പുനസ് സര്ഗസമാരമ്ഭഃ പുനഃ പ്രലയസമ്ഭവഃ । സര്വം പുനര് ഇദം രാമ ചക്രവത് പരിവര്തതേ
വീണ്ടും സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭം, വീണ്ടും ലയത്തിന്റെ സംഭവവും, എല്ലാം വീണ്ടും വീണ്ടും, രാമാ, ചക്രം പോലെ തിരിയുന്നു.
കിമ് ഏതസ്മിന് മഹാമായാഡമ്ബരേ ദീര്ഘശമ്ബരേ । രാമ സത്യമ് അസത്യം വാ നിര്ണീയ യദ് ഇഹോച്യതേ
രാമാ, ഈ മഹത്തായ മായയുടെ വലിയ കാഴ്ചകളിൽ, എന്താണ് ഇവിടെ നമുക്ക് സത്യമോ അസത്യമോ എന്ന് തീർച്ചയോടെ പറയാൻ കഴിയുന്നത്? എല്ലാം പരിശോധിച്ചാൽ യാഥാർത്ഥ്യവും മിഥ്യയും തമ്മിൽ വ്യത്യാസം കാണാനാവുമോ?
ദാശൂരാഖ്യായികേവേയം രാമ സംസാരചക്രികാ । കല്പനാരചിതാകാരാ വസ്തുശൂന്യാ തു വസ്തുതഃ
രാമാ, ഈ ജന്മമരണചക്രം ഒരു ദാസന്റെ കഥപോലെയാണ്; അതിന്റെ രൂപങ്ങൾ എല്ലാം മനസ്സിന്റെ കற்பനയാൽ സൃഷ്ടിച്ചവയാണ്, യാഥാർത്ഥത്തിൽ ഇതിന് യാതൊരു സാരവും ഇല്ല.
അവിരലമ് ഇദമ് ആതതം വികല്പൈര് അസദുദിതാകൃതിഭിര് ദ്വിചന്ദ്രകല്പൈഃ । വിരചിതമ് അസതാ തു യന് ന സത് തജ് ജഗദ് ഇഹ തേന വിമൂഢതാ കിമുത്ഥാ
ഇത് തുടർച്ചയില്ലാതെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതും, അസത്യത്തിൽ നിന്നുള്ള ചിന്തകളാൽ, രണ്ടുചന്ദ്രൻ കാണുന്ന മായപോലെയുള്ള രൂപങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായതുമാണ്; അസത്യത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്നതെന്തും സത്യമായിരിക്കില്ല. അങ്ങനെ ആകുമ്പോൾ ഈ ലോകത്തെക്കുറിച്ച് ആരാണ് ആശങ്കപ്പെടേണ്ടത്?
ക്രിയാവിശേഷബഹുലാ ഭോഗൈശ്വര്യഹതാശയാഃ । നാവേക്ഷന്തേ യദാ സത്യം ന പശ്യന്തി ശഠാസ് തദാ
വിവിധ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ മുഴുകിയും, ആസ്വാദനത്തിലും അധികാരലോലതയിലും മനസ്സ് മൂടപ്പെട്ടവർക്കു സത്യം കാണാൻ കഴിയില്ല; അപ്പോൾ കപടന്മാർക്കും അതു കാണാനാവില്ല.
യേ തു പാരം ഗതാ ബുദ്ധേര് ഇന്ദ്രിയൈര് ന വശീകൃതാഃ । ത ഏതാം ജാഗതീം മായാം പശ്യന്തി കരബില്വവത്
ബുദ്ധിയെ കടന്നുപോയി ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടാത്തവർ ഈ ലോകമോഹം കൈയിൽ പഴം കാണുന്നതുപോലെ വ്യക്തമായി കാണുന്നു.
നനു താം ജാഗതീം മായാം ജീവോ ദൃഷ്ട്വാ വിചാരവാന് । അഹങ്കാരമയീം ആസ്ഥാം ത്യജത്യ് അഹിര് ഇവ ത്വചമ്
വിവേകമുള്ള ജീവൻ ഈ ലോകമോഹം തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, ആഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നുള്ള ആശ്രയം പാമ്പ് തന്തുവിരിച്ച് കളയുന്നതുപോലെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
അസക്തതാം തതോ ഽഭ്യേത്യ പുനര് നാമ ന ജായതേ । ക്ഷേത്രേ ഽപി സുചിരം തിഷ്ഠദ് ബീജം ദഗ്ധമ് ഇവാഗ്നിനാ
അങ്ങനെ അസക്തി നേടിയാൽ വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല; ശരീരത്തിൽ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞാലും അഗ്നിയിൽ ചുട്ടുപോയ വിത്ത് നിലത്തുണ്ടായിരിക്കുകപോലെയാണ്.
ആധിവ്യാധിപരീതായ പ്രാതര് വാദ്യ വിനാശിനേ । പ്രയതന്തേ ശരീരായ ഹിതമ് അജ്ഞാസ് തു നാത്മനേ
രോഗങ്ങളും ദു:ഖങ്ങളും അനുഭവിച്ച് നശിക്കാൻ പോകുന്ന ശരീരത്തിനായി അജ്ഞന്മാർ പരിശ്രമിക്കുന്നു, ആത്മാവിനായി അല്ല.
ത്വമ് അപ്യ് അജ്ഞവദ് അജ്ഞസ്യ ശരീരസ്യ സമീഹിതമ് । മാ സമ്പാദയ ദുഃഖായ ഭവാത്മൈകപരായണഃ
നീയും അജ്ഞന്മാരെപ്പോലെ ശരീരത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി പരിശ്രമിക്കേണ്ടതില്ല, അതൊടുവിൽ ദുഃഖം മാത്രമേ തരൂ. ആത്മാവിനോടു മാത്രം അകമ്പടി പുലർത്തുന്നവനായി ഇരിക്കണം.
ദാശൂരാഖ്യായികേവേയം നാമ സംസാരചക്രികാ । കല്പനാരചിതാകാരാ വസ്തുശൂന്യേതി കിം പ്രഭോ
ദാശൂരന്റെ കഥപോലെയാണ് ഈ ജനനമരണചക്രം; മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച ഒരു ഭ്രമം മാത്രം, യാഥാർത്ഥ്യമായ ഒന്നുമില്ല. ഇതിൽ കൂടുതൽ പറയേണ്ടതുണ്ടോ, പ്രഭോ?
ജഗന്മായാസ്വരൂപസ്യ വര്ണനാവ്യപദേശതഃ । ദാശൂരാഖ്യായികാം രാമ വര്ണ്യമാനാം മയാ ശൃണു
രാമാ, ലോകമോഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം വിശദീകരിക്കാൻ ഞാൻ പറയുന്ന ദാശൂരന്റെ കഥ നീ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കു.
അസ്ത്യ് അസ്മിന് വസുധാപീഠേ വിചിത്രകുസുമദ്രുമഃ । മഗധാ നാമ വിഖ്യാതശ് ശ്രീമാഞ് ജനപദോ മഹാന്
ഈ ഭൂമിയിൽ, മനോഹരമായ പുഷ്പങ്ങളും വൃക്ഷങ്ങളും നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന, മഗധം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ ഒരു മഹത്തായ ദേശം ഉണ്ട്.
കദമ്ബവനവിസ്താരീ താലാവലിതജങ്ഗലഃ । വിചിത്രവിഹഗവ്യൂഹസ് സര്വാശ്ചര്യമനോഹരഃ
കദംബക്കാടുകൾ വ്യാപിച്ചും, താള്വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ മരുഭൂമിയും, അത്ഭുതകരമായ പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചും, അത്ഭുതംപോലെയുള്ള, കാണുമ്പോൾ മനോഹരമായ ഒരു സ്ഥലമായിരുന്നു അത്.
സസ്യസങ്കടസീമാന്തഃ പുരോപവനമണ്ഡിതഃ । കമലോത്പലകല്ഹാരപൂര്ണസര്വസരിത്തടഃ
കൃഷിവയലുകൾക്കൊരുക്കിയ അതിരുകളും, നഗരത്തിലെ പൂന്തോട്ടങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചും, എല്ലാ നദീതീരങ്ങളിലും താമരയും നീലനീർപ്പൂവും കല്ലാർപൂവും നിറഞ്ഞുമാണ്.
ഉദ്യാനദോലാവിലസല്ലലനാഗേയഘുങ്ഘുമീ । നിശോപഭുക്തകുസുമനീരന്ധ്രവിശിഖാവനിഃ
തോട്ടത്തിലെ ഊഞ്ഞാലിൽ കളിക്കുന്ന സ്ത്രീകളുടെ ആഭരണങ്ങളുടെ മണി മുഴക്കവും, രാത്രിയിൽ വിരിയുന്ന പൂക്കളുടെ സുഗന്ധവും നിറഞ്ഞ, ചന്ദ്രികയിൽ മയങ്ങുന്ന പൂന്തോട്ടമായിരുന്നു അവിടെ.
തത്രൈകസ്മിന് ഗിരിതടേ കര്ണികാരസമാകുലേ । കദലീഷണ്ഡനീരന്ധ്രേ നീപഗുല്മവിരാജിതേ
അവിടെ, ഒരു പർവതശിഖരത്തിൽ, കർണികാരമരങ്ങൾ കനത്തും, വാഴക്കൂട്ടങ്ങൾക്കിടയിലും, നീപച്ചെടികൾ കൊണ്ട് ഭംഗിയാർന്നതുമായ ഒരു സ്ഥലം ഉണ്ടായിരുന്നു.
കൂജച്ചകോരചമരേ ധ്വനന്നിര്ഝരവാരിണി । ഫുല്ലചൂതലതാജാലേ പ്രഗീതകലകോകിലേ
അവിടെ കാടിന്റെ ഇടയിലൂടെ ചകോറപ്പക്ഷികൾ കൂവുകയും, വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളുടെ വെള്ളം മുഴങ്ങുകയും, മാവിൻതണ്ടുകൾ പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുകയും, കുയിൽപ്പക്ഷികൾ മധുരഗാനം പാടുകയും ചെയ്തു.
പുലിന്ദലീലാലുലിതേ താലാവൃതനഭസ്തലേ । ഉത്ഫുല്ലപദ്മിനീശാരേ ജീവജീവകജീവിതേ
അവിടെ വന്യസ്ത്രീകൾ കളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതും, ആകാശം താളവൃക്ഷങ്ങളുടെ ഇലകളാൽ മറഞ്ഞിരുന്നതും, പുഷ്പിച്ച താമരകളാൽ നിറഞ്ഞ കുളങ്ങളിൽ ജീവജാലങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരുന്നതും കാണാം.
പുഷ്പൌഘസ്ഫൂര്ജദനിലേ കേസരാരുണധൂലിനി । കാരണ്ഡവകൃതാരാവേ സരത്സരസസാരസേ
അവിടെ പുഷ്പങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ കുലുങ്ങുമ്പോൾ കാറ്റ് കേശരപ്പൊടിയാൽ മഞ്ഞപടർന്നു, കാറണ്ടവപ്പക്ഷികളുടെ നിലവിളികൾ ശരത്ത്കാലത്തിലെ കായലുകളിൽ മുഴങ്ങുന്നു.
തസ്മിന് നഗവരേ പുണ്യേ വിചിത്രവിഹഗദ്രുമേ । കശ്ചിത് പരമധര്മാത്മാ മുനിര് ആസീന് മഹാതപാഃ
ആ മഹത്തായ പുണ്യമലയിൽ, അതിശയകരമായ പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങൾക്കിടയിൽ, പരമധർമ്മശീലിയും മഹത്തപസ്സുള്ളവനുമായ ഒരു മഹർഷി വസിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദാശൂരനാമാ മഹതാ തപോയോഗേന സംയുതഃ । കദമ്ബപൃഷ്ഠവാസ്തവ്യോ വീതരാഗോ മഹാമതിഃ
ദാശൂരൻ എന്നൊരു മഹർഷി, വലിയ തപസ്സും ആത്മസംയമനവും ഉള്ളവൻ, കദംബമരത്തിന്റെ ഒരു കൊമ്പിൽ വസിച്ചവൻ, എല്ലാ ആസക്തികളും വിട്ട്, മഹത്തായ ബുദ്ധിയോടെ ജീവിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു.
ഋഷിസ് തപസ്വീ ഭഗവന് വിപിനേ കേന ഹേതുനാ । കഥം വാപ്യ് അവസത് പൃഷ്ഠേ കദമ്ബസ്യ മഹാതരോഃ
ഭഗവനേ, ആ തപസ്സുകാരനായ ഋഷി കാട്ടിൽ വസിക്കാൻ എന്ത് കാരണം ഉണ്ടായി? എങ്ങനെയാണ് ആ വലിയ കദംബമരത്തിന്റെ കൊമ്പിൽ അദ്ദേഹം താമസിച്ചത്?
ശരലോമേതി വിഖ്യാതഃ പിതാ തസ്യ ബഭൂവ ഹ । നാമ്നാപര ഇവ ബ്രഹ്മാ തസ്മിന്ന് ഏവാവസദ് ഗിരൌ
ശരലോമൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായവൻ, ദാശൂരന്റെ അച്ഛനായിരുന്നു. ബ്രഹ്മാവിനെപ്പോലെയുള്ളവൻ, അതേ പർവതത്തിൽ തന്നെയാണ് അദ്ദേഹം താമസിച്ചിരുന്നത്.
തസ്യാസാവ് ഏകപുത്രോ ഽഭൂത് കചോ ദേവഗുരോര് ഇവ । തേന സാര്ധം സ പുത്രേണ നീതവാഞ് ജീവിതം വനേ
അവനു ഒരു മാത്രം മകനായിരുന്നു, ദേവഗുരുവിന് കചൻ ഉണ്ടായിരുന്നതുപോലെ. ആ മകനോടൊപ്പം അവൻ കാട്ടിൽ തന്റെ ജീവിതം കഴിച്ചുവന്നു.
അഥാസൌ ശരലോമാത്ര ഭുക്ത്വാ യുഗഗണം യയൌ । ത്യക്തദേഹസ് സുരാഗാരം ത്യക്തനീഡഃ ഖഗോ യഥാ
അനവധി കാലങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ്, ശരലോമൻ തന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഒരു പക്ഷി തന്റെ കൂട് വിട്ടുപോകുന്നതുപോലെ, ദേവതകളുടെ ലോകത്തേക്ക് യാത്രയായി.
ഏക ഏവ വനേ തസ്മിന് ദാശൂരഃ പ്രരുരോദ ഹ । ദശാപനീതപിതൃകഃ കരുണം കുരരോ യഥാ
ആ കാട്ടിൽ ദാശൂരൻ ഒറ്റയ്ക്കായി, അച്ഛനെ നഷ്ടപ്പെട്ട ദുഃഖത്തിൽ, മാതാപിതാക്കളെ കുരങ്ങുപക്ഷി പോലെ, ദയനീയമായി കരഞ്ഞു.
മാതാപിതൃവിയോഗേന ശോകസന്താപിതാശയഃ । മ്ലാനിമ് അഭ്യായയൌ നൂനം ഹേമന്ത ഇവ പങ്കജമ്
മാതാപിതാക്കളുടെ വേർപാടിന്റെ ദുഃഖം ഹൃദയത്തിൽ നിറഞ്ഞതുകൊണ്ട്, അവൻ ശീതകാലത്ത് താമര ചുവപ്പുന്നതുപോലെ, ക്ഷീണിച്ചു പോയി.
ബാലോ ഽസാവ് അഥ ദീനാത്മാ വനദേവതയാ വനേ । ഇത്ഥമ് ആശ്വാസിതോ രാമ തദാദൃശ്യശരീരയാ
അപ്പോൾ ആ ബാലൻ, മനസ്സിൽ ദുർബലനായ്, കാട്ടിൽ ദൃശ്യമായില്ലാത്ത ഒരു വനദേവതയുടെ ആശ്വാസം നേടി, രാമാ.
ഋഷിപുത്ര മഹാപ്രാജ്ഞ കിമ് അജ്ഞ ഇവ രോദിഷി । സംസാരസ്യ ന കസ്മാത് ത്വം സ്വരൂപം വേത്സി ചഞ്ചലമ്
മഹാപണ്ഡിതനായ ഋഷിപുത്രാ, അജ്ഞനെന്നപോലെ നീ എന്തിന് കരയുന്നു? ഈ ലോകജീവിതം എപ്പോഴും അശാന്തമാണെന്നു നിനക്ക് അറിയില്ലേ?