സ്വസ്വഭാവവശാവേശാദ് അന്യോഽന്യപരിഘട്ടനൈഃ । സൃഷ്ടയഃ പരിവര്തന്തേ തരങ്ഗിണ്യാ ഇവോര്മയഃ
ഓരോരുത്തരുടെയും സ്വഭാവം കൊണ്ടും പരസ്പര ഇടപെടലുകൾ കൊണ്ടും സൃഷ്ടികൾ നദിയിലെ തിരകളെപ്പോലെ മാറി മാറി വരുന്നു.
ആവിര്ഭാവതിരോഭാവൈര് ഉന്മജ്ജനനിമജ്ജനൈഃ । സൃഷ്ടയഃ പരിവര്തന്തേ തരങ്ഗിണ്യാ ഇവോര്മയഃ
ഉദയം, അസ്തം, ഉയിർപ്പ്, മുങ്ങൽ എന്നിവയിലൂടെ സൃഷ്ടികൾ നദിയിലെ തിരകളെപ്പോലെ മാറി മാറി വരുന്നു.
നിര്യാന്ത്യ് അവിരതം തസ്മാത് പരസ്മാജ് ജീവരാശയഃ । അനിര്ദേശ്യാത് സ്വസംവേദ്യാത് തത്രൈവാശു സ്ഫുരന്തി ച
വ്യക്തമാക്കാൻ കഴിയാത്ത, സ്വയം അനുഭവപ്പെടുന്ന ആ ഉറവിടത്തിൽ നിന്നാണ് ജീവജാലങ്ങൾ തുടർച്ചയായി പുറത്ത് വരുന്നത്, അവിടെത്തന്നെ ഉടൻ പ്രകാശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ദീപാദ് ഇവാലോകദൃശസ് സൂര്യാദ് ഇവ മരീചയഃ । കണാസ് തപ്തായസ ഇവ സ്ഫുലിങ്ഗാ ഇവ പാവകാത്
ദീപത്തിൽ നിന്ന് പ്രകാശം ഉയരുന്നതുപോലെയും, സൂര്യനിൽ നിന്ന് കിരണങ്ങൾ പടർന്നുപോകുന്നതുപോലെയും, ചൂടേറ്റ ഇരുമ്പിൽ നിന്ന് പൊടി കണങ്ങൾ പുറപ്പെടുന്നതുപോലെയും, അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ചിന്നിത്തുള്ളുന്ന ചിങ്ങങ്ങൾപോലെയും—
കാലാദ് ഇവര്തവശ് ചിത്രാ ആമോദാഃ കുസുമാദ് ഇവ । ശീകരാ ഇവ പാതാമ്ബുപൂരാദ് അബ്ധേര് ഇവോര്മയഃ
കാലത്തിൽ നിന്ന് ঋതുക്കൾ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെയും, പൂവിൽ നിന്ന് സുഗന്ധം പരക്കുന്നതുപോലെയും, വീണൊഴുകുന്ന വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് തുള്ളികൾ തുള്ളിപ്പടരുന്നതുപോലെയും, സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് തിരകൾ ഉയരുന്നതുപോലെയും—
ഉത്പത്യോത്പത്യ കാലേന ത്യക്ത്വാ ദേഹപരമ്പരാഃ । സ്വക ഏവ പദേ യാന്തി വിലയം ജീവരാശയഃ
ഇങ്ങനെ, വീണ്ടും വീണ്ടും, കാലക്രമത്തിൽ ജീവികളുടെ പ്രവാഹങ്ങൾ ശരീരങ്ങളുടെ പരമ്പര ഉപേക്ഷിച്ച്, തങ്ങളുടെ സ്വസ്ഥിതിയിലേക്ക് ലയിച്ചുപോകുന്നു.
അവിരലമ് ഇയമ് ആതതാ സ്ഥിതോച്ചൈര് ഭവതി വിനശ്യതി വര്ധതേ മുധൈവ । ത്രിഭുവനരചനാവിമോഹമായാ പരമപദേ ലഹരീവ വാരിരാശൌ
ഇങ്ങനെയാണ് ഈ സൃഷ്ടി, തടസ്സമില്ലാതെ വ്യാപിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നു, ഉയരുന്നു, നശിക്കുന്നു, വളരുന്നു — എല്ലാം വ്യർത്ഥമായിത്തന്നെ. സമുദ്രത്തിലെ തിരപോലെ, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിയിലെ മോഹമയമായ മായയാണ്, പരമാവസ്ഥയിൽ.
ക്രമേണാനേന യേനാപ്താ ജീവേന സ്ഥിതിര് ആത്മനഃ । സ കഥം ഭഗവന് ദേഹം സമാദത്തേ ഽസ്ഥിപഞ്ജരമ്
ഭഗവനേ, ഈ വഴി ജീവൻ ആത്മാവിൽ സ്ഥിരത നേടുമ്പോൾ, എങ്ങനെ അസ്ഥികളാൽ നിർമ്മിതമായ ഈ ശരീരം സ്വീകരിക്കുന്നു എന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പൂര്വമ് ഏവ മയാ പ്രോക്തം രാമ കിം നാവബുധ്യസേ । പൂര്വാപരവിചാരാര്ഹാ ശേമുഷീ ക്വ ഗതാ തവ
രാമാ, ഞാൻ ഇതു മുമ്പേ തന്നെ വിശദീകരിച്ചിരുന്നു, നീ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ലേ? മുൻപും ശേഷവും പരിശോധിക്കാൻ ഉചിതമായ നിന്റെ വിവേകം എവിടെയായി പോയി?
യദ് ഇദം ഹി ശരീരാദി ജഗത് സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് । ആഭാസമാത്രമ് ഏവൈതദ് അസത് സ്വപ്ന ഇവോത്ഥിതമ്
ഈ ശരീരവും, ജഡവും ചലനവുമുള്ള ഈ ലോകവും എല്ലാം വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്; സ്വപ്നത്തിൽ ഉദിക്കുന്നതുപോലെ, യാഥാർത്ഥ്യമല്ല.
ദീര്ഘസ്വപ്നോ ഹ്യ് അയം രാമ മിഥ്യൈവാനഘ ദൃശ്യതേ । ദ്വിചന്ദ്രവിഭ്രമാകാരോ ഭ്രമാര്തഭ്രാന്തശൈലവത്
രാമാ, ഈ ലോകം ദീർഘമായ ഒരു സ്വപ്നം പോലെയാണ്, അപ്രത്യക്ഷമായും ഭ്രമയോടെയും കാണപ്പെടുന്നത്. രണ്ടുചന്ദ്രന്മാർ കാണുന്ന ഭ്രമം പോലെയും, മനസ്സിൽ ആശയക്കുഴപ്പം ഉള്ളവൻ കുന്ന് വളഞ്ഞ് കാണുന്നതുപോലെയും.
പ്രശാന്താജ്ഞാനനിദ്രസ് സന് നൂനം ഗലിതഭാവനഃ । പ്രബുദ്ധചേതാസ് സംസാരസ്വപ്നം പശ്യന് ന പശ്യതി
അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഉറക്കം പൂര്ണമായി ശമിച്ചപ്പോള് എല്ലാ ഭാവനകളും വിട്ടുപോകുമ്പോള്, ഉണര്ന്ന മനസ്സുള്ളവന് ഈ ലോകജീവിതം ഒരു സ്വപ്നംപോലെ കാണാം, പക്ഷേ അതിനെ യാഥാര്ത്ഥ്യമായി കാണുന്നില്ല.
സ്വഭാവകല്പിതോ രാമ ജീവാനാം സര്വദൈവ ഹി । ആമോക്ഷപദസമ്പ്രാപ്തി സംസാരോ ഽസ്ത്യ് ആത്മനോ ഽന്തരേ
സ്വഭാവം കൊണ്ടുതന്നെ, രാമാ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഉള്ളിലായി ഈ ജനനമരണചക്രം എല്ലായ്പ്പോഴും നിലനില്ക്കുന്നു, മോക്ഷാവസ്ഥയിലേക്കെത്തുന്നതുവരെ.
സ്വഭാവകല്പിതോ നിത്യം സര്വസ്യാസ്ത്യ് ആത്മനോ ഽന്തരേ । ജീവസ്യ തരലഃ കായ ആവര്തഃ പയസോ യഥാ
സ്വഭാവം കൊണ്ടുണ്ടാകുന്നതെല്ലാം എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാവരുടെയും ഉള്ളിലുണ്ട്; ജീവിയുടെ ശരീരം വെള്ളത്തില് ഒരു ചുഴലിപോലെ ക്ഷണികമാണ്.
ബീജേ യഥാങ്കുരസ് സ്ഫാരഃ പല്ലവശ് ചാങ്കുരേ യഥാ । പല്ലവേ ച യഥാ പുഷ്പം പുഷ്പകോശേ ഫലം യഥാ
ഒരു വിത്തില്നിന്ന് മുള വരുന്നതുപോലെയും, മുളയില്നിന്ന് ഇലയും, ഇലയില്നിന്ന് പൂവും, പൂവിന്റെ മുളയില്നിന്ന് ഫലവും ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെയും.
യതശ് ച കല്പനാരൂപോ ദേഹോ ഽസ്തി മനസോ ഽന്തരേ । ബഹീരൂപതയാ രാമ തതോ ഽസ്ത്യ് ഏവേഹ സ സ്ഫുടഃ
രാമാ, ഈ ശരീരം മനസ്സിന്റെ ഭാവനയാൽ ഉള്ളതാണല്ലോ. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, അതു മനസ്സിനകത്ത് ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ പുറത്തും വ്യക്തമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
യ ഏവ പ്രതിഭാസോ ഽസ്യ മനസഃ കില ജായതേ । സ ഏവാശു ഭവത്യ് ഏതന് മൃത്പിണ്ഡോ ഘടകോ യഥാ
മനസ്സിൽ ഏതൊരു രൂപവും ഉദിച്ചാൽ, അതേ രൂപം വളരെ വേഗം പുറത്തും പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു — മണ്ണ് ഒരു കുപ്പിയായി മാറുന്നതുപോലെ.
പ്രതിഭാസത ഏവേദം മനസ്സങ്കല്പമാത്രകമ് । ജഗദ് രാഘവ നോ സത്യം മൃഗതൃഷ്ണാജലം യഥാ
രാഘവാ, ഈ ലോകം മനസ്സിന്റെ ചിന്തകളുടെ പ്രതിഫലനമാത്രമാണ്; അതു യാഥാർത്ഥ്യമല്ല, മൃഗതൃഷ്ണയിൽ കാണുന്ന വെള്ളംപോലെയാണ്.
പ്രതിഭാസേന ചൈതേന ദേഹോ ഽയം ദൃശ്യതേ പുരഃ । ഭീതിഭ്രാന്തേന ബാലേന വേതാലോ ഽഗ്രഗതോ യഥാ
ഈ പ്രത്യക്ഷത കൊണ്ടാണ് ഈ ശരീരം മുന്നിൽ കാണപ്പെടുന്നത്; ഭയത്താൽ ഭ്രമിച്ച കുട്ടി മുന്നിൽ ഒരു ഭൂതം കാണുന്നതുപോലെ.
ആദിസര്ഗേ പുരാ കായപ്രതിഭാസോ ഽസ്യ ചേതസഃ । യസ് സ ഏവ വിഭുര് ബ്രഹ്മാ പദ്മകോശഗൃഹേ സ്ഥിതഃ
ആദികാലത്തിലെ സൃഷ്ടിയിൽ, ആദ്യം ശരീരത്തിന്റെ രൂപം അവന്റെ മനസ്സിൽ ഉദിച്ചു. ആ ഒരാളാണ് സർവ്വവ്യാപിയായ ബ്രഹ്മാവ്, ഇപ്പൊഴും താമരപ്പൂവിന്റെ ഉള്ളിലായി നിലകൊള്ളുന്നത്.
തത്സങ്കല്പക്രമേണൈവ തതസ് സ്ഥിതിമ് ഉപാഗതാ । ഇയം സൃഷ്ടിര് അപര്യന്താ മായേവ ഘനമായയാ
അവന്റെ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹത്തിന്റെ ക്രമത്തിൽ തന്നെയാണ് ഈ അനന്തമായ സൃഷ്ടി ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഒരു വലിയ മായാജാലക്കാരൻ സൃഷ്ടിക്കുന്ന മായ പോലെ തന്നെയാണ് ഇതും.
ജീവോ മനഃപദം പ്രാപ്യ വൈരിഞ്ചപദമ് ആഗതഃ । യഥാ ബ്രഹ്മംസ് തഥാ സര്വം വിസ്തരേണ വദാശു മേ
ജീവൻ മനസ്സിന്റെ നിലയിലേക്ക് എത്തി, സൃഷ്ടാവിന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് ഉയർന്നു. ബ്രഹ്മാവ് ചെയ്തതുപോലെ തന്നെ എല്ലാം സംഭവിക്കുന്നു—ഇതിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ ദയവായി എനിക്ക് വേഗത്തിൽ വിശദീകരിക്കൂ.
ബ്രാഹ്മം ശൃണു മഹാബാഹോ ശരീരഗ്രഹണേ ക്രമമ് । നിദര്ശനേന തേനൈവ ജാഗതീം ജ്ഞാസ്യസി സ്ഥിതിമ്
മഹാബാഹുവേ, ബ്രഹ്മാവിന് ശരീരം എടുക്കുന്ന ക്രമം നീ കേൾക്കൂ. അതേ ഉദാഹരണം കൊണ്ടു തന്നെ ലോകത്തിലെ നിലയെയും നീ മനസ്സിലാക്കും.
ദിക്കാലാദ്യനവച്ഛിന്നമ് ആത്മതത്ത്വം സ്വശക്തിതഃ । ലീലയൈവ യദ് ആദത്തേ ദിക്കാലകലിതം വപുഃ
ദിശകളും കാലവും പോലുള്ള ഏതൊരു പരിധിയുമില്ലാത്ത ആത്മസ്വരൂപം, സ്വന്തം ശക്തിയാൽ, കളിയായി, ദിശയും കാലവും അടയാളപ്പെടുത്തിയ ഒരു ശരീരം ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
തദ് ഏതജ് ജീവപര്യായം വാസനാവേശതത്പരം । മനസ് സമ്പദ്യതേ ലോലം കലനാകലനോന്മുഖമ്
ഇത് തന്നെയാണ് ജീവൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്; വാസനകളിൽ മുഴുകി, മനസ്സായി മാറുന്നു. അങ്ങനെ, ആ മനസ്സ് അലയുന്ന നിലയിലായി, ചിന്തയിലേക്കും ചിന്തയില്ലായ്മയിലേക്കും തിരിയുന്നു.
കലയന്തീ മനശ്ശക്തിര് ആദൌ ഭാവയതി ക്ഷണാത് । ആകാശഭാവനാമ് അച്ഛാം ശബ്ദബീജരസോന്മുഖീമ്
ആദിയിൽ, മനസ്സിന്റെ ശക്തി, ചിന്തയിലൂടെ, ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട്, ശബ്ദം എന്ന വിത്ത് ഉള്ള ശുദ്ധമായ ആകാശധാരണയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
തതസ് തദ്ഘനതാം യാതം ഘനസ്പന്ദം ക്രമാന് മനഃ । ഭാവയത്യ് അനിലസ്പന്ദം സ്പര്ശബീജരസോന്മുഖമ്
അതിനുശേഷം, അതു ദ്രവ്യമായിത്തീർന്നപ്പോൾ, മനസ്സ് ക്രമമായി ദ്രവ്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനവും, പിന്നെ സ്പർശം എന്ന വിത്ത് ഉള്ള വായുവിന്റെ സ്പന്ദനവും സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
താഭ്യാമ് ആകാശവാതാഭ്യാമ് ആമൃഷ്ടാഭ്യാം മനോദൃശാ । ശബ്ദസ്പര്ശസ്വരൂപാഭ്യാം സങ്ഘര്ഷാജ് ജന്യതേ ഽനലഃ
ആകാശവും വായുവും മനസ്സിന്റെ അനുഭവത്തിൽ ശബ്ദവും സ്പർശവും ആയി തമ്മിൽ ചേരുമ്പോൾ, അവയുടെ ഘർഷണത്തിൽ നിന്ന് അഗ്നി ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.
മനസ് തദ്ഘനതാം പ്രാപ്യ തതോ ഭാവയതി ക്ഷണാത് । പ്രാകാശ്യമ് അമലാലോകമ് ആലോകസ് തേന വര്ധതേ
മനം ദൃഢതയിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്നു വെളിച്ചം ഉടനടി ഉദിക്കുന്നു—നിർമ്മലവും തെളിയുമായ പ്രകാശം—അത് പിന്നീട് കൂടുതൽ ദീപ്തിയോടെ വളരുന്നു.
മനസ് താദൃഗ്ഗുണഗണം രസതന്മാത്രവേദനമ് । ക്ഷണാച് ചിനോത്യ് അപാം ശൈത്യം ജലസംവിത് തതോ ഭവേത്
അങ്ങനെയുള്ള ഗുണങ്ങളോടും രുചി അനുഭവത്തിനോടും കൂടിയ മനസ്സ്, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് വെള്ളത്തിന്റെ തണുപ്പിനെ ഗ്രഹിക്കുന്നു; അങ്ങനെ വെള്ളത്തിന്റെ ബോധം ഉദയിക്കുന്നു.