സര്വശക്തിമതാ രാജ്ഞാ യദ് യത് സമ്പാദ്യതേ യഥാ । തത് തത് തഥാ ഭവത്യ് ആശു സ ഏവോദേതി തത്തയാ
സകലശക്തിയുള്ള രാജാവ് എന്ത് ചെയ്യുകയോ എങ്ങനെയോ ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ, അതു അതുപോലെയാണ് ഉടൻ സംഭവിക്കുന്നത്; ആ രാജാവാണ് അതിൽ അതായത് രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.
യഥാ മധുരസോല്ലാസഷ് ഷണ്ഡോ ഭവതി ഭാസുരഃ । രസതാമ് അജഹച് ചൈവ ഫലപുഷ്പദലോന്നതഃ
എങ്ങനെയെന്നാൽ, ഒരു മരുഭൂമിയിലെ വൃക്ഷം മധുരത്വത്തിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ പ്രകാശവാനായി, തന്റെ സ്വഭാവം വിട്ടുനൽകാതെ തന്നെ പഴവും പൂവും ഇലയും നിറഞ്ഞു ഉയരുന്നതുപോലെ,
ചിദുല്ലാസസ് തഥാ ജീവോ ഭൂത്വാ ഭവതി ദേഹകഃ । ചിന്മാത്രതാം താമ് അജഹദ് ഏവ ദര്ശനദൃങ്മയഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, ചൈതന്യത്തിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ ജീവൻ ശരീരമായിത്തീർന്നു, എന്നാൽ തന്റെ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യം ഒരിക്കലും വിട്ടുകളയാതെ, അവൻ അവബോധത്തിന്റെ ദർശനത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു.
നാനാഷണ്ഡസഹസ്രൌഘൈര് അദ്വിതീയൈര് നിജാത്മനഃ । യഥോദേതി രസോ ഭൌമശ് ചിത് തഥോദേത്യ് അഹമ്ഭ്രമൈഃ
നാനാവിധമായ അനവധി വേരുകളുടെ കൂട്ടത്തിൽനിന്ന് ഭൂമിയുടെ രുചി ഉയർന്നുവരുന്നതുപോലെ, ഓരോരുത്തരുടേയും മനസ്സിൽ പലവിധമായ ഭ്രമങ്ങളിൽനിന്നാണ് 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഉരുത്തിരിയുന്നത്.
ചിദ്രസോല്ലാസവൃക്ഷാണാം കചതാമ് ആത്മനാത്മനി । ദൃശ്യശാഖാശതാഢ്യാനാമ് ഇഹ നാന്തോ ഽവഗമ്യതേ
ബോധത്തിന്റെ രസം നിറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങൾ അനേകം കാണാവുന്ന ശാഖകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അവ മനസ്സിനകത്ത് എത്രവരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നത് ഇവിടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഷണ്ഡഃ പ്രത്യേകമ് ഏവാന്തര് യഥാ രസചമത്കൃതിമ് । സ്വാദയത്യ് ഏവമ് ഏഷാ ചിത് പൃഥക് പശ്യതി സംസൃതീഃ
എല്ലാ വേരും തനിക്കുള്ളിൽ രുചിയുടെ ആസ്വാദനം നേരത്തെ അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ബോധവും ഓരോരുത്തരുടേയും ജീവിതചക്രങ്ങൾ വേറേ വേറേ ആയി കാണുന്നു.
യാ യോദേതി യഥാ യസ്യാ ജീവശക്തേസ് സ്വസംസൃതിഃ । താമ് താം തഥൈതി സാ സ്വാന്തശ് ചിദ് ഭൂതഭുവനസ്ഥിതിമ്
ജീവശക്തിയിൽനിന്ന് ഏത് രൂപത്തിൽ, എങ്ങനെയായാലും, ഓരോരുത്തരുടേയും ജീവപര്യന്തം ഉദിക്കുമ്പോൾ, അതേ അവസ്ഥയാണ് ബോധം അതിന്റെ ഉള്ളിലായി സ്വീകരിച്ച് ലോകങ്ങളുടെയും ജീവജാലങ്ങളുടെയും നില നിലനിര്ത്തുന്നത്.
ജീവസംസൃതയഃ കാശ്ചിത് പ്രമിലന്തി പരസ്പരമ് । സ്വയം വിഹൃത്യ സംസാരേ ശാമ്യന്തി ചിരകാലതഃ
ചില ജീവചരിത്രങ്ങൾ തമ്മിൽ തമ്മിൽ ലയിച്ചു പോകുന്നു; സ്വയം ഈ ലോകത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച ശേഷം, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ് അവ ശാന്തമാകുന്നു.
സൂക്ഷ്മയാ പരയാ ദൃഷ്ട്യാ സ്വം പശ്യസ്യ് അനയാ തഥാ । ജഗജ്ജാലസഹസ്രാണി പരമാണ്വന്തരേഷ്വ് അപി
ഈ സൂക്ഷ്മവും ഉന്നതവുമായ ദൃഷ്ടിയിലൂടെ നീയും നിന്നെയും കാണുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ഏറ്റവും ചെറുതായ അണുവിലും ആയിരക്കണക്കിന് ലോകങ്ങളെയും കാണുന്നു.
ഭിത്തൌ നഭസി പാഷാണേ ജ്വാലായാമ് അനിലേ ജലേ । സന്തി സംസാരലക്ഷ്യാണി തിലേ തൈലമ് ഇവാഖിലേ
എല്ലാ എള്ളിലും എണ്ണ ഉണ്ടെന്നപോലെ, മതിലിലും ആകാശത്തിലും കല്ലിലും ജ്വാലയിലും കാറ്റിലും വെള്ളത്തിലും ലോകചക്രത്തിന്റെ അടയാളങ്ങൾ ഉണ്ട്.
ശുദ്ധിമ് ഏതി യദാ ചേതസ് തദാ ജീവോ ഭവേച് ചിതിഃ । ശുദ്ധാ ച സാ സര്വഗതാ തേന സമ്മേലനം മിഥഃ
ചിത്തം ശുദ്ധിയിലേക്കെത്തുമ്പോൾ, ജീവൻ ശുദ്ധമായ ബോധമായി മാറുന്നു; ആ ബോധം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ, അതിൽ പരസ്പര ലയനം സംഭവിക്കുന്നു.
സര്വേഷാം പദ്മജാദീനാം സ്വസത്താഭ്രമപൂരകഃ । ജഗദ്ദീര്ഘമഹാസ്വപ്നസ് സ്വയമ് അന്തസ് സമുത്ഥിതഃ
പദ്മജനായകനായ ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റുള്ളവർക്കും തങ്ങളുടെ സത്തയെ മായയാൽ നിറയ്ക്കുന്ന ഈ ദീർഘമായ മഹാസ്വപ്നം സ്വയം ഉള്ളിൽ നിന്നു ഉദിക്കുന്നു.
സ്വപ്നാത് സ്വപ്നാന്തരം യാന്തി കാശ്ചിദ് ഭൂതപരമ്പരാഃ । തേനോപലമ്ഭഃ കുഡ്യാദാവ് ആസാം ദൃഢതരസ് സ്ഥിതഃ
ചില ജീവികൾ ഒരു സ്വപ്നത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു സ്വപ്നത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു; അതിനാൽ അവയുടെ അനുഭവം മതിൽപോലെയുള്ള വസ്തുക്കളിൽ ഉറപ്പായി നിലനിൽക്കുന്നു.
യദ് യത്ര ചിദ് ഭാവയതി തത് തത്രാശു ഭവത്യ് അലമ് । തയാ സ്വപ്നേ ഽപി യദ് ദൃഷ്ടം തത്കാലേ സത്യമ് ഏവ തത്
ചൈതന്യം എവിടെയോ എന്തെങ്കിലും ചിന്തിച്ചാൽ അതു അവിടെയെങ്ങും ഉടൻ സത്യമായിത്തീരും; അതുപോലെ സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്നതും അപ്പോൾ അതേ സമയം സത്യമായിരിക്കും.
ചിദണോര് അന്തരേ സന്തി സമസ്താനുഭവാണവഃ । യഥാ ബീജാന്തരേ പത്ത്രലതാപുഷ്പഫലാണവഃ
ചൈതന്യത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മകണത്തിനുള്ളിൽ എല്ലാ അനുഭവങ്ങളുടെയും സൂക്ഷ്മരൂപങ്ങൾ ഉണ്ടു, ഒരു വിത്തിനുള്ളിൽ ഇലയും വള്ളിയും പൂവും പഴവും ഉള്ളതുപോലെ.
പരമാണും ജഗദ് അന്തര് ധത്തേ ചിത്പരമാണുകഃ । ലീനമ് ആകാശമ് ആകാശേ ദ്വൈതൈക്യഭ്രമമ് ഉത്സൃജ
പരമചൈതന്യത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതയിലാണു് ഈ ലോകം മുഴുവൻ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്, ആകാശം ആകാശത്തിനുള്ളിലാണെന്നതുപോലെ. ഇരട്ടത്വത്തിൻ്റെയും ഏകത്വത്തിൻ്റെയും ഭ്രമം ഉപേക്ഷിക്കണം.
ദേശകാലക്രിയാദ്യാഖ്യൈസ് സ്വൈര് ഏവാണുഭിര് ഏവ ചിത് । അണൂന് അനുഭവത്യ് അന്തര് ഇതരാണോര് അസമ്ഭവാത്
ചൈതന്യം താനേ തൻ്റെ സൂക്ഷ്മതകളിലൂടെ ദേശം, കാലം, പ്രവർത്തനം മുതലായ വ്യത്യാസങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു; ഒരു സൂക്ഷ്മതയ്ക്ക് മറ്റൊന്നിനെ അനുഭവിക്കാൻ കഴിയില്ല.
സ്വയം സര്വസ്യ കചിതസ് സ്വച്ഛശ് ചിദണുഷണ്ഡകഃ । ബ്രഹ്മാദേഃ കീടനിഷ്ഠസ്യ ദേഹദൃഷ്ട്യാനുഭാവിതഃ
സർവവ്യാപകവും സുതാര്യമുമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ കൂട്ടം ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ചെറിയ കീടം വരെ എല്ലാവർക്കും തങ്ങളുടെ ശരീരമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു.
കചിതം കിഞ്ചിദ് ഏവേഹ വസ്തുതസ് തു ന കിഞ്ചന । സ്വയം സ്വത്വം സ്വാദയന്തേ ദ്വൈതം ചിത്പരമാണവഃ
ഇവിടെ ദൃശ്യമായത് വളരെ കുറച്ചേ ഉള്ളൂ, യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഒന്നുമില്ല; ചൈതന്യത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതകൾ തങ്ങളുടേതായ സ്വഭാവവും ഇരട്ടത്വവും സ്വയം അനുഭവിക്കുന്നു.
സ്വയം പ്രകചതി സ്ഫാരദേഹശ് ചിദണുഷണ്ഡകഃ । നേത്രാദികുസുമദ്വാരൈസ് സംവിദാമോദമ് ഉദ്ഗിരന്
സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്ന ഈ ബോധത്തിന്റെ ദേഹം സൂക്ഷ്മമായ അണുക്കളാൽ നിർമ്മിതമാണ്. കണ്ണ് മുതലായ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വഴി ബോധത്തിന്റെ ആനന്ദം ഒഴുകിച്ചൊരിയുന്നു.
സമ്പശ്യതീതരാന് കശ്ചിദ് ബഹീരൂപേണ ചിദ്ഘനാന് । സര്വഗത്വാദ് അനാശത്വാദ് ദൃശ്യബീജസ്യ വൈ ചിതേഃ
ചിലർ പുറത്തുള്ള രൂപങ്ങളെ ബോധത്തിന്റെ ഘനരൂപങ്ങളായി കാണുന്നു, കാരണം ബോധം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, അതിനെ നശിപ്പിക്കാനാവില്ല, കാണുന്ന എല്ലാറ്റിനും അതാണ് വിത്ത്.
അന്തര് ഏവാഖിലം കശ്ചിത് പശ്യത്യ് അവികലം ജഗത് । തത്രാതികാലം കലനാദ് ഉന്മജ്ജതി നിമജ്ജതി
മറ്റൊരാൾ മുഴുവൻ ലോകവും അകത്തുതന്നെ, യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ലാതെ കാണുന്നു. അവിടെ കാലത്തിന്റെ കണക്കു കൂട്ടലിലൂടെ ഒരാൾ ഉയർന്ന് വീണു പോകുന്നു.
സ്വപ്നാത് സ്വപ്നാന്തരം തത്ര തഥാ പശ്യന് പുനഃ പുനഃ । മിഥ്യാവടേഷു ലുഠിതശ് ശിലേവ ശിഖരച്യുതാ
അവിടെ, ഒരുപാട് സ്വപ്നങ്ങൾ ഒന്നിന് ശേഷം ഒന്നായി കാണുമ്പോൾ, കള്ളലോകങ്ങളിൽ ഒരു പാറ മലമുകളിൽ നിന്ന് വീണതുപോലെ അലയുന്നു.
കേചിത് സമ്മീലിതാഃ കേചിദ് ആത്മന്യ് ഏവ ഭ്രമേ സ്ഥിതാഃ । മഗ്നാസ് സ്വസംവിദ്രസതസ് സ്ഫുരന്തോ ദേഹിഷണ്ഡകാഃ
ചിലർ തങ്ങളിലേക്കു അടച്ചു കിടക്കുന്നു, ചിലർ തങ്ങളുടെ ഉള്ളിലെ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ തന്നെ അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തങ്ങളുടെ തന്നെ ബോധത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ജീവികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ പ്രകാശിക്കുന്നു.
സ്വയമ് അന്തഃ പ്രപശ്യന്തി യേ ജഗജ്ജീവസമ്ഭ്രമമ് । തൈഃ കൈശ്ചിത് തത് തഥാ ദൃശ്യമ് അസത്സ്വപ്നവദ് ആശ്രിതമ്
ലോകത്തെയും ജീവികളെയും സംബന്ധിച്ചുള്ള കലഹം തങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ കാണുന്നവർ ഉണ്ടു. അവരുടെ ചിലർക്കു അതെല്ലാം സത്യമായതല്ല, സ്വപ്നം പോലെ അസത്യമായതാണെന്ന് തോന്നുന്നു.
സര്വാത്മത്വാത് സ്വഭാവസ്യ തദ് ദൃശ്യം സത്യമ് ആത്മനി । സര്വഗോ വിദ്യതേ യത്ര തത്ര സര്വമ് ഉദേതി ഹി
എല്ലാവരുടെയും സ്വഭാവം സർവ്വവ്യാപിയാണെന്നു കൊണ്ടു, കാണുന്നതെല്ലാം തനിക്കുള്ളിൽ സത്യമാണ്. സർവ്വവ്യാപിയായത് എവിടെയുണ്ടോ, അവിടെ എല്ലാം ഉദിക്കുന്നു.
ജീവാന്തഃ പ്രതിഭാസസ്യ സര്ഗസ്യ പുനര് അന്തരേ । ജീവഷണ്ഡ ഉദേത്യ് ഉച്ചൈസ് തസ്യാന്തര് ഇതരോ ഽപി ച
ജീവിയുടെ ഉള്ളിൽ സൃഷ്ടിയുടെ പ്രത്യക്ഷതയിലൂടെയും, ജീവികളുടെ കൂട്ടം ശക്തിയായി ഉയിർന്നു വരുന്നു; അതിന്റെ ഉള്ളിലും മറ്റൊരു കൂട്ടം കൂടി ഉദിക്കുന്നു.
ജീവാന്തര് ജായതേ ജീവസ് തസ്യാന്തര് അപി ജീവകഃ । സര്വത്ര രമ്ഭാദലവജ് ജീവബീജം പ്രജീവതി
ഒരു ജീവിയുടെ ഉള്ളിൽ മറ്റൊരു ജീവിയും, അതിന്റെ ഉള്ളിൽ വീണ്ടും മറ്റൊരുവനും ജനിക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും വാഴക്കയിലിന്റെ പാളികൾ പോലെ ജീവബീജം തുടർച്ചയായി മുളച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ദൃശ്യബുദ്ധിപരാവൃദ്ധി സമമ് ഏതദ് അനന്തകമ് । ഹേമ്നീവ കടകാദിത്വം പരിജ്ഞപ്ത്യൈവ നശ്യതി
കാണുന്ന ബുദ്ധിയുടെ വളർച്ചയും ക്ഷയവും ഒരുപോലെ അനന്തമായി നടക്കുന്നു; പൊന്നിന് ആഭരണങ്ങളുടെ രൂപം കിട്ടുന്നതുപോലെ, മനസ്സിന്റെ ധാരണയിലൂടെ അതെല്ലാം ഇല്ലാതാകുന്നു.
വിചാരോ യസ്യ നോദേതി കോ ഽഹം കിമ് ഇദമ് ഇത്യ് അലമ് । തസ്യാദ്യന്താവിമുക്തോ ഽസൌ ദീര്ഘോ ജീവജ്വരഭ്രമഃ
'ഞാൻ ആരാണ്? ഇതെന്താണ്?' എന്ന അന്വേഷണമുണ്ടാകാത്തവനിൽ, ആരംഭവും അവസാനും ഇല്ലാത്ത ദീർഘമായ ജീവജ്വരഭ്രമം തുടർന്നുനിൽക്കും.