ന ച തത് ക്വചിദ് ആസുപ്തം ന പ്രബുദ്ധം കദാചന । ചിദ്വ്യോമ കേവലം ദൃശ്യം ജഗദ് ഇത്യ് അവഗമ്യതാമ്
അവബോധത്തിന്റെ ആകാശം ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമായും ഉറങ്ങുകയോ, ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമായും ഉണരുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; ഈ അവബോധത്തിന്റെ ആകാശം തന്നെയാണ് ലോകമായി അനുഭവപ്പെടുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
നിര്വാണമ് ഏവ സര്ഗശ്രീസ് സര്ഗശ്രീര് ഏവ നിര്വൃതിഃ । നാനയോശ് ശബ്ദയോര് അര്ഥഭേദഃ പര്യായയോര് ഇവ
മുക്തി തന്നെയാണ് സൃഷ്ടിയുടെ മഹത്വം, സൃഷ്ടിയുടെ മഹത്വം തന്നെയാണ് മുക്തി; ഈ രണ്ട് പേരുകൾക്കും അർത്ഥത്തിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല, പര്യായപദങ്ങൾ പോലെ.
പരമാര്ഥേ ജഗദ് ഇതി രൂപം വേത്തി സ്വയം സ്വകമ് । യഥാ തൈമിരികം ചക്ഷുഃ കേശോണ്ഡുകമ് ഇവേക്ഷിതമ്
പരമാർത്ഥത്തിൽ 'ലോകം' എന്ന രൂപം അതിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെയാണ് കാണുന്നത്, കാഴ്ചക്കുരു ഉള്ളവന്റെ കണ്ണ് രോമം അല്ലെങ്കിൽ പൊടി കാണുന്നതുപോലെ.
ന തത് കേശോണ്ഡുകം കിഞ്ചിത് സാ ഹി ദൃഷ്ടിസ് തഥാ സ്ഥിതാ । നേദം ദൃശ്യമ് ഇദം കിഞ്ചിദ് ഇത്ഥം ചിദ്വ്യോമ സംസ്ഥിതമ്
അവിടെ രോമപിണ്ഡം പോലൊന്നുമില്ല; ആ ദൃശ്യവും അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. ഇതു കാണുന്ന വസ്തു അല്ല, ഇതു യാതൊന്നും അല്ല; ഇങ്ങനെ തന്നെ മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധാകാശം നിലനിൽക്കുന്നു.
സര്വത്ര സര്വമ് ഇദമ് അസ്തി യഥാനുഭൂതം നോ കിഞ്ചന ക്വചിദ് ഇഹാസ്തി ച നാനുഭൂതമ് । ശാന്തം സദ് ഏകമ് ഇദമ് ആതതമ് ഇത്ഥമ് ആസ്തേ സന്ത്യക്തശങ്കമ് അപഭേദമ് അതസ് ത്വമ് ആസ്സ്വ
എവിടെയും എല്ലാം അനുഭവിച്ച പോലെ തന്നെ ഉണ്ട്; ഇവിടെ അനുഭവിക്കാത്തത് ഒന്നും ഇല്ല. ഇത് ശാന്തവും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചും, ഒരുപോലെയും നിലനിൽക്കുന്നതുമാണ്; സംശയമോ ഭേദമോ ഇല്ലാതെ ഇങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. അതിനാൽ നീ ഇതിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളണം.
ശിലോദരാകാരഘനം പ്രശാന്തമ് മഹാചിതോ രൂപമ് ഇദം ഖമ് അച്ഛമ് । നൈവാസ്തി നാസ്തീതി ദൃശൌ ക്വചിത് സ്തോ യച് ചാസ്തി തത് സാധു തദ് ഏവ ഭാതി
ഈ മഹത്തായ ചൈതന്യത്തിന്റെ രൂപം പാറക്കൊട്ടാരത്തെപ്പോലെ ദൃഢവും, ആകാശം പോലെ ശുദ്ധവും, സമാധാനപരവുമാണ്. എവിടെയും കാണുന്നതിൽ ഉണ്ട് എന്നും ഇല്ല എന്നും പറയാൻ കഴിയില്ല; എന്താണോ ഉണ്ട് അതാണ് നല്ലതായും പ്രകാശിക്കുന്നതും.
ദാമവ്യാലകടാര്ഥം തൈസ് തദൈവ യമകിങ്കരൈഃ । പ്രാര്ഥിതേന യമേനോക്തമ് ഇദം ശൃണു രഘൂദ്വഹ
കയര്, പാമ്പ്, കിണ്ണം എന്നിവയുടെ കാര്യത്തിൽ യമന്റെ സേവകർ ചോദിച്ചപ്പോൾ, അപ്പോൾ തന്നെ യമൻ പറഞ്ഞത് കേൾക്കൂ, രഘുവംശജ.
യദാ വിയോഗമ് ഏഷ്യന്തി ശ്രോഷ്യന്തി ച നിജാം കഥാമ് । ദാമാദയസ് തദാ മുക്താ ഭവിഷ്യന്തീത്യ് അസംശയമ്
അവർ വേർപാടിൽ ആകുമ്പോഴും, തങ്ങളുടെ കഥ അവർ കേൾക്കുമ്പോഴും, അവരെ ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്ന കയറുകളും മറ്റും സംശയമില്ലാതെ വിട്ടുകളയപ്പെടും.
സ്വവൃത്താന്തമ് ഇമം കുത്ര കദാ കഥയ തേ കഥമ് । ശ്രോഷ്യന്തി ഭഗവന് കേന വര്ണ്യമാനം കഥാക്രമമ്
ഭഗവനേ, എവിടെയാണ്, എപ്പോഴാണ്, എങ്ങനെയാണ് അവർ തങ്ങളുടെ ഈ കഥ നിന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുന്നത്? ആരാണ് ഈ കഥയുടെ ക്രമം പറയുന്നത്, ആരാണ് അതു കേൾക്കുന്നത്?
കശ്മീരേഷു മഹാപദ്മസരസീതീരപല്വലേ । ഭൂയോ ഭൂയോ ഽനുഭൂയൈതേ മത്സ്യയോനിപരമ്പരാമ്
കശ്മീരിലെ മഹാപദ്മസരസ്സിന്റെ കരയിലെ ചതുപ്പുകളിൽ, വീണ്ടും വീണ്ടും അവർ മീനജന്മങ്ങളുടെ അനന്തരാവലികൾ അനുഭവിച്ചു.
ആലാനിതാശയാ ലോലാഃ കാലേന ലയമ് ആഗതാഃ । തത്രൈവ പദ്മസരസി തേ ഭവിഷ്യന്തി സാരസാഃ
അനവസാനമായ ആഗ്രഹങ്ങളാൽ അശാന്തരായി, കാലക്രമേണ അവർ ലയത്തിലേക്ക് എത്തും; അപ്പോൾ അതേ പദ്മസരസ്സിൽ അവർ ഹംസകളായി ജനിക്കും.
തത്ര കല്ഹാരമാലാസു സരോജപടലീഷു ച । ശേവാലവരവല്ലീഷു തരങ്ഗവലനാസു ച
അവിടെ വെള്ളിലവണ്ടികളുടെ ഹാരങ്ങളിലും താമരപ്പൂക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങളിലും ശേവാളപ്പയറുകളുടെ തണ്ടുകളിലും തിരമാലകൾ വളഞ്ഞ് കറങ്ങുന്നിടങ്ങളിലും,
ലലത്കുമുദദോലാസു നീലോത്പലലതാസു ച । ശീകരൌഘാഭ്രലേഖാസു ശീതലാവര്തവൃത്തിഷു
വെള്ളകുമുദപ്പൂക്കളുടെ ഊഞ്ഞാലുകളിലും നീലനീർക്കുമിളകളുടെ തണ്ടുകളിലും തുള്ളിച്ചിതറിയ തുള്ളികൾ മേഘരേഖകളായി കാണുന്നിടങ്ങളിലും തണുത്ത ചുഴികളിലുമാണ്,
സരസ്സാരസസമ്ഭോഗാന് ഭുക്ത്വാ ഭുവനഭൂഷണാഃ । വിഹൃത്യ സുചിരം കാലമ് അലമ് ആഗതശുദ്ധയഃ
ലോകത്തിന്റെ അലങ്കാരങ്ങൾ ആ തടാകങ്ങളുടെയും വെള്ളത്തിന്റെയും ആനന്ദങ്ങൾ ആസ്വദിച്ച് ദീർഘകാലം സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചു, ഒടുവിൽ പവിത്രതയിലേക്കെത്തി.
തേ വിയുക്താ ഭവിഷ്യന്തി മുക്തയേ ലബ്ധയുക്തയഃ । രജസ്സത്ത്വതമാംസീവ ഭേദപ്രാപ്ത്യാ യദൃച്ഛയാ
അവർ ഐക്യത്തെ അനുഭവിച്ച് ശേഷം മോക്ഷത്തിനായി വേർപിരിയും; എങ്ങനെ രജസ്, സത്ത്വം, തമസ് എന്നിവ യാദൃശ്ചികമായി വേർതിരിയുന്നുവോ അതുപോലെ.
കശ്മീരമണ്ഡലസ്യാന്തര് നഗരം നഗശോഭിതമ് । നാമ്നാധിഷ്ഠാനമ് ഇത്യ് ഏതച് ഛ്രീമത് തത്ര ഭവിഷ്യതി
കശ്മീര പ്രദേശത്തിനുള്ളിൽ, പർവതങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഒരു മനോഹരമായ നഗരം, 'അധിഷ്ഠാനം' എന്ന പേരിൽ അവിടെ ഉണ്ടാകും.
പ്രദ്യുമ്നശിഖരം നാമ തസ്യ മധ്യേ ഭവിഷ്യതി । ശൃങ്ഗം ലഘു സരോജസ്യ കോശചക്രമ് ഇവോദരേ
അത് നഗരത്തിന്റെ നടുവിൽ, 'പ്രദ്യുമ്നശിഖരം' എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു പർവതശിഖരം ഉണ്ടാകും. അതൊരു കമലത്തിന്റെ നടുവിലെ ചക്രംപോലെ, ലഘുവായ ഒരു കൊടുമുടിയാണ്.
തസ്മിന് മൂര്ധ്നി ഗിരേര് ഗേഹം കോ ഽപി രാജാ കരിഷ്യതി । അഭ്രങ്കഷമഹാസാലം ശൃങ്ഗേ ശൃങ്ഗമ് ഇവാപരമ്
ആ പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ, ഏതോ രാജാവ് തന്റെ രാജമഹൽ പണിയും. ആ മഹൽ, മേഘങ്ങൾ തൊടുന്ന ഒരു വലിയ സാലവൃക്ഷംപോലെയും, കൊടുമുടിയിൽ മറ്റൊരു കൊടുമുടിപോലെയും ഭംഗിയോടെ നിലകൊള്ളും.
ഗൃഹസ്യേശാനകോണാദ്രിശിരോഭിത്തിവ്രണോദരേ । തസ്യാനിശമ് അവിശ്രാന്തവാതോദ്ധൂതതൃണാങ്കിതേ
ആ വീടിന്റെ ഈശാന്യഭാഗത്ത്, പർവതഭിത്തിയുടെ അടിയിലൊരു കുഴിയിൽ, എപ്പോഴും കാറ്റ് വീശി പുല്ല് ഇളകുന്ന സ്ഥലത്ത്,
ആലയേ ദാനവോ വ്യാലഃ കലവിങ്കോ ഭവിഷ്യതി । പ്രഥമാല്പശ്രുതച്ഛാത്ത്ര ഇവാര്ഥരഹിതാരടിഃ
അവിടെ ആലയത്തിൽ ദാനവനായ വ്യാലൻ ഒരു കുരുവിയായി മാറും. കുറച്ച് മാത്രം പഠിച്ച വിദ്യാർത്ഥി അർത്ഥമില്ലാത്ത ശബ്ദങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, അർത്ഥമില്ലാതെ കുരുവി കുരയ്ക്കും.
തസ്മിന്ന് ഏവ തദാ കാലേ തത്ര രാജാ ഭവിഷ്യതി । ശ്രീയശസ്കരദേവാഖ്യശ് സ്വര്ഗേ ശക്ര ഇവാപരഃ
അത് തന്നെയായ സമയത്തും സ്ഥലത്തും ശ്രീയശസ്കരദേവൻ എന്ന രാജാവും ഉണ്ടാകും. സ്വർഗത്തിൽ ഇന്ദ്രൻപോലെയുള്ള മറ്റൊരു രാജാവായി അവൻ ഭവിക്കും.
ദാനവോ ദാമനാമാന്തര് മഷകസ് തസ്യ സദ്മനി । ഭവിഷ്യതി ബൃഹത്സ്തമ്ഭപൃഷ്ഠച്ഛിദ്രേ മൃദുധ്വനിഃ
ദാമ എന്ന പേരുള്ള ദാനവൻ ആ രാജാവിന്റെ ഭവനത്തിൽ ഒരു കൊതുകായി ജനിക്കും. വലിയ തൂണിന്റെ ചിരയിൽ നിന്ന് മൃദുലമായ ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിക്കും.
അധിഷ്ഠാനാഭിധേ തസ്മിന്ന് ഏവോഗ്രനഗരേ തദാ । രത്നാവലീവിഹാരാഖ്യോ വിഹാരോ ഽപി ഭവിഷ്യതി
അധിഷ്ഠാനം എന്ന പേരിലുള്ള അതി ഭയങ്കരമായ നഗരത്തിൽ തന്നെ, രത്നാവളിവിഹാരം എന്ന പേരിൽ ഒരു വിഹാരവും ഉണ്ടാകും.
തസ്മിംസ് തദ്ഭൂമിപാമാത്യോ നരസിംഹ ഇതി ശ്രുതഃ । കരാമലകവദ് ദൃഷ്ടബന്ധമോക്ഷോ ഭവിഷ്യതി
അവിടെ, ആ രാജാവിന്റെ മന്ത്രിയായ നരസിംഹന് എന്നവന് ബന്ധവും മോക്ഷവും കൈയിലൊരു നെല്ലിക്കയിടുന്നതുപോലെ വ്യക്തമായി കാണാനാകും.
ഭവിഷ്യതി ഗൃഹേ തസ്യ ക്രീഡനക്രകരഃ ഖഗഃ । കടോ മായാസുരോ നാമ കൃതഹിഞ്ജീരപഞ്ജരഃ
അവന്റെ വീട്ടില് കളിപ്പാട്ടമായി തൈമരച്ചില്ലുകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ കൂട്ടിലിരിയ്ക്കുന്ന കട എന്ന പേരുള്ള ഒരു പക്ഷി, ഒരു മായാവി അസുരന്, ഉണ്ടാകും.
സ നൃസിംഹോ നൃപാമാത്യശ് ശ്ലോകൈര് വിരചിതാമ് ഇമാമ് । ദാമവ്യാലകടാദീനാം കഥയിഷ്യതി സങ്കഥാമ്
അവന് അഥവാ മന്ത്രിയായ നരസിംഹന് ദാമന്, വ്യാലന്, കടന് എന്നിവരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും കഥയെ ശ്ലോകങ്ങളായി പറഞ്ഞുതരും.
സ കടഃ ക്രകരശ് ശ്രുത്വാ താം കഥാം സംസ്മൃതാത്മഭൂഃ । ശാന്തമിഥ്യാഹമംശോ ഽന്തഃ പരം നിര്വാണമ് ഏഷ്യതി
ആ കഥ കേട്ടു, കട എന്ന പക്ഷി തന്റെ യഥാര്ത്ഥ സ്വഭാവം ഓര്മ്മിച്ചു, അകത്തുള്ള പൊള്ളയായ അഹംഭാവം ശമിച്ചുകൊണ്ട് പരമമായ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.
പ്രദ്യുമ്നശിഖരപ്രാന്തവാസ്തവ്യഃ കലവിങ്കകഃ । തഥൈത്യ സ്വകഥാം ശ്രുത്വാ പരം നിര്വാണമ് ഏഷ്യതി
പ്രദ്യുമ്നപർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ താമസിക്കുന്ന കലവിങ്കപ്പക്ഷി, തന്റെ കഥ കേട്ടപ്പോൾ, അതുപോലെ പരമമായ മോക്ഷം നേടും.
രാജമന്ദിരദാര്വന്തര് വ്രണവാസ്തവ്യതാം ഗതഃ । മഷകോ ഽപി പ്രസങ്ഗേന ശ്രുത്വാ ശാന്തിമ് ഉപൈഷ്യതി
രാജമന്ദിരത്തിലെ മരക്കട്ടിൽ ഉള്ള വ്രണത്തിൽ താമസിക്കുന്ന കൊതുക് പോലും, യാദൃശ്ചികമായി ഈ കഥ കേട്ടാൽ, ശാന്തി നേടും.
പ്രദ്യുമ്നശൃങ്ഗാച് ചടകോ മഷകോ രാജമന്ദിരാത് । വിഹാരാത് ക്രകരശ് ചേതി മോക്ഷമ് ഏഷ്യന്തി രാഘവ
രാഘവ, പ്രദ്യുമ്നപർവതത്തിലെ ചറ്റ, രാജമന്ദിരത്തിലെ കൊതുക്, ഉയ്യരത്തിലെ കുരുക്കൻ ഇവരും മോക്ഷം നേടും.