അസദ് ഏവേദമ് ആഭോഗി ദൃശ്യതേ ദൃശ്യപഞ്ജരമ് । മനോമനനനിര്മാണം ഹൃദയേ നഗരം യഥാ
ഈ അനുഭവം യഥാർത്ഥത്തിൽ അസത്യമാണ്; കാണുന്നതെല്ലാം ഭ്രമത്തിന്റെ പഞ്ചരമാണ്, മനസ്സും ചിന്തയും ഉണ്ടാക്കുന്ന ഒരു ഹൃദയത്തിലെ നഗരത്തെപ്പോലെ.
ഇദം ചിത്തേച്ഛയോദേതി ലീയതേ ച തദിച്ഛയാ । മിഥ്യൈവ ദൃശ്യതേ സ്ഫാരം ഗന്ധര്വനഗരം യഥാ
ഇത് മനസ്സിന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം ഉദയം ചെയ്യുന്നു, അതേ മനസ്സിന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം തന്നെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. വലിയ ഒരു മായാജാലം പോലെ, ഗന്ധർവനഗരം പോലെ, ഇതെല്ലാം വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
രാമ നഷ്ടേ ജഗത്യ് അസ്മിന് ന കിഞ്ചിദ് അപി നശ്യതി । യുക്തേ ഽപി ച ജഗത്യ് അസ്മിന് ന കിഞ്ചിദ് അപി യുജ്യതേ
രാമ, ഈ ലോകം ഇല്ലാതായാൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഒന്നും നഷ്ടമാകുന്നില്ല; ഈ ലോകം ഉണ്ടെന്നു തോന്നുമ്പോഴും യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നും ഉറപ്പിച്ചു നിൽക്കുന്നില്ല.
മനഃപ്രകല്പിതേ ഭഗ്നേ ഹൃദി വിസ്തീര്ണപത്തനേ । വൃദ്ധിം വോപഗതേ ബ്രൂഹി കിം വൃദ്ധം കസ്യ കിം ക്ഷതം
മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച നഗരമനസ്സ് ഹൃദയത്തിൽ, അതിന്റെ വിശാലതയിൽ, നശിച്ചാൽ, അതു വളർന്നു എന്നു പറയുമ്പോൾ, എന്താണ് വളർന്നത്, ആര്ക്ക്, എന്താണ് നഷ്ടമായത് എന്ന് പറയൂ.
ക്രീഡാര്ഥേന യഥോദേതി ബാലാനാം ഹൃദി പത്തനമ് । മനസാ തദ്വദ് ഏവേദമ് ഉദേത്യ് അവിരതം ജഗത്
പിള്ളകളുടെ ഹൃദയത്തിൽ കളിക്കാനായി ഒരു നഗരം ഉദിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകം മനസ്സിൽ തുടർച്ചയായി ഉദിക്കുന്നു.
ന കിഞ്ചിത് കസ്യചിന് നഷ്ടമ് ഇന്ദ്രജാലജലേ യഥാ । ഭ്രഷ്ടേ നഷ്ടേ തഥൈവാസ്മിന് സംസാരേ വിഭവോത്ഥിതേ
യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരുടേയും ഒന്നും നഷ്ടമാകുന്നില്ല, ഒരു മായാജാലത്തിലെ വെള്ളത്തിൽ ഒന്നും നഷ്ടമാകാത്തതുപോലെ. ഈ ലോകം ഉയർന്ന് വീണുപോകുമ്പോഴും അതിൽ ഒന്നും നഷ്ടമാകുന്നില്ല.
യദ് അസത് തദ് അസത് സ്യാച് ചേത് തത് കിം കസ്യ കില ക്ഷതമ് । അതോ ഹര്ഷവിഷാദാഭ്യാം സംസാരോ നാമ നാസ്പദമ്
അസത്യം അശാസ്വതമാണെങ്കിൽ, അതിൽ ആര്ക്ക് എന്താണ് നഷ്ടമാകുന്നത്? അതിനാൽ ഈ ലോകം സന്തോഷത്തിനോ ദുഃഖത്തിനോ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആധാരമല്ല.
അസദ് ഏവ യദ് അത്യന്തം തസ്മിന് കിം നാമ നശ്യതി । നാശാഭാവേ ഹി ദുഃഖസ്യ കഃ പ്രസങ്ഗോ മഹാമതേ
പൂർണ്ണമായും അസത്യം ആണെങ്കിൽ, അതിൽ എന്താണ് നഷ്ടമാകുന്നത്? നഷ്ടം ഇല്ലാത്തിടത്ത് ദുഃഖത്തിന് എന്ത് കാരണമുണ്ട്, മഹാമനസ്സേ?
സദ് ഏവ വാ യദ് അത്യന്തം തസ്യ കിം നാമ നശ്യതി । ബ്രഹ്മൈവേദം ജഗത് സര്വം സുഖദുഃഖേ കിമ് ഉത്ഥിതേ
പൂർണ്ണമായും സത്യം ആണെങ്കിൽ, അതിൽ എന്താണ് നഷ്ടമാകുന്നത്? ഈ ലോകം മുഴുവനും ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്; അപ്പോൾ സന്തോഷത്തിനോ ദുഃഖത്തിനോ എന്താണ് കാരണം?
സര്വത്രാസത്യഭൂതേ ഽസ്മിന് പ്രപഞ്ചൈകാന്തകാരിണി । സംസാരേ കിമ് ഉപാദേയം പ്രാജ്ഞോ യദ് അഭിവാഞ്ഛതു
ഈ ലോകം മുഴുവൻ അസത്യവും നശ്വരവുമാണ്. അങ്ങനെ കാണുന്ന ജ്ഞാനിക്ക് ഈ ജനനമരണചക്രത്തിൽ ആഗ്രഹിക്കാനോ സ്വീകരിക്കാനോ എന്താണ് ഉണ്ടാവുക?
സര്വത്ര സത്യഭൂതേ ഽസ്മിന് ബ്രഹ്മതത്ത്വമയേ ഽപി ച । കിം സ്യാത് ത്രിഭുവനേ ഹേയം പ്രാജ്ഞാഃ പരിഹരന്തു യത്
ഈ ലോകം മുഴുവൻ സത്യവും ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സ്വരൂപവുമാണെങ്കിലും, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ജ്ഞാനികൾ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതോ ഒഴിവാക്കേണ്ടതോ എന്താണ് ഉണ്ടാവുക?
അസത് സദ് വാ ജഗജ് ജ്ഞസ്യ തേനാസൌ സുഖദുഃഖയോഃ । അഗമ്യ ഏവ മൂര്ഖസ് തു തൃതീയാംശേന ദുഃഖിതഃ
ലോകം അസത്യമോ സത്യമോ ആയാലും, അറിവുള്ളവർക്കു അതിൽ സന്തോഷമോ ദുഃഖമോ ബാധിക്കില്ല. പക്ഷേ, അജ്ഞാനികൾ ഭാഗികമായ അറിവുകൊണ്ട് ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു.
ആദാവ് അന്തേ ഽപി യന് നാസ്തി വര്തമാനേ ഽപി സന് ന തത് । യോ ഽഭിവാഞ്ഛത്യ് അസദ് രാമ തസ്യാസത്തൈവ ശിഷ്യതേ
ആദ്യത്തിലും അവസാനം പോലും ഇല്ലാത്തതും, ഇപ്പോഴുമില്ലാത്തതും ആരെങ്കിലും ആഗ്രഹിച്ചാൽ, രാമാ, അവനു കിട്ടുന്നത് അതിന്റെ ഇല്ലായ്മ മാത്രമാണ്.
ആദാവ് അന്തേ ച യത് സത്യം വര്തമാനേ സദ് ഏവ തത് । യസ്യ സര്വം സദ് ഏവ സ്യാത് തസ്യ സത്തൈവ ശിഷ്യതേ
ആദിയിൽയും അവസാനം പോലും സത്യമാണതും, ഇപ്പോഴും സത്യമെന്നു നിലനിൽക്കുന്നതും, ആരുടെ കാര്യങ്ങളിലും എല്ലാം സത്യം മാത്രമേയുള്ളൂവോ, അവനു ശുദ്ധമായ സത്ത മാത്രമേ ശേഷിക്കൂ.
അസത്യഭൂതം തോയാന്തശ് ചന്ദ്രവ്യോമലതാദികമ് । ബാലാ ഏവാഭിവാഞ്ഛന്തി മനോമോഹായ നോത്തമാഃ
ജലത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന ചന്ദ്രനും ആകാശപ്പൂക്കളും പോലെയുള്ള അസത്യമായ വസ്തുക്കൾ കുട്ടികൾ മാത്രമാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്; അത്തരം ആഗ്രഹങ്ങൾ മനസ്സിനെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ടു ജ്ഞാനികൾ അതിൽ ആഗ്രഹിക്കാറില്ല.
ബാലോ ഹി വിതതാകാരൈര് വസ്തുരിക്തൈഃ പ്രയോജനൈഃ । സന്തോഷമ് ഏത്യ് അനന്തായ ദുഃഖായ ന സുഖായ തു
കുട്ടികൾ വിവിധ രൂപങ്ങളുള്ള, വ്യത്യസ്ത ഉപയോഗങ്ങളുള്ള വസ്തുക്കളിൽ സന്തോഷം തേടുമ്പോൾ, അവർക്കു അവസാനം കിട്ടുന്നത് അനന്തമായ ദുഃഖം മാത്രമാണ്, സുഖമല്ല.
തസ്മാന് മാ ഭവ ബാലസ് ത്വം രാമ രാജീവലോചന । അനിത്യതാമ് ഇഹാലോക്യ നിത്യമ് ആശ്രയ സുസ്ഥിരമ്
അതിനാൽ, കമലനയനനായ രാമാ, നീ കുട്ടിപോലെയാവരുത്; ഇവിടെ എല്ലാം അനിത്യമാണെന്നു മനസ്സിലാക്കി, എപ്പോഴും സ്ഥിരമായതിൽ ആശ്രയം വെയ്ക്കണം.
അസദ് ഇദമ് അഖിലം മയാ സമേതം ത്വ് ഇതി വിഗണയ്യ വിഷാദിതാസ്തു മാ തേ । സദ് ഇഹ ഹി സകലം മയാ സമേതം ത്വ് ഇതി ച വിലോക്യ വിഷാദിതാസ്തു മാ തേ
‘ഇത് എല്ലാം അസത്യമാണ്, ഞാനും ഇതുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നു’ എന്ന് ചിന്തിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല. അതുപോലെ, ‘ഇത് എല്ലാം സത്യമാണ്, ഞാനും ഇതുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നു’ എന്നും ചിന്തിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
ഇത്യ് ഉക്തവത്യ് അഥ മുനൌ ദിവസോ ജഗാമ സായന്തനായ വിധയേ ഽസ്തമ് ഇനോ ജഗാമ । സ്നാതും സഭാ കൃതനമസ്കരണാ ജഗാമ ശ്യാമാക്ഷയേ രവികരൈശ് ച സഹാജഗാമ
അവൾ这样 സന്യാസിയോട് പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, ആ ദിവസം വൈകുന്നേരമായി രാത്രി എത്തി. അവൾ കുളിക്കാൻ പോയി, സഭയിൽ വന്ദനം നടത്തി, സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളോടൊപ്പം അസ്തമിച്ചുപോയി.
നഷ്ടേ ധനേ ഽഥ ദാരാദൌ ശോകസ്യാവസരോ ഽത്ര കഃ । ഇന്ദ്രജാലേ ക്ഷണാദ് ദൃഷ്ടേ നഷ്ടേ കാ പരിദേവനാ
ധനം അല്ലെങ്കിൽ ഭാര്യ തുടങ്ങിയവ നഷ്ടമായാൽ ദുഃഖിക്കാൻ എന്താണ് കാര്യം? ഒരു മായാജാലം ഒരു നിമിഷം കാണിച്ച് അപ്രത്യക്ഷമായാൽ അതിൽ വിലപിക്കാൻ എന്താണ് ആവശ്യം?
ഗന്ധര്വനഗരസ്യാര്ധേ ഭൂഷിതേ ദൂഷിതേ ഽഥ വാ । അവിദ്യാംശേ സുതാദൌ വാ കഃ ക്രമസ് സുഖദുഃഖയോഃ
ഗന്ധർവനഗരം അലങ്കരിച്ചാലോ മലിനമാക്കിയാലോ, അജ്ഞാനം മക്കളെയോ മറ്റുള്ളവരെയോ ബാധിച്ചാലോ, അവയിൽ സന്തോഷത്തിനും ദുഃഖത്തിനും എന്താണ് ക്രമം?
പ്രാപ്തേ ധനേ ഽഥ ദാരാദൌ ഹര്ഷസ്യാവസരോ ഹി കഃ । വൃദ്ധായാം മൃഗതൃഷ്ണായാം കിമ് ആനന്ദോ ജലാര്ഥിനഃ
സമ്പത്ത് അല്ലെങ്കിൽ ഭാര്യ ലഭിച്ചാൽ സന്തോഷിക്കേണ്ട കാര്യമുണ്ടോ? വൃദ്ധിയായ മൃഗതൃഷ്ണയിൽ വെള്ളം തേടുന്നവന് എങ്ങനെയെങ്കിലും ആനന്ദം കിട്ടുമോ?
ധനദാരേഷു വൃദ്ധേഷു ദുഃഖം യുക്തം ന തുഷ്ടതാ । വൃദ്ധായാം മോഹമായായാം കസ് സമാശ്വാസവാന് ഇഹ
സമ്പത്തും ഭാര്യയും കൂടുതലായാൽ ദു:ഖം മാത്രമാണ് യുക്തമായത്, സംതൃപ്തി അല്ല. വൃദ്ധിയായ മായയും മോഹവും ഉള്ളിടത്ത് ആര്ക്ക് ആശ്വാസം കിട്ടും?
യൈര് ഏവ ജായതേ രാഗോ മൂര്ഖസ്യാധികതാം ഗതൈഃ । തൈര് ഏവ ഭോഗൈഃ പ്രാജ്ഞസ്യ വിരാഗ ഉപജായതേ
അവിവേകികൾക്ക് ആസക്തി ഉണ്ടാക്കുന്ന ആസ്വാദനങ്ങൾ അതിക്രമിച്ചാൽ, അതേ ആസ്വാദനങ്ങൾ വിവേകികൾക്ക് വൈരാഗ്യം ഉണർത്തുന്നു.
അപാരദര്ശിനോ മൂഢാ ഭോഗൈര് ആയാന്തി തുഷ്ടതാമ് । പാരാവലോകിനസ് ത്വ് ഏതൈര് വിരാഗം യാന്തി സാധവഃ
അപ്പുറത്തുള്ള തീരം കാണാത്ത മൂടന്മാർ ആസ്വാദനങ്ങളിൽ സംതൃപ്തി കണ്ടെത്തുന്നു; പക്ഷേ, അപ്പുറം കാണുന്ന സത്പുരുഷന്മാർ അതേ ആസ്വാദനങ്ങളിൽ നിന്ന് വൈരാഗ്യം നേടുന്നു.
അതോ രാഘവ തത്ത്വജ്ഞോ വ്യവഹാരേഷു സംസൃതേഃ । നഷ്ടം നഷ്ടമ് ഉപേക്ഷസ്വ പ്രാപ്തം പ്രാപ്തമ് ഉപാഹര
രാഘവ, സത്യത്തെ മനസ്സിലാക്കിയവൻ ലോകജീവിതത്തിലെ കാര്യങ്ങളിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടത് നഷ്ടമായതായി ഉപേക്ഷിക്കണം, ലഭിച്ചതെന്തും ലഭിച്ചതായി സ്വീകരിക്കണം.
അനാഗതാനാം ഭോഗാനാമ് അവാഞ്ഛനമ് അകൃത്രിമമ് । ആഗതാനാം ച സമ്ഭോഗ ഇതി പണ്ഡിതലക്ഷണമ്
ഇനിയും വരാനിരിക്കുന്ന സുഖങ്ങളെക്കുറിച്ച് സ്വാഭാവികമായ അനാസക്തിയും, വന്ന സുഖങ്ങൾ ആസ്വദിക്കുന്നതുമാണ് ജ്ഞാനിയുടെ ലക്ഷണം.
സംസാരസമ്ഭ്രമേ ഹ്യ് അസ്മിംശ് ഛന്നാത്മന്യ് ആതതായിനി । തഥാ വിഹര സമ്ബുദ്ധോ യഥാ നായാസി മൂഢതാമ്
ഈ ലോകജീവിതത്തിലെ കലഹത്തിൽ, യഥാർത്ഥ ആത്മാവ് മറഞ്ഞിരിക്കുന്നിടത്ത്, നീ ഉണർന്ന മനസ്സോടെ ജീവിക്കണം, അങ്ങനെ മൂടലിൽ വീഴാതെ ഇരിക്കും.
സംസാരാഡമ്ബരസ്യാസ്യ പ്രപഞ്ചരചിതേ ക്രമേ । സമ്യക് സമം ന പശ്യന്തി യേ ഹതാസ് തേ കുബുദ്ധയഃ
ഈ ലോകത്തിന്റെ ഭംഗിയും വൈഭവവും നിറഞ്ഞ പ്രപഞ്ചത്തിൽ, ശരിയായ ദൃഷ്ടിയില്ലാത്തവരും തെറ്റായ ബുദ്ധിയുള്ളവരും എല്ലാം ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല.
യയാ കയാചിദ് യുക്ത്യേഹ യസ്യ ദൃശ്യഗതാരതിഃ । പരിമജ്ജതി തസ്യാച്ഛാ ന ക്വചിന് നിര്മലാ മതിഃ
ഇവിടെ ആരുടെയോ മനസ്സ് ദൃശ്യമായ വസ്തുക്കളോടു ചേർന്ന് അവയാൽ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അവനു എവിടെയും ശുദ്ധമായ ബുദ്ധി ലഭിക്കില്ല.