സ്വാനുഭൂതിപ്രസിദ്ധേന മാര്ഗേണാഗമഗാമിനാ । ന വിനാശോ ഭവത്യ് അങ്ഗ ഗച്ഛതാം പതതാമ് ഇവ
സ്വന്തം അനുഭവത്തിലൂടെ മുന്നോട്ട് പോകുന്ന വഴിയില്ലാതെ, വെറും ഗ്രന്ഥജ്ഞാനത്തിലൂടെ മാത്രം, ആരെയും മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല. അത് വീഴുന്നവർക്കും പോകുന്നവർക്കും മോക്ഷം ലഭിക്കാത്തതുപോലെയാണ്.
ഇദം മേ സ്യാദ് ഇദം മേ സ്യാദ് ഇതി ബുദ്ധിമതാം മതിഃ । സ്വേന ദൌര്ഭാഗ്യദൈന്യേന ന ഭസ്മാപ്യ് ഉപതിഷ്ഠതേ
'ഇത് എനിക്ക് കിട്ടണം, ഇത് എനിക്ക് കിട്ടണം' എന്ന ആഗ്രഹം, ബുദ്ധിമാന്മാരുടെ ദാരിദ്ര്യവും ദുർഭാഗ്യവും മൂലം, അവർക്കു ചിതഭസ്മം പോലും ലഭിക്കില്ല.
വേത്തി നിത്യമ് ഉദാരാത്മാ ത്രൈലോക്യമ് അപി യസ് തൃണമ് । തം ത്യജന്ത്യ് ആപദസ് സര്വാ രസതേവ ജരത്തൃണമ്
മൂന്നു ലോകവും വെറും പുല്ലുപോലെയാണെന്ന് എപ്പോഴും മനസ്സിലാക്കുന്ന മഹാത്മാവിനെ എല്ലാ ദുരിതങ്ങളും വിട്ടുപോകുന്നു, പശു പഴയ പുൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ.
പരിസ്ഫുരതി യസ്യാന്തര് നിത്യം സത്ത്വചമത്കൃതിഃ । ബ്രാഹ്മമ് അണ്ഡമ് ഇവാഖണ്ഡം ലോകേശാഃ പാലയന്തി തമ്
ആളുടെ ഉള്ളിൽ ശുദ്ധമായ സത്ത്വത്തിന്റെ അത്ഭുതം എപ്പോഴും തെളിഞ്ഞ് പ്രകാശിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ലോകത്തിലെ ദേവന്മാർ അവനെ അഖണ്ഡമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡം പോലെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
അപ്യ് ആപദി ദുരന്തായാം നൈവ രന്തവ്യമ് അക്രമേ । രാഹുര് അപ്യ് അക്രമേണൈവ പിബന്ന് അപ്യ് അമൃതം മൃതഃ
വലിയ കഷ്ടതകളിൽ പോലും അധർമ്മത്തിൽ ആസ്വദിക്കരുത്; രാഹു അന്യായമായി അമൃതം കുടിച്ചിട്ടും, ഒടുവിൽ നശിച്ചുവല്ലോ.
സച്ഛാസ്ത്രസാധുസമ്പര്കമ് അര്കമ് ഉഗ്രപ്രകാശദമ് । യേ ശ്രയന്തി ന തേ യാന്തി മോഹാന്ധ്യസ്യ പുനര് വശമ്
സത്യമായ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും നല്ലവരുടെയും, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവരുടെ സാന്നിധ്യം തേടുന്നവർ, വീണ്ടും മോഹത്തിന്റെ ഇരുണ്ട പിടിയിലാവില്ല.
അവശ്യാ വശ്യമ് ആയാന്തി യാന്തി സര്വാപദഃ ക്ഷയമ് । അവശ്യം ഭവതി ശ്രേയഃ ക്രേയം യസ്യ ഗുണൈര് യശഃ
എല്ലാ ദുരിതങ്ങളും നിർബന്ധമായും വരും, പോകും; നല്ല ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു പ്രശസ്തി നേടുന്നവർക്കു നിർബന്ധമായും ക്ഷേമം ലഭിക്കും.
യേഷാം ഗുണേഷ്വ് അസന്തോഷോ ഽരാഗോ യേഷാം ശ്രുതം പ്രതി । സത്യ് അവ്യസനിനോ യേ ച തേ നരാഃ പശവോ ഽപരേ
സ്വന്തം ഗുണങ്ങളിൽ ഒരിക്കലും തൃപ്തി കാണാത്തവരും, പഠനത്തിൽ അകപ്പെടാതെ സത്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നവരും മനുഷ്യരാണ്; മറ്റുള്ളവർ വെറും മൃഗങ്ങൾ മാത്രമാണ്.
യശശ്ചന്ദ്രികയാ യേഷാം ഭാസിതം ജനഹൃന്നഭഃ । തേഷാം ക്ഷീരസമുദ്രാണാം നൂനം മൂര്തൌ സ്ഥിതോ ഹരിഃ
പുകഴ്ചയുടെ പ്രകാശം ജനഹൃദയങ്ങളുടെ ആകാശത്ത് തെളിയുന്നവരുടെ രൂപത്തിലും, ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ ഹരിയുണ്ടെന്നപോലെ, ഹരിയും നിശ്ചയമായും വസിക്കുന്നു.
ഭുക്തം ഭോക്തവ്യമ് അഖിലം ദൃഷ്ടാ ദ്രഷ്ടവ്യദൃഷ്ടയഃ । കിമ് അന്യദ് ഭവഭങ്ഗായ ഭൂയോഭോഗേഷ്വ് അലുബ്ധതാ
ഭോഗിക്കേണ്ടതെല്ലാം ഭോഗിച്ചു കഴിഞ്ഞു; കാണേണ്ടതെല്ലാം കണ്ടു കഴിഞ്ഞു. വീണ്ടും വീണ്ടും ഭോഗങ്ങളിൽ അത്യാഗ്രഹം ഇല്ലാതാകുന്നത് മാത്രമേ ഈ ബന്ധനം തകർക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ളൂ.
യഥാക്രമം യഥാശാസ്ത്രം യഥാചാരം യഥാസ്ഥിതി । സ്ഥീയതാം മുച്യതാമ് അന്തര് ഭോഗഗാര്ധ്യമ് അവാസ്തവമ്
ക്രമം, ശാസ്ത്രം, ആചാരം, അവസ്ഥ എന്നിവ അനുസരിച്ച് ജീവിക്കട്ടെ; ഉള്ളിലുണ്ടാകുന്ന ഭോഗാസക്തി അസത്യമായതാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അതിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് മോചനം നേടണം.
സംസ്തവഃ ക്രിയതാം കീര്ത്യാ ഗുണൈര് ഗഗനഗാമിഭിഃ । ത്രായന്തേ മൃത്യുനോപേതം ന കദാചന ഭോഗകാഃ
ആകാശത്തേക്കു ഉയരുന്ന നല്ല ഗുണങ്ങളോടെ സ്തുതി ചെയ്യേണ്ടതാണു്; മരണത്തിന്റെ പിടിയിലായവരെ ആസ്വാദനങ്ങൾ ഒരിക്കലും രക്ഷിക്കില്ല.
ഗായന്തി സിദ്ധസുന്ദര്യോ യേഷാമ് ഇന്ദുസിതം യശഃ । ഗീതിഭിര് ഗഗനാഭോഗേ തേ ജീവന്തി മൃതാഃ പരേ
ചന്ദ്രനുപോലെ പ്രകാശമുള്ള യശസ്സുള്ളവരെ ദേവകന്യകൾ പാടുന്നു; ഇവർ ഈ ലോകത്ത് മരിച്ചാലും ആകാശഗാനങ്ങളിൽ അവർ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
പരമം പൌരുഷം യത്നമ് ആസ്ഥായാദായ സൂദ്യമമ് । യഥാശാസ്ത്രമ് അനുദ്വേഗമ് ആചാരാത് കോ ന സിദ്ധിഭാക്
പരമമായ മനുഷ്യശക്തിയും ഉത്സാഹവും കൈവശമാക്കി ശാസ്ത്രം അനുസരിച്ച് മനസ്സിലൊരു കലഹമില്ലാതെ നന്നായി പെരുമാറുന്നവന് വിജയമില്ലാത്തതെന്ത്?
യഥാശാസ്ത്രം വിഹരതാ ത്വരാ കാര്യാ ന സിദ്ധിഷു । ചിരകാലപരാ പക്വാ സിദ്ധിഃ പുഷ്ടതരാ ഭവേത്
ശാസ്ത്രം അനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്നവൻ വിജയങ്ങൾക്കായി അശാന്തിയായി ഓടേണ്ടതില്ല; ദീർഘകാലം കാത്തു പാകമായ വിജയം കൂടുതൽ സമൃദ്ധിയുള്ളതായിരിക്കും.
വീതശോകഭയായാസമ് അഗര്ധമ് അപയന്ത്രണമ് । വ്യവഹാരോ യഥാശാസ്ത്രം ക്രിയതാം മാ വിനശ്യതാമ്
വേദപാഠത്തിന് അനുസരിച്ച് ദുഃഖം, ഭയം, ക്ഷീണം, ലാഭലോഭം, ബലാത്സംഗം എന്നിവയില്ലാതെ പ്രവർത്തനം നടത്തണം; അതു നശിക്കരുത്.
ജീവോ ജീര്ണാന്ധകൂപേഷു ഭവേഷ്വ് അന്തര്ധിമ് ആഗതഃ । ഭവതാം ഭൂരിഭങ്ഗാനാമ് അധുനോദ്ധ്രിയതാമ് അതഃ
പുനർജന്മങ്ങളുടെ പഴകിയ കുഴികളിൽ ആത്മാവ് മറഞ്ഞുപോയിരിക്കുന്നു; ഇപ്പൊഴെങ്കിലും ഈ അനേകം നാശങ്ങളിൽ നിന്ന് അതിനെ രക്ഷിക്കണം.
ഇതഃ പ്രഭൃതി മാ ഭൂയോ ഗമ്യതാമ് അധരാദ് അധഃ । ഇദം നിര്ധാര്യതാം ശാസ്ത്രമ് അസ്ത്രമ് ആപന്നിവാരണേ
ഇനി മുതൽ ഒരിക്കലും താഴേക്ക് വീഴരുത്; ഈ ശാസ്ത്രം ദുരന്തങ്ങൾ തടയാനുള്ള ആയുധമായി ഉറപ്പാക്കണം.
രണേ രഭസനിര്ലൂനവാരണേ പ്രാണമ് ഉജ്ഝതാമ് । കിമ് അര്ഥമാത്രയാ കാര്യമ് ആര്യാശ് ശാസ്ത്രമ് അവേക്ഷ്യതാമ്
യുദ്ധഭൂമിയിൽ കാട്ടാനകൾ ക്രൂരമായി കീറപ്പെടുമ്പോഴും ജീവൻ തന്നെ അപകടത്തിലാണ്; അപ്പോൾ ധനം മാത്രം എന്തിനാണ്? മഹാന്മാർ ശാസ്ത്രത്തെയാണ് ആശ്രയിക്കേണ്ടത്.
ഇദം ബിമ്ബമ് ഇദം നിമ്ബമ് ഇതി മത്യാ വിചാര്യതാമ് । സ്വയാ പരപ്രേരണയാ യാത മാ പശവോ യഥാ
‘ഇത് പ്രതിബിംബമാണ്, ഇത് യാഥാർത്ഥ്യമാണ്’ എന്നിങ്ങനെ വിവേചനം ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കണം. മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രേരണയാൽ, പശുക്കളെപോലെ അനുസരിച്ച് പോകരുത്.
ദൌര്ഭാഗ്യദായിനീ ദീനാ ശുഭഹീനാവിചാരണാ । ഘനദീര്ഘമഹാനിദ്രാ ത്യജ്യതാം സമ്പ്രബുധ്യതാമ്
അന്യായമായ ചിന്ത, ദുർഭാഗ്യം നൽകുന്ന, ദയനീയവും ശുഭം ഇല്ലാത്തതുമായ ചിന്ത, ഉപേക്ഷിക്കണം. കനത്തും ദീർഘവുമായ അജ്ഞാനനിദ്ര വിട്ടു ഉണരുക.
സുപ്തം മാ സ്ഥീയതാം വൃദ്ധമന്ദകച്ഛപവച് ഛനൈഃ । ഉത്ഥാനമ് അങ്ഗീക്രിയതാം ജരാമരണശാന്തയേ
നിദ്രയിൽ തുടരരുത്; വയസ്സായ മന്ദഗതിയുള്ള ആമയെപ്പോലെ പതിയെ എഴുന്നേൽക്കണം. വയസ്സും മരണവും അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഉണരലിനെ സ്വീകരിക്കുക.
അനര്ഥായാര്ഥസമ്പത്തിര് ഭോഗൌഘോ ഭവരോഗദഃ । ആപദേ സമ്പദസ് സര്വാസ് സര്വത്രാനാദരോ ജയഃ
ഭോഗത്തിനായി സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കുന്നത് ലോകബാധകൾക്ക് കാരണമാകുന്നു. എവിടെയും എല്ലാത്തിലും അനാദരം പുലർത്തുമ്പോഴാണ് എല്ലാ ദുരിതങ്ങളിലും വിജയവും സമ്പത്തും ലഭിക്കുന്നത്.
ലോകതന്ത്രാനുസാരേണ വിചാരാദ് വ്യവഹാരിണാമ് । ശാസ്ത്രാചാരാവിരുദ്ധേന കര്മണാ ശര്മ സിധ്യതി
ലോകത്തിൽ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്ന രീതികൾ അനുസരിച്ച്, വിവേകത്തോടെ, ശാസ്ത്രത്തെയും പതിവ് ആചാരങ്ങളെയും വിരുദ്ധമല്ലാത്ത പ്രവൃത്തികളിലൂടെ, പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്ക് സന്തോഷം ലഭിക്കുന്നു.
സ്വാചാരചാരുചരിതസ്യ വിവിക്തവൃത്തേസ് സംസാരദുഃഖലവസൌഖ്യദശാസ്വ് അഗൃധ്നോഃ । ആയുര് യശാംസി ച ഗുണാശ് ച സഹൈവ ലക്ഷ്മ്യാ ഫുല്ലന്തി മാധവലതാ ഇവ സത്ഫലായ
സ്വന്തം ആചാരം ശുദ്ധവും, ജീവിതം ഏകാന്തവുമാണ്, ലോകസുഖം അല്ലെങ്കിൽ ദു:ഖം അനുഭവിക്കുമ്പോഴും ആശയില്ലാത്തവനും ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനും ആയാൽ, ആയുസ്സ്, പ്രശസ്തി, ഗുണങ്ങൾ, ഐശ്വര്യം എന്നിവ ഒരുമിച്ച് പുഷ്പിക്കുന്നതുപോലെ, മാധവലത പുഷ്പം കായ്ക്കുന്നതുപോലെ, വളരുന്നു.
സര്വാതിശയസാഫല്യാത് സര്വം സര്വത്ര സര്വദാ । സമ്ഭവത്യ് ഏവ തസ്മാത് സ്വം ശുഭോദ്യോഗം ന സന്ത്യജേത്
പൂർണ്ണമായ വിജയമാണ് എല്ലാറ്റിനെയും മീതെ നിലകൊള്ളുന്നത്; അതുകൊണ്ട് എല്ലാം എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും സാധ്യമാണ്. അതിനാൽ, സ്വന്തം നല്ല ശ്രമം ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
സര്വോത്കര്ഷേണ വര്തന്തേ ദേവാ അപി വിമര്ദിതാഃ । ദാനവൈര് ദാനവാര്യാഢ്യൈര് ഗജൈഃ പദ്മാകരാ ഇവ
ദേവന്മാർക്ക് വലിയ സ്ഥാനമുണ്ടെങ്കിലും, ശക്തിയുള്ള ദാനവന്മാർ അവരെ കീഴടക്കുന്നു; അതുപോലെ, പുഷ്പഭരിതമായ കുളങ്ങളാൽ ആനകൾ പോലും കീഴടക്കപ്പെടുന്നു.
മരുത്തനൃപതേര് യജ്ഞേ സംവര്തേന മഹര്ഷിണാ । ബ്രഹ്മണേവാപരസ് സര്ഗോ രചിതസ് സസുരാസുരഃ
മരുത്തൻ രാജാവിന്റെ യാഗത്തിൽ മഹർഷി സംവർത്തൻ, ബ്രഹ്മാവിനെപ്പോലെ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഉൾപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു സൃഷ്ടി ഉണ്ടാക്കി.
മഹാതിശയയുക്തേന വിശ്വാമിത്രേണ വിപ്രതാ । ഭൂയോ ഭൂയഃ പ്രയുക്തേന ദുഷ്പ്രാപാ തപസാര്ജിതാ
വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന പരിശ്രമത്തോടെ മഹർഷി വിശ്വാമിത്രൻ വീണ്ടും വീണ്ടും കഠിനമായ തപസ്സുകൾ ചെയ്തു, വളരെ അപൂർവമായി ലഭിക്കാവുന്ന ഫലങ്ങൾ നേടി.
പിഷ്ടാതകാമ്ബു ദുഷ്പ്രാപം രസായനമ് ഇവാശ്നതാ । ദുര്ഭഗേനേദൃശേനാപ്തഃ ക്ഷീരോദ ഉപമന്യുനാ
പിഠാതകംകുടിച്ചുള്ള അപൂർവ ഔഷധം കഴിക്കുന്നവനെപ്പോലെ, ദുർഭാഗ്യത്തിന്റെ ഫലമായി ഉപമന്യു ക്ഷീരസാഗരം നേടിയെടുത്തു.