തസ്മിന് മായാബലേ സുപ്തേ ദേശാന്തരഗതേ തഥാ । തത്സൈന്യാന്തരമ് ആജഗ്മുശ് ഛിദ്രം പ്രാപ്യ കിലാമരാഃ
ആ മായാവിയായവൻ മറ്റൊരു ദേശത്ത് പോയി ഉറങ്ങുമ്പോൾ, ദേവന്മാർക്ക് ഒരു അവസരം ലഭിച്ചു; അവർ അവന്റെ സൈന്യത്തിനുള്ളിലേക്ക് കടന്നു.
അഥ ശമ്ബരദൈത്യേന ദുദ്രികഹ്വദ്രുമാദയഃ । രക്ഷാര്ഥം മത്തസാമന്താസ് സ്വസേനാസു നിയോജിതാഃ
അപ്പോൾ ശംഭരാസുരൻ ദുദ്രികനും ഹ്വദ്രുമനും പോലുള്ള ശക്തരായ സേനാനായകരെ തന്റെ സൈന്യത്തെ കാക്കാൻ നിയോഗിച്ചു.
താന് അപ്യ് അന്തരമ് ആസാദ്യ ജഘ്നുര് ഗീര്വാണനായകാഃ । വ്യോമാന്തരചരാശ് ശ്യേനാഃ കലവിങ്കാന് ഇവാകുലാന്
അവർക്കും ഇടവേള കിട്ടിയപ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെ നേതാക്കൾ ആകാശത്ത് പിരിഞ്ഞു പറക്കുന്ന കുരുവികളിൽ ചിറകുകൾപോലെ അവരെ ആക്രമിച്ചു.
സേനാപതീന് പുനശ് ചാന്യാംശ് ചകാരാസുരസത്തമഃ । ചപലാന് ഉദ്ഭടാരാവാംസ് തരങ്ഗാന് ഇവ സാഗരഃ
അസുരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ വീണ്ടും മറ്റു സൈന്യാധിപന്മാരെ നിയമിച്ചു; അവർ അത്യന്തം ചഞ്ചലരും ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചുപറയുന്നവരുമായിരുന്നു, സമുദ്രത്തിലെ തിരകളെപ്പോലെ.
ദേവാസ് താന് അപി തസ്യാശു ജഘ്നുസ് തേന സ കോപവാന് । ജഗാമാമരനാശായ പരിപൂര്ണസ് ത്രിവിഷ്ടപമ്
ദേവന്മാർ അവരെയും ഉടൻ സംഹരിച്ചു. അതുകൊണ്ട് അവൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ, സ്വർഗ്ഗലോകത്തെ നശിപ്പിക്കാനായി, പൂർണ്ണമായ ക്രോധത്തോടെ മുന്നോട്ട് പോന്നു.
തത്രാസ്യ മായാഭീതാസ് തേ സുരാ അന്തര്ധിമ് ആയയുഃ । മേരുകാനനകുഞ്ജേഷു മൃഗാ ഗൌരീഗുരോര് ഇവ
അവിടെ, അവന്റെ മായാജാലം കണ്ടു ഭയപ്പെട്ട ദേവന്മാർ, മേരു പർവ്വതത്തിലെ കാനനങ്ങളിൽ കാട്ടുപോത്തിനെ കണ്ടു ഓടുന്ന മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ, അപ്രത്യക്ഷരായി മറഞ്ഞുപോയി.
ക്രന്ദത്ക്ഷുദ്രാമരഗണം ബാഷ്പക്ലിന്നസുരീമുഖമ് । ശൂന്യം ദദര്ശ സ സ്വര്ഗം കല്പക്ഷീണജഗത്സമമ്
അവൻ സ്വർഗ്ഗം ശൂന്യമായതും, ദേവന്മാരുടെ മുഖങ്ങൾ കണ്ണീർകൊണ്ട് നനഞ്ഞതും, ചെറുതായവരായ അമരന്മാർ കരയുന്നതും കണ്ടു; അതെ, ഒരു കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുമ്പോലെ ലോകം ശൂന്യമായിരിക്കുന്നു.
വിഹൃത്യ കുപിതസ് തത്ര ലബ്ധമ് ആഹൃത്യ ശമ്ബരഃ । ലോകപാലപുരീര് ദഗ്ധ്വാ ജഗാമാത്മീയമ് ആലയമ്
അവിടെ കുപിതനായി അലയിച്ച ശേഷം, ശംബരൻ കിട്ടിയതൊക്കെ പിടിച്ചു, ലോകപാലന്മാരുടെ നഗരങ്ങൾ കത്തിച്ചു, പിന്നെ തന്റെ വീടിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഏവം ദൃഢതരീഭൂതേ ദ്വേഷേ ദാനവദേവയോഃ । ദേവാസ് സ്വര്ഗം പരിത്യജ്യ ദിക്ഷു ജഗ്മുര് അദര്ശനമ്
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മിലുള്ള വൈരം കൂടുതൽ ശക്തമായപ്പോൾ, ദേവന്മാർ സ്വർഗം വിട്ട്, ദിശകളിലേക്കു മറഞ്ഞുപോയി.
അഥ ശമ്ബരദൈത്യേന യേ യേ സേനാധിനായകാഃ । ക്രിയന്തേ യത്നതസ് താംസ് താഞ് ജഘ്നുര് യത്നപരാസ് സുരാഃ
ശംബരൻ ദാനവൻ എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും നിയമിച്ച സേനാനായകരെ, ദേവന്മാർ അതേ ആവേശത്തോടെ വധിച്ചു.
യാവദ് ഉദ്വേഗമ് ആപന്നശ് ശമ്ബരഃ കോപവാന് ഭൃശമ് । താര്ണോ ഽഭി വാതമ് അനല ഇവ ജജ്വാല ചോച്ഛ്വസന്
അങ്ങിനെ, ശംബരൻ അത്യന്തം കോപത്തിൽ ആകയാൽ, കാറ്റ് തട്ടിയ തീപോലെ ഉച്ച്വാസത്തോടെ ജ്വലിച്ചു.
ത്രൈലോക്യമ് അപി ചാന്വിഷ്യ ന ദേവാംല് ലബ്ധവാന് അഥ । പരേണാപി പ്രയത്നേന സുകൃതാനീവ ദുഷ്കൃതീ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുടനീളം തിരഞ്ഞിട്ടും ദേവന്മാരെ അവൻ കണ്ടെത്തിയില്ല; ഏറ്റവും വലിയ ശ്രമം ചെയ്തിട്ടും, നല്ലവരെ കണ്ടെത്തിയത്, ദുഷ്ടരെ കണ്ടെത്തുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു.
സസര്ജ മായയാ ഘോരാന് അസുരാംസ് ത്രീന് മഹാബലാന് । ബലരക്ഷാര്ഥമ് ഉദിതാന് കാലാന് മൂര്തിമ് ഇവാസ്ഥിതാന്
അവൻ തന്റെ മായാവശത്താൽ ഭയാനകവും ശക്തിയുള്ളതുമായ മൂന്ന് അസുരന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു; ശക്തിയെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ അവർ ഉദിച്ചുവന്നു, കാലത്തിന്റെ രൂപംപോലെ നിലകൊണ്ടു.
നിര്മിതാ മായയാ ഭീമാഃ കല്പപാദപബാഹവഃ । ഉദഗുസ് തേ മഹാകായാഃ പക്ഷക്ഷുബ്ധാ ഇവാദ്രയഃ
മായാവശാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ആ ഭയങ്കരന്മാർക്ക്, ആഗ്രഹവൃക്ഷത്തിന്റെ ശാഖകളെപ്പോലെയുള്ള കൈകളും, പർവ്വതങ്ങൾ ചിറകുകൾകൊണ്ട് ഉണർന്നതുപോലെ ഉയർന്ന വലിയ ശരീരവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദാമാ വ്യാലഃ കടശ് ചേതി നാമഭിഃ പരിലാഞ്ഛിതാഃ । യഥാപ്രാപ്തൈകകര്താരശ് ചേതനാമാത്രധര്മിണഃ
ദാമ, വ്യാല, കട എന്നിങ്ങനെ പേരുകൾകൊണ്ട് അവർ അറിയപ്പെട്ടു; ഓരോരുത്തരും ലഭിച്ച അവസരത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചു, അവർക്കുള്ളത് ബോധത്തിന്റെ സ്വഭാവം മാത്രമായിരുന്നു.
അഭാവാത് കര്മണാം തേ ച പ്രാക്തനാനാമ് അവാസനാഃ । നിര്വികല്പകചിന്മാത്രപരിസ്പന്ദൈകകര്മിണഃ
മുന്പുണ്ടായിരുന്ന പ്രവൃത്തികളുടെ ഓർമ്മകളും സ്വഭാവവും ഇല്ലാതിരുന്നതിനാൽ, അവർക്കു മനസ്സിൽ ഏതെങ്കിലും ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അവരുടേത് വ്യത്യാസങ്ങളില്ലാത്ത ശുദ്ധമായ ബോധത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ മാത്രം നടക്കുന്ന പ്രവർത്തിയായിരുന്നു.
കര്മബീജം കലാം തന്വീം ദധാനാ മനനാത്മികാമ് । അപുഷ്ടാം കൃത്രിമാമ് അന്തര് ആദായോദയമ് ആഗതാഃ
ചിന്തയുടെ സ്വഭാവമുള്ള, വളരെ സൂക്ഷ്മമായ പ്രവർത്തിയുടെ വിത്ത് അകത്തിരുത്തിയെങ്കിലും, അത് വളരാതെ, കൃത്രിമമായ നിലയിൽ അവരിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു; അങ്ങനെ അവർ ജനിച്ചു.
പാരമ്പര്യേണ തേ ഹ്യ് അത്ര കാകതാലീയവദ് ഭടാഃ । പ്രകൃതാമ് അനുവര്തന്തേ ക്രിയാമ് ഉജ്ഝിതവാസനാഃ
ഇവിടെ ഈ യോദ്ധാക്കൾ തലച്ചെരുത് കുരുവിന്റെ കൂടെ കായം വീഴുന്നതുപോലെ യാദൃശ്ചികമായി മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നു; സ്വഭാവത്തിലെ പ്രവൃത്തി അവർ സ്വയം പിന്തുടരുന്നു, മനസ്സിലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവരാണ് അവർ.
അര്ധസുപ്താ യഥാ ബാലാസ് സ്വാങ്ഗൈര് ഇങ്ഗന്തി കേവലമ് । വാസനാത്മാഭിമാനാഭ്യാം ഹീനാസ് തേ തദ്വദ് ഏവ ഹി
പകുതി ഉറക്കത്തിൽ കുട്ടികൾ തങ്ങളുടെ ശരീരഭാഗങ്ങൾ മാത്രം അനായാസം നീക്കുന്നതുപോലെ, മനസ്സിലെ ആഗ്രഹങ്ങളോ അഹങ്കാരമോ ഇല്ലാതെ, അവർ അങ്ങനെ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
നാഭിപാതം ന ചാപാതം വിദുസ് തേ ന പലായനമ് । ന ജീവിതം ന മരണം ന രണം ച ജയാജയൌ
അവർക്ക് വീഴ്ചയോ, തള്ളപ്പെടലോ, ഓടിപ്പോകലോ അറിയില്ലായിരുന്നു. ജീവൻ, മരണം, പോരാട്ടം, ജയപരാജയം — ഇവയൊന്നും അവർക്കറിയില്ല.
കേവലം സൈനികാന് അഗ്രേ ദൃഷ്ട്വാഭിഹനനോദ്യതാന് । അഭിജഘ്നുഃ പരാന് ആജൌ പ്രഹാരദലിതാദ്രയഃ
മുന്നിൽ നിന്നു ആക്രമിക്കാൻ തയ്യാറായിരുന്ന സൈനികരെ കണ്ടപ്പോൾ, അവർ ശത്രുക്കളെ നേരിട്ട് ആക്രമിച്ചു; അടിയേറ്റ് പിളർന്ന പർവതങ്ങൾപോലെ ശത്രുക്കളെ തകർത്തു.
ശമ്ബരശ് ചിന്തയാമ് ആസ പരിതുഷ്ടമനാഃ പുരേ । വിജേഷ്യതേ ഹി മത്സേനാ മായാസുരസുരക്ഷിതാ
ശംബരൻ നഗരത്തിൽ ഇരുന്നു മനസ്സിൽ വലിയ സന്തോഷത്തോടെ ചിന്തിച്ചു: 'എന്റെ സൈന്യം മായാസുരന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ നിർഭയമായി ജയിക്കും.'
ഇഷ്ടാനിഷ്ടാഭിര് ഏതേ ഹി വാസനാഭിസ് സമുജ്ഝിതാഃ । തതോ രണേ ബിഭ്യതി നോ വിദ്രവന്തി ച ന സ്ഥിരാഃ
അവർക്ക് ഇഷ്ടവും അനിഷ്ടവും ഇല്ലാതായതിനാൽ, പോരാട്ടത്തിൽ അവർ ഭയപ്പെടുന്നില്ല, ഓടിപ്പോകുന്നില്ല, ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നില്ലയും.
യദൈതേ ന പലായന്തേ ദേവൈര് അഭിഹതാ അപി । തദൈഷാതിബലാ സേനാ മമേദാനീം വ്യവസ്ഥിതാ
ദേവന്മാർ അടിച്ചിട്ടും ഇവർ ഓടിപ്പോകാതിരിക്കുമ്പോൾ, എന്റെ സൈന്യം ഇപ്പോൾ അത്യധിക ശക്തിയോടെ ഉറപ്പോടെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് സത്യമായാണ് പറയാൻ കഴിയുന്നത്.
അതിബലാസുരദോര്ദ്രുമപാലിതാ മമ ചമൂസ് സ്ഥിരതാമ് അലമ് ഏഷ്യതി । അമരവാരണദന്തവിഘട്ടനേഷ്വ് അമരപര്വതഹേമമഹീ യഥാ
അത്യബലാ എന്ന അസുരൻ കാവലിരിക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് എന്റെ സൈന്യം ഉറപ്പോടെ നിലനിൽക്കും; അതുപോലെ സ്വർണ്ണം നിറഞ്ഞ ദൈവപർവതത്തിന്റെ ഭൂമി സ്വർഗ്ഗത്തിലെ വലിയയാനകളുടെ ദന്തം കൊണ്ടു ഇടിച്ചാലും അശേഷം അശ്രംഭിക്കാതെ നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ.
ദൈത്യാസ് സാഗരകുഞ്ജേഭ്യഃ കന്ദരേഭ്യസ് സുരാചലാത് । ഉദഗുര് ഭീമനിര്ഹ്രാദാസ് സപക്ഷഗിരിലീലയാ
അസുരന്മാർ ഭയാനകമായ ഗർജ്ജനങ്ങളോടെ സമുദ്രത്തിലെ ഗുഹകളിൽ നിന്നും മലകളുടെ കുഴികളിൽ നിന്നുമാണ് ഉയിർത്തെഴുന്നേറ്റത്; അവർ ചിറകുള്ള പർവതങ്ങളെ കളിയോടെ ഉയർത്തുന്നതുപോലെ ദൈവപർവതത്തിന്റെ മുകളിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
രോദസീകുഹരം ഹസ്തപ്രഹാരഹതഭാസ്കരമ് । ദാനവാഃ പൂരയാമ് ആസുര് ദാമവ്യാലകടേരിതാഃ
ദൈവസർപ്പങ്ങളുടെ അടിയേറ്റ് ശരീരം കീറപ്പെട്ട അസുരന്മാർ, അവരുടെ കൈകളാൽ സൂര്യനെ തകർത്തു ആകാശത്തിലെ ഗുഹകൾ നിറയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി.
അഥോത്തസ്ഥുര് നികുഞ്ജേഭ്യഃ കന്ദരേഭ്യസ് സുരാചലാത് । പ്രലയാന്ത ഇവാക്ഷുബ്ധാ ഭീതാസ് സ്വര്വാസിനാം ഗണാഃ
അപ്പോള് ദൈവഗിരിയില് ഉള്ള കുരിഞ്ഞികളും ഗുഹകളും വിട്ട്, സ്വര്ഗ്ഗവാസികള് പ്രളയകാലം പോലെ ഭയപ്പെട്ട് എഴുന്നേറ്റു.
ദേവാസുരപതാകിന്യോസ് തദ് യുദ്ധമ് അഭവത് തയോഃ । അകാലോല്ബണകല്പാന്തഭീഷണം ഭുവനാന്തരേ
അവരില് രണ്ടുപേരും തമ്മില്, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും നേതാക്കള് തമ്മില്, ലോകം നശിക്കുന്നപ്പോഴുള്ള ഭീകരതയോട് സമാനമായൊരു യുദ്ധം മറ്റൊരു ലോകത്ത് ഉണ്ടായി.
പേതുഃ പ്രലയപര്യസ്തസചന്ദ്രാര്കാദ്രിവദ് ദിവഃ । ശിരാംസി കുണ്ഡലോദ്വാന്തതേജഃപീതതമാംസ്യ് അധഃ
പ്രളയശക്തിയില് ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ആകാശത്തില് നിന്ന് വീഴുന്നപോലെ, കുന്ദലങ്ങളുടെ പ്രകാശം കൊണ്ട് കറുത്തതായ മാംസത്തോടെ തലകള് താഴേക്ക് വീണു.