ചിത്കലാപദമ് ആസാദ്യ സുഷുപ്താന്തപദേ സ്ഥിതമ് । ബുദ്ധോ നിവര്തതേ ജീവോ മൂഢസ് സര്ഗേ പ്രവര്തതേ
ചൈതന്യത്തിന്റെ ഒരു കണികയിൽ എത്തി, സൂഷുപ്തിയുടെ അതിരിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ബോധം ലഭിച്ച ആത്മാവ് പിന്മടങ്ങുന്നു; അജ്ഞനായവൻ തന്റെ സൃഷ്ടിയിൽ ആകൃഷ്ടനാകുന്നു.
സ്വഭാവശുദ്ധിര് ഹി യദാ തദാ മൈത്രീ പ്രവര്തതേ । ദ്വയോര് ഏകത്വരൂപൈവ സ്വസൌഹാര്ദനിദര്ശനാ
സ്വഭാവം ശുദ്ധമായാൽ, സൗഹൃദം സ്വാഭാവികമായി ഉദിക്കുന്നു. രണ്ട് പേരുടെയും ഐക്യമായ സൗഹൃദം പരസ്പര സ്നേഹത്തിന്റെ ലക്ഷണമായി പ്രകടമാകും.
അജ്ഞസ് സുഷുപ്താത് സമ്ബുദ്ധോ ജീവഃ കശ്ചിത് സ്വസര്ഗഭാക് । സര്വഗത്വാച് ചിതഃ കശ്ചിത് പരസര്ഗേണ നീയതേ
അജ്ഞനായ ചിലർ സൂഷുപ്തിയിൽ നിന്ന് ഉണർന്നു തങ്ങളുടെ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ചൈതന്യം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ, മറ്റുള്ളവരുടെ സൃഷ്ടിയുടെ സ്വാധീനത്തിൽ ചിലർ നയിക്കപ്പെടുന്നു.
സര്ഗേ സര്ഗേ പൃഥഗ്രൂപം സന്തി സര്ഗാന്തരാണ്യ് അപി । തേഷ്വ് അപ്യ് അന്തസ്സ്ഥസര്ഗൌഘാഃ കദലീദലപീഠവത്
ഓരോ സൃഷ്ടിയിലും വ്യത്യസ്തമായ രൂപങ്ങൾ ഉണ്ട്, അതിനിടയിൽ ഇടയ്ക്കുള്ള സൃഷ്ടികളും കാണാം. അവയ്ക്കുള്ളിലും അകത്തായി സൃഷ്ടികളുടെ ഒഴുക്കുകൾ ഉണ്ടാകുന്നു, ഇത് വാഴക്കൊമ്പിന്റെ അകത്തുള്ള ഇലയിടുക്കുകളെപ്പോലെയാണ്.
സര്ഗേ സര്ഗാന്തരാപൂരപത്ത്രപീവരവൃത്തിമാന് । സ്വഭാവശീതലോ ബ്രഹ്മകദലീദലമണ്ഡപഃ
സൃഷ്ടിയിൽ ഉള്ള ആന്തരിക സൃഷ്ടികളുടെ സമ്പൂർണ്ണത വാഴക്കൊമ്പിന്റെ നിറഞ്ഞ വൃത്തമായ ഇലകളെപ്പോലെയാണ്. സ്വഭാവത്തിൽ തണുപ്പുള്ള ബ്രഹ്മമണ്ഡപം വാഴഇലപോലെയാണ്.
കദല്യാമ് അന്യതാ നാസ്തി യഥാ പത്ത്രശതേഷ്വ് അപി । ബ്രഹ്മതത്ത്വേ ഽന്യതാ നാസ്തി തഥാ സര്ഗശതേഷ്വ് അപി
വാഴക്കൊമ്പിൽ നൂറുകണക്കിന് ഇലകൾക്കിടയിലും യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ലാത്തതുപോലെ, ബ്രഹ്മതത്ത്വത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് സൃഷ്ടികളിലുമില്ല.
ബീജാത് ഫലം രസാദ് ഭൂത്വാ യഥാ ബീജം പുനര് ഭവേത് । തഥാ ബ്രഹ്മ മനോ ഭൂത്വാ ബോധാദ് ബ്രഹ്മ പുനര് ഭവേത്
ബീജത്തിൽ നിന്ന് പഴം ഉണ്ടാകുകയും, അതിന്റെ സാരം വീണ്ടും ബീജമാകുന്നതുപോലെ, ബ്രഹ്മം മനസ്സായി മാറി, ജ്ഞാനത്തിലൂടെ വീണ്ടും ബ്രഹ്മമാകുന്നു.
രസകാരണകം ബീജം ഫലഭാവേന ജൃമ്ഭതേ । ബ്രഹ്മകാരണകോ ജീവോ ജഗദ്രൂപേണ ജൃമ്ഭതേ
ഫലത്തിന് കാരണം ആയ വിത്ത്, പിന്നീട് ഫലമായ് വളരുന്നു. അതുപോലെ, ബ്രഹ്മമാണ് ജീവന്റെ കാരണം, ജീവൻ ലോകരൂപത്തിൽ വ്യാപിക്കുന്നു.
രസസ്യ കാരണം കിം സ്യാദ് ഇതി വക്തും ന യുജ്യതേ । സ്വഭാവോ നിര്വിശേഷത്വാത് പരം വക്തും ന യുജ്യതേ
രസത്തിന് കാരണം എന്താണെന്ന് ചോദിക്കുന്നത് ശരിയല്ല, കാരണം അതിന്റെ സ്വഭാവം വ്യത്യാസമില്ലാത്തതാണ്. അതിനപ്പുറം എന്തെങ്കിലും പറയാനും ഉചിതമല്ല.
ന ചാസത്താ സര്വമയേ വക്തും ക്വചന ശക്യതേ । നാകാരണേ കാരണാദി പരേ വാസ്ത്യ് ആദികാരണേ
എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിൽ അസ്തിത്വമില്ലെന്ന് എവിടെയും പറയാൻ കഴിയില്ല. കാരണം ഇല്ലാത്തതിൽ, കാരണം അല്ലെങ്കിൽ അതിന് മുൻപുള്ളതോ ഒന്നുമില്ല; അതിനപ്പുറം ആദ്യകാരണമെന്നൊന്നും ഇല്ല.
ബീജം ജഹന് നിജവപുഃ ഫലീഭൂതം വിലോക്യതേ । ബ്രഹ്മാജഹന് നിജവപുഃ ഫലം ബീജം ച സംസ്ഥിതമ്
വിത്ത് തന്റെ രൂപം വിട്ട് ഫലമായ് കാണപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ, ബ്രഹ്മം തന്റെ രൂപം വിട്ട് വിത്തും ഫലവും ആയി നിലകൊള്ളുന്നു.
ബീജസ്യാകൃതിമത് സര്വം തേനാനാകൃതി തത്പദമ് । ന യുജ്യതേ സമീകര്തും തസ്മാന് നാസ്ത്യ് ഉപമാ ശിവേ
എല്ലാ രൂപങ്ങളും രൂപമില്ലാത്ത ഒരു വിത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദയം. അതിനാൽ, ആ പരമാവസ്ഥയ്ക്ക് രൂപമില്ല. അതിനെ യാതൊരു ഉപമയിലും ശരിയായി താരതമ്യം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ, ശിവേ, അതിന് യാതൊരു ഉപമയും ഇല്ല.
ഖമ് ഏവ ജായതേ ഖാഭാന് ന ച തജ് ജായതേ ഽന്യദൃക് । അതോ ന ജാതം വാ ജാതം വിദ്ധി ബ്രഹ്മനഭോ ജഗത്
ആകാശം ആകാശംപോലെയാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്, അതിന് മറ്റൊന്നുപോലെ തോന്നാറില്ല. അതുകൊണ്ട്, ഈ ലോകം ജനിച്ചിട്ടില്ലെന്ന്, അല്ലെങ്കിൽ ബ്രഹ്മൻ ആകാശത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചതെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
ദൃശ്യം പശ്യന് സ്വമ് ആത്മാനം ന ദ്രഷ്ടാ സമ്പ്രപശ്യതി । പ്രപഞ്ചാക്രാന്തസംവിത്തേഃ കസ്യോദേതി നിജാ സ്ഥിതിഃ
ദൃശ്യങ്ങളെ കാണുമ്പോൾ, താൻ കാണുന്നവനാണെന്നു ആരും കാണുന്നില്ല. പ്രപഞ്ചം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഈ ബോധത്തിൽ, ആരുടേതാണ് സ്വന്തം നില ഉയരുന്നത്?
മൃഗതൃഷ്ണാജലഭ്രാന്തൌ സത്യാം കേവ വിദഗ്ധതാ । വിദഗ്ധതായാം സത്യാം തു കേവാസൌ മൃഗതൃഷ്ണികാ
മൃഗതൃഷ്ണയിൽ വെള്ളം സത്യമായാൽ, അവിടെ എന്താണ് ബുദ്ധിമുട്ട്? എന്നാൽ ബുദ്ധി സത്യമായാൽ, ആ മൃഗതൃഷ്ണ എവിടെയാണ്?
ആകാശവിശദോ ദ്രഷ്ടാ സര്വഗോ ഽപി ന പശ്യതി । നേത്രം നിജമ് ഇവാത്മാനം ദൃശീഭൂതമ് അഹോ ഭ്രമഃ
ആകാശം പോലെ നിർമ്മലനും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ദൃക്സാക്ഷിയും, സ്വയം ദൃശ്യമായപ്പോൾ കണ്ണ് തന്നെ കാണാത്തതുപോലെ, സ്വയം കാണുന്നില്ല. ഈ ഭ്രമം എത്ര അത്ഭുതകരമാണ്!
ആകാശവിശദം ബ്രഹ്മ യത്നേനാപി ന ലഭ്യതേ । ദൃശ്യേ ദൃശ്യതയാദൃഷ്ടേ ത്വ് അസ്യ ലാഭസ് സുദൂരതഃ
ആകാശം പോലെ നിർമ്മലമായ ബ്രഹ്മം എത്ര ശ്രമിച്ചാലും ലഭ്യമാകുന്നില്ല; ദൃശ്യത്തെ ദൃശ്യമായിട്ടു മാത്രം കാണുമ്പോൾ, അതിന്റെ പ്രാപ്തി വളരെ ദൂരെയാണു.
ത്വാദൃക്സ്ഥൂലോ ഽവധാനേന വിനാ യത്ര ന ദൃശ്യതേ । തത്രാതിദൂരോദസ്തൈവ ദ്രഷ്ടുസ് സൂക്ഷ്മസ്യ ദൃശ്യതാ
നിനക്കുപോലെയുള്ള സ്ഥൂലമായത് ശ്രദ്ധയില്ലാതെ കാണാനാവാത്തിടത്ത്, അതിവൈകൃതമായ ദൃക്സാക്ഷിയുടെ ദൃശ്യമായിത്തീരുന്നത് വളരെ ദൂരെയായി തള്ളപ്പെടുന്നു.
ദ്രഷ്ടാ ദ്രഷ്ടൈവ ഭവതി ന തു സ്പൃശതി ദൃശ്യതാമ് । ദൃശ്യം ച ദൃശ്യതേ തേന ദ്രഷ്ടാ രാമ ന ദൃശ്യതേ
ദൃക്സാക്ഷി ദൃക്സാക്ഷിയായിരിക്കും, ദൃശ്യമായിത്തീരില്ല; ദൃശ്യങ്ങൾ അവൻ കാണുന്നു, രാമാ, അതുകൊണ്ട് ദൃക്സാക്ഷിയെ കാണാൻ കഴിയില്ല.
ദ്രഷ്ടൈവ സമ്ഭവത്യ് ഏകോ ന തു ദൃശ്യമ് ഇഹാസ്തി ഹി । ദ്രഷ്ടാ സര്വാത്മകോ ദൃശ്യം സ്ഥിതശ് ചേത് കേവ ദൃശ്യതാ
ഇവിടെ കാണുന്നവയൊന്നുമില്ല; കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് സത്യത്തിൽ ഉള്ളത്. കാണുന്നവൻ എല്ലായിടത്തുമാണ്, കാണുന്നത് നിലനിൽക്കുന്നുവെങ്കിൽ, പിന്നെ കാണാനുള്ളത് എന്താണ്?
സര്വശക്തിമതാ രാജ്ഞാ യദ് യത് സമ്പാദ്യതേ യഥാ । തത് തത് തഥാ ഭവത്യ് ആശു സ ഏവോദേതി തത്തയാ
സകലശക്തിയുള്ള രാജാവ് എന്ത് ചെയ്യുകയോ എങ്ങനെയോ ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ, അതു അതുപോലെയാണ് ഉടൻ സംഭവിക്കുന്നത്; ആ രാജാവാണ് അതിൽ അതായത് രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.
യഥാ മധുരസോല്ലാസഷ് ഷണ്ഡോ ഭവതി ഭാസുരഃ । രസതാമ് അജഹച് ചൈവ ഫലപുഷ്പദലോന്നതഃ
എങ്ങനെയെന്നാൽ, ഒരു മരുഭൂമിയിലെ വൃക്ഷം മധുരത്വത്തിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ പ്രകാശവാനായി, തന്റെ സ്വഭാവം വിട്ടുനൽകാതെ തന്നെ പഴവും പൂവും ഇലയും നിറഞ്ഞു ഉയരുന്നതുപോലെ,
ചിദുല്ലാസസ് തഥാ ജീവോ ഭൂത്വാ ഭവതി ദേഹകഃ । ചിന്മാത്രതാം താമ് അജഹദ് ഏവ ദര്ശനദൃങ്മയഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, ചൈതന്യത്തിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ ജീവൻ ശരീരമായിത്തീർന്നു, എന്നാൽ തന്റെ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യം ഒരിക്കലും വിട്ടുകളയാതെ, അവൻ അവബോധത്തിന്റെ ദർശനത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു.
നാനാഷണ്ഡസഹസ്രൌഘൈര് അദ്വിതീയൈര് നിജാത്മനഃ । യഥോദേതി രസോ ഭൌമശ് ചിത് തഥോദേത്യ് അഹമ്ഭ്രമൈഃ
നാനാവിധമായ അനവധി വേരുകളുടെ കൂട്ടത്തിൽനിന്ന് ഭൂമിയുടെ രുചി ഉയർന്നുവരുന്നതുപോലെ, ഓരോരുത്തരുടേയും മനസ്സിൽ പലവിധമായ ഭ്രമങ്ങളിൽനിന്നാണ് 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഉരുത്തിരിയുന്നത്.
ചിദ്രസോല്ലാസവൃക്ഷാണാം കചതാമ് ആത്മനാത്മനി । ദൃശ്യശാഖാശതാഢ്യാനാമ് ഇഹ നാന്തോ ഽവഗമ്യതേ
ബോധത്തിന്റെ രസം നിറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങൾ അനേകം കാണാവുന്ന ശാഖകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അവ മനസ്സിനകത്ത് എത്രവരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നത് ഇവിടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഷണ്ഡഃ പ്രത്യേകമ് ഏവാന്തര് യഥാ രസചമത്കൃതിമ് । സ്വാദയത്യ് ഏവമ് ഏഷാ ചിത് പൃഥക് പശ്യതി സംസൃതീഃ
എല്ലാ വേരും തനിക്കുള്ളിൽ രുചിയുടെ ആസ്വാദനം നേരത്തെ അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ബോധവും ഓരോരുത്തരുടേയും ജീവിതചക്രങ്ങൾ വേറേ വേറേ ആയി കാണുന്നു.
യാ യോദേതി യഥാ യസ്യാ ജീവശക്തേസ് സ്വസംസൃതിഃ । താമ് താം തഥൈതി സാ സ്വാന്തശ് ചിദ് ഭൂതഭുവനസ്ഥിതിമ്
ജീവശക്തിയിൽനിന്ന് ഏത് രൂപത്തിൽ, എങ്ങനെയായാലും, ഓരോരുത്തരുടേയും ജീവപര്യന്തം ഉദിക്കുമ്പോൾ, അതേ അവസ്ഥയാണ് ബോധം അതിന്റെ ഉള്ളിലായി സ്വീകരിച്ച് ലോകങ്ങളുടെയും ജീവജാലങ്ങളുടെയും നില നിലനിര്ത്തുന്നത്.
ജീവസംസൃതയഃ കാശ്ചിത് പ്രമിലന്തി പരസ്പരമ് । സ്വയം വിഹൃത്യ സംസാരേ ശാമ്യന്തി ചിരകാലതഃ
ചില ജീവചരിത്രങ്ങൾ തമ്മിൽ തമ്മിൽ ലയിച്ചു പോകുന്നു; സ്വയം ഈ ലോകത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച ശേഷം, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ് അവ ശാന്തമാകുന്നു.
സൂക്ഷ്മയാ പരയാ ദൃഷ്ട്യാ സ്വം പശ്യസ്യ് അനയാ തഥാ । ജഗജ്ജാലസഹസ്രാണി പരമാണ്വന്തരേഷ്വ് അപി
ഈ സൂക്ഷ്മവും ഉന്നതവുമായ ദൃഷ്ടിയിലൂടെ നീയും നിന്നെയും കാണുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ഏറ്റവും ചെറുതായ അണുവിലും ആയിരക്കണക്കിന് ലോകങ്ങളെയും കാണുന്നു.
ഭിത്തൌ നഭസി പാഷാണേ ജ്വാലായാമ് അനിലേ ജലേ । സന്തി സംസാരലക്ഷ്യാണി തിലേ തൈലമ് ഇവാഖിലേ
എല്ലാ എള്ളിലും എണ്ണ ഉണ്ടെന്നപോലെ, മതിലിലും ആകാശത്തിലും കല്ലിലും ജ്വാലയിലും കാറ്റിലും വെള്ളത്തിലും ലോകചക്രത്തിന്റെ അടയാളങ്ങൾ ഉണ്ട്.