മാ സങ്കല്പയ സങ്കല്പം ഭാവം ഭാവയ മാ സ്ഥിതൌ । ഏതാവതൈവ ഭാവേന ഭവ്യോ ഭവസി ഭൂതയേ
നിനക്ക് ചിന്തകൾ ചിന്തിക്കേണ്ടതില്ല, ഏതെങ്കിലും അവസ്ഥയിൽ ഉറച്ചിരിക്കേണ്ടതുമില്ല; ഈ ബോധം മാത്രം മതിയാകുന്നു, അതിലൂടെ നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആവശ്യമുള്ളതാകുന്നു.
സങ്കല്പനാശനേ യത്നോ ന ഭൂയാംസ് തവ ഗച്ഛതി । ഭാവനാഭാവമാത്രേണ സങ്കല്പഃ ക്ഷീയതേ ഹൃദി
നിന്റെ മനസ്സിലെ കற்பനകളെ നശിപ്പിക്കാൻ നീ ചെയ്യുന്ന ശ്രമം അത്ര ഫലപ്രദമാവില്ല; മനസ്സിൽ പുതിയ ആശയങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാതിരിക്കുക എന്നതുകൊണ്ടു തന്നെ കற்பനകൾ സ്വയം അകറ്റപ്പെടുന്നു.
സുമനഃകുസുമാമര്ദേ കിഞ്ചിദ് വ്യതികരോ ഭവേത് । സുസാധേ ഽഭാവമാത്രേണ ന തു സങ്കല്പനാശനേ
ഒരു പൂവിന്റെ ഇളം ഇല നന്നായി അമർത്തുമ്പോഴും അല്പം ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാകാം; പക്ഷേ, ഒന്നുമില്ലാതിരിക്കുക എന്നത് വളരെ എളുപ്പമാണ്, എന്നാൽ കற்பനകളെ നശിപ്പിക്കാൻ അത്ര എളുപ്പമല്ല.
പുഷ്പാക്രാന്തൌ കരസ്പന്ദയത്നഃ പുത്രോപയുജ്യതേ । തദ് അപ്യ് ഉപകരോത്യ് അസ്മിന് ന സങ്കല്പപരിക്ഷയേ
ഒരു കുട്ടിക്ക് പൂവ് പറിക്കാൻ കൈയുടെ ചെറിയ ശ്രമം മതിയാകും; അത്തരം ശ്രമം ചില കാര്യങ്ങളിൽ സഹായിക്കാം, പക്ഷേ കற்பനകളെ പൂര്ണമായി അകറ്റാൻ അതൊന്നും പോര.
സങ്കല്പോ യേന ഹന്തവ്യസ് തേന ഭാവവിപര്യയാത് । അപ്യ് അര്ധേന നിമേഷേണ ലീലയൈവ വിഹന്യതേ
നശിപ്പിക്കേണ്ട കற்பനകൾക്ക് എതിരായ ചിന്തകൾ കൊണ്ടു, അർദ്ധ നിമിഷം പോലും വേണ്ടാതെ, അതിനെ വളരെ എളുപ്പത്തിൽ അകറ്റാം.
ഭാവമാത്രോപശമനേ സ്വാത്മനി സ്വസ്ഥമ് ആസ്ഥിതേ । സാധ്യതേ യദ് അസാധ്യം തത് കസ്യ സ്യാത് കിമ് ഇവാമതേഃ
ചിന്തകൾ നിലച്ചു സ്വയം ആത്മാവിൽ സ്ഥിരമായാൽ, എന്താണ് സാധ്യമല്ലാത്തത്? ആര്ക്കാണ് ഒന്നും കൈവരിക്കാൻ കഴിയാത്തത്?
സങ്കല്പേനൈവ സങ്കല്പം മനസാ സ്വമനോ മുനേ । ഭിത്ത്വാ സ്വാത്മനി തിഷ്ഠ ത്വം കിമ് ഏതാവതി ദുഷ്കരമ്
മഹർഷേ, മനസ്സിന്റെ ചിന്തകൊണ്ടു തന്നെ മറ്റൊരു ചിന്തയെ തകർക്കൂ; സ്വയം ആത്മാവിൽ നിലകൊള്ളൂ. ഇതിൽ എന്താണ് അത്ര ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളത്?
ഉപശാന്തേ ഹി സങ്കല്പേ ഉപശാന്തമ് ഇദം ഭവേത് । സംസാരദുഃഖമ് അതുലം മൂലാദ് അപി മഹാമതേ
ചിന്തകൾ ശാന്തമായാൽ, എല്ലാം ശാന്തമാകും; മഹാമനസേ, ലോകജീവിതത്തിലെ അതുല്യമായ ദുഃഖം അതിന്റെ വേരിൽ നിന്നുതന്നെ ശമിക്കപ്പെടും.
സങ്കല്പോ ഹി മനോ ജീവശ് ചിത്തം ധീര് അഥ വാസനാ । നാമ്നൈവാന്യത്വമ് അപ്യ് ഏഷാം നാര്ഥേനാര്ഥവിദാം വര
ചിന്ത, മനസ്സ്, ജീവൻ, ചിത്തം, ബുദ്ധി, വാസന—ഇവയ്ക്ക് പേരിൽ മാത്രമേ വ്യത്യാസം ഉള്ളൂ, അർത്ഥത്തിൽ ഒന്നുമില്ല, സത്യം അറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
സങ്കല്പാംശാദ് ഋതേ നേഹ കിഞ്ചിദ് അപ്യ് അസ്തി കുത്രചിത് । തമ് ഏവ ഹൃദയാച് ഛിന്ദ്ധി കിമ് അന്യത് പരിശോചസി
മനസ്സിലെ ആശയങ്ങൾ ഒഴികെ ഇവിടെ എവിടെയും ഒന്നും ഇല്ല. അതിന്റെ അടിത്തറ നിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു മുറിച്ചുകളക. മറ്റൊന്നിനേക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ടതെന്ത്?
യഥൈവേദം നഭശ് ശൂന്യം ജഗച് ഛൂന്യം തഥൈവ ഹി । അസന്മയവികല്പോത്ഥേ ഉഭേ ഏതേ തതേ യതഃ
എങ്ങനെ ആകാശം ശൂന്യമാണോ, അതുപോലെ ലോകവും ശൂന്യമാണ്. ഇരുവരും സത്യമല്ലാത്ത ഭാവനയിൽ നിന്നാണ് ഉദയം. അതുകൊണ്ടു ഇവ രണ്ടും ഒരുപോലെയാണ്.
അസിദ്ധം സര്വമ് ഏവൈതദ് യദ് അസിദ്ധേന സാധിതമ് । സങ്കല്പേന ജഗത് തസ്മാദ് ഭാവനാ ക്വാവതിഷ്ഠതാമ്
ഇവയൊക്കെയും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ സിദ്ധിച്ചവയല്ല, കാരണം അവ സിദ്ധിക്കാത്തതിൽ നിന്നാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. ലോകം ഭാവനയിലൂടെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, അതിനാൽ ഭാവന എവിടെയായാലും അവിടെ തന്നെ നിലകൊള്ളട്ടെ.
സത്യാസ്ഥായാമ് അസത്യാം തു കിംനിഷ്ഠാ വാസനാ ഭവേത് । വാസനാക്ഷയതസ് സിദ്ധിസ് തതഃ പ്രാപ്യം ന ശിഷ്യതേ
യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്തിടത്ത് വാസനകൾക്ക് എന്ത് അടിസ്ഥാനമുണ്ട്? വാസനകൾ മുഴുവനും ഇല്ലാതായാൽ സിദ്ധി ലഭിക്കും, പിന്നെ നേടാനുള്ളത് ഒന്നുമില്ല.
തസ്മാദ് അസദ് ഇദം സര്വം ദ്രഷ്ടവ്യം ഹേലയേദ്ധയാ । ന തു ഭാവനയാ തേന സുഖദുഃഖൈര് ന ലിപ്യതേ
അതിനാല് ഈ എല്ലാം അസത്യം എന്നു മനസ്സിലാക്കി, അശ്രദ്ധയോടെ നോക്കണം; മനസ്സില് കെട്ടിപ്പിടിച്ചാല് മാത്രമല്ല. അങ്ങനെ ചെയ്താല് ആനന്ദം അല്ലെങ്കില് ദുഃഖം ഒന്നും മനുഷ്യനെ ബാധിക്കില്ല.
അവസ്ത്വ് ഇതീദം നിര്ണീയ നേഹാസ്ഥാ സമ്പ്രവര്തതേ । ആസ്ഥാക്ഷയേ ന ജായേതേ ഹര്ഷാമര്ഷൌ ഭവാഭവൌ
ഇത് യാഥാര്ത്ഥ്യമല്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കിയാല് ഇവിടെ ആസ്വാദനമോ ആഗ്രഹമോ ഉണ്ടാകില്ല; ആഗ്രഹം ഇല്ലാതായാല് സന്തോഷവും കോപവും, വരികയും പോകികയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥകളും ഉണ്ടാകില്ല.
മനോ മിഥ്യാ കരോതീദം സുഖദുഃഖാഭ്രവിഭ്രമമ് । മനോ ജീവസ് സ്ഫുരത്യ് ഉച്ചൈര് മാനസം നഗരം ജഗത്
മനസ്സ് തെറ്റിദ്ധരിപ്പിച്ച് ആനന്ദവും ദുഃഖവും എന്നിങ്ങനെ ഭ്രമം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ജീവന് മനസ്സായി ശക്തിയായി വെളിച്ചം പകരുന്നു—ലോകം മനസ്സിന്റെ നഗരം പോലെ ആണ്.
ഭവിഷ്യദ് വര്തമാനം ച ഭൂതം ച പരിവര്തയത് । വാസനാവശതോ ലോകേ സ്ഫുരച്ഛക്തി മനസ് സ്ഥിതമ്
ലോകത്തില് മനസ്സിന്റെ വാസനകള് കൊണ്ടാണ് ഭാവി, ഇപ്പോഴത്തെ കാലം, കഴിഞ്ഞത് എന്നിവ മാറിമാറി നടക്കുന്നത്; മനസ്സിന്റെ പ്രകടനശക്തിയാണ് ഇതെല്ലാം സഞ്ചരിപ്പിക്കുന്നത്.
കരോതി സ്വാശയേനേമാം വ്യവസ്ഥാം മലിനശ് ചലഃ । ആത്മനസ് സദൃശീം ലോലാം ജീവോ ഹൃദ്വനമര്കടഃ
സ്വന്തം മനസ്സിലെ വശങ്ങളാൽ മലിനമായ, അശാന്തമായ ആത്മാവ് ഈ അവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഹൃദയവനത്തിൽ ചഞ്ചലമായ കുരങ്ങിനെപ്പോലെ, അതിന് തനിക്കു സമാനമായ അവസ്ഥ തന്നെ ഉണ്ടാക്കുന്നു.
ദീര്ഘമ് ആകാരമ് ആദായ നിമേഷാദ് യാന്തി ഹ്രസ്വതാമ് । ഗ്രഹീതും ച ന യുജ്യന്തേ സങ്കല്പാ ജഡവീചയഃ
വളരെ നീണ്ട രൂപം എടുത്ത്, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ചെറുതായി മാറുന്നു. ഈ ആലോചനാവലികൾ, മന്ദവും ജഡവുമാണ്, ഒന്നും പിടികൂടാൻ അവയ്ക്കു കഴിയില്ല.
മനാഗ്ദൃഷ്ടാ വിവര്ധന്തേ ദഹന്തി സപരിച്ഛദമ് । തൃണമാത്രേണ ദീപ്യന്തേ സങ്കല്പാ വഹ്നിശേഷവത്
ഒരുപാട് ശ്രദ്ധിക്കാതിരുന്നാലും, അവ വളർന്ന് ചുറ്റുപാടെ എല്ലാം കത്തിക്കുന്നു. ഒരു പുല്ല് തുമ്പിൽ നിന്നു തീപടരുന്നതുപോലെ, ആലോചനകൾ ഒരു ചെറിയ ഉണർവിൽ തന്നെ പടരുന്നു.
ജഗത്പ്രകടനാകാരാഃ പ്രദീപ്താഃ ക്ഷണഭങ്ഗുരാഃ । ഭ്രമദാ ജഡസംസ്ഥാനാസ് സങ്കല്പാസ് തഡിദഗ്നയഃ
ലോകം പ്രകടമാക്കുന്ന ആലോചനകൾ, ഒരു നിമിഷം മാത്രം ദഹിച്ച് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. അവ ചഞ്ചലവും ജഡസ്വഭാവമുള്ളതും, മിന്നൽ തീപൊള്ളുപോലെയാണ്.
യദൈവാസന്ന് അയം പുത്ര തദൈവാശു ചികിത്സിതുമ് । ശക്യതേ നാത്ര സന്ദേഹോ നാസത് സദ് ഭവതി ക്വചിത്
മകനേ, ഇത് അടുത്തിരിക്കുമ്പോൾ അതിനെ വേഗത്തിൽ ചികിത്സിക്കാൻ കഴിയുന്നു, ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല; യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തത് എവിടെയും യാഥാർത്ഥ്യമാകാറില്ല.
സന് സ്ഥിതോ യദി സങ്കല്പോ ദുശ്ചികിത്സസ് തതോ ഭവേത് । കിം ത്വ് അസദ്ഭൂത ഏവൈഷ സുചികിത്സസ് തദാ ഭൃശമ്
ഒരു ആശയം യഥാർത്ഥമെന്നു ഉറപ്പായി നിലനിൽക്കുമ്പോൾ അതിനെ മാറ്റാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; എന്നാൽ അതു യഥാർത്ഥമല്ലെന്നു മനസ്സിലായാൽ അതിനെ എളുപ്പത്തിൽ മാറ്റാൻ കഴിയും.
അകൃത്രിമം ചേത് സംസാരമലമ് അങ്ഗാരകാര്ഷ്ണ്യവത് । തദ് ഏതത്ക്ഷാലനേ സാധോ കഃ പ്രവര്തേത ദുര്മതിഃ
സാംസാരിക മലിനത സ്വാഭാവികമായിരുന്നു എങ്കിൽ, അതായത് ചാരക്കടലാസിന്റെ കറുപ്പുപോലെ മാറ്റാനാവാത്തതായിരുന്നെങ്കിൽ, ആരാണ് അതിനെ നീക്കാൻ ശ്രമിക്കേണ്ടത്, ജ്ഞാനിയേ?
കിം ത്വ് ഏതത് തണ്ഡുലേ ശൂകതുഷകമ്ബുകവത് സ്ഥിതമ് । യദാ തദാ പ്രയത്നേന പൌരുഷേണ വിനശ്യതി
പക്ഷേ, ഇത് അരിയിൽ ഉള്ള തവിടും പായയും തൂവലുംപോലെയാണ്; അതിനാൽ പരിശ്രമവും മനുഷ്യശക്തിയും ഉപയോഗിച്ച് അതിനെ നശിപ്പിക്കാം.
അകൃത്രിമമ് അപി പ്രാപ്തം ഭൃശം കൃത്രിമതാം സുത । സുഖോച്ഛേദ്യതയാ ജ്ഞസ്യ സംസാരമലമ് ആതതമ്
കുഞ്ഞേ, സ്വാഭാവികമായി ലഭിച്ച സന്തോഷവും, ലോകമലിനതിയുടെ ഇടപെടലാൽ, ജ്ഞാനിക്ക് കൃത്രിമമായതുപോലെ തോന്നുന്നു. കാരണം, അതിൽ ഉള്ള സന്തോഷം സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കില്ല.
തണ്ഡുലസ്യ യഥാ ചര്മ യഥാ താമ്രസ്യ കാലിമാ । നശ്യതി ക്രിയയാ പുത്ര പുരുഷസ്യ തഥാ മലമ്
പുത്രാ, അരിയുടെ പുറംപോലെയും, താമ്രത്തിന്റെ കറുപ്പുപോലെയും, മനുഷ്യന്റെ മലിനതയും പ്രവർത്തിയാൽ അകറ്റാം.
ജീവസ്യ തണ്ഡുലസ്യേവ മലം സഹജമ് അപ്യ് അലമ് । നശ്യത്യ് ഏവ ന സന്ദേഹസ് തസ്മാദ് ഉദ്യമവാന് ഭവ
ജീവന്റെ മലിനത, അരിയുടെ പുറംപോലെ, ജന്മസഹജമായതാണെങ്കിലും, അതിനെ തീർച്ചയായും അകറ്റാം എന്നതിൽ സംശയമില്ല. അതിനാൽ നീ ഉത്സാഹത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കണം.
അസത്കല്പൈര് വികല്പൈര് യസ് സംസാരോ ജനിതോ മുധാ । സ്തോകേനാസൌ ലയം യാതി ക്വാസദ് വസ്തു കില സ്ഥിരമ്
അസത്യമായ ഭ്രമകളും കെട്ടുകഥകളും കൊണ്ടാണ് ഈ ലോകം വെറുതെ ഉണ്ടാകുന്നത്. അല്പം അല്പമായി അതു അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. അസത്യത്തിൽ സ്ഥിരമായ ഒന്നുമില്ലല്ലോ.
അസത്താമ് ഏതി സംസാരസ് സ്വാം വ്യവസ്ഥാം വിചിന്വതഃ । ദീപാലോകാദ് ഇവാന്ധത്വം ദ്വീന്ദുത്വം സ്വീക്ഷിതാദ് ഇവ
ലോകജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ആരെങ്കിലും ആലോചിച്ചാൽ, അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം അപ്രത്യക്ഷമാകും. ഒരു വിളക്കിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ ഇരുണ്ടിരിപ്പ് അകന്നുപോകുന്നതുപോലെയും, ഏകത്വം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ഭേദഭാവം ഇല്ലാതാകുന്നതുപോലെയും, ഇങ്ങനെ തന്നെ.