ബീജം ജഹന് നിജവപുഃ ഫലീഭൂതം വിലോക്യതേ । ബ്രഹ്മാജഹന് നിജവപുഃ ഫലം ബീജം ച സംസ്ഥിതമ്
വിത്ത് തന്റെ രൂപം വിട്ട് ഫലമായ് കാണപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ, ബ്രഹ്മം തന്റെ രൂപം വിട്ട് വിത്തും ഫലവും ആയി നിലകൊള്ളുന്നു.
ബീജസ്യാകൃതിമത് സര്വം തേനാനാകൃതി തത്പദമ് । ന യുജ്യതേ സമീകര്തും തസ്മാന് നാസ്ത്യ് ഉപമാ ശിവേ
എല്ലാ രൂപങ്ങളും രൂപമില്ലാത്ത ഒരു വിത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദയം. അതിനാൽ, ആ പരമാവസ്ഥയ്ക്ക് രൂപമില്ല. അതിനെ യാതൊരു ഉപമയിലും ശരിയായി താരതമ്യം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ, ശിവേ, അതിന് യാതൊരു ഉപമയും ഇല്ല.
ഖമ് ഏവ ജായതേ ഖാഭാന് ന ച തജ് ജായതേ ഽന്യദൃക് । അതോ ന ജാതം വാ ജാതം വിദ്ധി ബ്രഹ്മനഭോ ജഗത്
ആകാശം ആകാശംപോലെയാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്, അതിന് മറ്റൊന്നുപോലെ തോന്നാറില്ല. അതുകൊണ്ട്, ഈ ലോകം ജനിച്ചിട്ടില്ലെന്ന്, അല്ലെങ്കിൽ ബ്രഹ്മൻ ആകാശത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചതെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
ദൃശ്യം പശ്യന് സ്വമ് ആത്മാനം ന ദ്രഷ്ടാ സമ്പ്രപശ്യതി । പ്രപഞ്ചാക്രാന്തസംവിത്തേഃ കസ്യോദേതി നിജാ സ്ഥിതിഃ
ദൃശ്യങ്ങളെ കാണുമ്പോൾ, താൻ കാണുന്നവനാണെന്നു ആരും കാണുന്നില്ല. പ്രപഞ്ചം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഈ ബോധത്തിൽ, ആരുടേതാണ് സ്വന്തം നില ഉയരുന്നത്?
മൃഗതൃഷ്ണാജലഭ്രാന്തൌ സത്യാം കേവ വിദഗ്ധതാ । വിദഗ്ധതായാം സത്യാം തു കേവാസൌ മൃഗതൃഷ്ണികാ
മൃഗതൃഷ്ണയിൽ വെള്ളം സത്യമായാൽ, അവിടെ എന്താണ് ബുദ്ധിമുട്ട്? എന്നാൽ ബുദ്ധി സത്യമായാൽ, ആ മൃഗതൃഷ്ണ എവിടെയാണ്?
ആകാശവിശദോ ദ്രഷ്ടാ സര്വഗോ ഽപി ന പശ്യതി । നേത്രം നിജമ് ഇവാത്മാനം ദൃശീഭൂതമ് അഹോ ഭ്രമഃ
ആകാശം പോലെ നിർമ്മലനും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ദൃക്സാക്ഷിയും, സ്വയം ദൃശ്യമായപ്പോൾ കണ്ണ് തന്നെ കാണാത്തതുപോലെ, സ്വയം കാണുന്നില്ല. ഈ ഭ്രമം എത്ര അത്ഭുതകരമാണ്!
ആകാശവിശദം ബ്രഹ്മ യത്നേനാപി ന ലഭ്യതേ । ദൃശ്യേ ദൃശ്യതയാദൃഷ്ടേ ത്വ് അസ്യ ലാഭസ് സുദൂരതഃ
ആകാശം പോലെ നിർമ്മലമായ ബ്രഹ്മം എത്ര ശ്രമിച്ചാലും ലഭ്യമാകുന്നില്ല; ദൃശ്യത്തെ ദൃശ്യമായിട്ടു മാത്രം കാണുമ്പോൾ, അതിന്റെ പ്രാപ്തി വളരെ ദൂരെയാണു.
ത്വാദൃക്സ്ഥൂലോ ഽവധാനേന വിനാ യത്ര ന ദൃശ്യതേ । തത്രാതിദൂരോദസ്തൈവ ദ്രഷ്ടുസ് സൂക്ഷ്മസ്യ ദൃശ്യതാ
നിനക്കുപോലെയുള്ള സ്ഥൂലമായത് ശ്രദ്ധയില്ലാതെ കാണാനാവാത്തിടത്ത്, അതിവൈകൃതമായ ദൃക്സാക്ഷിയുടെ ദൃശ്യമായിത്തീരുന്നത് വളരെ ദൂരെയായി തള്ളപ്പെടുന്നു.
ദ്രഷ്ടാ ദ്രഷ്ടൈവ ഭവതി ന തു സ്പൃശതി ദൃശ്യതാമ് । ദൃശ്യം ച ദൃശ്യതേ തേന ദ്രഷ്ടാ രാമ ന ദൃശ്യതേ
ദൃക്സാക്ഷി ദൃക്സാക്ഷിയായിരിക്കും, ദൃശ്യമായിത്തീരില്ല; ദൃശ്യങ്ങൾ അവൻ കാണുന്നു, രാമാ, അതുകൊണ്ട് ദൃക്സാക്ഷിയെ കാണാൻ കഴിയില്ല.
ദ്രഷ്ടൈവ സമ്ഭവത്യ് ഏകോ ന തു ദൃശ്യമ് ഇഹാസ്തി ഹി । ദ്രഷ്ടാ സര്വാത്മകോ ദൃശ്യം സ്ഥിതശ് ചേത് കേവ ദൃശ്യതാ
ഇവിടെ കാണുന്നവയൊന്നുമില്ല; കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് സത്യത്തിൽ ഉള്ളത്. കാണുന്നവൻ എല്ലായിടത്തുമാണ്, കാണുന്നത് നിലനിൽക്കുന്നുവെങ്കിൽ, പിന്നെ കാണാനുള്ളത് എന്താണ്?
സര്വശക്തിമതാ രാജ്ഞാ യദ് യത് സമ്പാദ്യതേ യഥാ । തത് തത് തഥാ ഭവത്യ് ആശു സ ഏവോദേതി തത്തയാ
സകലശക്തിയുള്ള രാജാവ് എന്ത് ചെയ്യുകയോ എങ്ങനെയോ ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ, അതു അതുപോലെയാണ് ഉടൻ സംഭവിക്കുന്നത്; ആ രാജാവാണ് അതിൽ അതായത് രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.
യഥാ മധുരസോല്ലാസഷ് ഷണ്ഡോ ഭവതി ഭാസുരഃ । രസതാമ് അജഹച് ചൈവ ഫലപുഷ്പദലോന്നതഃ
എങ്ങനെയെന്നാൽ, ഒരു മരുഭൂമിയിലെ വൃക്ഷം മധുരത്വത്തിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ പ്രകാശവാനായി, തന്റെ സ്വഭാവം വിട്ടുനൽകാതെ തന്നെ പഴവും പൂവും ഇലയും നിറഞ്ഞു ഉയരുന്നതുപോലെ,
ചിദുല്ലാസസ് തഥാ ജീവോ ഭൂത്വാ ഭവതി ദേഹകഃ । ചിന്മാത്രതാം താമ് അജഹദ് ഏവ ദര്ശനദൃങ്മയഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, ചൈതന്യത്തിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ ജീവൻ ശരീരമായിത്തീർന്നു, എന്നാൽ തന്റെ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യം ഒരിക്കലും വിട്ടുകളയാതെ, അവൻ അവബോധത്തിന്റെ ദർശനത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു.
നാനാഷണ്ഡസഹസ്രൌഘൈര് അദ്വിതീയൈര് നിജാത്മനഃ । യഥോദേതി രസോ ഭൌമശ് ചിത് തഥോദേത്യ് അഹമ്ഭ്രമൈഃ
നാനാവിധമായ അനവധി വേരുകളുടെ കൂട്ടത്തിൽനിന്ന് ഭൂമിയുടെ രുചി ഉയർന്നുവരുന്നതുപോലെ, ഓരോരുത്തരുടേയും മനസ്സിൽ പലവിധമായ ഭ്രമങ്ങളിൽനിന്നാണ് 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഉരുത്തിരിയുന്നത്.
ചിദ്രസോല്ലാസവൃക്ഷാണാം കചതാമ് ആത്മനാത്മനി । ദൃശ്യശാഖാശതാഢ്യാനാമ് ഇഹ നാന്തോ ഽവഗമ്യതേ
ബോധത്തിന്റെ രസം നിറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങൾ അനേകം കാണാവുന്ന ശാഖകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അവ മനസ്സിനകത്ത് എത്രവരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നത് ഇവിടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഷണ്ഡഃ പ്രത്യേകമ് ഏവാന്തര് യഥാ രസചമത്കൃതിമ് । സ്വാദയത്യ് ഏവമ് ഏഷാ ചിത് പൃഥക് പശ്യതി സംസൃതീഃ
എല്ലാ വേരും തനിക്കുള്ളിൽ രുചിയുടെ ആസ്വാദനം നേരത്തെ അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ബോധവും ഓരോരുത്തരുടേയും ജീവിതചക്രങ്ങൾ വേറേ വേറേ ആയി കാണുന്നു.
യാ യോദേതി യഥാ യസ്യാ ജീവശക്തേസ് സ്വസംസൃതിഃ । താമ് താം തഥൈതി സാ സ്വാന്തശ് ചിദ് ഭൂതഭുവനസ്ഥിതിമ്
ജീവശക്തിയിൽനിന്ന് ഏത് രൂപത്തിൽ, എങ്ങനെയായാലും, ഓരോരുത്തരുടേയും ജീവപര്യന്തം ഉദിക്കുമ്പോൾ, അതേ അവസ്ഥയാണ് ബോധം അതിന്റെ ഉള്ളിലായി സ്വീകരിച്ച് ലോകങ്ങളുടെയും ജീവജാലങ്ങളുടെയും നില നിലനിര്ത്തുന്നത്.
ജീവസംസൃതയഃ കാശ്ചിത് പ്രമിലന്തി പരസ്പരമ് । സ്വയം വിഹൃത്യ സംസാരേ ശാമ്യന്തി ചിരകാലതഃ
ചില ജീവചരിത്രങ്ങൾ തമ്മിൽ തമ്മിൽ ലയിച്ചു പോകുന്നു; സ്വയം ഈ ലോകത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച ശേഷം, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ് അവ ശാന്തമാകുന്നു.
സൂക്ഷ്മയാ പരയാ ദൃഷ്ട്യാ സ്വം പശ്യസ്യ് അനയാ തഥാ । ജഗജ്ജാലസഹസ്രാണി പരമാണ്വന്തരേഷ്വ് അപി
ഈ സൂക്ഷ്മവും ഉന്നതവുമായ ദൃഷ്ടിയിലൂടെ നീയും നിന്നെയും കാണുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ഏറ്റവും ചെറുതായ അണുവിലും ആയിരക്കണക്കിന് ലോകങ്ങളെയും കാണുന്നു.
ഭിത്തൌ നഭസി പാഷാണേ ജ്വാലായാമ് അനിലേ ജലേ । സന്തി സംസാരലക്ഷ്യാണി തിലേ തൈലമ് ഇവാഖിലേ
എല്ലാ എള്ളിലും എണ്ണ ഉണ്ടെന്നപോലെ, മതിലിലും ആകാശത്തിലും കല്ലിലും ജ്വാലയിലും കാറ്റിലും വെള്ളത്തിലും ലോകചക്രത്തിന്റെ അടയാളങ്ങൾ ഉണ്ട്.
ശുദ്ധിമ് ഏതി യദാ ചേതസ് തദാ ജീവോ ഭവേച് ചിതിഃ । ശുദ്ധാ ച സാ സര്വഗതാ തേന സമ്മേലനം മിഥഃ
ചിത്തം ശുദ്ധിയിലേക്കെത്തുമ്പോൾ, ജീവൻ ശുദ്ധമായ ബോധമായി മാറുന്നു; ആ ബോധം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ, അതിൽ പരസ്പര ലയനം സംഭവിക്കുന്നു.
സര്വേഷാം പദ്മജാദീനാം സ്വസത്താഭ്രമപൂരകഃ । ജഗദ്ദീര്ഘമഹാസ്വപ്നസ് സ്വയമ് അന്തസ് സമുത്ഥിതഃ
പദ്മജനായകനായ ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റുള്ളവർക്കും തങ്ങളുടെ സത്തയെ മായയാൽ നിറയ്ക്കുന്ന ഈ ദീർഘമായ മഹാസ്വപ്നം സ്വയം ഉള്ളിൽ നിന്നു ഉദിക്കുന്നു.
സ്വപ്നാത് സ്വപ്നാന്തരം യാന്തി കാശ്ചിദ് ഭൂതപരമ്പരാഃ । തേനോപലമ്ഭഃ കുഡ്യാദാവ് ആസാം ദൃഢതരസ് സ്ഥിതഃ
ചില ജീവികൾ ഒരു സ്വപ്നത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു സ്വപ്നത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു; അതിനാൽ അവയുടെ അനുഭവം മതിൽപോലെയുള്ള വസ്തുക്കളിൽ ഉറപ്പായി നിലനിൽക്കുന്നു.
യദ് യത്ര ചിദ് ഭാവയതി തത് തത്രാശു ഭവത്യ് അലമ് । തയാ സ്വപ്നേ ഽപി യദ് ദൃഷ്ടം തത്കാലേ സത്യമ് ഏവ തത്
ചൈതന്യം എവിടെയോ എന്തെങ്കിലും ചിന്തിച്ചാൽ അതു അവിടെയെങ്ങും ഉടൻ സത്യമായിത്തീരും; അതുപോലെ സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്നതും അപ്പോൾ അതേ സമയം സത്യമായിരിക്കും.
ചിദണോര് അന്തരേ സന്തി സമസ്താനുഭവാണവഃ । യഥാ ബീജാന്തരേ പത്ത്രലതാപുഷ്പഫലാണവഃ
ചൈതന്യത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മകണത്തിനുള്ളിൽ എല്ലാ അനുഭവങ്ങളുടെയും സൂക്ഷ്മരൂപങ്ങൾ ഉണ്ടു, ഒരു വിത്തിനുള്ളിൽ ഇലയും വള്ളിയും പൂവും പഴവും ഉള്ളതുപോലെ.
പരമാണും ജഗദ് അന്തര് ധത്തേ ചിത്പരമാണുകഃ । ലീനമ് ആകാശമ് ആകാശേ ദ്വൈതൈക്യഭ്രമമ് ഉത്സൃജ
പരമചൈതന്യത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതയിലാണു് ഈ ലോകം മുഴുവൻ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്, ആകാശം ആകാശത്തിനുള്ളിലാണെന്നതുപോലെ. ഇരട്ടത്വത്തിൻ്റെയും ഏകത്വത്തിൻ്റെയും ഭ്രമം ഉപേക്ഷിക്കണം.
ദേശകാലക്രിയാദ്യാഖ്യൈസ് സ്വൈര് ഏവാണുഭിര് ഏവ ചിത് । അണൂന് അനുഭവത്യ് അന്തര് ഇതരാണോര് അസമ്ഭവാത്
ചൈതന്യം താനേ തൻ്റെ സൂക്ഷ്മതകളിലൂടെ ദേശം, കാലം, പ്രവർത്തനം മുതലായ വ്യത്യാസങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു; ഒരു സൂക്ഷ്മതയ്ക്ക് മറ്റൊന്നിനെ അനുഭവിക്കാൻ കഴിയില്ല.
സ്വയം സര്വസ്യ കചിതസ് സ്വച്ഛശ് ചിദണുഷണ്ഡകഃ । ബ്രഹ്മാദേഃ കീടനിഷ്ഠസ്യ ദേഹദൃഷ്ട്യാനുഭാവിതഃ
സർവവ്യാപകവും സുതാര്യമുമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ കൂട്ടം ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ചെറിയ കീടം വരെ എല്ലാവർക്കും തങ്ങളുടെ ശരീരമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു.
കചിതം കിഞ്ചിദ് ഏവേഹ വസ്തുതസ് തു ന കിഞ്ചന । സ്വയം സ്വത്വം സ്വാദയന്തേ ദ്വൈതം ചിത്പരമാണവഃ
ഇവിടെ ദൃശ്യമായത് വളരെ കുറച്ചേ ഉള്ളൂ, യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഒന്നുമില്ല; ചൈതന്യത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതകൾ തങ്ങളുടേതായ സ്വഭാവവും ഇരട്ടത്വവും സ്വയം അനുഭവിക്കുന്നു.
സ്വയം പ്രകചതി സ്ഫാരദേഹശ് ചിദണുഷണ്ഡകഃ । നേത്രാദികുസുമദ്വാരൈസ് സംവിദാമോദമ് ഉദ്ഗിരന്
സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്ന ഈ ബോധത്തിന്റെ ദേഹം സൂക്ഷ്മമായ അണുക്കളാൽ നിർമ്മിതമാണ്. കണ്ണ് മുതലായ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വഴി ബോധത്തിന്റെ ആനന്ദം ഒഴുകിച്ചൊരിയുന്നു.