കോ ഽഹം കഥമ് ഇദം വേതി യാവന് ന പ്രവിചാരിതമ് । സംസാരാഡമ്ബരം താവദ് അന്ധകാരോപമം സ്ഥിതമ്
ഞാൻ ആരാണ്? ഇതെന്താണ്? എന്നിങ്ങനെ ആലോചിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ഈ ലോകത്തിന്റെ കലഹം ഇരുട്ടുപോലെ തുടരുന്നു.
മിഥ്യാഭ്രമഭരോദ്ഭൂതം ശരീരം പദമ് ആപദാമ് । ആത്മഭാവനയാ നേദം യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
തെറ്റായ ധാരണകളിൽ നിന്നു ഉദിച്ച ഈ ശരീരം ദുർഭാഗ്യങ്ങളുടെ ഇടമാണ്; അതിനെ ആത്മാവെന്നു കാണാത്തവനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
ദേശകാലവശോത്ഥാനി ന മമേതി ഗതഭ്രമമ് । ശരീരസുഖദുഃഖാനി യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
ദേശവും സമയവും അനുസരിച്ച് ഉണ്ടാകുന്ന ശരീരസുഖദു:ഖങ്ങളെ, എന്റെതല്ലെന്നു തെറ്റിദ്ധാരണ മാറിയവൻ കാണുമ്പോൾ, അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നു.
ആത്മാനമ് ഇതരച് ചൈവ ദൃശാ നിത്യാവിഭിന്നയാ । സര്വം ചിജ്ജ്യോതിര് ഏവേതി യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
ആത്മാവിനെയും മറ്റെല്ലാവിനെയും ഒരുപോലെ, ഒരിക്കലും വേർതിരിയാത്ത കാഴ്ചയോടെ, എല്ലാം ബോധത്തിന്റെ പ്രകാശം മാത്രമാണെന്ന് കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
അപാരപര്യന്തനഭോ ദിക്കാലാദിക്രിയാന്വിതമ് । അഹമ് ഏവേതി സര്വത്ര യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
അവസാനമില്ലാത്ത ആകാശത്തിലും, ദിശകളിലും, കാലത്തിലും, പ്രവർത്തികളിലും എല്ലായിടത്തും 'ഞാനാണ് എല്ലാം' എന്ന് കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
വാലാഗ്രലക്ഷഭാഗാത് തു കോടിശഃ പരികല്പിതഃ । അഹം സൂക്ഷ്മ ഇതി വ്യാപീ യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
ഒരു മുടിയുടെ അഗ്രത്തിന്റെ ഭാഗത്തിലും അനേകം വിധത്തിൽ കൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന അതിസൂക്ഷ്മമായ 'ഞാൻ' എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
സര്വശക്തിര് അനന്താത്മാ സര്വഭാവാന്തരസ്ഥിതഃ । അദ്വിതീയശ് ചിദ് ഇത്യ് അന്തര് യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
അനന്തമായ ആത്മാവും സർവ്വശക്തിയും എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്ന അദ്വിതീയമായ ബോധം ആകെയുള്ളതെന്ന് ഉള്ളിൽ കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
ആധിവ്യാധിഭയോദ്വിഗ്നോ ജരാമരണജന്മവാന് । ദേഹോ ഽഹമ് ഇതി ന പ്രാജ്ഞോ യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
രോഗം, ഭയം, വിഷാദം, വയസ്സും മരണമും ജനനവും എന്നിവ കൊണ്ട് പീഡിതനായവനും, 'ഞാൻ ഈ ശരീരമാണ്' എന്നു കാണുന്നവനും, യുക്തിയോടെ കാണുന്നവൻ അല്ല.
തിര്യഗ് ഊര്ധ്വമ് അധസ്താച് ച വ്യാപകോ മഹിമാ മമ । ന ദ്വിതീയോ മമാസ്തീതി യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
എന്റെ മഹത്വം എല്ലാടും, മുകളിലും കീഴിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; എനിക്ക് സമം മറ്റൊന്നുമില്ല എന്നു കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
മയി സര്വമ് ഇദം പ്രോതം സൂത്രേ മണിഗണാ ഇവ । ചിത്തന്തുര് അഹമ് ഏവേതി യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
എല്ലാം എന്നിൽ തന്നെ മുത്തുകൾ തൂങ്ങിയിരിക്കുന്ന തന്തുവിൽപോലെ ചേർന്നിരിക്കുന്നു; ഞാൻ തന്നെയാണ് ഉള്ളിലെ ചൈതന്യം എന്നു കാണുന്നവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നവനാണ്.
നാഹം ന ചാന്യദ് അസ്തീഹ ബ്രഹ്മൈവാസ്തി ന ചാസ്തി തത് । ഇത്ഥം സദസതോര് മധ്യം യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
ഇവിടെ ഞാൻ ഇല്ല, മറ്റൊന്നും ഇല്ല, ബ്രഹ്മം മാത്രമേയുള്ളൂ, അതിനപ്പുറം ഒന്നുമില്ല; ഇങ്ങനെ സതും അസതും തമ്മിലുള്ള മധ്യഭാഗം കാണുന്നവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നവനാണ്.
യന് നാമ കിഞ്ചിത് ത്രൈലോക്യേ സ ഏകോ ഽവയവോ മമ । തരങ്ഗോ ഽബ്ധാവ് ഇവേത്യ് അന്തര് യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പേരോ വസ്തുവോ ഉണ്ടെങ്കിലോ അതെല്ലാം എന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമാണ്, സമുദ്രത്തിലെ തിരമാലപോലെയാണ്. ഇതെല്ലാം ഉള്ളിൽ കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
ആത്മതാപരതേ ത്വത്താമത്തേ യസ്യ മഹാത്മനഃ । ഭാവാദ് ഉപരതേ സ്യാതാം സ പശ്യതി സുലോചനഃ
ആത്മാവും പരനും, നീയും ഞാനും എന്ന ഭാവങ്ങൾ മനസ്സിൽ നിന്നു മാറിയ മഹാത്മാവിന് മാത്രമാണ് സുതാര്യമായ ദൃഷ്ടിയോടെ എല്ലാം കാണാൻ കഴിയുന്നത്.
ശോച്യാ പാല്യാ മയൈവേയം സ്വസേയം മേ കനീയസീ । ത്രിലോകീ പേലവേത്യ് ഉച്ചൈര് യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
ഈ ലോകം കരുണിക്കപ്പെടേണ്ടതും, സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടതും, എന്റെ സ്വന്തം ഇളയ സഹോദരിയായി കാണേണ്ടതുമാണ്. മൂന്നു ലോകവും ദുർബലമാണെന്ന് ഉച്ചത്തിൽ കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
ചേത്യാനുപാതരഹിതം ചിദ്ഭൈരവമയം വപുഃ । ആപൂരിതജഗജ്ജാലം യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
ഇത് വസ്തുതകളില്ലാത്ത, ശുദ്ധമായ ബോധത്തിന്റെ ഭയാനകതയിൽ നിറഞ്ഞ, സർവ്വലോകവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ശരീരമാണെന്ന് കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
സുഖം ദുഃഖം ഭവോ ഽഭാവോ ഽവിവേകകലനാശ് ച യാഃ । അഹം ന വേതി വാ നൂനം പശ്യന് ന പരിഹീയതേ
സുഖം, ദുഃഖം, ഉണ്ട്, ഇല്ല, വിവേകത്തിന്റെ കണക്കുകള്—ഇവയെല്ലാം 'ഞാന് ഇതല്ല' അല്ലെങ്കില് 'ഞാന് ഇതാണ്' എന്ന് കാണുന്നവന് ഒരിക്കലും കുറയുന്നില്ല.
സ്വാത്മസത്താപരാപൂര്ണേ ജഗത്യ് അന്യേന വര്ജിതേ । കിം മേ ഹേയം കിമ് ആദേയമ് ഇതി പശ്യന് സദൃങ് നരഃ
സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ സാന്നിധ്യം മാത്രമുള്ള ഈ ലോകത്ത് മറ്റൊന്നും ഇല്ലെന്ന് കണ്ടാല്, 'എന്താണ് ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടത്, എന്താണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടത്?' എന്ന് ചിന്തിക്കുന്നവന് യഥാര്ത്ഥ ജ്ഞാനിയാണു.
അപ്രതര്ക്യമ് അനാഭാസം സന്മാത്രമ് ഇദമ് ഇത്യ് അലമ് । ഹേയോപാദേയകലനാ യസ്യ ക്ഷീണാ നമാമി തമ്
ഇത് നിരൂപണം ചെയ്യാനോ കാണാനോ കഴിയാത്ത ശുദ്ധ സത്ത്വം മാത്രമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ഉപേക്ഷിക്കലും സ്വീകരിക്കലും എന്ന കണക്കുകള് അവസാനിച്ചവനെ ഞാന് വന്ദിക്കുന്നു.
യ ആകാശവദ് ഏകാത്മാ സര്വഭാവഗതോ ഽപി സന് । ന ഭാവരഞ്ജനാമ് ഏതി സ മഹാത്മാ മഹേശ്വരഃ
ആകാശംപോലെ ഏകാത്മാവായി എല്ലായിടത്തും നിലകൊണ്ടിട്ടും, യാതൊരു അവസ്ഥയാലും ബാധിക്കപ്പെടാത്തവന് മഹാത്മാവും പരമേശ്വരനുമാണ്.
തമഃപ്രകാശകലനാമുക്തഃ കാലാത്മതാം ഗതഃ । യസ് സോമ്യസ് സുസമസ് സ്വസ്ഥസ് തം നൌമി പദമ് ആഗതമ്
അന്ധകാരവും പ്രകാശവും എന്ന ധാരണകളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, കാലത്തിന്റെ സാരമായ അവസ്ഥയെ പ്രാപിച്ച്, സമത്വവും ശാന്തിയും ആരോഗ്യവും നിറഞ്ഞവനായി എത്തിയ ആ നിലയെ ഞാൻ ആദരപൂർവ്വം നമസ്കരിക്കുന്നു.
യസ്യോദയാസ്തമയസങ്കലനാകലാസു ചിത്രാസു ചാരുവിഭവാസു ജഗദ്ഗതാസു । വൃത്തിസ് സമൈവ സകലൈകഗതേര് അനന്താ തസ്മൈ നമഃ പരമബോധവതേ ശിവായ
ആരിൽ ഉദയം അസ്തമയം എന്ന നിലകൾക്കും, ലോകത്തിലെ വിവിധ മനോഹരമായ പ്രകടനങ്ങൾക്കുമിടയിൽ, പ്രവർത്തനം സമത്വത്തോടെ, ഏകാഗ്രതയോടെ, അതിരില്ലാതെ നിലനിൽക്കുന്നു, ആ പരമജ്ഞാനിയെയും ശിവനെയും ഞാൻ വിനയപൂർവ്വം നമസ്കരിക്കുന്നു.
തസ്യേയം ഭോഗമോക്ഷാര്ഥം തജ്ജ്ഞസ്യോപവനോപമാ । സുഖായൈവ ന ദുഃഖായ സ്വശരീരമഹാപുരീ
അനുഭവത്തിനും മോക്ഷത്തിനുമായി, അറിവുള്ളവനു ഈ ശരീരമെന്ന മഹാനഗരം ഒരു തോട്ടംപോലെയാണ്; ഇത് സന്തോഷത്തിനായാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്, ദുഃഖത്തിനല്ല.
നഗരീത്വം ശരീരസ്യ കഥം നാമ മഹാമുനേ । ഏനാം ചാധിവസന് യോഗീ കഥം രാജ്യസുഖൈകഭാക്
മഹാമുനിയേ, ശരീരത്തെ എങ്ങനെ നഗരം എന്നു വിളിക്കാം? അതിൽ വസിക്കുന്ന യോഗി എങ്ങനെ രാജസുഖം മാത്രം അനുഭവിക്കുന്നു?
രമ്യേയം ദേഹനഗരീ രാമ സര്വഗുണാന്വിതാ । ജ്ഞസ്യാനന്തവിലാസാഢ്യാ സ്വാലോകാര്കപ്രകാശിതാ
രാമാ, ഈ മനോഹരമായ ശരീരനഗരം എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നമാണ്. അറിവുള്ളവർക്കു വേണ്ടി അതിൽ അനന്തമായ ലീലകൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, സ്വന്തം ബോധത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ അതു തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
നേത്രവാതായനോദ്ദ്യോതപ്രകാശഭുവനാന്തരാ । കരപ്രതോലീവിസ്താരപ്രാപ്തപാദോപജങ്ഗലാ
കണ്ണുകളെന്ന ജനാലകളിൽ നിന്നു പ്രകാശം വീശി, ഉള്ളിലെ ലോകങ്ങൾ പ്രകാശവാന്മാരായി, കൈകളുടെ വീഥികൾ നീളുകയും, കാലുകൾ നഗരത്തിന്റെ അതിരുകളിലേക്കു എത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
രോമരാജിലതാഗുല്മാ ത്വഗട്ടാലകമാലിതാ । ഗുല്ഫഗുല്ഗുലുവിശ്രാന്തജങ്ഘോരുസ്തമ്ഭമണ്ഡലാ
റോമങ്ങൾ വള്ളികൾപോലും കൂട്ടങ്ങളായും അലങ്കരിച്ച്, ചർമ്മം മതിലായും, കാൽമുട്ട്, തൊണ്ട, ചങ്ക്, കണങ്കാൽ എന്നിവയിലായി ഈ നഗരം ഉറപ്പിച്ചു നിൽക്കുന്നു.
രേഖാവിഭക്തപാദോഗ്രശിലാപ്രഥമനിര്മിതാ । ചര്മമര്മസിരാസാരസന്ധിസീമാമനോരമാ
പാദതലത്തിൽ രേഖകളും കല്ലുകളും ചേർത്ത് മനോഹരമായി നിർമ്മിച്ച ഈ നഗരം, ചർമ്മം, മർമ്മം, ശിര, സന്ധി എന്നിവയുടെ അതിരുകളാൽ ആകർഷകമാണ്.
ഊരുദ്വയകവാടാഗ്രനിര്മിതോപസ്ഥനിര്ഗമാ । കചത്കചാവലീകാചദലപ്രച്ഛാദനാവൃതാ
അവളുടെ ഇരുകാലുകളുടെ അറ്റത്താണ് വാതായനം പോലെ അവളുടെ ഗർഭദ്വാരം പുറത്തുവരുന്നത്. അതു ചുരുണ്ടതും രോമവും ചർമ്മത്തിന്റെ മടികളും കൊണ്ട് മറഞ്ഞതുമാണ്.
ഭ്രൂലലാടാസ്യസച്ഛായവദനോദ്യാനശോഭിതാ । ദൃഷ്ടിപാതോത്പലാകീര്ണകപോലവിപുലസ്ഥലാ
അവളുടെ മുഖം കണികെട്ട ക眉, നെറ്റി, വായ് എന്നിവയുടെ പ്രകാശം കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവളുടെ വിശാലമായ കവിളുകൾ, അവളുടെ കാഴ്ചയുടെ താമരപ്പൂക്കൾ ചിതറുന്ന വലിയ നിലംപോലെയാണ്.
വക്ഷസ്സ്ഥലസരസ്സ്യൂതകുചപങ്കജകോരകാ । ഘനരോമാവലിച്ഛന്നസ്കന്ധക്രീഡാശിലോച്ചയാ
അവളുടെ മുലയിടം ഒരു തടാകംപോലെയാണ്, അവളുടെ മുലകൾ അതിൽ താമരക്കൊടിപോലെയാണ്. കനത്ത രോമരേഖകൾ മറയ്ക്കുന്ന അവളുടെ തോളുകൾ കളിയാടുന്ന പാറകൾപോലെ ഉയർന്നിരിക്കുന്നു.