യഥാക്രമം യഥാശാസ്ത്രം യഥാചാരം യഥാസ്ഥിതി । സ്ഥീയതാം മുച്യതാമ് അന്തര് ഭോഗഗാര്ധ്യമ് അവാസ്തവമ്
ക്രമം, ശാസ്ത്രം, ആചാരം, അവസ്ഥ എന്നിവ അനുസരിച്ച് ജീവിക്കട്ടെ; ഉള്ളിലുണ്ടാകുന്ന ഭോഗാസക്തി അസത്യമായതാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അതിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് മോചനം നേടണം.
സംസ്തവഃ ക്രിയതാം കീര്ത്യാ ഗുണൈര് ഗഗനഗാമിഭിഃ । ത്രായന്തേ മൃത്യുനോപേതം ന കദാചന ഭോഗകാഃ
ആകാശത്തേക്കു ഉയരുന്ന നല്ല ഗുണങ്ങളോടെ സ്തുതി ചെയ്യേണ്ടതാണു്; മരണത്തിന്റെ പിടിയിലായവരെ ആസ്വാദനങ്ങൾ ഒരിക്കലും രക്ഷിക്കില്ല.
ഗായന്തി സിദ്ധസുന്ദര്യോ യേഷാമ് ഇന്ദുസിതം യശഃ । ഗീതിഭിര് ഗഗനാഭോഗേ തേ ജീവന്തി മൃതാഃ പരേ
ചന്ദ്രനുപോലെ പ്രകാശമുള്ള യശസ്സുള്ളവരെ ദേവകന്യകൾ പാടുന്നു; ഇവർ ഈ ലോകത്ത് മരിച്ചാലും ആകാശഗാനങ്ങളിൽ അവർ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
പരമം പൌരുഷം യത്നമ് ആസ്ഥായാദായ സൂദ്യമമ് । യഥാശാസ്ത്രമ് അനുദ്വേഗമ് ആചാരാത് കോ ന സിദ്ധിഭാക്
പരമമായ മനുഷ്യശക്തിയും ഉത്സാഹവും കൈവശമാക്കി ശാസ്ത്രം അനുസരിച്ച് മനസ്സിലൊരു കലഹമില്ലാതെ നന്നായി പെരുമാറുന്നവന് വിജയമില്ലാത്തതെന്ത്?
യഥാശാസ്ത്രം വിഹരതാ ത്വരാ കാര്യാ ന സിദ്ധിഷു । ചിരകാലപരാ പക്വാ സിദ്ധിഃ പുഷ്ടതരാ ഭവേത്
ശാസ്ത്രം അനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്നവൻ വിജയങ്ങൾക്കായി അശാന്തിയായി ഓടേണ്ടതില്ല; ദീർഘകാലം കാത്തു പാകമായ വിജയം കൂടുതൽ സമൃദ്ധിയുള്ളതായിരിക്കും.
വീതശോകഭയായാസമ് അഗര്ധമ് അപയന്ത്രണമ് । വ്യവഹാരോ യഥാശാസ്ത്രം ക്രിയതാം മാ വിനശ്യതാമ്
വേദപാഠത്തിന് അനുസരിച്ച് ദുഃഖം, ഭയം, ക്ഷീണം, ലാഭലോഭം, ബലാത്സംഗം എന്നിവയില്ലാതെ പ്രവർത്തനം നടത്തണം; അതു നശിക്കരുത്.
ജീവോ ജീര്ണാന്ധകൂപേഷു ഭവേഷ്വ് അന്തര്ധിമ് ആഗതഃ । ഭവതാം ഭൂരിഭങ്ഗാനാമ് അധുനോദ്ധ്രിയതാമ് അതഃ
പുനർജന്മങ്ങളുടെ പഴകിയ കുഴികളിൽ ആത്മാവ് മറഞ്ഞുപോയിരിക്കുന്നു; ഇപ്പൊഴെങ്കിലും ഈ അനേകം നാശങ്ങളിൽ നിന്ന് അതിനെ രക്ഷിക്കണം.
ഇതഃ പ്രഭൃതി മാ ഭൂയോ ഗമ്യതാമ് അധരാദ് അധഃ । ഇദം നിര്ധാര്യതാം ശാസ്ത്രമ് അസ്ത്രമ് ആപന്നിവാരണേ
ഇനി മുതൽ ഒരിക്കലും താഴേക്ക് വീഴരുത്; ഈ ശാസ്ത്രം ദുരന്തങ്ങൾ തടയാനുള്ള ആയുധമായി ഉറപ്പാക്കണം.
രണേ രഭസനിര്ലൂനവാരണേ പ്രാണമ് ഉജ്ഝതാമ് । കിമ് അര്ഥമാത്രയാ കാര്യമ് ആര്യാശ് ശാസ്ത്രമ് അവേക്ഷ്യതാമ്
യുദ്ധഭൂമിയിൽ കാട്ടാനകൾ ക്രൂരമായി കീറപ്പെടുമ്പോഴും ജീവൻ തന്നെ അപകടത്തിലാണ്; അപ്പോൾ ധനം മാത്രം എന്തിനാണ്? മഹാന്മാർ ശാസ്ത്രത്തെയാണ് ആശ്രയിക്കേണ്ടത്.
ഇദം ബിമ്ബമ് ഇദം നിമ്ബമ് ഇതി മത്യാ വിചാര്യതാമ് । സ്വയാ പരപ്രേരണയാ യാത മാ പശവോ യഥാ
‘ഇത് പ്രതിബിംബമാണ്, ഇത് യാഥാർത്ഥ്യമാണ്’ എന്നിങ്ങനെ വിവേചനം ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കണം. മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രേരണയാൽ, പശുക്കളെപോലെ അനുസരിച്ച് പോകരുത്.
ദൌര്ഭാഗ്യദായിനീ ദീനാ ശുഭഹീനാവിചാരണാ । ഘനദീര്ഘമഹാനിദ്രാ ത്യജ്യതാം സമ്പ്രബുധ്യതാമ്
അന്യായമായ ചിന്ത, ദുർഭാഗ്യം നൽകുന്ന, ദയനീയവും ശുഭം ഇല്ലാത്തതുമായ ചിന്ത, ഉപേക്ഷിക്കണം. കനത്തും ദീർഘവുമായ അജ്ഞാനനിദ്ര വിട്ടു ഉണരുക.
സുപ്തം മാ സ്ഥീയതാം വൃദ്ധമന്ദകച്ഛപവച് ഛനൈഃ । ഉത്ഥാനമ് അങ്ഗീക്രിയതാം ജരാമരണശാന്തയേ
നിദ്രയിൽ തുടരരുത്; വയസ്സായ മന്ദഗതിയുള്ള ആമയെപ്പോലെ പതിയെ എഴുന്നേൽക്കണം. വയസ്സും മരണവും അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഉണരലിനെ സ്വീകരിക്കുക.
അനര്ഥായാര്ഥസമ്പത്തിര് ഭോഗൌഘോ ഭവരോഗദഃ । ആപദേ സമ്പദസ് സര്വാസ് സര്വത്രാനാദരോ ജയഃ
ഭോഗത്തിനായി സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കുന്നത് ലോകബാധകൾക്ക് കാരണമാകുന്നു. എവിടെയും എല്ലാത്തിലും അനാദരം പുലർത്തുമ്പോഴാണ് എല്ലാ ദുരിതങ്ങളിലും വിജയവും സമ്പത്തും ലഭിക്കുന്നത്.
ലോകതന്ത്രാനുസാരേണ വിചാരാദ് വ്യവഹാരിണാമ് । ശാസ്ത്രാചാരാവിരുദ്ധേന കര്മണാ ശര്മ സിധ്യതി
ലോകത്തിൽ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്ന രീതികൾ അനുസരിച്ച്, വിവേകത്തോടെ, ശാസ്ത്രത്തെയും പതിവ് ആചാരങ്ങളെയും വിരുദ്ധമല്ലാത്ത പ്രവൃത്തികളിലൂടെ, പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്ക് സന്തോഷം ലഭിക്കുന്നു.
സ്വാചാരചാരുചരിതസ്യ വിവിക്തവൃത്തേസ് സംസാരദുഃഖലവസൌഖ്യദശാസ്വ് അഗൃധ്നോഃ । ആയുര് യശാംസി ച ഗുണാശ് ച സഹൈവ ലക്ഷ്മ്യാ ഫുല്ലന്തി മാധവലതാ ഇവ സത്ഫലായ
സ്വന്തം ആചാരം ശുദ്ധവും, ജീവിതം ഏകാന്തവുമാണ്, ലോകസുഖം അല്ലെങ്കിൽ ദു:ഖം അനുഭവിക്കുമ്പോഴും ആശയില്ലാത്തവനും ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനും ആയാൽ, ആയുസ്സ്, പ്രശസ്തി, ഗുണങ്ങൾ, ഐശ്വര്യം എന്നിവ ഒരുമിച്ച് പുഷ്പിക്കുന്നതുപോലെ, മാധവലത പുഷ്പം കായ്ക്കുന്നതുപോലെ, വളരുന്നു.
സര്വാതിശയസാഫല്യാത് സര്വം സര്വത്ര സര്വദാ । സമ്ഭവത്യ് ഏവ തസ്മാത് സ്വം ശുഭോദ്യോഗം ന സന്ത്യജേത്
പൂർണ്ണമായ വിജയമാണ് എല്ലാറ്റിനെയും മീതെ നിലകൊള്ളുന്നത്; അതുകൊണ്ട് എല്ലാം എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും സാധ്യമാണ്. അതിനാൽ, സ്വന്തം നല്ല ശ്രമം ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
സര്വോത്കര്ഷേണ വര്തന്തേ ദേവാ അപി വിമര്ദിതാഃ । ദാനവൈര് ദാനവാര്യാഢ്യൈര് ഗജൈഃ പദ്മാകരാ ഇവ
ദേവന്മാർക്ക് വലിയ സ്ഥാനമുണ്ടെങ്കിലും, ശക്തിയുള്ള ദാനവന്മാർ അവരെ കീഴടക്കുന്നു; അതുപോലെ, പുഷ്പഭരിതമായ കുളങ്ങളാൽ ആനകൾ പോലും കീഴടക്കപ്പെടുന്നു.
മരുത്തനൃപതേര് യജ്ഞേ സംവര്തേന മഹര്ഷിണാ । ബ്രഹ്മണേവാപരസ് സര്ഗോ രചിതസ് സസുരാസുരഃ
മരുത്തൻ രാജാവിന്റെ യാഗത്തിൽ മഹർഷി സംവർത്തൻ, ബ്രഹ്മാവിനെപ്പോലെ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഉൾപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു സൃഷ്ടി ഉണ്ടാക്കി.
മഹാതിശയയുക്തേന വിശ്വാമിത്രേണ വിപ്രതാ । ഭൂയോ ഭൂയഃ പ്രയുക്തേന ദുഷ്പ്രാപാ തപസാര്ജിതാ
വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന പരിശ്രമത്തോടെ മഹർഷി വിശ്വാമിത്രൻ വീണ്ടും വീണ്ടും കഠിനമായ തപസ്സുകൾ ചെയ്തു, വളരെ അപൂർവമായി ലഭിക്കാവുന്ന ഫലങ്ങൾ നേടി.
പിഷ്ടാതകാമ്ബു ദുഷ്പ്രാപം രസായനമ് ഇവാശ്നതാ । ദുര്ഭഗേനേദൃശേനാപ്തഃ ക്ഷീരോദ ഉപമന്യുനാ
പിഠാതകംകുടിച്ചുള്ള അപൂർവ ഔഷധം കഴിക്കുന്നവനെപ്പോലെ, ദുർഭാഗ്യത്തിന്റെ ഫലമായി ഉപമന്യു ക്ഷീരസാഗരം നേടിയെടുത്തു.
ത്രൈലോക്യമല്ലാംസ് തൃണവന് നിഘ്നന് വിഷ്ണ്വബ്ജജാദികാന് । യുക്ത്യാതിശയദാര്ഢ്യേന കാലശ് ശ്വേതേന കാലിതഃ
അപൂർവമായ വിവേകബലത്തോടെ, കാലൻ വിഷ്ണുവിനെയും ബ്രഹ്മാവിനെയും ഉൾപ്പെടുന്ന ത്രിലോകമല്ലന്മാരെ പുല്ലുപോലെ കീഴടക്കി; പിന്നീട് ശ്വേതൻ അവനെ ജയിച്ചു.
പ്രണയേന യമം ജിത്വാ കൃത്വാ വചനസങ്ഗരമ് । പരലോകാദ് ഉപാനീതസ് സാവിത്ര്യാ സത്യവാന് പതിഃ
സ്നേഹത്തോടെ യമനെ ജയിച്ച്, അവനെ വാക്ക് പാലിപ്പിച്ച്, സാവിത്രി തന്റെ ഭർത്താവായ സത്യവാനെ പരലോകത്തിൽ നിന്ന് തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു.
ന സോ ഽസ്ത്യ് അതിശയോ ലോകേ യസ്യാസ്തി ന ഫലം സ്ഫുടമ് । ഭവിതവ്യം വിചാര്യാതസ് സര്വാതിശയശാലിനാ
ഈ ലോകത്ത് ഫലമില്ലാത്ത മഹത്വം ഒന്നുമില്ല; എല്ലാ മഹത്വവും ഉള്ളവൻ ഭാവി കാര്യങ്ങൾ ആലോചിച്ചിരിക്കണം.
ആത്മജ്ഞാനമ് അശേഷാണാം സുഖദുഃഖദശാദൃശാമ് । മൂലങ്കഷകരം തസ്മാദ് ഭാവ്യം തത്രാതിശായിനാ
സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഉണ്ടാക്കുന്ന എല്ലാ അവസ്ഥകളുടെയും മൂലകാരണമായ ആത്മജ്ഞാനം അത്യുത്തമൻ വളർത്തേണ്ടതാണ്.
നാനയോപഹതാര്ഥിന്യാ ദൃശ്യദൃഷ്ട്യാതിദുഷ്ടയാ । ദുഃഖാദ് ഋതേ നിരാബാധം സുഖം കിഞ്ചിദ് അവാപ്യതേ
വിവിധ വസ്തുക്കളാൽ മനസ്സു കുഴഞ്ഞു, തെറ്റായ ദൃഷ്ടിയുള്ളവൻക്ക് ദുഃഖം ഒഴികെ മറ്റേതെങ്കിലും നിർവ്യാജമായ സന്തോഷം ലഭിക്കില്ല.
അശമഃ പരമം ബ്രഹ്മ ശമശ് ച പരമം പദമ് । യദ്യ് അപ്യ് ഏവം തഥാപ്യ് ഏനം പ്രശമം വിദ്ധി ശങ്കരമ്
അശാന്തി പരമമായ ബ്രഹ്മവും, ശാന്തി ഏറ്റവും ഉന്നതമായ നിലയുമാണ്. എങ്കിലും, ആ പരമമായ ശാന്തിയെ ഏറ്റവും മംഗളകരമായതെന്ന് അറിയണം.
അഭിമാനം പരിത്യജ്യ ശമമ് ആശ്രിത്യ ശാശ്വതമ് । വിചാര്യ പ്രജ്ഞയാര്യത്വം കുര്യാത് സജ്ജനസേവനമ്
അഹങ്കാരം ഉപേക്ഷിച്ച് ശാശ്വതമായ ശാന്തിയെ സ്വീകരിച്ച്, വിവേകത്തോടെ ഉത്തമമായ സ്വഭാവം വളർത്താൻ നല്ലവരോട് സേവനം ചെയ്യണം.
ന തപാംസി ന തീര്ഥാനി ന ശാസ്ത്രാണി ജയന്തി വഃ । സംസാരസാഗരോത്താരേ സജ്ജനാസേവനം യഥാ
വ്രതങ്ങളും തീർത്ഥയാത്രകളും ശാസ്ത്രങ്ങളും, നല്ലവരോട് സേവനം ചെയ്യുന്നതുപോലെ, ജനനമരണചക്രത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകാൻ കഴിയില്ല.
ലോഭമോഹരുഷാം യസ്യ തനുതാനുദിനം ഭവേത് । യഥാശാസ്ത്രം വിഹരതസ് സ്വകര്മസു സ സജ്ജനഃ
ആളിന്റെ ലാഭം, മോഹം, കോപം ദിവസേന കുറയുകയും, തന്റെ കടമകളിൽ ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ സത്യത്തിൽ നല്ലവനാണ്.
അധ്യാത്മവിദുഷസ് സങ്ഗാത് തസ്യ സാ ധീഃ പ്രവര്തതേ । അത്യന്താഭാവ ഏവാസ്യ യയാ ദൃശ്യസ്യ ദൃശ്യതേ
ആത്മജ്ഞാനികൾക്ക് കൂടെ ഇരിക്കുന്നത് കൊണ്ട് അവന്റെ ബുദ്ധി ഉണരുന്നു. അതിനാൽ അവൻ കാണുന്നവയെ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കുന്നത് കാണാൻ കഴിയും.