പരാം ദൃഷ്ടിം പ്രയാതസ്യ ഭോഗേച്ഛാ നാഭിജായതേ । സര്വം ബ്രഹ്മേതി സിദ്ധാന്തകാലേ രാമസ്യ യുജ്യതേ
പരമമായ ദൃഷ്ടി നേടിയവനിൽ ആസ്വാദനത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം ഉണ്ടാകില്ല; എല്ലാം ബ്രഹ്മമാണെന്ന് അന്തിമമായി മനസ്സിലാക്കുന്നത് രാമനു യുക്തമാണ്.
ആദൌ ശമദമപ്രായൈര് ഗുണൈശ് ശിഷ്യം വിശോധയേത് । പശ്ചാത് സര്വമ് ഇദം ബ്രഹ്മ ശുദ്ധസ് ത്വമ് ഇതി ബോധയേത്
ആദ്യം ശമം, ദമം പോലുള്ള ഗുണങ്ങളിലൂടെ ശിഷ്യനെ ശുദ്ധീകരിക്കണം; അതിനു ശേഷം ഈ എല്ലാം ബ്രഹ്മമാണെന്നും നീ ശുദ്ധനാണെന്നും ബോധിപ്പിക്കണം.
അജ്ഞസ്യാര്ധപ്രബുദ്ധസ്യ സര്വം ബ്രഹ്മേതി യോ വദേത് । മഹാനരകജാലേഷു സ തേന വിനിയോജിതഃ
അജ്ഞാനിയും പൂർണ്ണമായി ഉണർന്നിട്ടില്ലാത്തവനും എല്ലാം ബ്രഹ്മമാണെന്ന് പറഞ്ഞാൽ, അതുകൊണ്ട് അവൻ വലിയ നരകങ്ങളിൽ കുടുങ്ങും.
പ്രബുദ്ധബുദ്ധേഃ പ്രക്ഷീണഭോഗേച്ഛസ്യ നിരാശിഷഃ । നാസ്ത്യ് അവിദ്യാമലമ് ഇതി യുക്തം വക്തും മഹാത്മനഃ
യഥാർത്ഥ ബോധം ഉണർന്നവനും, ആസ്വാദനത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം തീർന്നവനും, പ്രതീക്ഷകളില്ലാത്തവനും, 'അജ്ഞാനത്തിന്റെ മലിനതൊന്നുമില്ല' എന്ന് പറയാൻ പാടുള്ളതാണ്.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ ഭഗവാന് അജ്ഞാനതിമിരാപഹഃ । സമുവാച മുനിശ്രേഷ്ഠോ വസിഷ്ഠോ ഭൂമിഭാസ്കരഃ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത്വം നീക്കുന്നവനും, ഭൂമിയിൽ പ്രകാശം പകരുന്നവനും, മഹാനായ വസിഷ്ഠമുനിയും സംസാരിച്ചു.
കലങ്കകലനാ ബ്രഹ്മണ്യ് അസ്തി നാസ്തീതി രാഘവ । സിദ്ധാന്തകാലേ വക്തവ്യം സ്വയം ജ്ഞാസ്യസി വാനഘ
രാഘവ, ബ്രഹ്മണിൽ മലിനതുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്ന സംശയം അന്തിമമായ സത്യത്തെ കണ്ടെത്തുമ്പോൾ മാത്രമേ പറയേണ്ടതുള്ളൂ; നീ തന്നെ അതു അറിയും, പാപരഹിതനായവനേ.
സ്മയവിസ്മയസമ്മോഹഹര്ഷാമര്ഷവികാരിതാമ് । സമതാചലിതസ് തജ്ജ്ഞോ ന കദാചന ഗച്ഛതി
ഇതറിയുന്നവൻ, പുഞ്ചിരി, അത്ഭുതം, ഭ്രമം, സന്തോഷം, കോപം എന്നിവയാൽ ബാധിക്കപ്പെട്ടാലും, ഒരിക്കലും സമതയിൽ നിന്ന് വിട്ടുമാറുന്നില്ല.
സതി ദീപ ഇവാലോകസ് സത്യ് അര്ക ഇവ വാസരഃ । സതി പുഷ്പ ഇവാമോദസ് സ്വതസ് സമ്പദ്യതേ ജഗത്
ദീപം ഉണ്ടെങ്കില് പ്രകാശം ഉണ്ടാകുന്നു; സൂര്യന് ഉണ്ടെങ്കില് പകലും ഉണ്ടാകുന്നു; പുഷ്പം ഉണ്ടെങ്കില് സുഗന്ധവും ഉണ്ടാകുന്നു. അതുപോലെ, ലോകവും സ്വാഭാവികമായി ഉണ്ടാകുന്നു.
ആഭാസമാത്രമ് ഏവേദം പരിദൃശ്യത ഏവ വാ । സ്പന്ദസ് സമീരണസ്യേവ ന സന് നാസദ് ഇവ സ്ഥിതമ്
ഇത് വെറും പ്രത്യക്ഷം മാത്രമാണ്, അല്ലെങ്കില് കാണുന്ന പോലെ തോന്നുന്നു. കാറ്റിന്റെ ചലനം പോലെ, ഇത് ഉണ്ട് എന്നും ഇല്ല എന്നും പറയാനാവില്ല; ഇടയ്ക്ക് നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെയാണ്.
നശ്യതീഹ ഹി തദ് വസ്തു നാത്മഭൂതം യദ് ആത്മനഃ । കഥം നശ്യതി തദ് വസ്തു സ്വാത്മഭൂതം യദ് ആത്മനഃ
സ്വഭാവത്തില് ആത്മാവല്ലാത്തത് ഇവിടെ നശിക്കുന്നു; ആത്മാവിന്റെ സ്വഭാവമായത് എങ്ങനെ നശിക്കും?
ഉത്പത്തിഃ കഥമ് ഏതേഷാം ജീവാനാം ബ്രഹ്മണഃ പദാത് । കിയതീ കീദൃശീ വേതി വിസ്തരേണ വദ പ്രഭോ
പ്രഭോ, ഈ ജീവികൾ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ നിലയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ ഉരുത്തിരിയുന്നു? ഇവയുടെ വ്യാപ്തിയും സ്വഭാവവും എത്രത്തോളം, എങ്ങനെയാണെന്ന് ദയവായി വിശദമായി പറയൂ.
ഉത്പദ്യന്തേ യഥാ ചിത്രാ ബ്രഹ്മണോ ഭൂതജാതയഃ । യഥാ നാശം പ്രയാന്ത്യ് ഏതാ യഥാ മുക്താ ഭവന്തി ച
ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെയാണ് വിവിധ ജീവികൾ ഉണ്ടാകുന്നത്? അവ എങ്ങനെ നശിക്കുന്നു, എങ്ങനെ മോക്ഷം നേടുന്നു എന്നതും ദയവായി വിശദീകരിക്കൂ.
യഥാ ച പരിവര്ധന്തേ തിഷ്ഠന്ത്യ് അന്തര്ഹിതാ യഥാ । തത് ക്രമേണ മഹാബാഹോ ശൃണു വക്ഷ്യാമി തേ ഽനഘ
അവ എങ്ങനെ വളരുന്നു, എങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു, എങ്ങനെ മറഞ്ഞുപോകുന്നു എന്നതെല്ലാം ക്രമമായി ഞാൻ പറയാം, മഹാബാഹുവേ, പാപരഹിതനേ, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
ബ്രാഹ്മീ ചിച്ഛക്തിര് അമലാ കലയന്തീ യദൃച്ഛയാ । സര്വശക്തിസ് സ്വയം ചേത്യം ഭവത്യ് ആകലനാത്മകമ്
അമലമായ ബ്രാഹ്മീ ചൈതന്യശക്തി സ്വമേധയാൽ സൃഷ്ടി ചെയ്യുന്നു; എല്ലാ ശക്തികൾക്കും ആധാരമായത്, അതു തന്നെ അറിയാവുന്നതും സൃഷ്ടിയുടെ സ്വഭാവമായും മാറുന്നു.
കലനാ ഘനതാമ് ഏത്യ യത് കിഞ്ചിദ് അപി സാ സ്വയമ് । സങ്കല്പയതി പശ്ചാത് തത് തത്താമ് ഏതി മനഃപദമ്
കല്പന ശക്തിയായി മാറുമ്പോള്, മനസ്സ് സ്വയം സൃഷ്ടിക്കുന്നതെന്തും പിന്നീട് അതിന്റെ ലോകത്ത് യാഥാര്ത്ഥ്യമായി തോന്നുന്നു.
മനസ് സങ്കല്പമാത്രേണ ഗന്ധര്വപുരവത് ക്ഷണാത് । തനോതീദമ് അസദ് ദൃശ്യം ബ്രാഹ്മീം ദൃഷ്ടിമ് ഇവ ത്യജത്
മനസ്സിന്റെ ഒരു ചിന്തയാല് മാത്രം, ഗന്ധര്വനഗരംപോലെ, ഈ മായാജാലം ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ഉണ്ടാവുന്നു; അതിനാല് ദൈവിക ദൃഷ്ടി വിട്ടുപോകുന്നു.
ചിത്സ്വരൂപം പരികചച് ഛൂന്യമ് ഏവാവതിഷ്ഠതേ । യത് തദ് ദൃശ്യം സ്ഥിതം തസ്മാദ് ദൃശ്യമ് ആകാശമ് ഏവ നഃ
അവശേഷിക്കുന്നത് ശുദ്ധമായ ചൈതന്യസ്വഭാവം മാത്രമാണ്, അതു പൂര്ണമായും ശൂന്യമാണ്; കാണുന്നതെല്ലാം നമ്മുടെ കാഴ്ചയില് ആകാശംപോലെയാണ്.
കൃത്വാ പദ്മജസങ്കല്പം രൂപം പശ്യതി പാദ്മജമ് । തതോ ജഗത് കല്പയതി സ്വപ്രജാപതിപൂര്വകമ്
പദ്മജനായുള്ള ഒരു ചിന്ത മനസ്സില് ഉണ്ടാക്കുമ്പോള്, പദ്മജന്റെ രൂപം കാണുന്നു; അതിനുശേഷം, സ്വന്തം ജനകനെ ഉള്പ്പെടെ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ചതുര്ദശവിധാനന്തഭൂതജാതസഘുങ്ഘുമമ് । ജ്ഞപ്തിര് ഏവമ് ഇയം രാമ ചിത്താന് നിര്മിതിമ് ആഗതാ
രാമാ, അനവധി പതിനാലു വിധം ജീവികളുടെ മുഴക്കംകൊണ്ടും ഈ അറിവ് മനസ്സിന്റെ സൃഷ്ടിയായി ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു.
ചിത്തമാത്രമയീ ശൂന്യാ വ്യോമമാത്രശരീരികാ । സങ്കല്പമാത്രനഗരീ ഭ്രാന്തിമാത്രാത്മികാസതീ
ഇത് മുഴുവനും മനസ്സിൽ നിന്നുമാണ്, ശൂന്യവും, ആകാശം മാത്രമേ ശരീരമായി ഉള്ളൂ. കൽപ്പന മാത്രം കൊണ്ടുള്ള ഒരു നഗരം, ഭ്രമയും അസത്യവും മാത്രമാണ് അതിന്റെ സ്വഭാവം.
ഇഹ കാശ്ചിന് മഹാമോഹാ ഭൂതാനാം ജാതയസ് സ്ഥിതാഃ । കാശ്ചിദ് അഭ്യുദിതജ്ഞാനാഃ കാശ്ചിന് മധ്യേ സ്ഖലന്തി ഹി
ഇവിടെ ജീവികളിൽ ചില വംശങ്ങൾ വലിയ മായയിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ചിലർ അറിവിലേക്ക് ഉയര്ന്നിരിക്കുന്നു, ചിലർ ഇടയിൽ തടഞ്ഞ് കിടക്കുന്നു.
ഭുവി സമ്ബുധ്യമാനാനാം യാന്തീനാമ് ഉപദേശ്യതാമ് । സര്വാസാം ഭൂതജാതീനാം യാ ഏതാ നരജാതയഃ
ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ജീവിവർഗ്ഗങ്ങളിലും, ഉണരാൻ തുടങ്ങിയ മനുഷ്യവർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപദേശത്തിന് യോഗ്യരാണ്.
ബഹ്വാധയോ ദുഃഖമയ്യസ് താ ഹി ദ്വേഷഭയാതുരാഃ । താസാം മധ്യാത് പ്രവക്ഷ്യാമി താവദ് രാജസസാത്ത്വികീമ്
അനേകം വേദനകളും കഷ്ടതകളും ഉണ്ട്, കാരണം അവ ദ്വേഷവും ഭയവും കൊണ്ടു പീഡിതമായവയാണ്. അവയുടെ ഇടയിൽ രാജസവും സാത്വികവുമായ ഒരു വേദനയെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കാം.
യത് തദ് അസ്ത്യ് അമൃതം ബ്രഹ്മ സര്വവ്യാപി നിരാമയമ് । ചിദാഭാസമ് അനന്താഖ്യമ് അനാദി വിഗതഭ്രമമ്
അമരമായത്, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതും, രോഗമോ ദോഷമോ ഇല്ലാത്തതും, ബോധംപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതും, അനന്തം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നതും, ആദിയില്ലാത്തതും, ഭ്രമം ഇല്ലാത്തതും, അതാണ് ബ്രഹ്മം.
നിസ്സ്പന്ദവപുഷസ് തസ്യ സ്പന്ദസത്തൈകദേശതഃ । ഘനതാമ് ഏതി സോമ്യേ ഽബ്ധൌ ചലത്വാച് ചക്രതാമ് ഇവ
നിശ്ചലമായ രൂപമുള്ള അതിന്റെ ഒരു ഭാഗം ചലനം ഉണ്ടാകുന്നതിനാൽ, സമുദ്രത്തിൽ ചലനം മൂലം ഒരു ചക്രം രൂപപ്പെടുന്നതുപോലെ, ഘനത്വം കൈവരിക്കുന്നു, സ്നേഹമേ.
അനന്തസ്യാത്മതത്ത്വസ്യ ഏകദേശഃ ക ഉച്യതേ । കഥം വികാരിതാ വാ സ്യാത് കഥം ചാവയവിക്രമഃ
അനന്തമായ ആത്മതത്വത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ആരാണ് പറയാൻ കഴിയുക? അതിൽ മാറ്റം ഉണ്ടാകാൻ എങ്ങനെ സാധിക്കും? അവയവങ്ങളുടെ ക്രമം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?
തേന ജാതം തതോ ജാതമ് ഇതീയം രചനാ ഗിരാമ് । ശാസ്ത്രസംവ്യവഹാരാര്ഥം ന രാമ പരമാര്ഥതഃ
രാമാ, 'ഇത് അതിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്, അതത് ഇതിൽ നിന്നാണ്' എന്നൊക്കെയുള്ള വാക്കുകൾ ശാസ്ത്രചർച്ചയ്ക്കും സംസാരത്തിനുമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്, സത്യത്തിൽ അങ്ങനെയല്ല.
വികാരിതാവയവിതാദിങ്മത്താദേശിതാദയഃ । ക്രമാ ന സമ്ഭവന്തീശേ ദൃശ്യമാനോദയാ അപി
പരമേശ്വരനിൽ മാറ്റം, ഘടന, ക്രമം എന്നിങ്ങനെയുള്ള ആശയങ്ങൾ കാണുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അവ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല.
തം വിനാ കല്പനൈവാന്യാ നാസ്തി നാപി ഭവിഷ്യതി । കുതസ്ത്യൌ ക്രമശബ്ദാര്ഥാവ് ഉക്തയോ വ്യവഹാരജാഃ
അത് ഒഴികെ മറ്റൊന്നും സത്യത്തിൽ ഇല്ല; എല്ലാം മനസ്സിന്റെ കൽപ്പന മാത്രമാണ്, ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഉണ്ടാകയുമില്ല. അതിനാൽ 'ക്രമം' പോലുള്ള വാക്കുകൾ വെറും സംസാരത്തിനായാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
ആശാമഞ്ജരിതാകൃതിം വിവലിതം ദുഃഖാഹിഭിര് ദാരുണൈര് ഭോഗൈഃ പല്ലവിതം ജരാകുസുമിതം തൃഷ്ണാലതാഭാസുരമ് । സംസാരം വിഷവൃക്ഷമ് ആത്മനിഗഡം ഛിത്ത്വാ വിവേകാസിനാ മുക്തസ് ത്വം വിഹരേഹ വാരണപതിസ് സ്തമ്ഭാദ് ഇവോന്മോചിതഃ
ആശയുടെ കുരുന്തോട്ടികളുമായി, ദു:ഖരൂപിയായ പാമ്പുകള് കുലുക്കുന്ന, അനുഭവങ്ങളുടെ ഇലകളോടെ, വൃദ്ധാപ്യത്തിന്റെ പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, തൃശ്യയുടെ വള്ളിയാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ഈ സംസാരമെന്ന വിഷവൃക്ഷം വിവേകത്തിന്റെ വാളുകൊണ്ട് മുറിച്ച്, ആത്മബന്ധങ്ങള് പൊട്ടിച്ചുവിട്ടാല് നീ മോചിതനായി, കയറ്റത്തില് നിന്നു വിടുതല് ലഭിച്ച ആനപോലെ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കാം.