ഇതി ചത്വാരി സമ്പീഡ്യ പഞ്ചമം വര്ധതേ യദാ । തദാ തജ്ജതയൈവേശഃ കുരുതേ ജാഗതീം ക്രിയാമ്
നാലു ഘടകങ്ങൾ ചേർന്ന് അഞ്ചാമത്തേത് വളരുമ്പോൾ, അതിന്റെ ശക്തിയാൽ, ഭഗവാനായ അധിപൻ ലോകത്തിലെ പ്രവർത്തികൾ നടത്തുന്നു.
കദാചിദ് അപ്സു വായൌ വാ സുസ്ഫാരേ വാപി തേജസി । സ്വയം സമ്പദ്യതേ കശ്ചിത് പുമാന് പ്രകൃതിഭാവതഃ
ഒരിക്കൽ വെള്ളത്തിൽ, വായുവിൽ, അല്ലെങ്കിൽ വളരെ വ്യാപിച്ച അഗ്നിയിൽ, സ്വാഭാവികമായി ആ ഘടകത്തിൽ നിന്നു തന്നെ ആരോ ഒരാൾ ഉദിക്കുന്നു.
തസ്യാഥ പുംസോ വദനാത് കദാചിജ് ജായതേ പദാത് । കദാചിദ് അംസാത് പൃഷ്ഠാദ് വാ കദാചില് ലോചനാത് കരാത്
അവൻ്റെ വായിൽ നിന്നു ചിലപ്പോഴൊക്കെ ഒരു കാൽ ജനിക്കുന്നു; ചിലപ്പോൾ ഭുജത്തിൽ നിന്നോ പുറത്ത് നിന്നോ, ചിലപ്പോൾ കണ്ണിൽ നിന്നോ കൈയിൽ നിന്നോ ജനിക്കുന്നു.
കദാചിത് പുരുഷസ്യാസ്യ നാഭേഃ പദ്മഃ പ്രജായതേ । തസ്മിന് സഞ്ചരതേ ബ്രഹ്മാ പദ്മജോ ഽസൌ പ്രകീര്തിതഃ
ഒരിക്കൽ, ഈ മനുഷ്യന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് ഒരു താമര പിറക്കുന്നു; അതിനകത്ത് ബ്രഹ്മാവ് സഞ്ചരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അവനെ താമരയിൽ ജനിച്ചവൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
മായേയം സ്വപ്നവദ് ഭ്രാന്തിര് മിഥ്യാരചിതചക്രികാ । മനോരാജ്യരുചിര് ലോലാ സലിലാവൃത്തിസുന്ദരീ
ഇത് മായയാണ്, സ്വപ്നംപോലെയുള്ള ഒരു ഭ്രമം; വ്യാജമായി ഉണ്ടാക്കിയ ഒരു ചക്രം, മനസ്സിന്റെ രാജ്യംപോലെ ആകർഷകവും, വെള്ളത്തിന്റെ കളിപോലെ മനോഹരവും, സ്ഥിരതയില്ലാത്തതുമാണ്.
കിമ് ഇവാസ്യാം വദ ജ്ഞപ്തൌ കഥം സമ്ഭവതീഹ നോ । ന ചേദ് ബാലമനോരാജ്യമ് ഇദം പര്യനുയുജ്യതേ
ഈ ബോധത്തിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് നിലനിൽക്കുന്നത്, അതെങ്ങനെ ഇവിടെ ഉണ്ടാകുന്നു എന്ന് പറയൂ; അല്ലെങ്കിൽ, ഇതെല്ലാം ഒരു കുട്ടിയുടെ മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കെട്ടുകഥ മാത്രമാണ്.
കദാചിദ് അമ്ബരേ ശുദ്ധേ മനസ്തത്ത്വാനുരഞ്ജനാത് । സൌവര്ണം ബ്രഹ്മഗര്ഭം ച സ്വയമ് അണ്ഡം പ്രവര്തതേ
ഒരിക്കൽ, നിർമ്മലമായ ആകാശത്ത്, മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവം നിറം പകരുമ്പോൾ, സ്വർണ്ണംപോലെയുള്ള ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഗർഭം, അണ്ഡം, സ്വതന്ത്രമായി ഉദിക്കുന്നു.
കദാചിദ് ഏഷ പുരുഷോ വീര്യം സൃജതി വാരിണി । തസ്മാത് പ്രജായതേ പദ്മം ബ്രഹ്മാണ്ഡമ് അഥ വാ മഹത്
ഒരിക്കൽ ഈ മനുഷ്യൻ തന്റെ ശക്തി വെള്ളത്തിൽ ഒഴുക്കുന്നു; അതിൽ നിന്ന് ഒരു താമര പിറക്കുന്നു, അതാണ് ബ്രഹ്മാണ്ഡം അല്ലെങ്കിൽ മഹത്ത്വം.
തസ്മാത് പ്രജായതേ ബ്രഹ്മാ കദാചിദ് ഭാസ്കരോ ഹ്യ് അസൌ । കദാചിദ് വരുണോ ബ്രഹ്മാ കദാചിദ് വായുര് അബ്ജജഃ
അതിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവ് ജനിക്കുന്നു; ചിലപ്പോൾ അവൻ സൂര്യനാണ്, ചിലപ്പോൾ വരുണൻ ബ്രഹ്മാവാകുന്നു, ചിലപ്പോൾ വായു താമരയിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്നു.
ഏവമ് അന്തര്വിഹീനാസു വിചിത്രാസ്വ് ഇഹ സൃഷ്ടിഷു । വിചിത്രോത്പത്തയോ രാമ ബ്രഹ്മണോ വിവിധാ ഗതാഃ
ഇങ്ങനെ, അകത്തളത്തിൽ ഐക്യം ഇല്ലാത്ത, പലവിധത്വമുള്ള ഈ സൃഷ്ടികളിൽ, രാമാ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ജനനം പല രൂപങ്ങളിൽ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്.
നിദര്ശനാര്ഥം സൃഷ്ടേസ് തു മയൈകസ്യ പ്രജാപതേഃ । ഭവതേ കഥിതോത്പത്തിര് അസ്യേവാന്യസ്യ വാനഘ
ഉദാഹരണത്തിന് വേണ്ടി ഞാൻ ഈ ഒരു പ്രജാപതിയുടെ ജനനം വിശദീകരിച്ചു; മറ്റുള്ളവരുടെ ജനനവും, പാപരഹിതനായവനേ, ഇതുപോലെയാണ്.
മനോവിജൃമ്ഭണമ് അയം സംസാര ഇതി സന്മതേ । സമ്ബോധനായ ഭവതസ് സൃഷ്ടിക്രമ ഉദാഹൃതഃ
മനസ്സിന്റെ വ്യാപനമാണ് ഈ ലോകജീവിതം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. സൃഷ്ടിയുടെ ക്രമം ഉണരുവാൻ വേണ്ടി ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചു.
താസ് സാത്ത്വികീപ്രഭൃതയോ ജാതയസ് ത്വ് ഇത്ഥമ് ആഗതാഃ । ഇതി തേ കഥനായൈഷ സൃഷ്ടിക്രമ ഉദാഹൃതഃ
സാത്വികസ്വഭാവം മുതലായ ജന്മങ്ങൾ ഇങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു. സൃഷ്ടിയുടെ ക്രമം നിനക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് ഞാൻ ഇതെല്ലാം പറഞ്ഞത്.
പുനസ് സൃഷ്ടിഃ പുനര് നാശഃ പുനര് ദുഃഖം പുനസ് സുഖമ് । പുനര് അജ്ഞാഃ പുനസ് തജ്ജ്ഞാ ബന്ധമോക്ഷദൃശൌ പുനഃ
വീണ്ടും സൃഷ്ടി, വീണ്ടും നാശം, വീണ്ടും ദുഃഖം, വീണ്ടും സന്തോഷം, വീണ്ടും അജ്ഞാനം, വീണ്ടും അതിന്റെ ജ്ഞാനം, വീണ്ടും ബന്ധവും മോക്ഷവും വീണ്ടും വീണ്ടും.
പുനഃ പുനസ് സൃഷ്ടികരാഃ പീതസ്നേഹദശാഭൃതഃ । ദീപാ ഇവ കൃതാലോകാഃ പ്രശാമ്യന്ത്യ് ഉദ്ഭവന്തി ച
വീണ്ടും വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കാർ, സ്നേഹത്തിൽ ലയിച്ച അവസ്ഥയിൽ നിലനിൽക്കുന്നവർ, വെളിച്ചം നൽകുന്ന ദീപങ്ങൾ പോലെ, അണയുകയും വീണ്ടും ഉദയം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
ദേഹോത്പത്തൌ വിനാശേ ച ദീപാനാം ബ്രഹ്മണാമ് അപി । കാലേനാധികതാം ത്യക്ത്വാ നാശേ ഭേദോ ന കശ്ചന
ശരീരങ്ങൾ, വിളക്കുകൾ, ദേവന്മാർ ഇവയുടെ ഉത്പത്തിയിലും നാശത്തിലും, കാലം അതിന്റെ അധികാരം വിട്ടുവിടുമ്പോൾ, അവയുടെ നാശത്തിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല.
പുനഃ കൃതം പുനസ് ത്രേതാ പുനശ് ച ദ്വാപരഃ കലിഃ । പുനര് ആവര്തതേ സര്വം ചക്രാവര്തേഹയാ ജഗത്
കൃതയുഗം വീണ്ടും, ത്രേതായുഗം വീണ്ടും, ദ്വാപരയുഗവും കലിയുഗവും വീണ്ടും വീണ്ടും വരുന്നു; ലോകം ചക്രം പോലെ തിരിയുമ്പോൾ എല്ലാം വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്നു.
പുനര് മന്വന്തരാരമ്ഭാഃ പുനഃ കല്പപരമ്പരാഃ । പുനഃ പുനഃ കാര്യദശാഃ പ്രാതഃ പ്രാതര് അഹര് യഥാ
പുതിയ മന്വന്തരങ്ങൾ വീണ്ടും തുടങ്ങുന്നു, പുതിയ കല്പങ്ങൾ വീണ്ടും തുടർച്ചയായി വരുന്നു; പ്രവർത്തിയുടെ അവസ്ഥകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും, രാവിലെ ഓരോ ദിവസവും വരുന്നതുപോലെ, ആവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ലോകാലോകകലാകാലകലനാകലിതാന്തരമ് । പുനഃ പുനര് ഇദം സര്വം ന കിഞ്ചന പുനഃ പുനഃ
ലോകങ്ങൾ, ലോകമല്ലാത്തവ, കാലം, കാലമല്ലാത്തത്, അളക്കാവുന്ന ഇടവേളകളും അളക്കാനാകാത്തതും—ഇവയെല്ലാം വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്നു; പക്ഷേ, വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കുമ്പോൾ അതെല്ലാം ഒന്നുമല്ല.
അനാഹതേ പ്രതപ്തേ ഽയഃപിണ്ഡേ ഽനലകണാ ഇവ । ഇമേ ഭാവാസ് സ്ഥിതാ നിത്യം ചിദാകാശേ സ്വഭാവതഃ
അടിയിലൊന്നും തട്ടാതെ ചൂടാക്കിയ ഇരുമ്പ് കഷണത്തിൽ അഗ്നി കണങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ഭാവങ്ങൾ സ്വാഭാവികമായി ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു.
കദാചിദ് അനഭിവ്യക്തം കദാചിദ് വ്യക്തിമ് ആഗതമ് । ഇദമ് അസ്തി പരേ തത്ത്വേ സര്വം വൃക്ഷ ഇവാര്തവമ്
ഒരിക്കലൊക്കെ മറഞ്ഞിരിക്കും, ചിലപ്പോൾ വ്യക്തമായിരിക്കും — എല്ലാം പരമസത്യത്തിൽ, കാലാവസ്ഥമനുസരിച്ച് മാറുന്ന വൃക്ഷംപോലെ, നിലനിൽക്കുന്നു.
ചിത്സ്പന്ദ ഏവ സര്വാത്മാ സര്വദൈവേദൃശാകൃതിഃ । യദ് അസ്മാജ് ജായതേ സര്ഗോ ദ്വീന്ദുത്വമ് ഇവ ലോചനാത്
ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനമേ എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാറ്റിനും ആധാരമായ രൂപം. അതിൽ നിന്നാണ് സൃഷ്ടി ഉദയിക്കുന്നത്, കണ്ണിൽ നിന്ന് ഇരട്ടത്വം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ.
ചിതസ് സര്വാസ് സമായാന്തി സന്തതാസ് സൃഷ്ടിദൃഷ്ടയഃ । തത്സ്ഥാ ഏവാപ്യ് അതത്സ്ഥാഭാശ് ചന്ദ്രാദ് ഇവ മരീചയഃ
സൃഷ്ടിയുടെ എല്ലാ നിരന്തര ദൃശ്യങ്ങളും ചൈതന്യത്തിൽ ഒന്നിക്കുന്നു. അവ അതിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ നിലനിൽക്കാത്തതുപോലെ തോന്നുകയോ ചെയ്യാം — ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് കിരണങ്ങൾ പുറപ്പെടുന്നതുപോലെ.
ന കദാചന സംസാരഃ കിലായം നാമ സര്വദാ । സര്വശക്താവ് അസംസാരശക്തിതാ വിദ്യതേ യതഃ
ഈ എന്ന പേരിലുള്ള സംസാരമെന്നത് ഒരിക്കലും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല; കാരണം സർവ്വശക്തിയുള്ള സത്യത്തിൽ സംസാരമില്ലാത്തതിന്റെ ശേഷി ഉണ്ടല്ലോ.
ന ചൈവേദം കദാചിത് തു സാധോ ജഗദ് അനീദൃശമ് । സര്വശക്തൌ ഹി സംസാരശക്തിതാ വിദ്യതേ യതഃ
സദോ, ഈ ലോകം ഒരിക്കലും അങ്ങനെ സ്വഭാവരഹിതമല്ല; കാരണം സർവ്വശക്തിയിൽ സംസാരത്തിനുള്ള ശേഷിയും ഉണ്ടല്ലോ.
മഹാകല്പാവധിം കാലമ് അസംസാരിതയേദ്ധയാ । ന ഭവിഷ്യതി സംസാര ഇദാനീമ് ഇതി യുജ്യതേ
മഹാകല്പം വരെ സംസാരമില്ലെന്ന് ആരെങ്കിലും കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, ഇപ്പോൾ സംസാരമില്ലെന്ന് പറയുന്നത് യുക്തിയുള്ളതാണ്.
ജ്ഞദൃഷ്ട്യാ സര്വമ് ഏവേദം ബ്രഹ്മൈവേതി മഹാമതേ । നാസ്തി സംസാര ഇത്യ് ഏതദ് ഉപപദ്യത ഏവ നഃ
ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയിലൂടെ എല്ലാം ബ്രഹ്മം മാത്രമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, സംസാരമില്ലെന്നത് നമ്മുക്ക് ഉറപ്പാക്കാം.
അജ്ഞദൃഷ്ട്യാ ത്വ് അവിച്ഛിന്നസംസാരിത്വാദ് അനാരതമ് । നിത്യാ സംസാരമായേയമ് ഇത്യ് അസ്യൈവോപപദ്യതേ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ കാഴ്ചകൊണ്ട്, തുടർച്ചയുള്ള ജനനമരണചക്രം കാരണം, ഈ സംസാരമായികം എന്നത് എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നതാണെന്ന് തോന്നുന്നു; ഇതും ശരിയാണെന്ന് പറയാം.
പുനഃ പുനശ് ച ഭാവിത്വാന് ന കദാചിദ് അനീദൃശമ് । ജഗദ് ഇത്യ് ഏതദ് അപ്യ് ഉക്തം ന മൃഷാ രഘുനന്ദന
മറുമറു മനസ്സിൽ ഈ ലോകം ഇങ്ങനെ തന്നെയെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തിയതിനാൽ, രഘുനന്ദന, ലോകത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്നതെന്തും പൊള്ളയല്ല.
അനാരതം പതദ്ഭൂതാ ദിശോ ദൃഷ്ട്വാ വിനശ്വരീഃ । വിനാശീദം ജഗത് സര്വമ് ഇതി കിം നോപപദ്യതേ
എല്ലാ ദിക്കുകളിലും വസ്തുക്കൾ തുടർച്ചയായി വീണു നശിക്കുന്നതും കാണുമ്പോൾ, ഈ ലോകം മുഴുവനും നശിക്കുന്നതാണെന്ന് പറയുന്നത് എന്തുകൊണ്ട് ശരിയാകരുത്?