അക്ഷീവക്ഷീവയോര് ഐക്യം ക്വ കിലേഹാജ്ഞതജ്ജ്ഞയോഃ । അന്ധപ്രകാശയോര് ബോധേ സ്യാച് ഛായാതപയോര് ഇവ
അറിയുന്നവനും അറിയാത്തവനും ഒരുപോലെയാകാന് എവിടെയാണ് സാധ്യം? കാഴ്ചയുള്ളവനും കാഴ്ചയില്ലാത്തവനും, നിഴലിനും വെളിച്ചത്തിനും ഒരുപോലെ ആകാത്തതുപോലെയാണ്.
യത്നേനാപ്യ് അനുഭൂതേ ഽര്ഥേ സത്യേ കര്തുമ് അപഹ്നവമ് । തജ്ജ്ഞോ ഽജ്ഞശ് ച ന ശക്നോതി ശവ ആക്രമണം യഥാ
സ്വന്തമായി അനുഭവിച്ച കാര്യത്തെ നിഷേധിക്കാന് അറിയുന്നവനും അറിയാത്തവനും, എത്ര ശ്രമിച്ചാലും കഴിയില്ല; ഒരു ശവത്തെ നടക്കാന് പ്രേരിപ്പിക്കാനാവാത്തതുപോലെയാണ്.
ബ്രഹ്മ സര്വം ജഗദ് ഇതി വക്തും തജ്ജ്ഞസ്യ യുജ്യതേ । യതോ ഽവിദ്യാനനുഭവേ സ തദ് ഏവാനുഭൂതവാന്
ഈ ലോകം മുഴുവന് ബ്രഹ്മമാണ് എന്ന് പറയുന്നത് അറിവുള്ളവന്ചെയ്യുന്നതാണ് ശരി, കാരണം അവന് അജ്ഞാനം അതിജയിച്ച് അതു നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചവനാണ്.
പ്രബുദ്ധവിഷയേ ഹ്യ് ഏഷാ രാമ വാക് പ്രവിരാജതേ । ബുദ്ധസ്യാസ്മീതി രൂപേണ കില നാസ്ത്യ് ഏവ കിഞ്ചന
ഹേ രാമ, ഉണർന്ന മനസ്സിലുള്ളവർക്കാണ് ഈ വാക്കുകൾ തെളിഞ്ഞ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഉണർന്നവന് 'ഞാൻ ഇതാണ്' എന്നൊരു തിരിച്ചറിയൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല.
ബ്രഹ്മൈവേദം പരം ശാന്തമ് ഇത്യ് ഏവാനുഭവന് സുധീഃ । അപഹ്നവസ് സ്വാനുഭൂതേഃ കര്തും തസ്യ ക്വ യുജ്യതേ
വിദ്വാൻ നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചപ്പോൾ—'ഇതെല്ലാം പരമമായ ശാന്തമായ ബ്രഹ്മം തന്നെ' എന്ന്—സ്വന്തം അനുഭവം അവൻ എങ്ങനെ നിഷേധിക്കും?
പരസ്മാദ് വ്യതിരേകേണ നാഹമ് ആത്മനി കിഞ്ചന । ഹേമനീവോര്മികാദിത്വം ന മയ്യ് അസ്തി വസിഷ്ഠതാ
പരമാത്മാവിന് അപ്പുറത്ത് എന്റെ ഉള്ളിൽ ഒന്നുമില്ല; പൊന്നിൽ സ്വർണക്കാരനോ അലങ്കാരമോ എന്ന ഗുണം ഇല്ലാത്തതുപോലെ, എന്നിൽ വസിഷ്ഠത്വം എന്നതുമില്ല.
ഭൂതത്വവ്യതിരേകേണ മൂഢോ നാത്മനി കിഞ്ചന । ഊര്മ്യാദിബുദ്ധൌ ഹേമേവ നാജ്ഞേ ഽസ്തി പരമാര്ഥതാ
പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ ഒഴികെ, മൂടിയവനിൽ ഒന്നുമില്ല; പൊന്നിൽ തിരമോ മറ്റേതെങ്കിലും രൂപം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലാത്തതുപോലെ, അജ്ഞാനിക്ക് യഥാർത്ഥം ഒന്നുമില്ല.
മിഥ്യാഹന്താമയോ മൂഢസ് സത്യൈകാത്മമയസ് സുധീഃ । യുജ്യതേ ന ക്വചിന് നാമ സ്വഭാവാപഹ്നവോ ഽനയോഃ
മൂഢനായവൻ തെറ്റായ അഹംഭാവത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; ജ്ഞാനിയാകുന്നവൻ ഒരേ സത്യസ്വരൂപത്തിൽ നിന്നാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഇവരിൽ ആരിലും സ്വഭാവം നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
യോ യന്മയസ് തസ്യ തസ്മിന് യുജ്യതേ ഽപഹ്നവഃ കഥമ് । പുരുഷസ്യ ഘടോ ഽസ്മീതി വാക്യമ് ഉന്മത്തതൈവ ഹി
ഏതൊരു സ്വഭാവത്തിൽ ആരെങ്കിലും നിലകൊള്ളുന്നുവോ, ആ സ്വഭാവം അവനിൽ എങ്ങനെ നിഷേധിക്കാം? ഒരാൾ 'ഞാൻ ഒരു മൺപാത്രമാണ്' എന്ന് പറയുന്നത് പൂർണ്ണമായും ഭ്രാന്താണല്ലോ.
തസ്മാന് നേമേ വയം സത്യാ ന ച ദാമാദയഃ ക്വചിത് । അസത്യാസ് തേ വയം ചേമേ നാസ്തി നഃ ഖലു സമ്ഭവഃ
അതുകൊണ്ട്, ഞങ്ങൾ യാഥാർത്ഥ്യമല്ല, ഈ കയറുകളും മറ്റും എവിടെയും യാഥാർത്ഥ്യമല്ല; ഞങ്ങളും ഇവയും അസത്യമാണ്—ഞങ്ങൾക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉദ്ഭവമില്ല.
സത്യസംവേദനം ശുദ്ധം ബോധാകാശം നിരഞ്ജനമ് । സത്യം സര്വഗതം ശാന്തമ് അസ്ത്യ് അനസ്തമിതോദയമ്
സത്യത്തിന്റെ ശുദ്ധമായ ബോധം, നിർമലമായ ബോധാകാശം, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ശാന്തമായതും അക്ഷയമായ ഉദയത്തോടുകൂടിയതുമായത് മാത്രം സത്യമായി നിലനിൽക്കുന്നു.
സര്വം സത് തച് ച നിശ്ശൂന്യം നകിഞ്ചിദ് ഇവ സംസ്ഥിതമ് । തത്ര വ്യോമ്നി വിഭാന്തീമാ നിജാ ഭാസോ ഽങ്ഗ ദൃഷ്ടയഃ
എല്ലാം അതേ സത്യം തന്നെയാണ്, എന്നാൽ ശൂന്യതയില്ലാതെ, ഒന്നുമില്ലെന്നപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു. ആ വിശാലതയിൽ, പ്രിയനേ, ഈ അനുഭവങ്ങൾ ഓരോരുത്തന്റേതായ പ്രകാശങ്ങളായി തെളിയുന്നു.
യഥാ തൈമിരികാക്ഷസ്യ സഹജാ ഏവ ദൃഷ്ടയഃ । കേശോണ്ഡുകാദിവദ് ഭാന്തി തഥേമാസ് തത്ര സൃഷ്ടയഃ
കണ്ണിന് രോഗമുള്ളവന് സ്വാഭാവികമായി രോമങ്ങൾക്കും പന്തുകൾക്കും പോലുള്ള കാഴ്ചകൾ കാണുന്നതുപോലെ, അവിടെയുള്ള സൃഷ്ടികളും അങ്ങനെ തന്നെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
സ ആത്മാനം യഥാ വേത്തി തഥാനുഭവതി ക്ഷണാത് । ചിദാകാശസ് തതോ ഽസത്യമ് അപി സത്യം തദീക്ഷണാത്
ആൾ സ്വയം എങ്ങനെ അറിയുന്നു, അങ്ങനെ തന്നെ ഒരു നിമിഷം അനുഭവിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ അസത്യം പോലും ആ അനുഭവം മൂലം സത്യമായി തോന്നുന്നു.
ന സത്യമ് അപി നാസത്യമ് ഇഹ തസ്മാജ് ജഗത്ത്രയേ । യദ് യഥാ വേത്തി ചിദ് രൂപം തത് തഥോദേത്യ് അസംശയമ്
ഇവിടെ യഥാർത്ഥത്തിൽ സത്യം ഇല്ല, അസത്യം പോലും ഇല്ല. ചൈതന്യത്തിന്റെ രൂപം എങ്ങനെ കാണുന്നു, അതു തന്നെ സംശയമില്ലാതെ ഉദയിക്കുന്നു.
യഥാ ദാമാദയസ് തദ്വദ് ഏവേമേ ഽഭ്യുദിതാ വയമ് । സത്യാസത്യാഃ കിമ് അത്രാങ്ഗ താന് പ്രത്യ് അപി വികല്പനാ
കയറുകളും അതുപോലുള്ളവയും എങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ ഞങ്ങളും ഉണർന്നിരിക്കുന്നു. അവ സത്യമാണോ അസത്യമാണോ എന്നത്有什么പ്രയോജനമുണ്ട്, പ്രിയമേ? അവയെക്കുറിച്ചും മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകുന്നത് വെറും ധാരണ മാത്രമാണ്.
അസ്യാനന്തസ്യ ചിദ്വ്യോമ്നസ് സര്വഗസ്യ നിരാകൃതേഃ । ചിദ് ഉദേതി യഥാ യാന്തസ് തഥാ സാ തത്ര ഭാത്യ് അലമ്
അവസാനമില്ലാത്ത, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, രൂപമില്ലാത്ത ഈ ചൈതന്യാകാശത്തിൽ, ചൈതന്യം സ്വതന്ത്രമായി ഉദിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവിടെ അതു പൂർണ്ണമായി പ്രകാശിക്കുന്നു.
യത്ര ദാമാദിരൂപേണ സംവിത് പ്രകചതേ സ്വയമ് । തഥാസൌ തത്ര സമ്പന്നാ തഥാകാരാനുഭൂതിതഃ
കയറു മുതലായ രൂപത്തിൽ സ്വയം ബോധം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നിടത്ത്, അതു അത്രയും പൂർണ്ണമായി അവിടെയുണ്ട്, ആ രൂപം അനുഭവപ്പെടുന്നതനുസരിച്ച്.
സ്വസ്വപ്നപ്രതിഭാസസ്യ ജഗദ് ഇത്യ് അഭിധാ കൃതാ । ചിദ്വ്യോമ്നോ വ്യോമവപുഷസ് താപസ്യേവ മൃഗാമ്ബുതാ
സ്വന്തം സ്വപ്നത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷതയെ 'ലോകം' എന്നു വിളിക്കുന്നു; ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ അതിന്റെ രൂപം ദാഹിച്ച കുരങ്ങന് കാണുന്ന മായാജലജലം പോലെയാണ്.
യത്ര പ്രബുദ്ധം ചിദ്വ്യോമ തത്ര ദൃശ്യാഭിധാ കൃതാ । യത്ര സുപ്തം തു തേനൈവ തത്ര മോക്ഷാഭിധാ കൃതാ
എവിടെ അവബോധത്തിന്റെ ആകാശം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു, അവിടെ അതിനെ 'കാണാവുന്നത്' എന്ന പേരിലാണ് വിളിക്കുന്നത്. അതേ അവബോധം ഉറങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോൾ അതിനെ 'മുക്തി' എന്ന പേരിലാണ് വിളിക്കുന്നത്.
ന ച തത് ക്വചിദ് ആസുപ്തം ന പ്രബുദ്ധം കദാചന । ചിദ്വ്യോമ കേവലം ദൃശ്യം ജഗദ് ഇത്യ് അവഗമ്യതാമ്
അവബോധത്തിന്റെ ആകാശം ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമായും ഉറങ്ങുകയോ, ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമായും ഉണരുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; ഈ അവബോധത്തിന്റെ ആകാശം തന്നെയാണ് ലോകമായി അനുഭവപ്പെടുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
നിര്വാണമ് ഏവ സര്ഗശ്രീസ് സര്ഗശ്രീര് ഏവ നിര്വൃതിഃ । നാനയോശ് ശബ്ദയോര് അര്ഥഭേദഃ പര്യായയോര് ഇവ
മുക്തി തന്നെയാണ് സൃഷ്ടിയുടെ മഹത്വം, സൃഷ്ടിയുടെ മഹത്വം തന്നെയാണ് മുക്തി; ഈ രണ്ട് പേരുകൾക്കും അർത്ഥത്തിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല, പര്യായപദങ്ങൾ പോലെ.
പരമാര്ഥേ ജഗദ് ഇതി രൂപം വേത്തി സ്വയം സ്വകമ് । യഥാ തൈമിരികം ചക്ഷുഃ കേശോണ്ഡുകമ് ഇവേക്ഷിതമ്
പരമാർത്ഥത്തിൽ 'ലോകം' എന്ന രൂപം അതിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെയാണ് കാണുന്നത്, കാഴ്ചക്കുരു ഉള്ളവന്റെ കണ്ണ് രോമം അല്ലെങ്കിൽ പൊടി കാണുന്നതുപോലെ.
ന തത് കേശോണ്ഡുകം കിഞ്ചിത് സാ ഹി ദൃഷ്ടിസ് തഥാ സ്ഥിതാ । നേദം ദൃശ്യമ് ഇദം കിഞ്ചിദ് ഇത്ഥം ചിദ്വ്യോമ സംസ്ഥിതമ്
അവിടെ രോമപിണ്ഡം പോലൊന്നുമില്ല; ആ ദൃശ്യവും അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. ഇതു കാണുന്ന വസ്തു അല്ല, ഇതു യാതൊന്നും അല്ല; ഇങ്ങനെ തന്നെ മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധാകാശം നിലനിൽക്കുന്നു.
സര്വത്ര സര്വമ് ഇദമ് അസ്തി യഥാനുഭൂതം നോ കിഞ്ചന ക്വചിദ് ഇഹാസ്തി ച നാനുഭൂതമ് । ശാന്തം സദ് ഏകമ് ഇദമ് ആതതമ് ഇത്ഥമ് ആസ്തേ സന്ത്യക്തശങ്കമ് അപഭേദമ് അതസ് ത്വമ് ആസ്സ്വ
എവിടെയും എല്ലാം അനുഭവിച്ച പോലെ തന്നെ ഉണ്ട്; ഇവിടെ അനുഭവിക്കാത്തത് ഒന്നും ഇല്ല. ഇത് ശാന്തവും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചും, ഒരുപോലെയും നിലനിൽക്കുന്നതുമാണ്; സംശയമോ ഭേദമോ ഇല്ലാതെ ഇങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. അതിനാൽ നീ ഇതിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളണം.
ശിലോദരാകാരഘനം പ്രശാന്തമ് മഹാചിതോ രൂപമ് ഇദം ഖമ് അച്ഛമ് । നൈവാസ്തി നാസ്തീതി ദൃശൌ ക്വചിത് സ്തോ യച് ചാസ്തി തത് സാധു തദ് ഏവ ഭാതി
ഈ മഹത്തായ ചൈതന്യത്തിന്റെ രൂപം പാറക്കൊട്ടാരത്തെപ്പോലെ ദൃഢവും, ആകാശം പോലെ ശുദ്ധവും, സമാധാനപരവുമാണ്. എവിടെയും കാണുന്നതിൽ ഉണ്ട് എന്നും ഇല്ല എന്നും പറയാൻ കഴിയില്ല; എന്താണോ ഉണ്ട് അതാണ് നല്ലതായും പ്രകാശിക്കുന്നതും.
ദാമവ്യാലകടാര്ഥം തൈസ് തദൈവ യമകിങ്കരൈഃ । പ്രാര്ഥിതേന യമേനോക്തമ് ഇദം ശൃണു രഘൂദ്വഹ
കയര്, പാമ്പ്, കിണ്ണം എന്നിവയുടെ കാര്യത്തിൽ യമന്റെ സേവകർ ചോദിച്ചപ്പോൾ, അപ്പോൾ തന്നെ യമൻ പറഞ്ഞത് കേൾക്കൂ, രഘുവംശജ.
യദാ വിയോഗമ് ഏഷ്യന്തി ശ്രോഷ്യന്തി ച നിജാം കഥാമ് । ദാമാദയസ് തദാ മുക്താ ഭവിഷ്യന്തീത്യ് അസംശയമ്
അവർ വേർപാടിൽ ആകുമ്പോഴും, തങ്ങളുടെ കഥ അവർ കേൾക്കുമ്പോഴും, അവരെ ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്ന കയറുകളും മറ്റും സംശയമില്ലാതെ വിട്ടുകളയപ്പെടും.
സ്വവൃത്താന്തമ് ഇമം കുത്ര കദാ കഥയ തേ കഥമ് । ശ്രോഷ്യന്തി ഭഗവന് കേന വര്ണ്യമാനം കഥാക്രമമ്
ഭഗവനേ, എവിടെയാണ്, എപ്പോഴാണ്, എങ്ങനെയാണ് അവർ തങ്ങളുടെ ഈ കഥ നിന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുന്നത്? ആരാണ് ഈ കഥയുടെ ക്രമം പറയുന്നത്, ആരാണ് അതു കേൾക്കുന്നത്?
കശ്മീരേഷു മഹാപദ്മസരസീതീരപല്വലേ । ഭൂയോ ഭൂയോ ഽനുഭൂയൈതേ മത്സ്യയോനിപരമ്പരാമ്
കശ്മീരിലെ മഹാപദ്മസരസ്സിന്റെ കരയിലെ ചതുപ്പുകളിൽ, വീണ്ടും വീണ്ടും അവർ മീനജന്മങ്ങളുടെ അനന്തരാവലികൾ അനുഭവിച്ചു.