ശാലീംസ് താന് ഭുക്തവാന് പക്വാന് ദശാര്ണേഷു ദ്വിജോത്തമഃ । ശൌക്രാഞ് ശുക്രാങ്ഗനാഗര്ഭാന് മാലവേഷു ച ഭൂപതിഃ
ദശാർണ ദേശത്ത്, ഒരു മഹാനായ ബ്രാഹ്മണൻ ആ പാകംവന്ന നെല്ല് കഴിച്ചു. മാലവ ദേശത്ത് രാജാവോ, സ്ത്രീയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു വളർന്ന നെല്ല് കഴിച്ചു.
അജായതോശനാഃ പൂര്വം ദശാര്ണേഷു ദ്വിജോത്തമാത് । നൃപാദ് ഉത്തമസൌഭാഗ്യാന് മാലവേഷു തദങ്ഗനാ
ദശാർണ ദേശത്ത്, ഉത്തമനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണനിൽ ഭക്ഷണത്തിന്റെ ഫലമായി ഒരാൾ ജനിച്ചു. മാലവ ദേശത്ത് ഒരു രാജാവിന്റെ വലിയ ഭാഗ്യത്തിൽ നിന്ന് ഒരു സ്ത്രീക്ക് ഗർഭം ധരിക്കപ്പെട്ടു.
സ തത്ര വവൃധേ ബാലസ് സാ തത്ര വവൃധേ ഽങ്ഗനാ । തൌ പൂര്വദമ്പതീ ജാതൌ സ്വര്ഭ്രഷ്ടാവ് ഇവ ഭൂതലേ
അവിടെ ആ ബാലൻ വളർന്നു, അവിടെയും ആ യുവതിയും വളർന്നു. മുൻകാല ദമ്പതികൾ ഭൂമിയിൽ വീണ്ടും ജനിച്ചവരായി, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീണതുപോലെ.
അഥ ഷോഡശവര്ഷോ ഽഭൂച് ഛുക്രസ് സാരങ്ഗനാമഭൃത് । പിതുര് ഗൃഹേ യൌവനവാഞ് ശ്രീമാന് വിപ്രകുമാരകഃ
പതിനാറാം വയസ്സിൽ, ശുക്രൻ സാരംഗ എന്ന പേരിൽ തന്റെ പിതാവിന്റെ വീട്ടിൽ യൗവനവും ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞ ഒരു മനോഹരനായ ബ്രാഹ്മണ ബാലനായി വളർന്നു.
മാലാനാമസുരസ്ത്രീ സാ കുമാരീ രാജസദ്മനി । ഭൃങ്ഗേക്ഷണാ ഗതാ വൃദ്ധിം ലതാ വരവനേ യഥാ
മാല എന്ന പേരുള്ള ആ അസുരയുവതി, തേനീച്ചയുടെ കണ്ണുകളുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ, രാജധാനിയിലെ അരമനയിൽ ഒരു ബാലികയായി വളർന്നു, മനോഹരമായ വനത്തിൽ വളരുന്ന ലതപോലെ.
രാജപുത്രീ തതോ മാലാ പൂജയാമ് ആസ ശങ്കരമ് । ലഭേയം പ്രാക്തനം സിദ്ധം പതിമ് ഇത്യ് അനിശം ശുഭാ
അപ്പോൾ രാജകുമാരി ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ശംകരനെ പൂക്കളാൽ പൂജിച്ചു. 'എന്റെ പഴയ ഭർത്താവായ സിദ്ധനെ വീണ്ടും ലഭിക്കണമേ' എന്ന് അവൾ നിരന്തരം പ്രാർത്ഥിച്ചു.
അഥ മാലവഭൂപസ്യ യജ്ഞേ ദ്വിജസഭാഗതമ് । മാലാ ദദര്ശ സാരങ്ഗം പിത്രാ സഹ സമാഗതമ്
പിന്നീട് മാളവരാജാവിന്റെ യാഗത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണരുടെ കൂട്ടത്തിൽ, മാല അവളുടെ അച്ഛനോടൊപ്പം എത്തിയ സാരംഗനെ അവിടെ കണ്ടു.
തം ദൃഷ്ട്വാ സാനവദ്യാങ്ഗീ പ്രാക്തനസ്നേഹഭാവിതാ । ദൃഷ്ടചന്ദ്രേന്ദുമണിവത് സ്നേഹസ്വിന്നാങ്ഗികാ ബഭൌ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ദോഷമൊന്നുമില്ലാത്ത അവളുടെ ശരീരം പഴയ സ്നേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മകളാൽ നിറഞ്ഞു. ചന്ദ്രപ്രഭ തൊട്ട ചന്ദ്രകാന്തക്കല്ലുപോലെ സ്നേഹത്തിൽ തഴുകിയ അവളുടെ അവയവങ്ങൾ പ്രകാശിച്ചു.
തതോ യജ്ഞസഭാമധ്യേ ദാശാര്ണദ്വിജദാരകമ് । ഭര്തൃത്വേ വരയാമ് ആസ സാ മാലാ മാലവാത്മജാ
അതിനുശേഷം, യാഗശാലയുടെ നടുവിൽ, മാളവരാജാവിന്റെ മകൾ മാല ദശാർണദേശത്തുനിന്നുള്ള യുവ ബ്രാഹ്മണനായ സാരംഗനെ ഭർത്താവായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.
ക്രമാത് കൃതവിവാഹായ തസ്മൈ വാര്ധകജര്ജരഃ । മാലവേശോ ഽഖിലം രാജ്യം പ്രതിപാദ്യ വനം യയൌ
കാലക്രമേണ വിവാഹം കഴിഞ്ഞ ശേഷം, വയസ്സും ക്ഷീണവും പിടിച്ച മാലവരാജാവ് മുഴുവൻ രാജ്യവും അവനു സമ്മാനിച്ച് കാടിലേക്ക് പോയി.
സ സാരങ്ഗസ് തയാ സാര്ധം തസ്മിന് മാലവമണ്ഡലേ । ചകാരാതിസുഖീ രാജ്യം ശക്രവച് ഛരദാം ശതമ്
സാരംഗൻ അവളോടൊപ്പം മാലവരാജ്യത്തിൽ നൂറു വർഷം ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ഭരിച്ചുവന്നു.
അഥ കാലേന മഹതാ ചഞ്ചലത്വാച് ച ചേതസഃ । അപ്രിയത്വം മിഥോ യാതൌ ദമ്പതീ തൌ വിധേര് വശാത്
ശേഷം, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മനസ്സിന്റെ ചഞ്ചലത്വവും വിധിയുടെ ബലവും മൂലം ആ dampati കള്ക്ക് പരസ്പരം ഇഷ്ടം കുറഞ്ഞു.
സാരങ്ഗസ് തു ജരാജീര്ണഃ പാതസജ്ജകലേവരഃ । ദധ്രേ ശ്വസനശൈഥില്യാജ് ജീര്ണപര്ണസവര്ണതാമ്
സാരംഗൻ വയസ്സുകൊണ്ടും ക്ഷീണത്താലും ശരീരം വീണുപോകാൻ തയാറായവനായി, ശ്വാസം മന്ദമായി, ഉണങ്ങിയ ഇലപോലെയുള്ള രൂപം സ്വീകരിച്ചു.
ജായാജനവിരാഗേണ വാര്ധകാതിശയേന ച । മരണം മന്ദമന്ദേഹോ നിരീഹോ ഽഭിനനന്ദ സഃ
ഭാര്യയോടും മക്കളോടും അകലം തോന്നിയതും, അത്യന്തം വയസ്സായതും കൊണ്ടു, ആ ദുർബലവും ശക്തിയില്ലാത്ത ശരീരം മരണത്തെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു.
അഥ നീരസരാജ്യസ്യ ദുഃഖാതിശയശംസിനഃ । അരണ്യ ഇവ വേതാലോ മോഹോ ഽതിഘനതാം ഗതഃ
ശൂന്യമായ രാജ്യം കൈവശമുണ്ടായവനും, അത്യന്തം ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നവനും, കാട്ടിൽ വെറ്റാലം പോലെ, ഭ്രമം വളരെ കനക്കായി പിടിപെട്ടു.
മോഹാന്ധകൂപപതിതം ഭോഗാസങ്ഗാദ് അനാരതമ് । അവിവേകിനമ് അജ്ഞാനമ് അസജ്ജനപരായണമ്
ഭ്രമത്തിന്റെ ഇരുണ്ട കുഴിയിൽ വീണു, സുഖങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ആസക്തനായി, വിവേകമില്ലാതെ, അജ്ഞാനത്തിലും ദുഷ്ടരോടൊപ്പം ചേർന്ന് ജീവിച്ചവനായി—
ജഹാരൈനം തതോ മൃത്യുസ് തൃഷ്ണാകവലിതാശയമ് । പതങ്ഗമ് ഇവ മണ്ഡൂകഃ കൃതാക്രന്ദമ് അകിഞ്ചനമ്
അവന്റെ മനസ്സ് തൃശ്യയിൽ മുഴുകിയതുകൊണ്ട്, ആകുലനായി കരയുന്ന, സഹായം ഇല്ലാത്ത ആ മനുഷ്യനെ, പാമ്പ് ആമയെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ, മരണം പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
തതഃ കര്മഫലം ഭുക്ത്വാ സ്വം പരത്ര ശുഭാശുഭമ് । അങ്ഗേഷു ധീവരോ ജാതസ് സ ദുര്ഭാവവശാത് തദാ
അവൻ തന്റെ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലങ്ങൾ, നല്ലതും ചീത്തയും, മറ്റൊരു ശരീരത്തിൽ അനുഭവിച്ച ശേഷം, ദുഷ്ടചിന്തകളുടെ ഫലമായി ഒരു മീനവനായ് ജനിച്ചു.
തത്ര ധീവരകര്മാണി കുര്വന് സ ശരദാം ശതമ് । ദുഃഖജര്ജരചേതസ്ത്വാദ് വൈരാഗ്യം സമുപായയൌ
അവിടെ, മീനവന്റെ ജോലി നൂറുവർഷം ചെയ്തപ്പോൾ, കഷ്ടപ്പാടുകളിൽ ചിതറിയ മനസ്സോടെ, അവൻ വൈരാഗ്യം നേടിയെടുത്തു.
ദുഃഖം സംസാര ഇത്യ് ഏവം ചിന്തയന് ഭാസ്കരം തതഃ । സമ്പതംസ് തേന സഞ്ജാതസ് സൂര്യവംശേ മഹാനൃപഃ
ഈ ലോകജീവിതം കഷ്ടമാണ് എന്നു ചിന്തിച്ചവൻ, ആ അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് താഴ്ന്നു, സൂര്യവംശത്തിൽ ഒരു മഹാരാജാവായി ജനിച്ചു.
ശുഭഭാവവശാത് സോ ഽഥ കിഞ്ചിജ് ജ്ഞാനമ് അവാപ്തവാന് । ജജ്ഞേ നൃപതനും ത്യക്ത്വാ ഗുരുസ് സര്വോപദേശകഃ
ശുഭചിന്തകളുടെ ഫലമായി, അവൻ കുറച്ച് ജ്ഞാനം നേടി; രാജാവിന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച ശേഷം, എല്ലാവർക്കും ഉപദേശം നൽകുന്ന ഗുരുവായി ജനിച്ചു.
മന്ത്രസാധിതസിദ്ധിര് ഹി സോ ഽഥ വിദ്യാധരോ ഽഭവത് । കല്പമ് ഏകം തു ബുഭുജേ തതോ വൈദ്യാധരീം പുരീമ്
മന്ത്രശക്തിയിലൂടെ നേടിയ സിദ്ധിയാൽ, അവൻ പിന്നീട് വിദ്യാധരനായി. ഒരു കാല്പം മുഴുവൻ അവൻ വിദ്യാധരികളുടെ നഗരത്തിൽ സുഖമായി ജീവിച്ചു.
കല്പാവസാനസമയം നീത്വാ പവനരൂപയാ । തന്വാ സൃഷ്ടൌ പ്രവൃത്തായാം ഭൂയോ ജാതോ മുനേസ് സുതഃ
ആ കാല്പം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, കാറ്റുപോലെയുള്ള ഒരു രൂപം സ്വീകരിച്ച്, സൃഷ്ടി വീണ്ടും ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, അവൻ വീണ്ടും ഒരു മുനിയുടെ മകനായി ജനിച്ചു.
തതോ മുനീനാം സമ്പര്കാത് തപസ്യ് ഉഗ്രേ വ്യവസ്ഥിതഃ । അവസന് മേരുഗഹനേ മന്വന്തരമ് അനിന്ദിതഃ
ശേഷം, മുനികളുമായി ചേർന്ന്, അവൻ കടുത്ത തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു. മേരു പർവതത്തിലെ ഗുഹകളിൽ, ഒരു മന്വന്തരം മുഴുവൻ കുറ്റമില്ലാതെ താമസിച്ചു.
തത്ര തസ്യ സമുത്പന്നോ മൃഗ്യാഃ പുത്രോ നരാകൃതിഃ । തത്സ്നേഹേന പരം മോഹം പുനര് അഭ്യായയൌ ക്ഷണാത്
അവിടെ, ഒരു മൃഗം വഴി മനുഷ്യരൂപത്തിൽ അവനു ഒരു മകൻ ജനിച്ചു. ആ മകനെ സ്നേഹിച്ചുകൊണ്ട്, അവൻ വീണ്ടും അതിയായ മായയിൽ പെട്ടുപോയി.
പുത്രസ്യാസ്യ ധനം മേ ഽസ്തു ഗുണാശ് ചായുശ് ച ശാശ്വതമ് । ഇത്യ് അനാരതചിന്താഭിര് ജഹൌ സത്യാമ് അവസ്ഥിതിമ്
എന്റെ മകനു സമ്പത്തും നല്ല ഗുണങ്ങളും ദീർഘായുസും ഉണ്ടാകട്ടെ എന്നിങ്ങനെ എപ്പോഴും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നത് കൊണ്ട്, അവൻ സത്യത്തിൽ ഉറച്ച നിലപാട് വിട്ടു.
ധര്മചിന്താപരിഭ്രംശാത് പുത്രാര്ഥം ഭോഗചിന്തനാത് । ക്ഷീണായുഷം തമ് അഹരന് മൃത്യുസ് സര്പ ഇവാനിലമ്
ധർമ്മം കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാതെ, മകന്റെ സുഖത്തിനായി ആസ്വാദനത്തെ മാത്രം ആലോചിച്ചപ്പോൾ, ആയുസ് തീർന്നപ്പോൾ മരണൻ പാമ്പ് കാറ്റ് പിടിച്ചുപോലെ അവനെ പിടിച്ചു.
ഭോഗൈകചിന്തയാ സാര്ധം സ സമുത്ക്രാന്തചേതനഃ । പ്രാപ്യ മദ്രേശപുത്രത്വമ് ആസീന് മദ്രമഹീപതിഃ
ആസ്വാദനത്തിൽ മാത്രം മനസ്സ് നിക്ഷിപ്തമായ അവൻ, ജീവൻ വിട്ടുപോകുമ്പോൾ, മദ്ര ദേശത്തിലെ രാജാവിന്റെ മകനായി ജനിച്ചു, പിന്നീട് മദ്രരാജാവായി.
മദ്രദേശേ ചിരം കൃത്വാ രാജ്യമ് ഉച്ഛിന്നശാത്രവഃ । ജരാമ് അഭ്യാജഗാമാത്ര ഹിമാശനിര് ഇവാമ്ബുജമ്
മദ്രദേശത്ത് ദീർഘകാലം ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് രാജ്യം ഭരിച്ച ശേഷം, അവിടെയെ അവനെ വൃദ്ധാവസ്ഥ എത്തി, അതു പോലെതന്നെ ഹിമം താമരപ്പൂവിൽ വീഴുന്നതുപോലെ.
മദ്രരാജതനും താം തു തപോവാസനയാ സഹ । തത്യാജ തേന ജാതോ ഽസൌ തപസ്വീ താപസാത്മജഃ
അവൻ മദ്രരാജാവിന്റെ ശരീരവും തപസ്സുകാരന്റെ വേഷവും ഉപേക്ഷിച്ചു. അങ്ങനെ അവൻ ഒരു തപസ്സുകാരനായി, തപസ്സുകാരന്റെ മകനായി ജനിച്ചു.