നിദര്ശനാര്ഥം സൃഷ്ടേസ് തു മയൈകസ്യ പ്രജാപതേഃ । ഭവതേ കഥിതോത്പത്തിര് അസ്യേവാന്യസ്യ വാനഘ
ഉദാഹരണത്തിന് വേണ്ടി ഞാൻ ഈ ഒരു പ്രജാപതിയുടെ ജനനം വിശദീകരിച്ചു; മറ്റുള്ളവരുടെ ജനനവും, പാപരഹിതനായവനേ, ഇതുപോലെയാണ്.
മനോവിജൃമ്ഭണമ് അയം സംസാര ഇതി സന്മതേ । സമ്ബോധനായ ഭവതസ് സൃഷ്ടിക്രമ ഉദാഹൃതഃ
മനസ്സിന്റെ വ്യാപനമാണ് ഈ ലോകജീവിതം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. സൃഷ്ടിയുടെ ക്രമം ഉണരുവാൻ വേണ്ടി ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചു.
താസ് സാത്ത്വികീപ്രഭൃതയോ ജാതയസ് ത്വ് ഇത്ഥമ് ആഗതാഃ । ഇതി തേ കഥനായൈഷ സൃഷ്ടിക്രമ ഉദാഹൃതഃ
സാത്വികസ്വഭാവം മുതലായ ജന്മങ്ങൾ ഇങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു. സൃഷ്ടിയുടെ ക്രമം നിനക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് ഞാൻ ഇതെല്ലാം പറഞ്ഞത്.
പുനസ് സൃഷ്ടിഃ പുനര് നാശഃ പുനര് ദുഃഖം പുനസ് സുഖമ് । പുനര് അജ്ഞാഃ പുനസ് തജ്ജ്ഞാ ബന്ധമോക്ഷദൃശൌ പുനഃ
വീണ്ടും സൃഷ്ടി, വീണ്ടും നാശം, വീണ്ടും ദുഃഖം, വീണ്ടും സന്തോഷം, വീണ്ടും അജ്ഞാനം, വീണ്ടും അതിന്റെ ജ്ഞാനം, വീണ്ടും ബന്ധവും മോക്ഷവും വീണ്ടും വീണ്ടും.
പുനഃ പുനസ് സൃഷ്ടികരാഃ പീതസ്നേഹദശാഭൃതഃ । ദീപാ ഇവ കൃതാലോകാഃ പ്രശാമ്യന്ത്യ് ഉദ്ഭവന്തി ച
വീണ്ടും വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കാർ, സ്നേഹത്തിൽ ലയിച്ച അവസ്ഥയിൽ നിലനിൽക്കുന്നവർ, വെളിച്ചം നൽകുന്ന ദീപങ്ങൾ പോലെ, അണയുകയും വീണ്ടും ഉദയം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
ദേഹോത്പത്തൌ വിനാശേ ച ദീപാനാം ബ്രഹ്മണാമ് അപി । കാലേനാധികതാം ത്യക്ത്വാ നാശേ ഭേദോ ന കശ്ചന
ശരീരങ്ങൾ, വിളക്കുകൾ, ദേവന്മാർ ഇവയുടെ ഉത്പത്തിയിലും നാശത്തിലും, കാലം അതിന്റെ അധികാരം വിട്ടുവിടുമ്പോൾ, അവയുടെ നാശത്തിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല.
പുനഃ കൃതം പുനസ് ത്രേതാ പുനശ് ച ദ്വാപരഃ കലിഃ । പുനര് ആവര്തതേ സര്വം ചക്രാവര്തേഹയാ ജഗത്
കൃതയുഗം വീണ്ടും, ത്രേതായുഗം വീണ്ടും, ദ്വാപരയുഗവും കലിയുഗവും വീണ്ടും വീണ്ടും വരുന്നു; ലോകം ചക്രം പോലെ തിരിയുമ്പോൾ എല്ലാം വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്നു.
പുനര് മന്വന്തരാരമ്ഭാഃ പുനഃ കല്പപരമ്പരാഃ । പുനഃ പുനഃ കാര്യദശാഃ പ്രാതഃ പ്രാതര് അഹര് യഥാ
പുതിയ മന്വന്തരങ്ങൾ വീണ്ടും തുടങ്ങുന്നു, പുതിയ കല്പങ്ങൾ വീണ്ടും തുടർച്ചയായി വരുന്നു; പ്രവർത്തിയുടെ അവസ്ഥകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും, രാവിലെ ഓരോ ദിവസവും വരുന്നതുപോലെ, ആവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ലോകാലോകകലാകാലകലനാകലിതാന്തരമ് । പുനഃ പുനര് ഇദം സര്വം ന കിഞ്ചന പുനഃ പുനഃ
ലോകങ്ങൾ, ലോകമല്ലാത്തവ, കാലം, കാലമല്ലാത്തത്, അളക്കാവുന്ന ഇടവേളകളും അളക്കാനാകാത്തതും—ഇവയെല്ലാം വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്നു; പക്ഷേ, വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കുമ്പോൾ അതെല്ലാം ഒന്നുമല്ല.
അനാഹതേ പ്രതപ്തേ ഽയഃപിണ്ഡേ ഽനലകണാ ഇവ । ഇമേ ഭാവാസ് സ്ഥിതാ നിത്യം ചിദാകാശേ സ്വഭാവതഃ
അടിയിലൊന്നും തട്ടാതെ ചൂടാക്കിയ ഇരുമ്പ് കഷണത്തിൽ അഗ്നി കണങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ഭാവങ്ങൾ സ്വാഭാവികമായി ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു.
കദാചിദ് അനഭിവ്യക്തം കദാചിദ് വ്യക്തിമ് ആഗതമ് । ഇദമ് അസ്തി പരേ തത്ത്വേ സര്വം വൃക്ഷ ഇവാര്തവമ്
ഒരിക്കലൊക്കെ മറഞ്ഞിരിക്കും, ചിലപ്പോൾ വ്യക്തമായിരിക്കും — എല്ലാം പരമസത്യത്തിൽ, കാലാവസ്ഥമനുസരിച്ച് മാറുന്ന വൃക്ഷംപോലെ, നിലനിൽക്കുന്നു.
ചിത്സ്പന്ദ ഏവ സര്വാത്മാ സര്വദൈവേദൃശാകൃതിഃ । യദ് അസ്മാജ് ജായതേ സര്ഗോ ദ്വീന്ദുത്വമ് ഇവ ലോചനാത്
ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനമേ എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാറ്റിനും ആധാരമായ രൂപം. അതിൽ നിന്നാണ് സൃഷ്ടി ഉദയിക്കുന്നത്, കണ്ണിൽ നിന്ന് ഇരട്ടത്വം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ.
ചിതസ് സര്വാസ് സമായാന്തി സന്തതാസ് സൃഷ്ടിദൃഷ്ടയഃ । തത്സ്ഥാ ഏവാപ്യ് അതത്സ്ഥാഭാശ് ചന്ദ്രാദ് ഇവ മരീചയഃ
സൃഷ്ടിയുടെ എല്ലാ നിരന്തര ദൃശ്യങ്ങളും ചൈതന്യത്തിൽ ഒന്നിക്കുന്നു. അവ അതിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ നിലനിൽക്കാത്തതുപോലെ തോന്നുകയോ ചെയ്യാം — ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് കിരണങ്ങൾ പുറപ്പെടുന്നതുപോലെ.
ന കദാചന സംസാരഃ കിലായം നാമ സര്വദാ । സര്വശക്താവ് അസംസാരശക്തിതാ വിദ്യതേ യതഃ
ഈ എന്ന പേരിലുള്ള സംസാരമെന്നത് ഒരിക്കലും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല; കാരണം സർവ്വശക്തിയുള്ള സത്യത്തിൽ സംസാരമില്ലാത്തതിന്റെ ശേഷി ഉണ്ടല്ലോ.
ന ചൈവേദം കദാചിത് തു സാധോ ജഗദ് അനീദൃശമ് । സര്വശക്തൌ ഹി സംസാരശക്തിതാ വിദ്യതേ യതഃ
സദോ, ഈ ലോകം ഒരിക്കലും അങ്ങനെ സ്വഭാവരഹിതമല്ല; കാരണം സർവ്വശക്തിയിൽ സംസാരത്തിനുള്ള ശേഷിയും ഉണ്ടല്ലോ.
മഹാകല്പാവധിം കാലമ് അസംസാരിതയേദ്ധയാ । ന ഭവിഷ്യതി സംസാര ഇദാനീമ് ഇതി യുജ്യതേ
മഹാകല്പം വരെ സംസാരമില്ലെന്ന് ആരെങ്കിലും കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, ഇപ്പോൾ സംസാരമില്ലെന്ന് പറയുന്നത് യുക്തിയുള്ളതാണ്.
ജ്ഞദൃഷ്ട്യാ സര്വമ് ഏവേദം ബ്രഹ്മൈവേതി മഹാമതേ । നാസ്തി സംസാര ഇത്യ് ഏതദ് ഉപപദ്യത ഏവ നഃ
ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയിലൂടെ എല്ലാം ബ്രഹ്മം മാത്രമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, സംസാരമില്ലെന്നത് നമ്മുക്ക് ഉറപ്പാക്കാം.
അജ്ഞദൃഷ്ട്യാ ത്വ് അവിച്ഛിന്നസംസാരിത്വാദ് അനാരതമ് । നിത്യാ സംസാരമായേയമ് ഇത്യ് അസ്യൈവോപപദ്യതേ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ കാഴ്ചകൊണ്ട്, തുടർച്ചയുള്ള ജനനമരണചക്രം കാരണം, ഈ സംസാരമായികം എന്നത് എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നതാണെന്ന് തോന്നുന്നു; ഇതും ശരിയാണെന്ന് പറയാം.
പുനഃ പുനശ് ച ഭാവിത്വാന് ന കദാചിദ് അനീദൃശമ് । ജഗദ് ഇത്യ് ഏതദ് അപ്യ് ഉക്തം ന മൃഷാ രഘുനന്ദന
മറുമറു മനസ്സിൽ ഈ ലോകം ഇങ്ങനെ തന്നെയെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തിയതിനാൽ, രഘുനന്ദന, ലോകത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്നതെന്തും പൊള്ളയല്ല.
അനാരതം പതദ്ഭൂതാ ദിശോ ദൃഷ്ട്വാ വിനശ്വരീഃ । വിനാശീദം ജഗത് സര്വമ് ഇതി കിം നോപപദ്യതേ
എല്ലാ ദിക്കുകളിലും വസ്തുക്കൾ തുടർച്ചയായി വീണു നശിക്കുന്നതും കാണുമ്പോൾ, ഈ ലോകം മുഴുവനും നശിക്കുന്നതാണെന്ന് പറയുന്നത് എന്തുകൊണ്ട് ശരിയാകരുത്?
സര്വദോദിതചന്ദ്രാര്കാ ദിശോ ദൃഷ്ട്വാ സ്ഥിരാചലാഃ । അവിനാശി ജഗത് സര്വമ് ഇത്യ് അപ്യ് അവിതഥോപമമ്
എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ചന്ദ്രനും സൂര്യനും എപ്പോഴും ഉദയിക്കുന്നതും, പർവതങ്ങൾ അചഞ്ചലമായും കാണുമ്പോൾ, ഈ ലോകം മുഴുവനും നശിക്കാത്തതാണെന്ന് പറയുന്നതും അതുപോലെ ശരിയാണ്.
ന തദ് അസ്തി ന യത് തസ്മിന്ന് ഏകസ്മിന് വിതതാത്മനി । സങ്കല്പകലനാജാലമ് അനാഖ്യേ നോപപദ്യതേ
ആ സർവ്വവ്യാപിയായ ആത്മാവിൽ ഇല്ലാത്തത് ഒന്നുമില്ല; പേരില്ലാത്തതിൽ, മനസ്സിന്റെ ഭേദഭാവങ്ങൾക്കും ഭാവനകൾക്കും സ്ഥാനം ഇല്ല.
പുനഃ പുനര് ഇദം സര്വം പുനര് മരണജന്മനീ । പുനസ് സുഖം പുനര് ദുഃഖം പുനഃ കരണകര്മണീ
ഈ ലോകം വീണ്ടും വീണ്ടും പിറവി മരണം, സന്തോഷം ദു:ഖം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾ — എല്ലാം വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.
പുനര് ആശാഃ പുനര് വ്യോമ പുനസ് സാമ്ബുധയോ ഽദ്രയഃ । അഭ്യുദേതി പുനസ് സൃഷ്ടിശ് ശശ്വദ് അര്കപ്രഭാ യഥാ
ആശകൾ വീണ്ടും ഉയരുന്നു, ആകാശം വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു, സമുദ്രങ്ങളും പർവതങ്ങളും വീണ്ടും വരുന്നു; സൃഷ്ടി വീണ്ടും വീണ്ടും ഉദയിക്കുന്നു, സൂര്യപ്രഭ പോലെ ശാശ്വതമായി.
പുനര് ദൈത്യാഃ പുനര് ദേവാഃ പുനര് ലോകാന്തരക്രമഃ । പുനസ് സ്വര്ഗാപവര്ഗേഹാ പുനര് ഇന്ദ്രഃ പുനശ് ശശീ
അസുരന്മാർ വീണ്ടും, ദേവന്മാർ വീണ്ടും, ലോകങ്ങളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും സഞ്ചാരം; സ്വർഗം, മോക്ഷം, ഭൂമിയിലെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ, ഇന്ദ്രൻ, ചന്ദ്രൻ — ഇവയും വീണ്ടും വീണ്ടും.
പുനര് നാരായണോ ദേവഃ പുനര് മനുസുതാദയഃ । പുനര് ആശാശ് ചലച്ചാരുചന്ദ്രാര്കവരുണാനിലാഃ
വീണ്ടും നാരായണൻ, വീണ്ടും മനുവിന്റെ പുത്രന്മാരും മറ്റുള്ളവരും, വീണ്ടും ആഗ്രഹങ്ങൾ, വീണ്ടും ചലിക്കുന്ന മനോഹരമായ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും വരുണനും കാറ്റും വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
സുമേരുകര്ണികാ കാന്തഋക്ഷകേസരശാലിനീ । ഫുല്ലസ്ഫീതോദരോദേതി രോദസീനലിനീ പുനഃ
സുമേരു പർവതം ദണ്ടായും നക്ഷത്രങ്ങൾ കേശരങ്ങളായും, പുഷ്പിച്ചും പുഷ്ടിയോടെ നിറഞ്ഞും ഭൂമിയും ആകാശവും വീണ്ടും ഒരു വലിയ താമരപൂവുപോലെ ഉദിക്കുന്നു.
വ്യോമകാനനമ് ആക്രമ്യ വല്ഗത്യ് അംശുനഖോത്കരൈഃ । തമഃകരിഘടാ ഭേത്തും പുനര് ഭാസ്കരകേസരീ
സൂര്യൻ, സിംഹത്തിന്റെ നഖങ്ങൾപോലെയുള്ള കിരണങ്ങളുമായി, ആകാശവനം കടന്ന്, ആനകളെ തകർക്കുന്ന സിംഹംപോലെ കനലുള്ള ഇരുണ്ടത്വം തകർക്കാൻ വീണ്ടും ഉയിരെടുക്കുന്നു.
പുനര് ഇന്ദുശ് ചലച്ചൂതമഞ്ജരീസുന്ദരൈഃ കരൈഃ । കരോത്യ് അമൃതമ് ആഹ്ലാദം ദിഗ്വധൂമുഖമണ്ഡനമ്
വീണ്ടും ചന്ദ്രൻ, ചലിക്കുന്ന മാവിൻ പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള മനോഹരമായ കിരണങ്ങളാൽ, അമൃതംപോലുള്ള ആനന്ദം പകരുന്നു; ദിശകളുടെ മുഖങ്ങൾ വധുവിന്റെ മുഖംപോലെ അലങ്കരിക്കുന്നു.
പുനസ് സ്വര്ഗതരോഃ പുണ്യക്ഷയവാതസമീരിതാഃ । പതന്തീഹ വിനുന്നാങ്ഗാഃ പുണ്യകൃത്ഫലപാലയഃ
മറുവർഷം, സ്വർഗ്ഗവൃക്ഷത്തിൽ നിന്നു, പുണ്യങ്ങൾ തീർന്ന കാറ്റ് വീശുമ്പോൾ, നല്ല പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലങ്ങൾ ഇവിടെ വീണു ചിതറുന്നു.