ന ലോകാന്തരതാ കാചിന് ന ച സര്ഗാദിതാ ക്വചിത് । ന മേരുതാ നാമ്ബരതാ ന മനസ്താ ന ദേഹതാ
മറ്റു ലോകങ്ങളുടെ സ്വഭാവവും സൃഷ്ടിയുടെ സ്വഭാവവും എവിടെയും ഇല്ല; മേരു പർവതത്തിന്റെ സ്വഭാവവും ആകാശത്തിന്റെതും മനസ്സിന്റെയും ശരീരത്തിന്റെയും സ്വഭാവവും ഇല്ല.
ന മഹാഭൂതതാ കാചിന് ന ച കാരണതാ ക്വചിത് । ന ചര്തുകാലകലനാ ന ഭാവാഭാവവസ്തുതാ
പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങളുടെ സ്വഭാവവും കാരണത്തിന്റെ സ്വഭാവവും എവിടെയും ഇല്ല; ঋതുക്കളുടെ കണക്കാക്കലും സത്വം-അസത്വം എന്നതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യവും ഇല്ല.
ത്വത്താഹന്താത്മതാ തത്താ സത്താസത്താ ന കാശ്ചന । ന ക്വചിദ് ഭേദകലനാ ന ഭാവാഭാവരഞ്ജനാ
നീ, ഞാൻ, ആത്മാവ്, അതു, സത്വം, അസത്വം എന്നിങ്ങനെയുള്ള സ്വഭാവങ്ങൾ ഒന്നും ഇല്ല; എവിടെയും ഭേദം കണക്കാക്കലോ സത്വം-അസത്വം കൊണ്ടുള്ള മാറ്റം വരുത്തലോ ഇല്ല.
സര്വം ശാന്തം നിരാലമ്ഭം ജ്ഞമ് അച്ഛം ശാശ്വതം ശിവമ് । അനാമയമ് അനാഭാസമ് അനാമകമ് അകാരണമ്
എല്ലാം സമാധാനമാണ്, ആശ്രയമില്ലാത്തത്, ശുദ്ധമായ ബോധം, സുതാര്യമുള്ളത്, ശാശ്വതം, മംഗളകരം, ദുഃഖരഹിതം, രൂപമില്ലാത്തത്, പേരില്ലാത്തത്, കാരണമില്ലാത്തത്.
ന സന് നാസന് ന മധ്യാന്തം ന സര്വം സര്വമ് ഏവ ച । മനോവചോഭിര് അഗ്രാഹ്യം ശൂന്യാശൂന്യം സുശാശ്വതമ്
അത് സത്തല്ല, അസത്തല്ല, മധ്യവും അന്ത്യവും അല്ല; അതെല്ലാം അല്ല, എന്നാൽ എല്ലാം തന്നെയാണ്; മനസ്സിനാലോ വാക്കിനാലോ പിടികൂടാനാവില്ല, ശൂന്യവും ശൂന്യമല്ലാത്തതും അല്ല, അത്യന്തം ശാശ്വതമാണ്.
അവബുദ്ധം മഹാബ്രഹ്മന് സര്വമ് ഏതന് മയാധുനാ । തഥാപി ഭൂയഃ കഥയ സര്ഗഃ കിമ് അവലോക്യതേ
മഹാബ്രഹ്മന്, ഇതെല്ലാം ഞാൻ ഇപ്പോൾ മനസ്സിലാക്കി; എന്നിരുന്നാലും, സൃഷ്ടി എന്നത് എന്താണെന്ന് ദയവായി വീണ്ടും പറയൂ.
പരേ ശാന്തം പരം നാമ സ്ഥിതമ് ഇത്ഥമ് ഇദന്തയാ । നേഹ സര്ഗോ ന സര്ഗാഖ്യാ കാചനാസ്തി കദാചന
പരമശാന്തി, അത്യുന്നതം, ഇങ്ങനെ 'ഇത്' എന്നും 'അത്' എന്നും നിലകൊള്ളുന്നു; ഇവിടെ ഒരിക്കലും സൃഷ്ടിയും സൃഷ്ടി എന്ന ധാരണയും ഇല്ല.
മഹാര്ണവാമ്ഭസീവാമ്ബു സംസ്ഥിതം പരമേ പദേ । ജലം ദ്രവത്വാത് സ്പന്ദീവ നിസ്സ്പന്ദം പരമം പദമ്
വലിയ സമുദ്രത്തിലെ വെള്ളം എങ്ങനെ അവിടെയേയ്ക്ക് നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അതുപോലെ പരമാവസ്ഥയിലും അതു നിലകൊള്ളുന്നു. വെള്ളം ദ്രവസ്വഭാവം കൊണ്ടു ചലിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു, പക്ഷേ പരമാവസ്ഥ ചലനമില്ലാത്തതും ശാന്തവുമാണ്.
ഭാസ്വാത്മനീവ കചതി ന കചച് ചൈവ തത് പദമ് । ഭാസതേ കചനം ഭാസാം പരം ത്വ് അകചനം വിദുഃ
പ്രകാശം സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ, ആ അവസ്ഥയ്ക്ക് പ്രകാശിക്കുന്നു എന്നും പ്രകാശിക്കുന്നില്ല എന്നും പറയാനാവില്ല. എന്ത് പ്രകാശിക്കുന്നുവോ അതിനെ പ്രകാശം എന്ന് വിളിക്കും, പക്ഷേ പരമാവസ്ഥയെ പ്രകാശമില്ലാത്തതെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.
അധ ഊര്ധ്വം വര്ജയിത്വാ യഥാബ്ധേര് ഉദരേ പയഃ । സ്ഫുരത്യ് ഏവം പരേ ചിത്ത്വാദ് ഇദം നാനേവ തത്പരമ്
മുകളെയും താഴെയും വിട്ടു വച്ചാൽ, സമുദ്രത്തിനുള്ളിലെ വെള്ളം എങ്ങനെ ചലിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ പരമചൈതന്യത്തിൽ നിന്നു ഈ ഭൗതികലോകം പലവിധത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ അതെല്ലാം ആ പരമാവസ്ഥ തന്നെയാണ്.
ഈഷദ്വിദന് സ്വയം ചിത്ത്വാദ് അന്യതാമ് ഇവ പശ്യതി । ബുധ്യതേ സര്ഗ ഇത്യ് ഏവ ശമാച് ഛാമ്യതി ശാശ്വതമ്
ചെറുതായി ചലിച്ചാൽ തന്നെ, ചൈതന്യം വേറൊന്നായി തോന്നുന്നു. ഇതാണ് സൃഷ്ടി എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്. ശാന്തതയിൽ നിന്ന് ഇത് ശാശ്വതമായ ശാന്തിയിലേക്കു ലയിക്കുന്നു.
സര്ഗസ് തു പരമാര്ഥസ്യ സഞ്ജ്ഞേത്യ് ഏവ വിനിശ്ചയഃ । ന നാസ്തി നായമ് അസ്ത്യ് അന്തര് അമ്ബരസ്യ യഥാമ്ബരമ്
സൃഷ്ടി എന്നത് പരമാർത്ഥത്തിന് മാത്രം ഒരു പേരാണ് — ഇതാണ് സാരാംശം. അതിനുള്ളിൽ സൃഷ്ടി ഇല്ലെന്നും ഉണ്ട് എന്നും പറയാൻ കഴിയില്ല, ആകാശത്തിനുള്ളിൽ ആകാശം ഉണ്ടോ എന്നപോലെ.
ചിത്ത്വാത് സര്ഗസമാപത്തിര് അചിത്ത്വാത് സര്ഗസങ്ക്ഷയഃ । പരേ പരമം സംശാന്തേ ഹേമ്നീവ കടകഭ്രമഃ
ചിത്തം ഉണ്ടെങ്കിൽ സൃഷ്ടി ഉണ്ടാകുന്നു; ചിത്തം ഇല്ലെങ്കിൽ സൃഷ്ടി അപ്രത്യക്ഷമാകും. പരമമായ സമാധാനത്തിൽ, സൃഷ്ടിയുടെ ഭ്രമം പൊന്നിൽ കങ്കണം കാണുന്നതുപോലെയാണ്.
സന്ന് ഏവ സര്ഗോ ഽസര്ഗത്വമ് ഏതി വിത്ത്വശമോദയേ । അസത് സത്താമ് അവാപ്നോതി സ്വതസ് സംവേദനോദയേ
സൃഷ്ടി സത്യമാണെങ്കിലും, സ്വന്തമെന്ന ഭാവം വിട്ടാൽ അത് സൃഷ്ടിയല്ലാതാകും; സ്വയം ജ്ഞാനം ഉദിക്കുമ്പോൾ അസത്യം സത്യമായിത്തീരുന്നു.
സംവേദനമ് അഹമ്ഭാവസര്ഗസമ്ഭവസമ്ഭ്രമഃ । അസംവേദനമ് ആശാന്തം പരം വിദ്ധി ന തജ് ജഡമ്
സ്വയംജ്ഞാനം ഉണ്ടെങ്കിൽ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവവും സൃഷ്ടിയുടെ ഭ്രമവും ഉണ്ടാകും; സ്വയംജ്ഞാനം ഇല്ലാത്ത സ്ഥിതിയാണ് പരമമായ ശാന്തി — അത് ജഡത്വം അല്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
നാനേന സര്ഗോ നാനായം ജ്ഞാസ്യൈകാത്മാ ശിവാത്മകഃ । പുസ്തകര്മകൃതാ സേനാ മൃണ്മയീ ശില്പിനാം യഥാ
സൃഷ്ടി പലതരമല്ല, ഈ ലോകവും പലതരമല്ല; അറിയുന്നവൻ ഒരാളാണ്, ശിവസ്വഭാവമുള്ളവൻ. പണ്ഡിതന്മാർ പുസ്തകത്തിൽ മണ്ണുകൊണ്ട് സൈന്യം ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെയോ, ശില്പികൾ കൈകൊണ്ട് രൂപം സൃഷ്ടിക്കുന്നതുപോലെയോ ഇതെല്ലാം ഒരേ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിന്നാണ്.
ഇദം പൂര്ണമ് അനാരമ്ഭമ് അനന്തമ് അനവോദയമ് । പൂര്ണേ പൂര്ണം പരാപൂരൈഃ പൂര്വമ് ഏവാവതിഷ്ഠതേ
ഇത് പൂർണ്ണമാണ്, ആരംഭമില്ലാത്തതും അനന്തവുമാണ്, ഉദയം ഇല്ലാത്തതുമാണ്; പൂർണ്ണത്തിൽ മറ്റേതെങ്കിലും പൂർണ്ണതകൾ വന്നാലും, ആദ്യം തന്നെ പൂർണ്ണം നിലനിൽക്കുന്നു.
യദ് അയം ലക്ഷ്യതേ സര്ഗസ് തദ് ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മണി സ്ഥിതമ് । നഭോ നഭസി വിശ്രാന്തം ശാന്തം ശാന്തേ ശിവം ശിവേ
നാം സൃഷ്ടിയായി കാണുന്നതെന്തും ബ്രഹ്മമാണ്, ബ്രഹ്മണിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നത്. ആകാശം ആകാശത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെയും, ശാന്തി ശാന്തിയിൽ, ശിവം ശിവത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെയും.
മകുരപ്രതിബിമ്ബസ്ഥേ നഗരേ നഗരം ജനേ । യഥാ ദൂരമ് അദൂരം ച തഥേശേ തദതത്ക്രമഃ
കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന നഗരത്തിൽ ആളുകൾക്ക് നഗരം കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ, ഈശ്വരനിൽ അടുത്തതും ദൂരവും, ഇതും അതല്ലാത്തതും എല്ലാം അവിടെയുണ്ട്.
അസദ് അഭ്യുത്ഥിതം വിശ്വം സദ് അപ്യ് അഭ്യുദിതം സദാ । പ്രതിഭാസാത് സദാഭാസമ് അവസ്തുത്വാദ് അസന്മയമ്
ഇഹ ലോകം അസ്തിത്വമില്ലാത്തതിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചുയരുന്നത്. അതിന് സത്യമെന്നു തോന്നുമ്പോഴും, എല്ലായ്പ്പോഴും അതു വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്; അതിന് യഥാർത്ഥത്തിൽ സത്യത്വമില്ല, അതു മായയാണു മാത്രം.
ആദര്ശനഗരാകാരേ മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബുഭാസ്വരേ । ദ്വിചന്ദ്രവിഭ്രമാഭാസേ സര്ഗേ ഽസ്മിന് കേവ സത്യതാ
കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന ഒരു നഗരത്തെപ്പോലെയോ, മരുഭൂമിയിലെ വെള്ളത്തിന്റെ മിഥ്യാഭാസംപോലെയോ, ആകാശത്ത് രണ്ടു ചന്ദ്രന്മാരെ കാണുന്ന ഭ്രമംപോലെയോ ഈ സൃഷ്ടി തന്നെയാണ്. അങ്ങനെയുള്ളതിൽ യഥാർത്ഥം എവിടെയാണ്?
മായാചൂര്ണപരിക്ഷേപാദ് യഥാ വ്യോമ്നി പുരഭ്രമഃ । തഥാ സംവിദി സംസാരസ് സാരോ ഽസാരശ് ച ഭാസതേ
മായാപൊടിപറത്തുമ്പോൾ ആകാശത്തിൽ ഒരു നഗരത്തിന്റെ ഭ്രമം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ ചൈതന്യത്തിൽ സംസാരത്തിന്റെ സാരം എന്നതും അസാരം എന്നതും ഭ്രമമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
യാവദ് വിചാരദഹനേന സമൂലദാഹം ദഗ്ധാ ന ജര്ജരലതേവ ബലാദ് അവിദ്യാ । ശാഖാപ്രതാനഗഹനാ ഗഹനാനി താവന് നാനാവിധാനി സുഖദുഃഖവനാനി സൂതേ
ചോദ്യാന്വേഷണത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ അവിദ്യയെ അതിന്റെ വേരോടെ കത്തിച്ചുനശിപ്പിക്കുന്നതുവരെ, അതിന്റെ കനത്ത ശാഖകളും കൊമ്പുകളും ഉള്ള അവിദ്യാ വൃക്ഷം അനേകം വിധത്തിലുള്ള സുഖദുഃഖങ്ങളുടെ കാടുകൾ സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും.
ഹേമോര്മികാദിവന് മിഥ്യാ കചിതായാഃ ക്ഷയോന്മുഖമ് । ത്വമ് അഹന്ത്വമ് അവിദ്യായാശ് ശൃണു രാഘവ കീദൃശമ്
രാഘവ, പൊന്നുപോലെയുള്ള തിരമെന്നപോലെ, കെട്ടിപ്പിണഞ്ഞതും മിഥ്യയുമായ അജ്ഞാനത്തിന്റെ അസ്തമായും, അതിനോടൊപ്പം 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവവും 'എന്റെ' എന്ന ഭാവവും എങ്ങനെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു എന്നതും നീ കേൾക്കു.
ലവണോ ഽസൌ മഹീപാലസ് തദാ ദൃഷ്ട്വാ തഥാ ഭ്രമമ് । ദ്വിതീയേ ദിവസേ ഗന്തും പ്രവൃത്തസ് താം മഹാടവീമ്
അങ്ങനെയൊരു ആശയക്കുഴപ്പം കണ്ട ശേഷം, രാജാവായ ലവണൻ രണ്ടാമത്തെ ദിവസം ആ മഹാവനത്തിലേക്ക് പോകാൻ പുറപ്പെട്ടു.
യത് തദ് ദൃഷ്ടം മയാ ദുഃഖമ് അരണ്യാനീം സ്മരാമി താമ് । ചിത്താദര്ശഗതാ ചിത്ത്വാത് കദാചില് ലഭ്യതേ ച സാ
ആ കാടിൽ ഞാൻ കണ്ട ദു:ഖം എനിക്ക് ഓർമ്മയുണ്ട്; ചിലപ്പോൾ അത് മനസ്സിന്റെ കണ്ണാടിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു, ചിലപ്പോൾ നേരിട്ട് അനുഭവപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇതി നിശ്ചിത്യ സചിവൈസ് സ യയൌ ദക്ഷിണാപഥമ് । പുനര് ദിഗ്വിജയായൈവ പ്രാപ വിന്ധ്യമഹീധരമ്
അങ്ങനെ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം തീരുമാനിച്ച ശേഷം, അവൻ തെക്കോട്ട് യാത്രയായി, വീണ്ടും ജയയാത്രയ്ക്കായി വിന്ധ്യപർവ്വതത്തേയ്ക്ക് എത്തി.
പൂര്വദക്ഷിണപാശ്ചാത്യമഹാര്ണവതടസ്ഥലീമ് । ബഭ്രാമ കൌതുകാത് സര്വാം വ്യോമവീഥീമ് ഇവോഷ്ണരുക്
കിഴക്കും തെക്കും പടിഞ്ഞാറും വലിയ സമുദ്രത്തിന്റെ തീരമൊക്കെയും, ആകാശത്ത് സൂര്യന്റെ വഴി പോലെ, അതിശയത്തോടെ അവൻ സഞ്ചരിച്ചു.
അഥൈകസ്മിന് പ്രദേശേ താം ഭിത്താവ് ഇവ പുരോഗതാമ് । ദദര്ശോഗ്രാമ് അരണ്യാനീം പരലോകമഹീമ് ഇവ
അങ്ങനെ, ഒരു സ്ഥലത്ത്, മുന്നിൽ ഒരു വലിയ മതിൽപോലെ, മറ്റുള്ള ലോകം പോലെ ഭയാനകമായ കാടിനെ അവൻ കണ്ടു.
സര്വത്ര വിഹരംസ് താംസ് താന് വൃത്താന്താന് സകലാന് അപി । ദൃഷ്ടവാന് ദൃഷ്ടവാംശ് ചൈവ ജ്ഞാതവാംശ് ച വിസിസ്മയേ
എവിടെയും സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട്, അവിടെയുള്ള എല്ലാ സംഭവങ്ങളും അവൻ കണ്ടു, മനസ്സിലാക്കി, അതിൽ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.