ഈ ഭൂമി നിറഞ്ഞാലും, ഭൂമിയുടെ ശരീരം എത്ര വലിയതാണ്, അതിനാൽ ആ വിശാലതയെ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയുമോ?
ന തദ് അസ്തി ജഗത്യ് അസ്മിന് സപാതാലഹരാലയേ । യന് നാമാത്മവതോ ജ്ഞസ്യ കിഞ്ചിത് കാര്യകരം ഭവേത്
ഈ പർവ്വതങ്ങളോടും പാതാളങ്ങളോടും കൂടിയ ലോകത്ത്, ആത്മാവിനെ spparijñānikkunnaവനു വേണ്ടി ഉപകാരപ്പെടാൻ ഒന്നുമില്ല.
ഏകതാമ് അനുയാതസ്യ വ്യോമവദ് വിതതസ്യ ച । സ്വസ്ഥസ്യാത്മവതോ ജ്ഞസ്യ സ്ഥിതസ്യാത്മന്യ് അചേതസി
എല്ലാവരുമായി ഒന്നായവനും, ആകാശംപോലെ വ്യാപിച്ചവനും, ആത്മാവിൽ സ്ഥിരമായും മനസ്സിൽ ഉറച്ചവനും ആയവനു—
ശരീരജാലനീഹാരധൂസരാ ശൂന്യകോടരാ । ശാന്തസഞ്ചാരസുഭഗാ ത്രിലോകീ വിപുലാടവീ
മൂന്ന് ലോകങ്ങളും, വിശാലമായ ഒരു കാട് പോലെ, ശരീരാഭിമാനത്തിന്റെ മൂടൽമഞ്ഞ് തട്ടി, അകത്തൊന്നുമില്ലാത്ത ശൂന്യമായ ഗുഹകൾ പോലെ, ശാന്തമായ സഞ്ചാരത്തിൽ മനോഹരമായി കാണപ്പെടുന്നു.
സ്ഫാരബ്രഹ്മാമലാമ്ഭോധിഫേനാസ് സര്വേ കുലാചലാഃ । ചിദാദിത്യമഹാതേജോമൃഗതൃഷ്ണാ ജഗച്ഛ്രിയഃ
എല്ലാ വലിയ പർവ്വതങ്ങളും അനന്തമായ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ നിർമ്മലമായ സമുദ്രത്തിൽ പൊങ്ങുന്ന നുരകളെപ്പോലെയാണ്; ലോകത്തിലെ ഐശ്വര്യങ്ങൾ ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ ദൂരത്തിൽ കാണുന്ന മരുഭൂമിയിലെ ജലഭ്രമം പോലെയാണ്.
ആത്മതത്ത്വമഹാമ്ഭോധിവീചയസ് സര്ഗരാജയഃ । അനുത്തമപദാമ്ഭോദവൃഷ്ടയശ് ശാസ്ത്രദൃഷ്ടയഃ
ആത്മതത്ത്വത്തിന്റെ മഹാസമുദ്രത്തിലെ തിരകൾ സൃഷ്ടിയുടെ രാജാക്കന്മാരാണ്; പരമാവസ്ഥയുടെ മേഘത്തിൽ നിന്ന് പെയ്യുന്ന മഴ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ കാണുന്ന ദർശനങ്ങളാണ്.
ചന്ദ്രാര്കതപനാലോകാ ഘടകാഷ്ഠാദിസന്നിഭാഃ । പ്രകാശനീയാശ് ചിദ്ദീപത്വിഷോ ഭൂതഗണാസ് തഥാ
ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, അഗ്നി എന്നിവയുടെ പ്രകാശങ്ങൾ, പാത്രങ്ങളും കഷ്ണങ്ങളും പോലെയും, ചൈതന്യദീപത്തിന്റെ കാന്തിയും, ഭൂതങ്ങളുടെ കൂട്ടവും, എല്ലാം പ്രകാശിപ്പിക്കപ്പെടേണ്ടവയാണ്.
ചിരമ് അന്തര്ഹിതാത്മാനസ് സംസാരവനചാരിണഃ । കാമഭോഗോലപഗ്രാസാ മൃഗാ നരസുരാസുരാഃ
ദീർഘകാലമായി അകന്നു പോയ ആത്മാക്കൾ ഈ സാംസാരിക വനത്തിൽ അലഞ്ഞു നടക്കുന്നു; മനുഷ്യരും ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആകുന്നു ആകാംക്ഷകളുടെ ആസ്വാദനത്തിൽ കുടുങ്ങുന്ന മൃഗങ്ങൾ പോലെയാണ്.