തഥാ സ്വപ്നോ ഽപി ഭവതി കാലോ ദേശഃ ക്രിയാപി ച । വ്യവഹാരഗതേസ് ത്വ് അസ്യാസ് സത്താസ്തി പ്രതിഭാസതഃ
അതുപോലെ സ്വപ്നത്തിനും തനിക്കൊരു കാലവും ഇടവും പ്രവർത്തിയും ഉണ്ട്. അത്തരം അനുഭവങ്ങളിൽ അതിന്റെ സത്ത അവിടെ പ്രകടമാകുന്നു.
സത്താ സര്വപദാര്ഥാനാം നാന്യാ സംവേദനാദ് ഋതേ । സംവേദനേ ഽന്തര് ആഭാതി വിചിത്രാ സര്ഗസന്തതിഃ
എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും സത്ത ബോധം മാത്രമാണ്; ബോധത്തിനുള്ളിലൂടെയാണ് സൃഷ്ടിയുടെ വിവിധതരം പരമ്പരകളും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.
ഭൂതഭവ്യഭവിഷ്യത്സ്ഥാ തരുബീജേ തരുര് യഥാ । തസ്യാസ് സത്ത്വമ് അസത്ത്വം ച ന സന് നാസദ് ഇതി സ്ഥിതമ്
പഴയതും പുതിയതും വരാനിരിക്കുന്നതും എല്ലാം ഒരു മരത്തിന്റെ വിത്തിനുള്ളിൽ മരമുണ്ടായിരിക്കുന്നു എന്നപോലെ, അതിന്റെ സത്തയും അസത്തും നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നത് അതു സത്തയോ അസത്തയോ അല്ലെന്നതുപോലെയാണ്.
സത് സദ് ഏവ ഹി സംവിത്തേര് അസംവിത്തേര് ന സന്മയമ് । നാവിദ്യാ വിദ്യതേ കിഞ്ചിത് തൈലാദി സികതാസ്വ് ഇവ
ബോധത്തിൽ സത്യം മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ; ബോധമില്ലാത്തിടത്ത് സത്തായ ഒന്നുമില്ല. അജ്ഞാനം എന്നതൊന്നുമില്ല, മണലിൽ എണ്ണയില്ലാത്തതുപോലെ.
ഹേമ്നഃ കിം കടുകത്വം തദ് അന്യത് സ്യാദ് ധേമതാം വിനാ । അവിദ്യയാത്മനോ ഽച്ഛസ്യ സമ്ബന്ധോ നോപപദ്യതേ
പൊന്നിന് എങ്ങനെയാകും കയ്പ്? അതു പൊന്നല്ലാതെ മറ്റൊന്നായിരിക്കും. ശുദ്ധമായ ആത്മാവ് സ്വഭാവത്തിൽ അജ്ഞാനവുമായി ബന്ധപ്പെടാൻ കഴിയില്ല.
സമ്ബന്ധസ് സദൃശാനാം യസ് സ സ്ഫുടസ് സോ ഽനുഭൂതിദഃ । ജതുകാഷ്ഠാദിസമ്ബന്ധോ യസ് സ നോ സമയോര് അതഃ
ഒന്നുപോലുള്ളവയ്ക്കിടയിലെ ബന്ധം വ്യക്തവും അനുഭവം നൽകുന്നതുമാണ്; resin ഉം മരവും പോലുള്ളവയുടെ ബന്ധം അങ്ങനെയല്ല, അതുകൊണ്ട് ആത്മാവിനും അജ്ഞാനത്തിനും ബന്ധമില്ല.
നാന്യോഽന്യാനുഭവാത്മാസൌ തദ് ഏകാസ്പദമാത്രകമ് । പരമാര്ഥമയം സര്വം യദാ തേനോപലാദയഃ
ഒരുത്തൻ മറ്റൊരുത്തനെ അനുഭവിക്കുന്നതല്ല; എല്ലാം ഒരേ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. പരമാർത്ഥസ്വഭാവമുള്ളതാണെല്ലാം, അതിൽ നിന്നാണ് എല്ലാ വ്യത്യാസങ്ങളും ഉദയിക്കുന്നത്.
ചിതാ സമഭിചേത്യന്തേ സമ്ബന്ധവശതസ് സമാത് । യദാ ചിന്മാത്രസന്മാത്രമയാസ് സര്വേ ജഗദ്ഗതാഃ
ബോധം ബന്ധത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ തന്നെ പലതായിത്തന്നെ കാണുന്നു; ലോകത്തിലെ എല്ലാം ശുദ്ധബോധവും ശുദ്ധസത്തയും മാത്രമായിരിക്കുമ്പോൾ.
ഭാവാസ് തദാ വിഭാന്ത്യ് ഏതേ മിഥസ് സ്വാനുഭവസ്ഥിതൌ । ന സമ്ഭവതി സമ്ബന്ധോ വിഷമാണാം നിരന്തരഃ
അപ്പോൾ ഈ ഭാവങ്ങൾ ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ അനുഭവത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; എന്നാൽ വ്യത്യസ്തമായവയ്ക്കിടയിൽ തുടർച്ചയായ ബന്ധം ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
ന പരസ്പരസമ്ബന്ധാദ് വിനാനുഭവനം മിഥഃ । സദൃശേ സദൃശം വസ്തു ക്ഷണാദ് ഗത്വൈകതാമ് അലമ്
പരസ്പരബന്ധം ഇല്ലാതെ ഒരാളുടെ അനുഭവം മറ്റൊന്നിലേക്കെത്തുന്നില്ല; ഒരുപോലുള്ളവകൾ കൂടിയാൽ ഉടൻ തന്നെ ഒന്നായി ചേർന്നുപോകുന്നു.
രൂപമ് ആസ്ഫാരയത്യ് ഏകമ് ഏകത്വാദ് ഏവ നാന്യഥാ । ചിച് ചിതാ മിലിതാ ദൃശ്യരൂപയോദേതി ചേതനമ്
ഏകത്വം കൊണ്ടാണ് ഒരൊറ്റ രൂപം പ്രകടമാകുന്നത്, അതല്ലാതെ മറ്റെന്തിനും സാധ്യമല്ല; ബോധവും ചൈതന്യവും ഒന്നാകുമ്പോൾ കാണുന്ന രൂപം അറിവായി ഉദിക്കുന്നു.
ജഡം ജഡേന മിലിതം ജഡം സമ്പദ്യതേ ഘനമ് । ന ച ചിജ്ജഡയോര് ഐക്യം വൈലക്ഷണ്യാത് ക്വചിദ് ഭവേത്
ജഡം ജഡത്തോടൊപ്പം ചേരുമ്പോള് അതു കൂടുതല് കനത്ത ജഡതയാകുന്നു. എന്നാല് ചൈതന്യത്തിനും ജഡത്തിനും ഒരിക്കലും ഐക്യം ഉണ്ടാകില്ല, കാരണം അവ രണ്ടും പൂര്ണമായും വ്യത്യസ്തമാണ്.
ചിജ്ജഡൌ ചേത് സ്ത ഏകത്ര ന തൌ സമ്മിലതഃ ക്വചിത് । ചിന്മയത്വാച് ചിദാലേഹേ ചിദാലേഹേന വേദനമ്
ചൈതന്യവും ജഡതയും ഒരിടത്ത് കൂടെയുണ്ടെങ്കില് പോലും, അവ ഒരിക്കലും യഥാര്ത്ഥത്തില് ഒന്നാകുന്നില്ല. കാരണം, ചൈതന്യം എന്നത് ബോധത്തിന്റെ സ്വഭാവമുള്ളതും, ബോധം എന്നത് ചൈതന്യത്തില് നിന്നുമാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ.
ദാരുപാഷാണഭേദാനാം ന തു ഹ്യ് ഏതേ ചിദാത്മകാഃ । പദാര്ഥോ ഹി പദാര്ഥേന പരിണമ്യാനുഭൂയതേ
മരംകല്ലുകള് തമ്മില് വ്യത്യസ്തമാണ്, അവയ്ക്ക് ചൈതന്യസ്വഭാവമില്ല. ഒരു വസ്തുവിനെ മറ്റൊരു വസ്തുവാണ് പരിണമിപ്പിക്കുകയും അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്.
ജിഹ്വയേവ രസസ് സാ ച സജാതീയോദയാ ചലാ । ഐക്യം ച വിദ്ധി സമ്ബന്ധം നാസ്ത്യ് അസാരസസാരയോഃ
നാവിന് രുചി അനുഭവപ്പെടുന്നതുപോലെയും, അതു തനതായ സ്വഭാവത്തില് നിന്നുമാണ് ഉദയിക്കുന്നത്. അതുപോലെ, സാരമുള്ളതിനും സാരമില്ലാത്തതിനും ഐക്യവും ബന്ധവും ഇല്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
ജഡചേതനയോസ് തേന നോപലാദി ജഡം മതമ് । ചിദ് ഏവോപലകുഡ്യാദിരൂപിണീ മിലിതാ ചിതാ
അജ്ഞാനവും ചൈതന്യവും ഒരുമിക്കാറില്ല; കല്ല്, മതിൽ തുടങ്ങിയവയെ ജഡം എന്നു കരുതുന്നുവെങ്കിലും, അവയും ചൈതന്യത്തിൽ തന്നെ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന ചൈതന്യത്തിന്റെ രൂപങ്ങളാണ്.
ഏകീഭാവം ഗതാ ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യാദി കുരുതേ ഭ്രമമ് । കാഷ്ഠോപലാദ്യ് അശേഷം ഹി പരമാര്ഥമയം യദാ
ഒരൊറ്റതായപ്പോൾ, കാണുന്നവനും കാണുന്നതും എല്ലാം കുഴപ്പമാകുന്നു; മരം, കല്ല് തുടങ്ങിയ എല്ലാം പരമാർത്ഥസ്വഭാവമുള്ളതായപ്പോൾ,
തദാത്മനാന്തസ്സമ്ബദ്ധം ദൃശ്യത്വേനോപലഭ്യതേ । സര്വം സര്വപ്രകാരാഢ്യമ് അനന്തമ് ഇവ യത് തതമ്
അപ്പോൾ അതിന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടു, കാണുന്നതായാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്; എല്ലാം, എല്ലാ രൂപങ്ങളിലും, അനന്തമായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
വിശ്വം സന്മാത്രമ് ഏവൈതദ് വിദ്ധി തത്ത്വവിദാം വര । അസതാപ്യ് അങ്ഗ വിശ്വേന വിശ്വലക്ഷശതഭ്രമൈഃ
സത്യത്തെ അറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഈ ലോകം സത്താണ് മാത്രമെന്നു മനസ്സിലാക്കണം; അപ്രത്യക്ഷമായതും, പ്രിയനേ, അനേകം ഭ്രമങ്ങളാൽ ലോകത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
പൂരിതശ് ചിച്ചമത്കാരോ ന ച കിഞ്ചന പൂരിതമ് । സങ്കല്പനഗരാ നൄണാം മിഥഃ പശ്യതി നോ യഥാ
ചൈതന്യം അത്ഭുതഭാവംകൊണ്ട നിറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോള് മറ്റൊന്നും യഥാര്ഥത്തില് നിറയുന്നില്ല; മനുഷ്യരുടെ മനസ്സില് സങ്കല്പങ്ങളുടെ നഗരം പരസ്പരം കാണപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ അതിന്റെ യഥാര്ഥ രൂപം അങ്ങനെയല്ല.
ന ദേശകാലബോധായ തഥാ സര്ഗാശ് ചിതി സ്ഥിതാഃ । ഭേദബോധോ ഹി സര്ഗത്വമ് അഹന്താദിഭ്രമോദയഃ
ഇങ്ങനെ സൃഷ്ടികള് ചൈതന്യത്തില് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് ദേശവും കാലവും അറിയാനല്ല; വ്യത്യാസബോധം തന്നെയാണ് സൃഷ്ടി, അതു അഹംഭാവം തുടങ്ങിയ ഭ്രമത്തില് നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത്.
ഹേമസംവിത്പരിത്യാഗേ കടകാദിഭ്രമോ യഥാ । കടകാദിഭ്രമോ ഹേമ്നി ദേശാദേസ് സമ്ഭവാദ് ഭവേത്
പൊന്നിന്റെ ബോധം വിട്ടുപോകുമ്പോള് കട്ടകം മുതലായവയുടെ ഭ്രമം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, ദേശം മുതലായ സാഹചര്യങ്ങള് കൊണ്ടു പൊന്നില് കട്ടകാദികളുടെ ഭ്രമം ഉണ്ടാകുന്നു.
ത്വദ്ദര്ശനപരീതാത് തു നാവിദ്യാസ്തി പൃഥക് പരാ । കടകാദിമഹാഭേദമ് ഏകം ബ്രഹ്മ തഥാമലമ്
നിന്റെ ദൃഷ്ടി നിറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോള് വേറിട്ടു പരമാവിദ്യയൊന്നുമില്ല; കട്ടകാദികളുടെ വലിയ വ്യത്യാസം ഒക്കെയും ഒരേ ശുദ്ധ ബ്രഹ്മമാണ്.
ബോധൈകത്വാദ് അയം സര്ഗസ് സത്തൈവാസദ് ഭവത്യ് അലമ് । സേനാ മൃത്സംവിദാ ചിത്രാ മൃണ്മാത്രമ് ഇവ മൃണ്മയീ
ബോധത്തിന്റെ ഏകത്വം കൊണ്ടു ഈ സൃഷ്ടി സത്യമായുള്ളതാണ്, അസത്യമല്ല. മണ്ണുകൊണ്ടു ഉണ്ടാക്കിയ സൈന്യം പലവിധം കാണപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും അതു മുഴുവനും മണ്ണാണ് പോലെ.
ജലമ് ഏകം തരങ്ഗാദി ദാര്വ് ഏകം സാലഭഞ്ജികാഃ । മൃണ്മാത്രമ് ഏകം കുമ്ഭാദി ബ്രഹ്മൈകം ത്രിജഗദ്ഭ്രമഃ
ജലം ഒന്നാണ്, പക്ഷേ അതിൽ നിന്ന് തിരകളും മറ്റും ഉയരുന്നു. മരമൊന്നാണ്, പക്ഷേ അതിൽ നിന്ന് പലവിധ ശില്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. മണ്ണൊന്നാണ്, അതിൽ നിന്ന് കലശം മുതലായവ ഉണ്ടാകുന്നു. അതുപോലെ, ബ്രഹ്മം മാത്രമാണ്, ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ എല്ലാം ഒരു ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
സമ്ബന്ധേ ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യാനാം മധ്യേ ദ്രഷ്ടുര് ഹി യദ് വപുഃ । ദ്രഷ്ടൃദര്ശനദൃശ്യാദിവര്ജിതം തദ് ഇദം പരമ്
കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നവയുമുള്ള ബന്ധത്തിൽ, കാണുന്നവന്റെ ഉള്ളിലിരിക്കുന്ന അതിന്റെ സാരമാണ് കാണുന്നവനും കാണലും കാണപ്പെടുന്നതും അതിജീവിക്കുന്ന പരമാർത്ഥം.
ദേശാദ് ദേശം ഗതേ ചിത്തേ മധ്യേ യശ് ചേതസോ വപുഃ । അജാഡ്യസംവിന്മനനം തന്മയോ ഭവ സര്വദാ
ചിന്ത സ്ഥലം മാറി മാറി പോകുമ്പോൾ, ആ ചിന്തയുടെ നടുവിലുള്ള സാരമാണ് അജഡതയില്ലാത്ത ജ്ഞാനം. നീ എപ്പോഴും അതിൽ ലയിച്ചിരിക്കണം.
അജാഗ്രത്സ്വപ്നനിദ്രസ്യ യത് തേ രൂപം സനാതനമ് । അചേതനം ചാജഡം ച തന്മയോ ഭവ സര്വദാ
ജാഗ്രത്, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി എന്നിങ്ങനെയുള്ള അവസ്ഥകളെ അതിജീവിച്ചുള്ള നിത്യമായ അത്മാവിനോടു എപ്പോഴും ഒന്നായി ഇരിക്കണം. അതിന് ബോധമോ, അജ്ഞതയോ, ജഡതയോ ഇല്ല. നീ എല്ലായ്പ്പോഴും അതിലാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
ജഡതാം വര്ജയിത്വൈകാം ശിലായാ ഹൃദയം ഹി യത് । അക്ഷുബ്ധോ വാഥവാ ക്ഷുബ്ധസ് തന്മയോ ഭവ രാഘവ
കല്ലിന്റെ ഹൃദയത്തെപ്പോലെയുള്ള ജഡതയെ മാത്രം ഒഴിവാക്കി, മനസ്സു ശാന്തമായാലും അശാന്തമായാലും, നീ ആ സത്യാവസ്ഥയിലേക്കു തന്നെ ചേർന്ന് ഇരിക്കണം, രാഘവ.
കസ്യചിത് കിഞ്ചനാപീഹ നോദേതി ന വിലീയതേ । അക്ഷുബ്ധോ വാഥവാ ക്ഷുബ്ധസ് സ്വസ്ഥസ് തിഷ്ഠ യഥാസുഖമ്
ഇവിടെ ആരിലും ഒന്നും ഉദയിക്കുകയോ ലയിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. മനസ്സു ശാന്തമായാലും അശാന്തമായാലും, നീ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ സന്തോഷത്തോടെ നിലകൊള്ളണം.