സ ഏഷ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ സര്വലോകാധിനായകഃ । ദ്രവത്കനകസങ്കാശഃ പരമാകാശസമ്ഭവഃ
അവനാണ് ആ മഹാത്മാവ് ബ്രഹ്മാവ്, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും അധിപൻ, ഉരുകിയ പൊന്നുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവൻ, പരമാകാശത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ.
അഥാസൌ പരമാകാശേ തിഷ്ഠന് പരമരൂപവാന് । കല്പയത്യ് ആത്മനോ ഗേഹമ് ആത്മസ്ഥശ് ചിത്തലീലയാ
അവൻ പരമാകാശത്തിൽ നിലകൊണ്ടു, ഉത്തമമായ രൂപം ധരിച്ച്, സ്വന്തം മനസ്സിന്റെ ലീലയിൽ നിന്നു തന്നെ, തനിക്കു വേണ്ടി ഒരു വീട് സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
കദാചിത് കേവലം വ്യോമ പരമം പാരവര്ജിതമ് । അനാദിമധ്യപര്യന്തം കദാചിദ് അമലം പയഃ
ഒരിക്കൽ അത് വെറും ആകാശം മാത്രമായിരിക്കും, പരമവും വ്യത്യാസമില്ലാത്തതും; മറ്റൊരിക്കൽ അതു ആരംഭം, മധ്യം, അവസാനം ഇല്ലാത്ത ശുദ്ധജലം ആയിരിക്കും.
കദാചിത് കല്പകാലാഗ്നിജ്വാലാഭാസുരമണ്ഡിതമ് । കദാചിത് കാനനം കാന്തം നാഭീകമലകുട്മലമ്
ഒരിക്കൽ, പ്രളയകാലത്തിലെ അഗ്നിജ്വാലകളുടെ പ്രകാശത്തിൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതായും, മറ്റൊരിക്കൽ മനോഹരമായ ഒരു കാടായും, അല്ലെങ്കിൽ നാഭിയിലെ താമരപ്പൂവിന്റെ അടച്ച കൂമ്പാരമായും ഇതിനെ കാണാം.
അന്യാന്യ് അന്യാന്യ് അനേകാനി പ്രതിജന്മാവധി പ്രഭുഃ । കല്പയത്യ് ആസനാന്യ് ഏഷ നാനാരൂപാണി ഹേലയാ
ഈ പരമാധികാരി, ഓരോ ജന്മത്തിലും അനേകം വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലുള്ള ഇരിപ്പിടങ്ങൾ എളുപ്പത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
തത്രേദമ്പ്രഥമത്വേന യദൈഷ ബ്രഹ്മണഃ പദാത് । അവതീര്ണസ് തദാ ജ്ഞാനാത് തസ്യൈവ സുസമസ് സ്മൃതഃ
ഇവയിൽ, ആദ്യമായി ബ്രഹ്മാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങുമ്പോൾ, അറിവിന്റെ ശക്തിയാൽ അവന്റെ ശരീരം നന്നായി രൂപംകൊണ്ടതായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.
ഗര്ഭനിദ്രാവ്യപഗമേ വപുഃ പശ്യതി ഭാസുരമ് । പ്രാണാപാനപ്രവാഹാഢ്യം ദ്രവ്യൈര് ഏവ വിനിര്മിതമ്
ഗർഭനിദ്ര അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ജീവൻ പ്രാണവും അപാനവും നിറഞ്ഞ, വസ്തുക്കൾകൊണ്ടു നിർമ്മിച്ച പ്രകാശമുള്ള ശരീരം അവൻ കാണുന്നു.
രോമകോടിഭിര് ആകീര്ണം ദ്വാത്രിംശദ്ദശനാന്വിതമ് । ത്രിസ്ഥൂണം പഞ്ചദൈവത്യമ് അധശ്ചരണലാഞ്ഛിതമ്
അത് രോമങ്ങളുടെ അഗ്രങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടതും, മുപ്പത്തിരണ്ട് പല്ലുകളുള്ളതും, മൂന്നു തൂണുകളിൽ നിൽക്കുന്നതും, പതിനഞ്ച് ദേവതകളാൽ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടതും, താഴെ കാലിന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ ഉള്ളതുമാണ്.
പഞ്ചഭാഗം നവദ്വാരം ത്വഗ്ലേപമസൃണാങ്ഗകമ് । യുക്തമ് അങ്ഗുലിവിംശത്യാ നഖവിംശതിലാഞ്ഛിതമ്
അത് അഞ്ചു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടതും, ഒമ്പത് വാതിലുകളുള്ളതും, മൃദുവായ അവയവങ്ങൾ എണ്ണയാൽ തേച്ചതും, ഇരുപത് വിരലുകളുള്ളതും, ഇരുപത് നഖങ്ങളുടെ അടയാളം ഉള്ളതുമാണ്.
ദ്വിബാഹും ദ്വിസ്തനം ദ്വ്യക്ഷം ബഹ്വക്ഷഭുജമ് ഏവ വാ । നീഡം ചിത്തവിഹങ്ഗസ്യ ബിലം മന്മഥഭോഗിനഃ
അത് രണ്ട് കൈകളും, രണ്ട് മുലകളും, രണ്ട് കണ്ണുകളും, ചിലപ്പോൾ പല ഭുജങ്ങളും കൈകളും ഉള്ളതുമാണ്. മനസ്സെന്ന പക്ഷിയുടെ കൂടും, ആസക്തി എന്ന പാമ്പിന്റെ ഗുഹയും അതാണ്.
തൃഷ്ണാപിശാച്യാ നിലയം ജീവകേസരികന്ദരമ് । അഭിമാനഗജാലാനമ് ആനനാമ്ഭോജശോഭിതമ്
തൃശ്യെന്ന പിശാചിന്റെ വാസസ്ഥലവും, ജീവൻ എന്ന സിംഹത്തിന്റെ ഗുഹയും, അഭിമാനമെന്ന ആനയുടെ കുടീരവും, മുഖം എന്ന താമരപൂവാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമാണ് അത്.
അവലോക്യ വപുര് ബ്രഹ്മാ കാന്തമ് ആത്മീയമ് ഉത്തമമ് । ചിന്തയാമ് ആസ ഭഗവാംസ് ത്രികാലാമലദര്ശനഃ
തന്റെ അതീവ പ്രകാശമുള്ള ഉത്തമമായ രൂപം കണ്ടു, മൂന്നു കാലങ്ങളിലും നിർമ്മലമായ ദൃഷ്ടിയുള്ള ബ്രഹ്മാവ് ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
അസ്മിന്ന് ആകാശകുഹരേ തതേ മദുപലാഞ്ഛിതേ । അദൃഷ്ടാപാരപര്യന്തേ പ്രഥമം കിമ് അഭൂദ് ഇതി
ഈ ആകാശഗുഹയിൽ, തേൻ നിറഞ്ഞ ഈ തീരത്ത്, അറ്റമില്ലാതെ അനന്തമായി പരന്നിരിക്കുന്നതിൽ ആദ്യം എന്താണ് ഉണ്ടായിരുന്നത് എന്നു അദ്ദേഹം വിചാരിച്ചു.
ഇതി ചിന്തിതവാന് ബ്രഹ്മാ സദ്യോജാതോ ഽമലാത്മദൃക് । അപശ്യത് സര്ഗവൃന്ദാനി സമതീതാന്യ് അനേകശഃ
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, പുതുതായി ഉദിച്ചും നിർമലമായ ആത്മദൃഷ്ടിയോടും കൂടെ, അനേകം കഴിഞ്ഞുപോയ സൃഷ്ടികൾ കണ്ടു.
അഥ സസ്മാര സകലാന് സ സധര്മഗുണക്രമാന് । വസന്തഃ കുസുമാനീവ വേദാന് വാങ്മയസംയുതാന്
അപ്പോൾ അദ്ദേഹം, വസന്തത്തിൽ പൂക്കൾ ഓർക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലാ വേദങ്ങളും അവയുടെ കർമ്മക്രമങ്ങളോടും ഗുണങ്ങളോടും വാക്കിന്റെയും അർത്ഥത്തിന്റെയും ഐക്യത്തോടും കൂടി ഓർമ്മിച്ചു.
ലീലയാ കല്പയാമ് ആസ ചിത്രാസ് സങ്കല്പജാഃ പ്രജാഃ । നാനാചാരസമാരമ്ഭാ ഗന്ധര്വോ നഗരം യഥാ
അവൻ എളുപ്പത്തിൽ തന്നെ, മനസ്സിൽ ഉദിച്ച പലവിധ ചിന്തകളിൽ നിന്നുമുള്ള ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചു. അവർക്കു ഓരോരുത്തർക്കും വ്യത്യസ്തമായ ആചാരങ്ങളും പ്രവർത്തികളും ഉണ്ടായിരുന്നു, ഒരു ഗന്ധർവൻ ഒരു നഗരം സൃഷ്ടിക്കുന്നതുപോലെ.
താസാം സ്വര്ഗാപവര്ഗാര്ഥം ധര്മകാമാര്ഥസിദ്ധയേ । അനന്താനി വിചിത്രാണി ശാസ്ത്രാണി സമകല്പയത്
അവർക്കു സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും, ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവ നേടാൻ കഴിയേണ്ടതിന്ന്, അവൻ അനേകം അത്ഭുതകരമായ ശാസ്ത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.
സൃഷ്ടിര് ഏവമ് ഇയം രാമ സര്ഗേ ഽസ്മിന് സ്ഥിതിമ് ആഗതാ । വിരിഞ്ചരൂപാന് മനസഃ പുഷ്പലക്ഷ്മീര് മധോര് ഇവ
ഇങ്ങനെ, രാമാ, ഈ സൃഷ്ടി ഈ ചക്രത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നുണ്ടായതുപോലെ, പുഷ്പങ്ങളുടെ ഭംഗി വസന്തത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ.
വിവിധവിരചനൈഃ ക്രിയാവിലാസൈഃ കമലജരൂപധരേണ ചേതസൈവ । രഘുസുത പരികല്പനേന നീതാ സ്ഥിതിമ് അതുലാം ജഗതീഹ സര്ഗലക്ഷ്മീഃ
രഘുവംശജ, കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിലൂടെ, വിവിധവിധ ക്രമീകരണങ്ങളും കളിയാട്ടങ്ങളും കൊണ്ടു, ഈ ലോകത്തിലെ സൃഷ്ടിയുടെ മഹിമ അതുല്യമായി സ്ഥാപിതമായി.
ഏവംസമ്പന്നമ് ഏവൈതന് നകിഞ്ചിദ് അപി സംസ്ഥിതമ് । ശൂന്യമ് ഏവ നഭോമാത്രം മനോവിലസിതം പരമ്
ഇങ്ങനെ എല്ലാം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, ഒന്നും അവശേഷിക്കുന്നില്ല; വെറും ആകാശം മാത്രമേയുള്ളൂ, മനസ്സിന്റെ അതിമനോഹരമായ കളി.
ന ദേശകാലാവ് ഏതേന ബ്രഹ്മാണ്ഡേനാവൃതൌ ക്വചിത് । മനാഗ് അപി മഹാരൂപവതാപ്യ് ആകാശരൂപിണാ
ഇതിൽ, ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനുള്ളിൽ എവിടെയും ദേശമോ കാലമോ ഒന്നുമില്ല, അത്രയും വലിയതും ആകാശംപോലെയും തോന്നുന്നുവെങ്കിലും.
ഏതത് സങ്കല്പമാത്രാത്മ സ്വപ്നദൃഷ്ടപുരോപമമ് । യത്രൈതത് തത്ര നിശ്ശൂന്യം കേവലം വ്യോമ സംസ്ഥിതമ്
ഇത് മനസ്സിന്റെ സങ്കല്പം മാത്രം, സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്ന ഒരു നഗരത്തെപ്പോലെയാണ്; എവിടെയാണെങ്കിലും, അവിടെ ശുദ്ധമായ ആകാശം മാത്രമേയുള്ളൂ.
അഭിത്തിരാഗരചനമ് അപി ദൃഷ്ടമ് അസന്മയമ് । അകൃതം കൃതമ് ഏവൈതദ് വ്യോമ്നി ചിത്രം വിചിത്രകമ്
ഭിത്തികൾ പണിതതും വർണ്ണങ്ങൾ ചേർത്തതും കാണുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അതൊന്നും യാഥാർത്ഥ്യമല്ല; ഉണ്ടാക്കിയതല്ലാത്തത് ഉണ്ടാക്കിയതുപോലാണ്, ആകാശത്തിൽ വരച്ച അത്ഭുതചിത്രംപോലെ.
മനസാ കല്പിതം സര്വം ദേഹാദിഭുവനത്രയമ് । സംസൃതൌ കാരണം ചൈതച് ചക്ഷുര് ആലോകനേ യഥാ
മനസ്സാണ് ശരീരവും ഈ ലോകങ്ങളുമൊക്കെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. അതാണ് ജന്മമരണചക്രത്തിന്റെ കാരണം, കണ്ണ് കാണുന്നത് പോലെ.
ആഭാസമാത്രം ഹി ജഗദ് ഘടാവടപടക്രമൈഃ । ആവര്തതേ ന സദ്രൂപാഃ പൃഥക് കുഡ്യാദയസ് സ്ഥിതാഃ
ഈ ലോകം വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്; പാത്രം, കുടിൽ, വസ്ത്രം എന്നിവയിലൂടെ ഇത് പ്രകടമാകുന്നു. മതിലുകളും മറ്റും യഥാർത്ഥത്തിൽ വേറെയായി നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
മനസേദം ശരീരം ഹി നിവാസാര്ഥം പ്രകല്പിതമ് । ക്രിമിണാ കോശകാരേണ സ്വാത്മകോശ ഇവ സ്വയമ്
ഈ ശരീരം താമസത്തിനായി മനസ്സ് തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു, ഒരു പുഴു തനിക്കായി കോശം ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെ.
ന തദ് അസ്തി ന യന് നാമ ചേതസ് സങ്കല്പമന്ഥരമ് । ന കരോതി ന ചാപ്നോതി ദുര്ഗമ് അപ്യ് അതിദുഷ്കരമ്
മനസ്സിന്റെ ആലോചനയാൽ ഉണ്ടാകാത്തതോ, അതിന്റെ സങ്കല്പം കൊണ്ടു ലഭിക്കാത്തതോ, എത്രയും ദുഷ്കരമായതും അപ്രാപ്യമായതും പോലും ഒന്നുമില്ല.
സര്വശക്തൌ പരേ ദേവേ കാ നാമ നനു ശക്തയഃ । ന സമ്ഭവന്ത്യ് ആവ്രിയതേ യാഭിര് അന്തര് മനോഗുഹാ
സകലശക്തികളും ഉള്ള പരമേശ്വരനിൽ വേറിട്ട ശക്തികൾ എന്നൊന്നില്ലല്ലോ. മനസ്സിന്റെ ആന്തരിക ഗുഹയെ മറയ്ക്കുന്നത് അതേ ശക്തികളാലാണ്.
സത്താസത്തേ പദാര്ഥാനാം സര്വേഷാം സര്വദൈവ ഹി । മഹാബാഹോ സമ്ഭവതസ് സര്വശക്തൌ വിഭൌ സതി
മഹാബാഹുവേ, എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാപദാർത്ഥങ്ങളുടെ ഉണ്ടാകലോ ഇല്ലാതാകലോ ആ സർവശക്തനും സർവവ്യാപകനുമായവൻ നിലനിൽക്കുന്നുവെന്നതുകൊണ്ടാണ്.
പശ്യ ഭാവനയാ പ്രാപ്തം മനസാ പാദ്മജം വപുഃ । തസ്മാത് തത്കലനം രാമ സര്വശക്തിയുതം വിദുഃ
മനസ്സിന്റെ ഭാവനയാൽ കമലത്തിൽ ജനിച്ച ശരീരം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ കാണുക. അതുകൊണ്ട്, രാമാ, സകലസൃഷ്ടിയും സർവശക്തിയോടെ ഉണ്ടാകുന്നതാണെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊൾക.