ദൃശ്യം സന്ത്യജതോ ഹേയമ് ഉപാദേയമ് ഉപേയുഷഃ । ദ്രഷ്ടാരം പശ്യതോ ദൃശ്യമ് അദ്രഷ്ടാരമ് അപശ്യതഃ
കാണുന്നതെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് നേടേണ്ടതിനെ തേടുന്നവനും, കാണുന്നവനെ കാണുകയും കാണപ്പെടുന്നതിനെ കാണാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനും, കാണുന്നതെല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതാണു.
അസുപ്തസ്യ പരേ തത്ത്വേ ജാഗരൂകസ്യ ജീവതഃ । സുപ്തസ്യ ഘനസമ്മോഹമയേ സംസാരവര്ത്മനി
പരമസത്യത്തിൽ ഉണർന്നിരിക്കുന്നവനും, യഥാർത്ഥത്തിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവനും, ഈ ലോകമെന്ന വഴി കനത്ത മായയുള്ള ഉറക്കത്തിൻപോലെയാണ്.
പര്യന്താത്യന്തവൈരസ്യാദ് അരസസ്യ രസേഷ്വ് അപി । ഭോഗേഷ്വ് ആഭോഗരമ്യേഷു നീരസസ്യ നിരാശിഷഃ
അവസാനമായും പൂർണ്ണമായും രുചികേടു വന്നതിനാൽ, ആഹ്ലാദകരമായ അനുഭവങ്ങളിലും ആസ്വാദനമില്ലാതെ, ആഗ്രഹങ്ങളില്ലാതെ, ആഗ്രഹം പോലും ഇല്ലാതെ ഇരിക്കുന്നു.
വ്രജത്യ് ആത്മാമ്ഭസൈകത്വം ജീര്ണജാഡ്യേ മനസ്യ് അലമ് । ഗലത്യ് അപഗതാസങ്ഗേ ഹിമാപൂര ഇവാതപേ
മനസ്സ് ക്ഷീണിച്ചും ആസക്തി വിട്ടുപോയാലും, ആത്മാവ് പരമസത്യത്തിൽ ലയിക്കുന്നു; കട്ടിയുള്ള ഹിമം സൂര്യപ്രഭയിൽ ഉരുകുന്നതുപോലെ.
തരങ്ഗിതാസു കല്ലോലജാലലോലാന്തരാസു ച । ശാമ്യന്തീഷ്വ് അഥ തൃഷ്ണാസു നദീഷ്വ് ഇവ ഘനാത്യയേ
തൃശ്യാഗങ്ങളുടെ തിരമാലകൾ ശമിച്ചാൽ, കനത്ത മേഘങ്ങൾ മാറിയപ്പോൾ നദികൾ ഉണങ്ങുന്നപോലെ, ഉള്ളിലെ കലഹവും ശാന്തമാകുന്നു.
സംസാരവാസനാജാലേ ഖഗജാല ഇവാഖുനാ । ത്രോടിതേ ചാദൃഢഗ്രന്ഥിശ്ലഥേ വൈരസ്യരംഹസാ
സാംസാരിക ആഗ്രഹങ്ങളുടെ വല എലി പൊട്ടിച്ചുപോകുന്ന പക്ഷിപ്പൂരംപോലെ തകർന്നാൽ, വൈരാഗ്യത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ കെട്ടുകൾ ദുർബലമാകുമ്പോൾ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു.
കതകം ഫലമ് ആസാദ്യ യഥാ വാരി പ്രസീദതി । തഥാ വിജ്ഞാനവശതസ് സ്വഭാവസ് സമ്പ്രസീദതി
കറ്റകപ്പഴം വെള്ളത്തിൽ ഇടുമ്പോൾ അത് തെളിഞ്ഞുപോകുന്നതുപോലെ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ സ്വഭാവം തെളിഞ്ഞും ശാന്തവുമാകുന്നു.
നീരാഗം നിരുപാസങ്ഗം നിര്ദ്വന്ദ്വം നിരുപാശ്രയമ് । വിനിര്യാതി മനോ മോഹാദ് വിഹഗഃ പഞ്ജരാദ് ഇവ
രാഗമില്ലാതെ, ആശയില്ലാതെ, ദ്വന്ദങ്ങളില്ലാതെ, ആശ്രയമില്ലാതെ മനസ്സ് മോഹത്തിൽ നിന്ന് വിടുതൽ നേടുന്നു; ഒരു പക്ഷി പഞ്ചരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പറക്കുന്നതുപോലെ.
ശാന്തസന്ദേഹദൌരാത്മ്യം ഗതകൌതുകവിഭ്രമമ് । പരിപൂര്ണാന്തരം ചേതഃ പൂര്ണേന്ദുര് ഇവ രാജതേ
സന്ദേഹവും ദുർബലതയും ശമിച്ച മനസ്സ്, ആസ്വാദനവും ആശയക്കുഴപ്പവും വിട്ടു, അകത്തുനിന്ന് പൂർണ്ണമായും തെളിഞ്ഞ്, പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ജനിതോത്തമസൌന്ദര്യാ ദൂരോദസ്തനതോന്നതാ । സമതോദേതി സര്വത്ര ശാന്തവാത ഇവാര്ണവേ
ഉയർന്ന സൗന്ദര്യത്തിൽ ജനിച്ച് ദൂരത്തും ഉയരത്തും നിലകൊണ്ട സമത്വം, സമുദ്രത്തിൽ ശാന്തമായ കാറ്റുപോലെ എല്ലായിടത്തും ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുന്നു.
അന്ധകാരമയീ മൂഢാ ജാഡ്യജര്ജരിതാന്തരാ । തനുതാമ് ഏതി സംസാരവാസനേവ പ്രഗേ ക്ഷപാ
അകത്തുനിന്ന് ഇരുണ്ടതും മൂടലും മന്ദതയിൽ ക്ഷയിച്ചതുമായ ലോകവാസന, പുലരിയിൽ രാത്രിപോലെ മങ്ങിപ്പോകുന്നു.
ദൃഷ്ടചിദ്ഭാസ്കരാ പ്രജ്ഞാപദ്മിനീ പുണ്യപല്ലവാ । വികസത്യ് അമലോദ്ദ്യോതാ പ്രാതര് ദ്യൌര് ഇവ രൂപിണീ
ബോധത്തിന്റെ സൂര്യൻ ദൃശ്യമാകുമ്പോൾ, ധർമ്മത്തിന്റെ കൊമ്പുകൾ അലങ്കരിച്ച ജ്ഞാനത്തിന്റെ താമര ശുദ്ധമായ പ്രകാശത്തിൽ പുഷ്പിക്കുന്നു, പ്രഭാതത്തിലെ ആകാശം പോലെ.
പ്രജ്ഞാ ഹൃദയഹാരിണ്യോ ഭുവനാഹ്ലാദനക്ഷമാഃ । സത്ത്വലക്ഷ്മ്യഃ പ്രവര്തന്തേ സകലേന്ദോര് ഇവാംശവഃ
ജ്ഞാനം ഹൃദയം ആകർഷിക്കുകയും ലോകത്തെ ആനന്ദിപ്പിക്കാനും കഴിയും; അതു സത്വഗുണത്തിന്റെ സമ്പത്തായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു, പൂർണ്ണചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലെ.
ബഹുനാത്ര കിമ് ഉക്തേന ജ്ഞാതജ്ഞേയോ മഹാമതിഃ । നോദേതി നൈവ യാത്യ് അസ്തമ് അഭൂതാകാശകോശവത്
ഇവിടെ കൂടുതൽ എന്ത് പറയേണ്ടതുണ്ട്? അറിയേണ്ടതെല്ലാം അറിഞ്ഞ മഹത്തായ മനസ്സ്, ആകാശത്തിനുള്ളിലെ ശൂന്യത്തെപ്പോലെ, ഉദയവും അസ്തമയവും കാണിക്കുന്നില്ല.
വിചാരണാപരിജ്ഞാതസ്വഭാവസ്യോദിതാത്മനഃ । അനുകമ്പ്യാ ഭവന്ത്യ് ഏതേ ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വിന്ദ്രശങ്കരാഃ
ചിന്തയിലൂടെ തന്റെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കി ആത്മാവ് ഉണർന്നവനു പോലും ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ഇന്ദ്രനും ശങ്കരനും കരുണയുടെ അർഹരാവുന്നു.
പ്രകടാകാരമ് അപ്യ് അന്തര് നിരഹങ്കാരചേതസമ് । നാപ്നുവന്തി വികല്പാസ് തം മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബ്വ് ഇവൈണകാഃ
പുറത്ത് പ്രകടമായിരുന്നാലും, അഹങ്കാരമില്ലാത്ത മനസ്സുള്ളവനെ ചിന്തകള് ബാധിക്കില്ല; മൃഗങ്ങള്ക്ക് മരുഭൂമിയിലെ മായാജലജലം എങ്ങനെ കിട്ടാത്തതുപോലെ.
തരങ്ഗവദ് അമീ ലോകാഃ പ്രയാന്ത്യ് ആയാന്തി ചാഭിതഃ । ക്രോഡീകുരുത ആത്മോത്ഥേ ന ജ്ഞം മരണജന്മനീ
ഈ ലോകങ്ങള് തിരമാലകളെപ്പോലെ വരികയും പോകികയും ചെയ്യുന്നു; എന്നാല് ആത്മാവിനെ spഹിതമായി അറിയുന്നവന് ജനനവും മരണവും മനസ്സിനെ അലട്ടുന്നില്ല.
ആവിര്ഭാവതിരോഭാവൌ സംസാരോ നേതരഃ ക്രമഃ । ഇതി താഭ്യാം സമാലോകേ രമതേ ന സ ഖിദ്യതേ
പ്രകടതയും ലയവും മാത്രമാണ് ഈ സംസാരത്തിന്റെ വഴിക്രമം; ഇതെല്ലാം വ്യക്തമായി കാണുന്നവന് സന്തോഷം മാത്രമേയുള്ളൂ, വിഷമം ഇല്ല.
ന ജായതേ ന മ്രിയതേ കുമ്ഭേ കുമ്ഭനഭോ യഥാ । ഭൂഷിതേ ദൂഷിതേ വാപി ദേഹേ തദ്വദ് ഇഹാത്മവാന്
കുമ്പളത്തിനുള്ളിലെ ആകാശം, കുമ്പളം അലങ്കരിച്ചാലോ തകർത്താലോ neither ജനിക്കുകയോ മരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; അതുപോലെ തന്നെ ശരീരത്തിനുള്ളിലെ ആത്മാവിനും ജനനമോ മരണമോ ബാധകമല്ല.
വിവേക ഉദിതേ ശീതേ മിഥ്യാഭ്രമഭരോദിതാ । ക്ഷീയതേ വാസനാ സാഭ്രേ മൃഗതൃഷ്ണാ മരാവ് ഇവ
വിവേകം ഉദിക്കുമ്പോൾ, തെറ്റായ ധാരണകളുടെ ഭാരത്തിൽ നിന്നുള്ള മായയുടെ തണുപ്പ് അകറ്റപ്പെടുന്നു; മേഘം കെട്ടിയ മനസ്സിൽ, ആഗ്രഹങ്ങൾ മരുഭൂമിയിലെ മായാജലപോലെ ക്ഷയിക്കുന്നു.
കോ ഽഹം കഥമ് ഇദം വേതി യാവന് ന പ്രവിചാരിതമ് । സംസാരാഡമ്ബരം താവദ് അന്ധകാരോപമം സ്ഥിതമ്
ഞാൻ ആരാണ്? ഇതെന്താണ്? എന്നിങ്ങനെ ആലോചിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ഈ ലോകത്തിന്റെ കലഹം ഇരുട്ടുപോലെ തുടരുന്നു.
മിഥ്യാഭ്രമഭരോദ്ഭൂതം ശരീരം പദമ് ആപദാമ് । ആത്മഭാവനയാ നേദം യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
തെറ്റായ ധാരണകളിൽ നിന്നു ഉദിച്ച ഈ ശരീരം ദുർഭാഗ്യങ്ങളുടെ ഇടമാണ്; അതിനെ ആത്മാവെന്നു കാണാത്തവനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
ദേശകാലവശോത്ഥാനി ന മമേതി ഗതഭ്രമമ് । ശരീരസുഖദുഃഖാനി യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
ദേശവും സമയവും അനുസരിച്ച് ഉണ്ടാകുന്ന ശരീരസുഖദു:ഖങ്ങളെ, എന്റെതല്ലെന്നു തെറ്റിദ്ധാരണ മാറിയവൻ കാണുമ്പോൾ, അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നു.
ആത്മാനമ് ഇതരച് ചൈവ ദൃശാ നിത്യാവിഭിന്നയാ । സര്വം ചിജ്ജ്യോതിര് ഏവേതി യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
ആത്മാവിനെയും മറ്റെല്ലാവിനെയും ഒരുപോലെ, ഒരിക്കലും വേർതിരിയാത്ത കാഴ്ചയോടെ, എല്ലാം ബോധത്തിന്റെ പ്രകാശം മാത്രമാണെന്ന് കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
അപാരപര്യന്തനഭോ ദിക്കാലാദിക്രിയാന്വിതമ് । അഹമ് ഏവേതി സര്വത്ര യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
അവസാനമില്ലാത്ത ആകാശത്തിലും, ദിശകളിലും, കാലത്തിലും, പ്രവർത്തികളിലും എല്ലായിടത്തും 'ഞാനാണ് എല്ലാം' എന്ന് കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
വാലാഗ്രലക്ഷഭാഗാത് തു കോടിശഃ പരികല്പിതഃ । അഹം സൂക്ഷ്മ ഇതി വ്യാപീ യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
ഒരു മുടിയുടെ അഗ്രത്തിന്റെ ഭാഗത്തിലും അനേകം വിധത്തിൽ കൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന അതിസൂക്ഷ്മമായ 'ഞാൻ' എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
സര്വശക്തിര് അനന്താത്മാ സര്വഭാവാന്തരസ്ഥിതഃ । അദ്വിതീയശ് ചിദ് ഇത്യ് അന്തര് യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
അനന്തമായ ആത്മാവും സർവ്വശക്തിയും എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്ന അദ്വിതീയമായ ബോധം ആകെയുള്ളതെന്ന് ഉള്ളിൽ കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
ആധിവ്യാധിഭയോദ്വിഗ്നോ ജരാമരണജന്മവാന് । ദേഹോ ഽഹമ് ഇതി ന പ്രാജ്ഞോ യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
രോഗം, ഭയം, വിഷാദം, വയസ്സും മരണമും ജനനവും എന്നിവ കൊണ്ട് പീഡിതനായവനും, 'ഞാൻ ഈ ശരീരമാണ്' എന്നു കാണുന്നവനും, യുക്തിയോടെ കാണുന്നവൻ അല്ല.
തിര്യഗ് ഊര്ധ്വമ് അധസ്താച് ച വ്യാപകോ മഹിമാ മമ । ന ദ്വിതീയോ മമാസ്തീതി യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
എന്റെ മഹത്വം എല്ലാടും, മുകളിലും കീഴിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; എനിക്ക് സമം മറ്റൊന്നുമില്ല എന്നു കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
മയി സര്വമ് ഇദം പ്രോതം സൂത്രേ മണിഗണാ ഇവ । ചിത്തന്തുര് അഹമ് ഏവേതി യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
എല്ലാം എന്നിൽ തന്നെ മുത്തുകൾ തൂങ്ങിയിരിക്കുന്ന തന്തുവിൽപോലെ ചേർന്നിരിക്കുന്നു; ഞാൻ തന്നെയാണ് ഉള്ളിലെ ചൈതന്യം എന്നു കാണുന്നവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നവനാണ്.