ലോകാലോകതടാന്തേഷു വിചിത്രാശ്ചര്യഹാരിഷു । ക്രീഡിതം കൃതഹാസേന രാമ തേന തയാ സഹ
ലോകാലോകപർവതത്തിന്റെ അതിരുകളിലെ അത്ഭുതകരമായ മനോഹരമായ സ്ഥലങ്ങളിൽ, അവളോടൊപ്പം രാമൻ സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചു ചിരിച്ചു.
മന്ദരാന്തരകച്ഛേഷു സാര്ധം ഹരിണശാവകൈഃ । അവസത് സ സമാഷ് ഷഷ്ടിം കല്പിതാമരമന്ദിരഃ
മന്ദരപർവതത്തിന്റെ താഴ്വരകളിൽ, മാൻകുട്ടികളോടൊപ്പം, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ കൊട്ടാരത്തിൽ കഴിയുന്നവനുപോലെ, അവൻ അറുപത് വർഷം താമസിച്ചു.
ക്ഷീരാര്ണവതടേഷ്വ് അസ്യ വനിതാസഹചാരിണഃ । ക്ഷീണം കൃതയുഗാദ് അര്ധം ശ്വേതദ്വീപജനൈസ് സഹ
പാലാഴിയുടെ തീരങ്ങളിൽ, സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ, ശ്വേതദ്വീപത്തിലെ ജനങ്ങളോടൊപ്പം, കൃതയുഗത്തിന്റെ പാതി കാലം അവൻ ചെലവഴിച്ചു.
ഗന്ധര്വനഗരോദ്യാനലീലാവിരചനൈര് അസൌ । സൃഷ്ടാനന്തജഗത്സൃഷ്ടേഃ കാലസ്യാനുകൃതിം ഗതഃ
ഗന്ധർവനഗരത്തിലെ പൂന്തോട്ടങ്ങളുടെ കളിയിലൂടെ, അവൻ അനന്തമായ ലോകസൃഷ്ടിയെ അനുകരിച്ച്, കാലത്തിന്റെ പ്രവാഹംപോലെ സൃഷ്ടിയെ സൃഷ്ടിച്ചു.
അഥാവസദ് അസൌ ശുക്രഃ പുരന്ദരപുരേ പുനഃ । സുഖം ചതുര്യുഗാന്യ് അഷ്ടൌ ഹരിണേക്ഷണയാ സഹ
പിന്നീട്, ശുക്രൻ വീണ്ടും പുരന്ദരന്റെ നഗരത്തിൽ, മയില്കണ്ണിയോടൊപ്പം, എട്ട് ചതുര്യുഗങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
പുണ്യക്ഷയാനുസന്ധാനാത് തതശ് ചാവനിമണ്ഡലേ । തയൈവ സഹ മാനിന്യാ പപാതാപഹൃതാകൃതിഃ
പുണ്യം തീർന്നപ്പോൾ, അതേ അഭിമാനിനിയോടൊപ്പം, അവൻ തേജസില്ലാതെ ഭൂമിയിലെ ലോകത്തിലേക്ക് വീണു.
പരാലൂനസമസ്താങ്ഗോ ഹൃതസ്യന്ദനനന്ദനഃ । ചിന്താപരവശോ ധ്വസ്തസ് സമിതീവാഹതോ ഭടഃ
അവന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ തകർന്നു, രഥവും തോട്ടവും ഇല്ലാതെ, വലിയ ചിന്തയിൽ ആകുലനായി, യുദ്ധത്തിൽ വീണ സൈനികനെപ്പോലെ അവൻ നശിച്ചു കിടന്നു.
പതിതസ്യാവനൌ തസ്യ ചിന്തയാ സഹ ദീര്ഘയാ । ശരീരം ശതധാ യാതം ശിലാപാതീവ നിര്ഝരഃ
അവൻ നിലത്തേക്ക് വീണപ്പോൾ, ദീർഘകാലം മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതിന്റെ കൂടെ, അവന്റെ ശരീരം നൂറായി തകർന്നു പോയി. ഒരു വലിയ പാറ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിൽ വീണാൽ അതു എങ്ങനെ ചിതറിപ്പോകുമോ അതുപോലെയാണ്.
സംശീര്ണയോര് ദേഹകയോശ് ചിത്തേ തേ വാസനാവൃതേ । വിചേരതുസ് തയോര് വ്യോമ്നി നിര്നീഡൌ വിഹഗൌ യഥാ
അവരുടെ ശരീരങ്ങൾ രണ്ടും തകർന്ന്, മനസ്സിൽ പഴയ ഓർമ്മകൾ അണഞ്ഞു കിടക്കുമ്പോൾ, ആ ഇരുവരും കൂടില്ലാത്ത പക്ഷികളെപ്പോലെ ആകാശത്ത് അലയുകയായിരുന്നു.
തത്രാവിവിശതുശ് ചാന്ദ്രം തേ ചിത്തേ രശ്മിജാലകമ് । പ്രാലേയതാമ് ഉപേത്യാശു ശാലിതാമ് അഥ ജഗ്മതുഃ
അവിടെ, അവരുടെ മനസ്സിൽ അവർ ചന്ദ്രപ്രകാശം നിറഞ്ഞ ഒരു കിരണവളയത്തിലേക്ക് കടന്നു. ഉടൻതന്നെ അവർ തണുത്തതായി മാറി, പിന്നെ നെല്ലിനങ്ങളായി മാറി.
ശാലീംസ് താന് ഭുക്തവാന് പക്വാന് ദശാര്ണേഷു ദ്വിജോത്തമഃ । ശൌക്രാഞ് ശുക്രാങ്ഗനാഗര്ഭാന് മാലവേഷു ച ഭൂപതിഃ
ദശാർണ ദേശത്ത്, ഒരു മഹാനായ ബ്രാഹ്മണൻ ആ പാകംവന്ന നെല്ല് കഴിച്ചു. മാലവ ദേശത്ത് രാജാവോ, സ്ത്രീയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു വളർന്ന നെല്ല് കഴിച്ചു.
അജായതോശനാഃ പൂര്വം ദശാര്ണേഷു ദ്വിജോത്തമാത് । നൃപാദ് ഉത്തമസൌഭാഗ്യാന് മാലവേഷു തദങ്ഗനാ
ദശാർണ ദേശത്ത്, ഉത്തമനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണനിൽ ഭക്ഷണത്തിന്റെ ഫലമായി ഒരാൾ ജനിച്ചു. മാലവ ദേശത്ത് ഒരു രാജാവിന്റെ വലിയ ഭാഗ്യത്തിൽ നിന്ന് ഒരു സ്ത്രീക്ക് ഗർഭം ധരിക്കപ്പെട്ടു.
സ തത്ര വവൃധേ ബാലസ് സാ തത്ര വവൃധേ ഽങ്ഗനാ । തൌ പൂര്വദമ്പതീ ജാതൌ സ്വര്ഭ്രഷ്ടാവ് ഇവ ഭൂതലേ
അവിടെ ആ ബാലൻ വളർന്നു, അവിടെയും ആ യുവതിയും വളർന്നു. മുൻകാല ദമ്പതികൾ ഭൂമിയിൽ വീണ്ടും ജനിച്ചവരായി, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീണതുപോലെ.
അഥ ഷോഡശവര്ഷോ ഽഭൂച് ഛുക്രസ് സാരങ്ഗനാമഭൃത് । പിതുര് ഗൃഹേ യൌവനവാഞ് ശ്രീമാന് വിപ്രകുമാരകഃ
പതിനാറാം വയസ്സിൽ, ശുക്രൻ സാരംഗ എന്ന പേരിൽ തന്റെ പിതാവിന്റെ വീട്ടിൽ യൗവനവും ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞ ഒരു മനോഹരനായ ബ്രാഹ്മണ ബാലനായി വളർന്നു.
മാലാനാമസുരസ്ത്രീ സാ കുമാരീ രാജസദ്മനി । ഭൃങ്ഗേക്ഷണാ ഗതാ വൃദ്ധിം ലതാ വരവനേ യഥാ
മാല എന്ന പേരുള്ള ആ അസുരയുവതി, തേനീച്ചയുടെ കണ്ണുകളുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ, രാജധാനിയിലെ അരമനയിൽ ഒരു ബാലികയായി വളർന്നു, മനോഹരമായ വനത്തിൽ വളരുന്ന ലതപോലെ.
രാജപുത്രീ തതോ മാലാ പൂജയാമ് ആസ ശങ്കരമ് । ലഭേയം പ്രാക്തനം സിദ്ധം പതിമ് ഇത്യ് അനിശം ശുഭാ
അപ്പോൾ രാജകുമാരി ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ശംകരനെ പൂക്കളാൽ പൂജിച്ചു. 'എന്റെ പഴയ ഭർത്താവായ സിദ്ധനെ വീണ്ടും ലഭിക്കണമേ' എന്ന് അവൾ നിരന്തരം പ്രാർത്ഥിച്ചു.
അഥ മാലവഭൂപസ്യ യജ്ഞേ ദ്വിജസഭാഗതമ് । മാലാ ദദര്ശ സാരങ്ഗം പിത്രാ സഹ സമാഗതമ്
പിന്നീട് മാളവരാജാവിന്റെ യാഗത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണരുടെ കൂട്ടത്തിൽ, മാല അവളുടെ അച്ഛനോടൊപ്പം എത്തിയ സാരംഗനെ അവിടെ കണ്ടു.
തം ദൃഷ്ട്വാ സാനവദ്യാങ്ഗീ പ്രാക്തനസ്നേഹഭാവിതാ । ദൃഷ്ടചന്ദ്രേന്ദുമണിവത് സ്നേഹസ്വിന്നാങ്ഗികാ ബഭൌ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ദോഷമൊന്നുമില്ലാത്ത അവളുടെ ശരീരം പഴയ സ്നേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മകളാൽ നിറഞ്ഞു. ചന്ദ്രപ്രഭ തൊട്ട ചന്ദ്രകാന്തക്കല്ലുപോലെ സ്നേഹത്തിൽ തഴുകിയ അവളുടെ അവയവങ്ങൾ പ്രകാശിച്ചു.
തതോ യജ്ഞസഭാമധ്യേ ദാശാര്ണദ്വിജദാരകമ് । ഭര്തൃത്വേ വരയാമ് ആസ സാ മാലാ മാലവാത്മജാ
അതിനുശേഷം, യാഗശാലയുടെ നടുവിൽ, മാളവരാജാവിന്റെ മകൾ മാല ദശാർണദേശത്തുനിന്നുള്ള യുവ ബ്രാഹ്മണനായ സാരംഗനെ ഭർത്താവായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.
ക്രമാത് കൃതവിവാഹായ തസ്മൈ വാര്ധകജര്ജരഃ । മാലവേശോ ഽഖിലം രാജ്യം പ്രതിപാദ്യ വനം യയൌ
കാലക്രമേണ വിവാഹം കഴിഞ്ഞ ശേഷം, വയസ്സും ക്ഷീണവും പിടിച്ച മാലവരാജാവ് മുഴുവൻ രാജ്യവും അവനു സമ്മാനിച്ച് കാടിലേക്ക് പോയി.
സ സാരങ്ഗസ് തയാ സാര്ധം തസ്മിന് മാലവമണ്ഡലേ । ചകാരാതിസുഖീ രാജ്യം ശക്രവച് ഛരദാം ശതമ്
സാരംഗൻ അവളോടൊപ്പം മാലവരാജ്യത്തിൽ നൂറു വർഷം ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ഭരിച്ചുവന്നു.
അഥ കാലേന മഹതാ ചഞ്ചലത്വാച് ച ചേതസഃ । അപ്രിയത്വം മിഥോ യാതൌ ദമ്പതീ തൌ വിധേര് വശാത്
ശേഷം, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മനസ്സിന്റെ ചഞ്ചലത്വവും വിധിയുടെ ബലവും മൂലം ആ dampati കള്ക്ക് പരസ്പരം ഇഷ്ടം കുറഞ്ഞു.
സാരങ്ഗസ് തു ജരാജീര്ണഃ പാതസജ്ജകലേവരഃ । ദധ്രേ ശ്വസനശൈഥില്യാജ് ജീര്ണപര്ണസവര്ണതാമ്
സാരംഗൻ വയസ്സുകൊണ്ടും ക്ഷീണത്താലും ശരീരം വീണുപോകാൻ തയാറായവനായി, ശ്വാസം മന്ദമായി, ഉണങ്ങിയ ഇലപോലെയുള്ള രൂപം സ്വീകരിച്ചു.
ജായാജനവിരാഗേണ വാര്ധകാതിശയേന ച । മരണം മന്ദമന്ദേഹോ നിരീഹോ ഽഭിനനന്ദ സഃ
ഭാര്യയോടും മക്കളോടും അകലം തോന്നിയതും, അത്യന്തം വയസ്സായതും കൊണ്ടു, ആ ദുർബലവും ശക്തിയില്ലാത്ത ശരീരം മരണത്തെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു.
അഥ നീരസരാജ്യസ്യ ദുഃഖാതിശയശംസിനഃ । അരണ്യ ഇവ വേതാലോ മോഹോ ഽതിഘനതാം ഗതഃ
ശൂന്യമായ രാജ്യം കൈവശമുണ്ടായവനും, അത്യന്തം ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നവനും, കാട്ടിൽ വെറ്റാലം പോലെ, ഭ്രമം വളരെ കനക്കായി പിടിപെട്ടു.
മോഹാന്ധകൂപപതിതം ഭോഗാസങ്ഗാദ് അനാരതമ് । അവിവേകിനമ് അജ്ഞാനമ് അസജ്ജനപരായണമ്
ഭ്രമത്തിന്റെ ഇരുണ്ട കുഴിയിൽ വീണു, സുഖങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ആസക്തനായി, വിവേകമില്ലാതെ, അജ്ഞാനത്തിലും ദുഷ്ടരോടൊപ്പം ചേർന്ന് ജീവിച്ചവനായി—
ജഹാരൈനം തതോ മൃത്യുസ് തൃഷ്ണാകവലിതാശയമ് । പതങ്ഗമ് ഇവ മണ്ഡൂകഃ കൃതാക്രന്ദമ് അകിഞ്ചനമ്
അവന്റെ മനസ്സ് തൃശ്യയിൽ മുഴുകിയതുകൊണ്ട്, ആകുലനായി കരയുന്ന, സഹായം ഇല്ലാത്ത ആ മനുഷ്യനെ, പാമ്പ് ആമയെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ, മരണം പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
തതഃ കര്മഫലം ഭുക്ത്വാ സ്വം പരത്ര ശുഭാശുഭമ് । അങ്ഗേഷു ധീവരോ ജാതസ് സ ദുര്ഭാവവശാത് തദാ
അവൻ തന്റെ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലങ്ങൾ, നല്ലതും ചീത്തയും, മറ്റൊരു ശരീരത്തിൽ അനുഭവിച്ച ശേഷം, ദുഷ്ടചിന്തകളുടെ ഫലമായി ഒരു മീനവനായ് ജനിച്ചു.
തത്ര ധീവരകര്മാണി കുര്വന് സ ശരദാം ശതമ് । ദുഃഖജര്ജരചേതസ്ത്വാദ് വൈരാഗ്യം സമുപായയൌ
അവിടെ, മീനവന്റെ ജോലി നൂറുവർഷം ചെയ്തപ്പോൾ, കഷ്ടപ്പാടുകളിൽ ചിതറിയ മനസ്സോടെ, അവൻ വൈരാഗ്യം നേടിയെടുത്തു.
ദുഃഖം സംസാര ഇത്യ് ഏവം ചിന്തയന് ഭാസ്കരം തതഃ । സമ്പതംസ് തേന സഞ്ജാതസ് സൂര്യവംശേ മഹാനൃപഃ
ഈ ലോകജീവിതം കഷ്ടമാണ് എന്നു ചിന്തിച്ചവൻ, ആ അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് താഴ്ന്നു, സൂര്യവംശത്തിൽ ഒരു മഹാരാജാവായി ജനിച്ചു.