നവപുഷ്പലതാദോലാലീലയാലസലാസിനാ । ആപാദമസ്തകപ്രാന്തം സസമസ്തലതാലയമ്
പുതിയ പൂക്കളുള്ള തണ്ടുകളിൽ ഇളകുന്ന ദോലയിൽ ആസ്വദിച്ച് കിടക്കുന്നവരും, തല മുതൽ കാലുവരെ മുഴുവൻ തണ്ടുകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന ആ വീട്ടിൽ,
വൃന്ദേന വനദേവീനാം കോകിലാലാപശാലിനാ । സന്ദിഗ്ധമഞ്ജരീജാലമ് അലിനേത്രേണ ഹാസിനാ
കുയിലിന്റെ പാട്ടിനൊപ്പം കാട്ടുതേവതകളുടെ കൂട്ടം, തേൻചേർക്കുന്ന വണ്ടുപോലുള്ള കണ്ണുകളോടെ, സംശയകരമായ മഞ്ഞരികൾ നോക്കി ചിരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
അവശ്യായോപശമിതരതിഖേദൈര് മദാലസൈഃ । പുഷ്പധൂലിസമാരബ്ധൈര് ആലബ്ധൈര് നിബിഡം മിഥഃ
പ്രണയത്തിൽ തളർന്ന മനസ്സുകൾ മന്ദമായ മഞ്ഞുകൊണ്ട് ആശ്വാസം കണ്ടെത്തി, പൂക്കളുടെ പൊടിയാൽ നിറഞ്ഞതും അടുത്ത് ചേർന്നതുമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ,
പുഷ്പാന്തരാന്തഃപുരഗൈഃ കിമ് അപി പ്രണയോചിതമ് । ധ്വനദ്ഭിര് അഭിതസ് സ്വച്ഛം മത്താലിയുഗലൈര് വൃതമ്
പൂക്കളുടെ അകത്തളങ്ങളിൽ, ഏതോ സ്നേഹഭാവമുള്ള കളികൾ നടക്കുന്നു; ചുറ്റും മദംപോലുള്ള തേനീച്ചകളുടെ ദ്വന്ദങ്ങൾ ശുദ്ധമായ മുരളി പോലെ മുഴങ്ങുന്നു.
കാനനോപാന്തനഗരീഘുങ്ഘുമാകര്ണനേച്ഛയാ । ക്ഷണമ് ഉത്കര്ണമ് ആശാന്തചാരുചര്വണടാങ്കൃതൈഃ
കാടിന്റെ അതിരുകളിലെ നഗരത്തിന്റെ മൃദുവായ ഗൂഢധ്വനി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അവൾക്കു ചെവികൾ ഉയർത്തി, നാൾപ്പൊതു ഇലകളുടെ ചവച്ചൽ ഒരു നിമിഷം നിർത്തുന്നു.
ക്ഷണം ദലാശ്രിവിശ്രാന്തമുഗ്ധമുഗ്ധശിരസ്തയാ । പശ്യദ്ഭിര് ഇന്ദ്വംശുകചജ്ജലാമ് അര്ണവമേഖലാമ്
ഒരു നിമിഷം ഇലയുടെ അറ്റത്ത് മനോഹരമായ തല വെച്ച് വിശ്രമിച്ചുകൊണ്ട്, അവർ കടലിന്റെ അരയണിയായി തിളങ്ങുന്ന ചന്ദ്രപ്രകാശത്തിന്റെ തിരകൾ നോക്കുന്നു.
വനസ്ഥലീനാം തനയൈര് നയൈര് മൂര്തിമ് ഇവാസ്ഥിതൈഃ । സുപ്തൈഃ പത്ത്രപുടേഷ്വ് അന്തര് മൃഗൈശ് ശാരലതാന്തരമ്
കാടിന്റെ നിലത്തുള്ള പുത്രിമാർ, സൗന്ദര്യത്തിന്റെ രൂപമായി നിലകൊണ്ടു, പുല്ലിൻ തണ്ടുകൾക്കിടയിൽ ഇലമടിയിൽ ഉറങ്ങുന്ന മൃഗങ്ങൾ, അവിടെ വിശ്രമിക്കുന്നു.
നീഡശ്വസത്സുവിശ്വസ്തസുപ്തസാര്ഭകപക്ഷിണമ് । പാകച്യുതഫലോപാന്തവൃത്തലമ്ബികമണ്ഡലമ്
പക്ഷികൾ അവരുടെ കുഞ്ഞുങ്ങളോടൊപ്പം വിശ്വാസത്തോടെ ഉറങ്ങുന്ന, ചുറ്റും പഴുത്തുവീണ പഴങ്ങൾ കിടക്കുന്ന, ശാഖകളുടെ ഒരു വട്ടം അവിടെ കാണാം.
സന്ദിഗ്ധമൂകഭ്രമരം ഗുച്ഛേഷ്വ് അബ്ജാക്ഷസൂത്രകൈഃ । ശ്യാമലീകൃതപര്യന്തം നീലൈഃ പല്ലവമണ്ഡലൈഃ
അവിടെ കുലകളിൽ സംശയത്തോടെ വലഞ്ഞു നടക്കുന്ന മൗനമായ തേൻചീറ്റികൾ, നീലപച്ചയായ ഇളം ഇലകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ കൂർത്തു ചേർത്തതുപോലെ അറ്റങ്ങൾ ഇരുണ്ടതാക്കുന്നു.
സുഗന്ധിതാശേഷവനം പുഷ്പമേഘീകൃതാമ്ബുദമ് । ധൂലീകദമ്ബശബലം ഫലാര്ഥിവലിതം തലേ
മുഴുവൻ വനവും സുഗന്ധം നിറഞ്ഞതാണ്, മുകളിലെ മേഘങ്ങൾ പൂക്കളായി മാറിയിരിക്കുന്നു, തറയിൽ പൊടിക്കറകൾ പടർന്നിരിക്കുന്നു, പഴം തേടിയവർ നിലം വളഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ബഹുനാത്ര കിമ് ഉക്തേന ന കിഞ്ചിദ് അപി വിദ്യതേ । പത്ത്രം തത്ര തരോര് യത്ര നോഷ്യതേ വാ ന ഭുജ്യതേ
ഇവിടെ കൂടുതൽ പറയേണ്ടതെന്താണ്? ആ വൃക്ഷത്തിൽ ഒരു ഇല പോലും ഉണങ്ങിയതോ, ഭക്ഷിച്ചതോ അല്ലെങ്കിൽ ആസ്വദിച്ചതോ അല്ലാതെ ഒന്നുമില്ല.
പത്ത്രേ പത്ത്രേ മൃഗാസ് സുപ്താ വിശ്രാന്താസ് സുഘനേ ഘനേ । കച്ഛേ കച്ഛേ ഖഗാ ലീനാസ് തസ്യ ഭൂരുഹഭൂപതേഃ
ആ വൃക്ഷരാജാവിന്റെ ഓരോ ഇലയിലും മൃഗങ്ങൾ മയങ്ങിക്കിടക്കുന്നു, കനിഞ്ഞുള്ള തണലിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു; ഓരോ കുഴിയിലും പക്ഷികൾ ഒളിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏവംഗുണവിശിഷ്ടം തം മമാലോകയതസ് തരുമ് । മഹോത്സവേന സദൃശീ സാ ബഭൂവ തമസ്വതീ
അങ്ങനെ അത്ര സുന്ദരമായ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള ആ വൃക്ഷത്തെ ഞാൻ നോക്കുമ്പോൾ, എന്റെ സന്തോഷം വലിയ ഉത്സവം പോലെ ആയിത്തീർന്നു.
തതഃ കഥാഭിര് അന്യാഭിസ് സ തസ്യ തനയോ മയാ । വിജ്ഞാനാലോകരമ്യാഭിര് നീതോ ബോധം പരം പുനഃ
അതിനുശേഷം, വിജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം നിറഞ്ഞ മറ്റു കഥകളിലൂടെ, ഞാൻ അവന്റെ മകനെ വീണ്ടും പരമബോധത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.
ആവയോസ് തത്ര ചിത്രാഭിഃ കഥാഭിര് ഇതരേതരമ് । ശര്വരീ സാ വ്യതീയായ മുഹൂര്ത ഇവ കാന്തയോഃ
അവിടെ ഞങ്ങൾ തമ്മിൽ അത്ഭുതകരമായ കഥകൾ പറയുമ്പോൾ, ആ രാത്രി പ്രണയികൾക്ക് ഒരു നിമിഷം പോലെ കടന്നുപോയി.
പ്രാതഃ പ്രതനുതാം യാതേ ദ്യുഘര്മജലജാലകേ । ഖകാനനാങ്കുരോദ്ഗാരേ താരകാനികരേ ശനൈഃ
പ്രഭാതം സമീപിച്ചപ്പോൾ, രാത്രിയുടെ മഞ്ഞ് മങ്ങിത്തുടങ്ങിയപ്പോൾ, ആകാശത്ത് പക്ഷികൾ ഉണരാൻ തുടങ്ങിയതോടെ നക്ഷത്രങ്ങൾ പതിയെ അപ്രത്യക്ഷമാവുകയായിരുന്നു.
ആകദമ്ബനഭോഭാഗമ് അനുയാതം സുതാന്വിതമ് । അഹം വിസര്ജ്യ ദാശൂരം ഹരാചലനദീം ഗതഃ
ഞാൻ എന്റെ മക്കളോടൊപ്പം ആകാശമാർഗം പിന്തുടർന്ന് ദാശൂര നഗരം വിട്ട് ഹരപർവതത്തിലെ നദിയിലേക്കു പോയി.
തത്രാഭിമതമ് ആസാദ്യ സ്നാനമ് ഏത്യ നഭസ്തലമ് । പ്രവിശ്യ ഖം മുനീനാം ച മധ്യം സ്വസ്ഥമ് അവസ്ഥിതഃ
അവിടെ ഇഷ്ടമായുള്ള സ്നാനം കഴിച്ച്, ആകാശത്തിലേക്ക് കടന്നു, മഹർഷിമാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചേർന്ന് മനസ്സിന് സമാധാനത്തോടെ ഇരുന്നു.
ദാശൂരാഖ്യായികൈഷാ തേ കഥിതാ രഘുനന്ദന । ജഗതഃ പ്രതിബിമ്ബാഭാ സത്യാകാരാപ്യ് അസന്മയീ
രഘുനന്ദനേ, ദാശൂര എന്ന ഈ കഥ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഇത് ലോകത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമെന്നപോലെ തോന്നുന്നുവെങ്കിലും, യാഥാർത്ഥ്യമായി തോന്നിയാലും അതു സത്യമായതല്ല.
ദാശൂരാഖ്യായികൈവേയമ് ഇത്യ് ഏതത് കഥിതം മയാ । തുഭ്യം രാഘവ ഘോരാഘജഗദ്രൂപനിരൂപണേ
രാഘവ, ഈ 'ദാശൂറ' എന്ന കഥ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത്, ലോകത്തിന്റെ ഭയങ്കരവും മായയുള്ളതുമായ രൂപം മനസ്സിലാക്കാൻ വേണ്ടി തന്നെയാണ്.
തസ്മാദ് അവാസ്തവീം ത്യക്ത്വാ വാസ്തവീമ് അപി രഞ്ജനാമ് । ദാശൂരസിദ്ധാന്തധിയാ സദോദാരോ ഭവാത്മവാന്
അതിനാൽ, യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തതും ആകർഷകമായ യാഥാർത്ഥ്യവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ദാശൂറ സിദ്ധാന്തം മനസ്സിൽ വെച്ച് എപ്പോഴും മനസ്സുതുറന്നവനും ആത്മസംയമനമുള്ളവനുമായി ഇരിക്കണം.
അനേന ഗച്ഛാമരസുന്ദരത്വം കദമ്ബദാശൂരകഥാരഥേന । ആസാദയിഷ്യസ്യ് അചിരാത് പുരം തദ് ഭവിഷ്യസീശോ ഭുവനേഷു യേന
കദംബയും ദാശൂറയും സംബന്ധിച്ച ഈ കഥാരഥം ഉപയോഗിച്ച്, നീ ഉടൻ തന്നെ ഭാവിയിൽ ലോകങ്ങളിൽ അധിപതിയായ那个 നഗരത്തിലെത്തും.
നാസ്തീദമ് ഇതി നിര്ണീയ സര്വതസ് ത്യജ രഞ്ജനാമ് । യന് നാസ്തി തത് പ്രതി കില കൈവാസ്ഥേഹ വിചാരിണാമ്
ഇത് ഇല്ലെന്നു ഉറപ്പാക്കിയാൽ, എല്ലായിടത്തും ആസ്വാദനം ഉപേക്ഷിക്കണം; ഇല്ലാത്തതിൽ അന്വേഷിക്കുന്നവർക്കു യാതൊരു ആശ്രയവും ഇല്ല.
ദൃശ്യമാനമ് അഥേദം ചേദ് അസ്തി തത് തവ കിം ഗതമ് । തിഷ്ഠത്വ് ആത്മനി ബധ്നാസി ത്വം കിലാത്ര കിമ് ആത്മതാമ്
നമുക്ക് കാണുന്ന ഈ ലോകം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ, നിന്നിൽ നിന്ന് എന്താണ് പോയത്? അതു ആത്മാവിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കട്ടെ; നീ ഇതിനെന്തിന് ആത്മാവായി കെട്ടിപ്പിടിക്കണം?
അഥ ചേദ് അസ്തി നാസ്തീദമ് ഇതി നിശ്ചയവാന് അസി । തഥാപി ഭാവനാസങ്ഗഃ കഥം യുക്തശ് ചലാചലേ
ഇത് ഇല്ലെന്നു ഉറപ്പായി നിനക്കു തോന്നിയാലും, സ്ഥിരവും അസ്ഥിരവും ആയ കാര്യങ്ങളിൽ ധ്യാനത്തിൽ ആസക്തി എങ്ങനെ തുടരുന്നു?
നേദമ് അസ്തി ജഗദ് രാമ ന ച നാസ്തി മഹാമതേ । കേവലം സ്വോത്ഥമ് ഏവേത്ഥമാഭാനമ് ഇദമ് ഈദൃശമ്
ഈ ലോകം ഇല്ലെന്നും, ഇല്ലാതെയും അല്ലെന്നും പറയാനാവില്ല, രാമാ, മഹാമനസ്സേ; ഇതെല്ലാം നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ നിന്നു വന്ന ഒരു ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
നേദം കര്തൃകൃതം കിഞ്ചിന് ന ചാകര്തൃകൃതക്രമമ് । സ്വയമ് ആഭാസതേ ചേദം കര്ത്രകര്തൃപദം ഗതമ്
ഇവിടെ ഒന്നും ഒരു കര്ത്താവിന്റെ പ്രവർത്തനഫലമല്ല, അഥവാ അപ്രവർത്തകന്റെ ക്രമമല്ല; ഇത് സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നു, കര്ത്താവും കര്മ്മവും എന്ന ധാരണകൾക്ക് അതീതമായി.
അകര്തൃകം ജഗജ്ജാലം ഭവത്വ് അഥ സകര്തൃകമ് । മാ ത്വമ് ഏതേന സമ്ബന്ധം ഭാവയാനഘ ചേതസി
ഈ ലോകത്തിന്റെ ഈ ജാലം ചെയ്യുന്നവനില്ലാത്തതായിരിക്കട്ടെ, അല്ലെങ്കില് ചെയ്യുന്നവനുള്ളതായിരിക്കട്ടെ; നിന്റെ പാവനമായ മനസ്സിനെ ഇതുമായി യാതൊരു വിധത്തിലും ബന്ധിപ്പിക്കരുത്.
സര്വേന്ദ്രിയവിഹീനാത്മാ കര്തേഹ സ ജഡോപമഃ । അകര്ത്ര് ഏവ തദാ മന്യേ കാകതാലീയവജ് ജഗത്
എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഇല്ലാത്ത ആത്മാവ് ഇവിടെ ചെയ്യുന്നവനെന്നപോലെ തോന്നുമ്പോഴും, അതു ജഡംപോലെയാണ്; അതിനാല് ഞാന് അതിനെ ചെയ്യുന്നവനല്ലെന്ന് കരുതുന്നു, ഈ ലോകം യാദൃച്ഛികമായി ഉണ്ടാകുന്നതാണ്.
കാകതാലീയയോഗേന ജാതം യത് കിഞ്ചിദ് ഏവ യത് । തസ്മിന് ഭാവാനുസന്ധാനം ബാലോ ബധ്നാതി നേതരഃ
യാദൃച്ഛികമായി എന്തെങ്കിലും സംഭവിച്ചാല്, അതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ച് അതിനോട് ബന്ധം ഉണ്ടാക്കുന്നത് ബാലനാണ്, ജ്ഞാനികള് അങ്ങനെ ചെയ്യാറില്ല.