ഏഷ തേ കഥിതസ് സര്വോ ദാമവ്യാലകടക്രമഃ । മായേയമ് ഏവ സംസാരീ ശൂന്യൈവാത്യന്തഭാസുരാ
കയർ, പാമ്പ്, കട്ട എന്നിവയുടെ ക്രമം മുഴുവനും ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഈ ലോകം മായയാണു മാത്രം—പൂർണ്ണമായ ശൂന്യവും അത്യന്തം പ്രകാശവാനുമാണ്.
ഭ്രമയത്യ് അപരിജ്ഞാതാ മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബുധീര് ഇവ । സംശാമ്യതി പരിജ്ഞാതാ മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബുധീര് ഇവ
അറിയാതിരിക്കുമ്പോള് അത് ഒരുവനെ മൃഗതൃഷ്ണയുടെ സമുദ്രംപോലെ ചുറ്റിക്കറക്കുന്നു; മനസ്സിലാക്കുമ്പോള് അതു മൃഗതൃഷ്ണയുടെ സമുദ്രംപോലെ തന്നെ ശമിക്കുന്നു.
മഹതോ ഽപി പദാദ് ഏവം രാമാജ്ഞാനവശാദ് അധഃ । പതന്തി മോഹിതാ മൂഢാ ദാമവ്യാലകടാ ഇവ
രാമാ, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ബാധയില് പെട്ട്, വലിയ ഉയരത്തില് നിന്നെങ്കിലും ഭ്രമിച്ചും മൂഢരായവരും കയറോ പാമ്പോ കട്ടയോ എന്നു തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നതുപോലെ താഴേക്ക് വീഴുന്നു.
ക്വ ഭ്രൂക്ഷേപവിനിഷ്പിഷ്ടമേരുമന്ദരസഹ്യതാ । ക്വ രാജഗൃഹദാര്വന്തര് വ്രണേ മഷകരൂപതാ
കണ്ണ് ചിമ്മിയാല് തന്നെ മേരു, മന്ദര, സഹ്യപര്വ്വതങ്ങളെ തകർക്കുന്നതിന് എവിടെയാണ് സാമ്യം? രാജധാനിയിലെ വീടിന്റെ കട്ടിലിലെ മുറിവില് ഒരു കൊതുക് ആയിരുന്നതിന് എവിടെയാണ് സാമ്യം?
ക്വ ചപേടച്ഛടാമാത്രപാതിതാര്കേന്ദുബിമ്ബതാ । ക്വ പ്രദ്യുമ്നഗിരൌ ഗേഹഭിത്തിവ്രണവിഹങ്ഗതാ
ഒരു കനല് തട്ടി ചാടുമ്പോള് തന്നെ ചന്ദ്രന്റെ പൂര്ണ്ണചന്ദ്രബിംബം വീഴുന്നതിന് എവിടെയാണ് സാമ്യം? പ്രദ്യുമ്നപര്വ്വതത്തിലെ ഒരു വീടിന്റെ മതിലിലെ മുറിവില് ഒരു പക്ഷി ആയിരുന്നതിന് എവിടെയാണ് സാമ്യം?
ക്വ പുഷ്പലീലയാലോലകരതോലിതമേരുതാ । ക്വാര്ഷ്യശൃങ്ഗേ നൃസിംഹസ്യ ഗൃഹേ ക്രകരപോതതാ
ഒരു കൈകൊണ്ട് പൂവുപോലെ മെരു പർവതത്തെ എളുപ്പത്തിൽ ഉയർത്തുന്ന കളി എവിടെയാണ്, ഒരു വരൾച്ച പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ വിറയുന്ന പാറപ്പുറവിനെപ്പോലെയുള്ള അവസ്ഥ എവിടെയാണ്?
ചിദാകാശോ ഹി മിഥ്യൈവ രജസാ രഞ്ജിതപ്രഭഃ । സ്വരൂപമ് അത്യജന്ന് ഏവ വിരൂപമ് ഇവ ബുധ്യതേ
ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശം, രജസ്സിന്റെ നിറംപിടിച്ചിട്ടുള്ളത്, വാസ്തവത്തിൽ മായയാണ്; അതിന്റെ സ്വഭാവം വിട്ട് പോകാതിരിക്കുകയും, എന്നാൽ വേറൊന്നായി തോന്നുകയും ചെയ്യുന്നു.
സ്വയൈവ വാസനാഭ്രാന്ത്യാ സത്യയേവാപ്യ് അസത്യയാ । മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബുബുദ്ധ്യേവ യാതി ജന്തുര് അവാന്തരമ്
സ്വന്തം വാസനയുടെ ഭ്രമം കൊണ്ടു, യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തതും യാഥാർത്ഥ്യമെന്നു തോന്നുന്നു; മൃഗതൃഷ്ണയെ വെള്ളമെന്നു തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്ന ജീവി അകത്തേക്ക് തിരിയുന്നതുപോലെ.
തരന്തി തേ ഭവാമ്ഭോധിം സ്വപ്രവാഹധിയൈവ യേ । ശാസ്ത്രേണാസദ് ഇദം ദൃശ്യമ് ഇതി നിര്വാസനം സ്ഥിതാഃ
ഈ ദൃശ്യലോകം അസത്യമാണെന്ന് ശാസ്ത്രം വഴി മനസ്സിലാക്കി, വാസനകളില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നവർ, സ്വന്തം വിവേകത്തിന്റെ ഒഴുക്കിൽ ഭവസമുദ്രം കടക്കുന്നു.
താരാരവവികാരീണി ശുഷ്കതര്കമതാനി യേ । യാന്തി ശ്വഭ്രജലാന്യ് ആശു നാശുഭം നാശയന്തി തേ
യാര്ക്കു തർക്കവും വാദങ്ങളുമാണ് മനസ്സിനെ അലമുറയാക്കുന്നത്, അവര് വേഗത്തില് സംശയത്തിന്റെ ആഴത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു. എന്നാല് അവര് ദുഷ്പ്രഭാവങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല.
സ്വാനുഭൂതിപ്രസിദ്ധേന മാര്ഗേണാഗമഗാമിനാ । ന വിനാശോ ഭവത്യ് അങ്ഗ ഗച്ഛതാം പതതാമ് ഇവ
സ്വന്തം അനുഭവത്തിലൂടെ മുന്നോട്ട് പോകുന്ന വഴിയില്ലാതെ, വെറും ഗ്രന്ഥജ്ഞാനത്തിലൂടെ മാത്രം, ആരെയും മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല. അത് വീഴുന്നവർക്കും പോകുന്നവർക്കും മോക്ഷം ലഭിക്കാത്തതുപോലെയാണ്.
ഇദം മേ സ്യാദ് ഇദം മേ സ്യാദ് ഇതി ബുദ്ധിമതാം മതിഃ । സ്വേന ദൌര്ഭാഗ്യദൈന്യേന ന ഭസ്മാപ്യ് ഉപതിഷ്ഠതേ
'ഇത് എനിക്ക് കിട്ടണം, ഇത് എനിക്ക് കിട്ടണം' എന്ന ആഗ്രഹം, ബുദ്ധിമാന്മാരുടെ ദാരിദ്ര്യവും ദുർഭാഗ്യവും മൂലം, അവർക്കു ചിതഭസ്മം പോലും ലഭിക്കില്ല.
വേത്തി നിത്യമ് ഉദാരാത്മാ ത്രൈലോക്യമ് അപി യസ് തൃണമ് । തം ത്യജന്ത്യ് ആപദസ് സര്വാ രസതേവ ജരത്തൃണമ്
മൂന്നു ലോകവും വെറും പുല്ലുപോലെയാണെന്ന് എപ്പോഴും മനസ്സിലാക്കുന്ന മഹാത്മാവിനെ എല്ലാ ദുരിതങ്ങളും വിട്ടുപോകുന്നു, പശു പഴയ പുൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ.
പരിസ്ഫുരതി യസ്യാന്തര് നിത്യം സത്ത്വചമത്കൃതിഃ । ബ്രാഹ്മമ് അണ്ഡമ് ഇവാഖണ്ഡം ലോകേശാഃ പാലയന്തി തമ്
ആളുടെ ഉള്ളിൽ ശുദ്ധമായ സത്ത്വത്തിന്റെ അത്ഭുതം എപ്പോഴും തെളിഞ്ഞ് പ്രകാശിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ലോകത്തിലെ ദേവന്മാർ അവനെ അഖണ്ഡമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡം പോലെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
അപ്യ് ആപദി ദുരന്തായാം നൈവ രന്തവ്യമ് അക്രമേ । രാഹുര് അപ്യ് അക്രമേണൈവ പിബന്ന് അപ്യ് അമൃതം മൃതഃ
വലിയ കഷ്ടതകളിൽ പോലും അധർമ്മത്തിൽ ആസ്വദിക്കരുത്; രാഹു അന്യായമായി അമൃതം കുടിച്ചിട്ടും, ഒടുവിൽ നശിച്ചുവല്ലോ.
സച്ഛാസ്ത്രസാധുസമ്പര്കമ് അര്കമ് ഉഗ്രപ്രകാശദമ് । യേ ശ്രയന്തി ന തേ യാന്തി മോഹാന്ധ്യസ്യ പുനര് വശമ്
സത്യമായ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും നല്ലവരുടെയും, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവരുടെ സാന്നിധ്യം തേടുന്നവർ, വീണ്ടും മോഹത്തിന്റെ ഇരുണ്ട പിടിയിലാവില്ല.
അവശ്യാ വശ്യമ് ആയാന്തി യാന്തി സര്വാപദഃ ക്ഷയമ് । അവശ്യം ഭവതി ശ്രേയഃ ക്രേയം യസ്യ ഗുണൈര് യശഃ
എല്ലാ ദുരിതങ്ങളും നിർബന്ധമായും വരും, പോകും; നല്ല ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു പ്രശസ്തി നേടുന്നവർക്കു നിർബന്ധമായും ക്ഷേമം ലഭിക്കും.
യേഷാം ഗുണേഷ്വ് അസന്തോഷോ ഽരാഗോ യേഷാം ശ്രുതം പ്രതി । സത്യ് അവ്യസനിനോ യേ ച തേ നരാഃ പശവോ ഽപരേ
സ്വന്തം ഗുണങ്ങളിൽ ഒരിക്കലും തൃപ്തി കാണാത്തവരും, പഠനത്തിൽ അകപ്പെടാതെ സത്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നവരും മനുഷ്യരാണ്; മറ്റുള്ളവർ വെറും മൃഗങ്ങൾ മാത്രമാണ്.
യശശ്ചന്ദ്രികയാ യേഷാം ഭാസിതം ജനഹൃന്നഭഃ । തേഷാം ക്ഷീരസമുദ്രാണാം നൂനം മൂര്തൌ സ്ഥിതോ ഹരിഃ
പുകഴ്ചയുടെ പ്രകാശം ജനഹൃദയങ്ങളുടെ ആകാശത്ത് തെളിയുന്നവരുടെ രൂപത്തിലും, ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ ഹരിയുണ്ടെന്നപോലെ, ഹരിയും നിശ്ചയമായും വസിക്കുന്നു.
ഭുക്തം ഭോക്തവ്യമ് അഖിലം ദൃഷ്ടാ ദ്രഷ്ടവ്യദൃഷ്ടയഃ । കിമ് അന്യദ് ഭവഭങ്ഗായ ഭൂയോഭോഗേഷ്വ് അലുബ്ധതാ
ഭോഗിക്കേണ്ടതെല്ലാം ഭോഗിച്ചു കഴിഞ്ഞു; കാണേണ്ടതെല്ലാം കണ്ടു കഴിഞ്ഞു. വീണ്ടും വീണ്ടും ഭോഗങ്ങളിൽ അത്യാഗ്രഹം ഇല്ലാതാകുന്നത് മാത്രമേ ഈ ബന്ധനം തകർക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ളൂ.
യഥാക്രമം യഥാശാസ്ത്രം യഥാചാരം യഥാസ്ഥിതി । സ്ഥീയതാം മുച്യതാമ് അന്തര് ഭോഗഗാര്ധ്യമ് അവാസ്തവമ്
ക്രമം, ശാസ്ത്രം, ആചാരം, അവസ്ഥ എന്നിവ അനുസരിച്ച് ജീവിക്കട്ടെ; ഉള്ളിലുണ്ടാകുന്ന ഭോഗാസക്തി അസത്യമായതാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അതിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് മോചനം നേടണം.
സംസ്തവഃ ക്രിയതാം കീര്ത്യാ ഗുണൈര് ഗഗനഗാമിഭിഃ । ത്രായന്തേ മൃത്യുനോപേതം ന കദാചന ഭോഗകാഃ
ആകാശത്തേക്കു ഉയരുന്ന നല്ല ഗുണങ്ങളോടെ സ്തുതി ചെയ്യേണ്ടതാണു്; മരണത്തിന്റെ പിടിയിലായവരെ ആസ്വാദനങ്ങൾ ഒരിക്കലും രക്ഷിക്കില്ല.
ഗായന്തി സിദ്ധസുന്ദര്യോ യേഷാമ് ഇന്ദുസിതം യശഃ । ഗീതിഭിര് ഗഗനാഭോഗേ തേ ജീവന്തി മൃതാഃ പരേ
ചന്ദ്രനുപോലെ പ്രകാശമുള്ള യശസ്സുള്ളവരെ ദേവകന്യകൾ പാടുന്നു; ഇവർ ഈ ലോകത്ത് മരിച്ചാലും ആകാശഗാനങ്ങളിൽ അവർ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
പരമം പൌരുഷം യത്നമ് ആസ്ഥായാദായ സൂദ്യമമ് । യഥാശാസ്ത്രമ് അനുദ്വേഗമ് ആചാരാത് കോ ന സിദ്ധിഭാക്
പരമമായ മനുഷ്യശക്തിയും ഉത്സാഹവും കൈവശമാക്കി ശാസ്ത്രം അനുസരിച്ച് മനസ്സിലൊരു കലഹമില്ലാതെ നന്നായി പെരുമാറുന്നവന് വിജയമില്ലാത്തതെന്ത്?
യഥാശാസ്ത്രം വിഹരതാ ത്വരാ കാര്യാ ന സിദ്ധിഷു । ചിരകാലപരാ പക്വാ സിദ്ധിഃ പുഷ്ടതരാ ഭവേത്
ശാസ്ത്രം അനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്നവൻ വിജയങ്ങൾക്കായി അശാന്തിയായി ഓടേണ്ടതില്ല; ദീർഘകാലം കാത്തു പാകമായ വിജയം കൂടുതൽ സമൃദ്ധിയുള്ളതായിരിക്കും.
വീതശോകഭയായാസമ് അഗര്ധമ് അപയന്ത്രണമ് । വ്യവഹാരോ യഥാശാസ്ത്രം ക്രിയതാം മാ വിനശ്യതാമ്
വേദപാഠത്തിന് അനുസരിച്ച് ദുഃഖം, ഭയം, ക്ഷീണം, ലാഭലോഭം, ബലാത്സംഗം എന്നിവയില്ലാതെ പ്രവർത്തനം നടത്തണം; അതു നശിക്കരുത്.
ജീവോ ജീര്ണാന്ധകൂപേഷു ഭവേഷ്വ് അന്തര്ധിമ് ആഗതഃ । ഭവതാം ഭൂരിഭങ്ഗാനാമ് അധുനോദ്ധ്രിയതാമ് അതഃ
പുനർജന്മങ്ങളുടെ പഴകിയ കുഴികളിൽ ആത്മാവ് മറഞ്ഞുപോയിരിക്കുന്നു; ഇപ്പൊഴെങ്കിലും ഈ അനേകം നാശങ്ങളിൽ നിന്ന് അതിനെ രക്ഷിക്കണം.
ഇതഃ പ്രഭൃതി മാ ഭൂയോ ഗമ്യതാമ് അധരാദ് അധഃ । ഇദം നിര്ധാര്യതാം ശാസ്ത്രമ് അസ്ത്രമ് ആപന്നിവാരണേ
ഇനി മുതൽ ഒരിക്കലും താഴേക്ക് വീഴരുത്; ഈ ശാസ്ത്രം ദുരന്തങ്ങൾ തടയാനുള്ള ആയുധമായി ഉറപ്പാക്കണം.
രണേ രഭസനിര്ലൂനവാരണേ പ്രാണമ് ഉജ്ഝതാമ് । കിമ് അര്ഥമാത്രയാ കാര്യമ് ആര്യാശ് ശാസ്ത്രമ് അവേക്ഷ്യതാമ്
യുദ്ധഭൂമിയിൽ കാട്ടാനകൾ ക്രൂരമായി കീറപ്പെടുമ്പോഴും ജീവൻ തന്നെ അപകടത്തിലാണ്; അപ്പോൾ ധനം മാത്രം എന്തിനാണ്? മഹാന്മാർ ശാസ്ത്രത്തെയാണ് ആശ്രയിക്കേണ്ടത്.
ഇദം ബിമ്ബമ് ഇദം നിമ്ബമ് ഇതി മത്യാ വിചാര്യതാമ് । സ്വയാ പരപ്രേരണയാ യാത മാ പശവോ യഥാ
‘ഇത് പ്രതിബിംബമാണ്, ഇത് യാഥാർത്ഥ്യമാണ്’ എന്നിങ്ങനെ വിവേചനം ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കണം. മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രേരണയാൽ, പശുക്കളെപോലെ അനുസരിച്ച് പോകരുത്.