ത്രൈലോക്യമല്ലാംസ് തൃണവന് നിഘ്നന് വിഷ്ണ്വബ്ജജാദികാന് । യുക്ത്യാതിശയദാര്ഢ്യേന കാലശ് ശ്വേതേന കാലിതഃ
അപൂർവമായ വിവേകബലത്തോടെ, കാലൻ വിഷ്ണുവിനെയും ബ്രഹ്മാവിനെയും ഉൾപ്പെടുന്ന ത്രിലോകമല്ലന്മാരെ പുല്ലുപോലെ കീഴടക്കി; പിന്നീട് ശ്വേതൻ അവനെ ജയിച്ചു.
പ്രണയേന യമം ജിത്വാ കൃത്വാ വചനസങ്ഗരമ് । പരലോകാദ് ഉപാനീതസ് സാവിത്ര്യാ സത്യവാന് പതിഃ
സ്നേഹത്തോടെ യമനെ ജയിച്ച്, അവനെ വാക്ക് പാലിപ്പിച്ച്, സാവിത്രി തന്റെ ഭർത്താവായ സത്യവാനെ പരലോകത്തിൽ നിന്ന് തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു.
ന സോ ഽസ്ത്യ് അതിശയോ ലോകേ യസ്യാസ്തി ന ഫലം സ്ഫുടമ് । ഭവിതവ്യം വിചാര്യാതസ് സര്വാതിശയശാലിനാ
ഈ ലോകത്ത് ഫലമില്ലാത്ത മഹത്വം ഒന്നുമില്ല; എല്ലാ മഹത്വവും ഉള്ളവൻ ഭാവി കാര്യങ്ങൾ ആലോചിച്ചിരിക്കണം.
ആത്മജ്ഞാനമ് അശേഷാണാം സുഖദുഃഖദശാദൃശാമ് । മൂലങ്കഷകരം തസ്മാദ് ഭാവ്യം തത്രാതിശായിനാ
സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഉണ്ടാക്കുന്ന എല്ലാ അവസ്ഥകളുടെയും മൂലകാരണമായ ആത്മജ്ഞാനം അത്യുത്തമൻ വളർത്തേണ്ടതാണ്.
നാനയോപഹതാര്ഥിന്യാ ദൃശ്യദൃഷ്ട്യാതിദുഷ്ടയാ । ദുഃഖാദ് ഋതേ നിരാബാധം സുഖം കിഞ്ചിദ് അവാപ്യതേ
വിവിധ വസ്തുക്കളാൽ മനസ്സു കുഴഞ്ഞു, തെറ്റായ ദൃഷ്ടിയുള്ളവൻക്ക് ദുഃഖം ഒഴികെ മറ്റേതെങ്കിലും നിർവ്യാജമായ സന്തോഷം ലഭിക്കില്ല.
അശമഃ പരമം ബ്രഹ്മ ശമശ് ച പരമം പദമ് । യദ്യ് അപ്യ് ഏവം തഥാപ്യ് ഏനം പ്രശമം വിദ്ധി ശങ്കരമ്
അശാന്തി പരമമായ ബ്രഹ്മവും, ശാന്തി ഏറ്റവും ഉന്നതമായ നിലയുമാണ്. എങ്കിലും, ആ പരമമായ ശാന്തിയെ ഏറ്റവും മംഗളകരമായതെന്ന് അറിയണം.
അഭിമാനം പരിത്യജ്യ ശമമ് ആശ്രിത്യ ശാശ്വതമ് । വിചാര്യ പ്രജ്ഞയാര്യത്വം കുര്യാത് സജ്ജനസേവനമ്
അഹങ്കാരം ഉപേക്ഷിച്ച് ശാശ്വതമായ ശാന്തിയെ സ്വീകരിച്ച്, വിവേകത്തോടെ ഉത്തമമായ സ്വഭാവം വളർത്താൻ നല്ലവരോട് സേവനം ചെയ്യണം.
ന തപാംസി ന തീര്ഥാനി ന ശാസ്ത്രാണി ജയന്തി വഃ । സംസാരസാഗരോത്താരേ സജ്ജനാസേവനം യഥാ
വ്രതങ്ങളും തീർത്ഥയാത്രകളും ശാസ്ത്രങ്ങളും, നല്ലവരോട് സേവനം ചെയ്യുന്നതുപോലെ, ജനനമരണചക്രത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകാൻ കഴിയില്ല.
ലോഭമോഹരുഷാം യസ്യ തനുതാനുദിനം ഭവേത് । യഥാശാസ്ത്രം വിഹരതസ് സ്വകര്മസു സ സജ്ജനഃ
ആളിന്റെ ലാഭം, മോഹം, കോപം ദിവസേന കുറയുകയും, തന്റെ കടമകളിൽ ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ സത്യത്തിൽ നല്ലവനാണ്.
അധ്യാത്മവിദുഷസ് സങ്ഗാത് തസ്യ സാ ധീഃ പ്രവര്തതേ । അത്യന്താഭാവ ഏവാസ്യ യയാ ദൃശ്യസ്യ ദൃശ്യതേ
ആത്മജ്ഞാനികൾക്ക് കൂടെ ഇരിക്കുന്നത് കൊണ്ട് അവന്റെ ബുദ്ധി ഉണരുന്നു. അതിനാൽ അവൻ കാണുന്നവയെ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കുന്നത് കാണാൻ കഴിയും.
ദൃശ്യാത്യന്താഭാവതസ് തു പരമ് ഏവാവശിഷ്യതേ । അന്യാഭാവവശാദ് ആശു ജീവസ് തത്രൈവ ലീയതേ
കാണുന്നവയെ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കുമ്പോൾ പരമമായത് മാത്രം ശേഷിക്കും. മറ്റൊന്നും ഇല്ലാത്തതിനാൽ ജീവൻ അതിൽ തന്നെ വേഗത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
ന ചോത്പന്നം ന ചൈവാസീദ് ദൃശ്യം ന ച ഭവിഷ്യതി । വര്തമാനേ ഽപി നൈവാസ്തി പരമ് ഏവാസ്ത്യ് അവേദിതമ്
കാണുന്നതു neither ഉണ്ടാകുന്നില്ല, ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല. ഇപ്പോഴും അതില്ല; അറിയാൻ കഴിയാത്ത പരമമായത് മാത്രം ഉണ്ട്.
ഏതദ് യുക്തിസഹസ്രേണ ദര്ശിതം ദര്ശ്യതേ ഽപി ച । സര്വൈര് ഏവാനുഭൂതം ഹി ദര്ശയിഷ്യാമി ചാധുനാ
ഇത് ആയിരം തർക്കങ്ങളാൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു, ഇപ്പോഴും കാണിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാവരും ഇതു അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഇപ്പോൾ ഞാൻ അതു വെളിപ്പെടുത്തും.
യഥേദമ് അഖിലം ശാന്തം ത്രിജഗത് സംവിദമ്ബരമ് । ഇദം തത്ത്വം ത്വ് അസത്ത്വാദി കുതോ ഽത്ര സ്യാത് കഥഞ്ചന
എങ്ങനെയാണെന്നാൽ, ഈ മുഴുവൻ ലോകവും ശാന്തമായ ഒരൊറ്റ ബോധത്തിന്റെ വിശാലതയാണ്. ഇതാണ് യഥാർത്ഥം. ഇവിടെ അസത്യമായതോ മറ്റേതെങ്കിലും വ്യത്യസ്തമായതോ എങ്ങനെയുണ്ടാകാമെന്ന് ചോദിക്കാൻ പോലും കഴിയില്ല.
ചിച് ചമത്കുരുതേ ചാരു ചഞ്ചലാചഞ്ചലാത്മനി । യത് തയൈവ തദ് ഏവേദം ജഗദ് ഇത്യ് അവബുധ്യതേ
ബോധം അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ അത്ഭുതകരമായതും, ചലനത്തിലും അചലതയിലും ആസ്വാദനമുണ്ടാക്കുന്നതുമാണ്. അതേ ബോധംകൊണ്ടാണ് ഈ ലോകം ഇങ്ങനെ അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
ത്രൈലോക്യരൂപോ ഽനുഭവശ് ചിദാദിത്യാംശുമണ്ഡലമ് । ക്വ വേന്ദ്വംശുമതോര് ഭേദോ നിര്വികത്ഥന കഥ്യതാമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലേക്കുള്ള അനുഭവം ബോധസൂര്യന്റെ പ്രകാശമണ്ഡലത്തോട് സാമ്യമുള്ളതാണ്. സത്യസന്ധനായവനേ, സൂര്യനും അതിന്റെ കിരണങ്ങളും തമ്മിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും എവിടെയാണ് കാണുന്നത് എന്ന് പറയൂ.
സ്വഭാവതോ ഽസ്യാശ് ചിദ്ദൃഷ്ടേര് യേ ഉന്മേഷനിമേഷണേ । ജഗദ്രൂപാനുഭൂതേസ് താവ് ഏതാവ് അസ്തമയോദയൌ
ബോധത്തിന്റെ ദൃഷ്ടിക്ക് സ്വഭാവപരമായ ഉണരലും അടയ്ക്കലുമാണ് ലോകാനുഭവത്തിന്റെ ഉദയവും അസ്തമയവും.
അഹമര്ഥോ ഽപരിജ്ഞാതഃ പരമാര്ഥാമ്ബരേ മലഃ । പരിജ്ഞാതോ ഽഹമര്ഥസ് തു പരമാര്ഥാമ്ബരം ഭവേത്
സ്വയം എന്ന ബോധം മനസ്സിലാക്കാതിരിക്കുമ്പോള് അതു പരമാര്ത്ഥത്തിന്റെ ആകാശത്തില് ഒരു മലിനതപോലെയാണ്; എന്നാല് അതു മനസ്സിലാക്കുമ്പോള് അതു തന്നെ പരമാര്ത്ഥത്തിന്റെ ആകാശമായി മാറുന്നു.
അഹമ്ഭാവഃ പരിജ്ഞാതോ നാഹമ്ഭാവീഭവത്യ് അലമ് । ഏകതാമ് അമ്ബുനേവാമ്ബു യാതി ചിന്നഭസാത്മനാ
സ്വയം എന്ന ബോധം മനസ്സിലാക്കുമ്പോള് അതു ഇനി സ്വയം എന്നതായിപ്പോലുമില്ല; വെള്ളം വെള്ളത്തില് ലയിക്കുന്നതുപോലെ അതു ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശത്തില് ഏകതയിലാകുന്നു.
അഹമാദി ജഗദ് ദൃശ്യം കില നാസ്ത്യ് ഏവ വസ്തുതഃ । അവശ്യമ് ഏവ തത് കസ്മാച് ഛിഷ്യതേ ഽഹംവിചാരിണഃ
സ്വയം എന്ന ബോധം മുതലായ ലോകം വെറും പ്രത്യക്ഷമാണ്, യഥാര്ത്ഥത്തില് അതില്ല; അങ്ങനെ സ്വയം എന്നതിനെ അന്വേഷിക്കുന്നവന്ക്ക് അത് എങ്ങനെ നിലനില്ക്കുമെന്നു ചോദിക്കേണ്ടതില്ല.
ബാധതേ ധ്യാമലധിയാമ് അപിശാചേ പിശാചധീഃ । ശിശൂനാം നാവദാതാന്തഃകരണാനാം വിചാരണാത്
അന്ധകാരത്തില് മുങ്ങിയ മനസ്സുള്ളവരെ പിശാചിന്റെ മനസ്സുപോലും വേദനിപ്പിക്കും; പക്ഷേ, ശുദ്ധമായ അന്തഃകരണമുള്ള കുട്ടികള്ക്ക് അങ്ങനെ സംഭവിക്കില്ല, കാരണം അവര് അന്വേഷണമില്ലാത്തവരാണ്.
ചിജ്ജ്യോത്സ്നാ യാവദ് ഏവാന്തര് അഹങ്കാരഘനാവൃതാ । വികാസമ് ഏതി നോ താവത് പരമാര്ഥകുമുദ്വതീ
അന്തരംഗത്ത് ഉള്ള ബോധത്തിന്റെ പ്രകാശം അഹങ്കാരത്തിന്റെ കനത്ത മേഘം മറയ്ക്കുന്നിടത്തോളം, അതു പൂക്കുന്നില്ല; അതുപോലെ തന്നെയാണ് പരമാർത്ഥം എന്ന കുമുദപ്പൂവ് രാത്രിയിൽ വിടരാത്തത് പോലെ.
പ്രമാര്ജിതേ ഽഹമ് ഇത്യ് അസ്മിന് പദേ സാര്ഥേ സ്വയം ചിതാ । നരകസ്വര്ഗമോക്ഷാദിതൃഷ്ണായാഃ കല്പനൈവ കാ
ഞാൻ എന്ന ഭാവം പൂർണ്ണമായി മായ്ച്ചുകളഞ്ഞാൽ, നരകം, സ്വർഗം, മോക്ഷം തുടങ്ങിയതിൽ ആഗ്രഹം ഉണ്ടാക്കാനുള്ള ചിന്തയ്ക്ക് അവസരം എവിടെയാണ്?
ഹൃദി യാവദ് അഹങ്കാരവാരിദഃ പ്രവിജൃമ്ഭതേ । താവദ് വികാസമ് ആയാതി തൃഷ്ണാകുടജമഞ്ജരീ
ഹൃദയത്തിൽ അഹങ്കാരത്തിന്റെ മേഘം വ്യാപിച്ചുനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, ആഗ്രഹങ്ങളുടെ കൂട്ടം കുഡജപ്പൂവിന്റെ മുളകൾ പോലെ തുടർച്ചയായി വിരിയുന്നു.
ആക്രമ്യ ചേതനാദിത്യമ് അഹങ്കാരാമ്ബുദേ സ്ഥിതേ । ജാഡ്യമ് ഏവ സ്ഥിതിം യാതി ന പ്രാകാശ്യം കഥഞ്ചന
ബോധത്തിന്റെ സൂര്യനെ അഹങ്കാരമേഘം മറയ്ക്കുമ്പോൾ, അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നത് മന്ദത മാത്രമാണ്; പ്രകാശം ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ല.
ആസന്നോ ഽയമ് അഹങ്കാരസ് സ്വയം മിഥ്യാ പ്രകല്പിതഃ । ദുഃഖായൈവ ന ഹര്ഷായ ബാലസമ്ഭ്രമയക്ഷവത്
ഈ അഹംഭാവം നമ്മോടു വളരെ അടുത്തതുപോലെയാണെങ്കിലും, അതു സ്വയം സൃഷ്ടിച്ച ഒരു ഭ്രമം മാത്രമാണ്. അതു സന്തോഷം നൽകുന്നതല്ല, ദു:ഖം മാത്രം നൽകുന്നു; ഒരു കുട്ടിയെ പനി ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
മുധൈവ കല്പിതോ മോഹമ് അഹമ്ഭാവഃ പ്രയച്ഛതി । അനന്തസംസാരകരം ദാമാദിഷ്വ് ഇവ ദുര്മതൌ
വ്യർത്ഥമായി സൃഷ്ടിച്ച അഹംഭാവം മനസ്സിൽ ഭ്രമം ഉണ്ടാക്കുന്നു. അതു അവസാനമില്ലാത്ത ജന്മമരണചക്രം ഉണ്ടാക്കുന്നു, തെറ്റിദ്ധരിപ്പിച്ചവരുടെ കെട്ടുകളുപോലെ.
അയം സോ ഽഹമ് ഇതി സ്ഫാരമോഹാദ് അന്യത് പരം തമഃ । അനര്ഥഭൂതം സംസാരേ ന ഭൂതം ന ഭവിഷ്യതി
"ഇതാണ് ഞാൻ" എന്ന ധാരണ ശക്തമായ ഭ്രമത്തിൽ നിന്നുള്ള മറ്റൊരു ഇരുണ്ടത്വമാണ്. ലോകത്തിൽ അനർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഈ ഭാവം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല.
യത് കിഞ്ചിദ് ഇദമ് ആയാതി സുഖദുഃഖമ് അലാതവത് । തദ് അഹങ്കാരചക്രസ്യ പ്രവികാസി വിജൃമ്ഭിതമ്
ഇവിടെ ഉണ്ടാകുന്ന സുഖവും ദു:ഖവും, ഒരു ചുട്ടകമ്പി ചുറ്റുന്നപോലെ, അഹംഭാവത്തിന്റെ ചക്രം തുറന്ന് കാണിക്കുന്ന കളിയേയാണ്.
അഹങ്കാരാങ്കുരഃ കഷ്ടോ ഹൃദി യേനാധിരോപിതഃ । സഹസ്രശാഖം ദുശ്ഛേദം തസ്യ സംസൃതികാനനമ്
അഹങ്കാരത്തിന്റെ വേദനാജനകമായ മുള് ഹൃദയത്തില് ഉറച്ചുപിടിച്ചാല്, അതു ആയിരം ശാഖകളോടെ വളരുന്ന, മുറിക്കാനാവാത്ത ഒരു സാംസാരിക കാടായി മാറുന്നു.