ഏവം സ ലവണോ രാജാ രാജസൂയമ് അവാപ്തവാന് । മനസൈവ ഹി പുഷ്ടേന യുക്തസ് തസ്യ ഫലേന ച
ഇങ്ങനെ ലവണൻ എന്ന രാജാവ് രാജസൂയയാഗം നേടിയെടുത്തു, കാരണം അവന്റെ മനസ്സ് ശക്തമായിരുന്നതിനാൽ അതിന്റെ ഫലത്തിൽ അവൻ ഏകാഗ്രനായി.
അതശ് ചിത്തം നരം വിദ്ധി ഭോക്താരം സുഖദുഃഖയോഃ । തദ് അനാദാവ് അനായാസേ സത്യേ യോജയ രാഘവ
ആനന്ദവും ദു:ഖവും അനുഭവിക്കുന്നതായ മനസ്സാണ് മനുഷ്യന്. അതു ആരംഭമില്ലാത്ത, എളുപ്പത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന സത്യത്തിൽ നീ സ്വയം ഉറപ്പിക്കണം, രാഘവ.
പൂര്ണേ ചേതസി സമ്പൂര്ണഃ പുമാന് നഷ്ടേ വിനശ്യതി । ദേഹോ ഽഹമ് ഇതി യേഷാം തു നിശ്ചയസ് തൈര് അലം ബുധൈഃ
മനസ്സ് നിറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ പൂർണ്ണനാകും; അതു നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ അവൻ നശിക്കും. 'ഞാൻ ശരീരമാണ്' എന്നുറപ്പുള്ളവരെ ജ്ഞാനികൾ അവഗണിക്കും.
പൂര്ണേ വിവേകവതി ചേതസി സമ്പ്രബുദ്ധേ ദുഃഖാന്യ് അലം വിഗലിതാനി വിവിക്തബുദ്ധേഃ । ഭാസ്വത്കരപ്രകടിതേ നനു പദ്മഷണ്ഡേ സങ്കോചജാഡ്യതിമിരാണി ചിരം കൃതാനി
വിവേകമുള്ള മനസ്സിൽ ഉണർവ് പൂർണ്ണമായാൽ, whose buddhi is clear, എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും അകന്നുപോകും. അതുപോലെ, കമലക്കുളത്തിൽ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ വീണാൽ, ദീർഘകാലം ഉണ്ടായിരുന്ന ഇരുണ്ടതും മന്ദതയും അകന്നുപോകും.
രാജസൂയഫലം പ്രാപ്തം ലവണേന ഖില പ്രഭോ । പ്രമാണം കിമ് ഇവാത്ര സ്യാത് കല്പനാജാലശമ്ബരേ
ലവണൻ രാജസൂയയാഗത്തിന്റെ ഫലം നേടി, കൃഷിഭൂമിയുടെ അധിപനേ, ഈ കற்பനയുടെ വലയിൽ എന്ത് തെളിവ് വേണം?
യദാ ശാമ്ബരികഃ കാലേ സമ്പ്രാപ്തോ ലാവണീം സഭാമ് । തദാഹമ് അവസം തത്ര തത് പ്രത്യക്ഷേണ ദൃഷ്ടവാന്
ശാംബരികൻ നിശ്ചയിച്ച സമയത്ത് ലാവണിയുടെ സഭയിൽ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, ഞാൻ അവിടെ നേരിട്ട് സാക്ഷിയായി കണ്ടിരുന്നു.
അഹം സഭ്യൈസ് തതസ് തത്ര ഗതേ ശമ്ബരകാരിണി । കിമ് ഏതദ് ഇതി യത്നേന പൃഷ്ടശ് ച ലവണേന ച
ശാംബരികൻ അകത്തു കടന്നതിനു ശേഷം, ഞാൻ മറ്റുള്ളവരോടൊപ്പം ലാവണിയോട് ഈ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് ഉത്സാഹത്തോടെ ചോദിച്ചു.
ചിന്തയിത്വാ മയാ ദൃഷ്ട്വാ തത്ര യത് കഥിതം തതഃ । ശൃണു തത് തേ പ്രവക്ഷ്യാമി രാമ ശാമ്ബരികേഹിതമ്
അവിടെ നടന്നത് ഞാൻ ആലോചിച്ചു കണ്ടു. രാമാ, ശാംബരികനെ കുറിച്ച് സംഭവിച്ചതു ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമായി പറയുന്നു, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
രാജസൂയസ്യ കര്താരോ യേ ഹി തേ ദ്വാദശാബ്ദികമ് । ആപദ്ദുഃഖം പ്രാപ്നുവന്തി നാനാകാരദശാമയമ്
രാജസൂയ യാഗം നടത്തുന്നവർക്ക് പന്ത്രണ്ട് വർഷം വിവിധ തരത്തിലുള്ള കഷ്ടപ്പാടുകളും ദുരിതങ്ങളും അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും.
അതശ് ശക്രേണ ഗഗനാദ് ദുഃഖായ ലവണസ്യ സഃ । പ്രഹിതോ ദേവദൂതോ ഹി രാമ ശാമ്ബരികാകൃതിഃ
അതിനാൽ, രാമാ, ഇന്ദ്രൻ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ശാംബരികന്റെ രൂപത്തിൽ ദൈവദൂതനെ ലവണന് ദു:ഖം വരുത്താൻ അയച്ചു.
രാജസൂയക്രിയാകര്തുസ് തസ്യ ദത്ത്വാ മഹാപദമ് । അഗച്ഛത് സ്വനഭോമാര്ഗം സുരസിദ്ധനിഷേവിതമ്
രാജസൂയയാഗം നടത്തിയവനിൽ വലിയ അനർത്ഥം വിതറി, ദൂതൻ ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും അനുഗമിച്ച തന്റെ ദൈവീയപാതയിലൂടെ മടങ്ങി.
ഭാവരാശിസ് തഥാ ബോധേ സര്വോ യാത്യ് ഏകപിണ്ഡതാമ് । വിചിത്രമൃദ്ഭാണ്ഡഗണോ യഥാപക്വോ ജലേ സ്ഥിതഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, മനസ്സിലെ എല്ലാ ഭാവങ്ങളും ഉണരുമ്പോൾ ഒന്നായി ലയിക്കുന്നു; വിവിധതരം മണ്ണ് പാത്രങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ വെച്ചാൽ എങ്ങനെ ഒറ്റയാകുന്നുവോ അതുപോലെ.
കീദൃശ്യോ ഭഗവന് യോഗഭൂമികാസ് സപ്ത സിദ്ധിദാഃ । സമാസേനേതി മേ ബ്രൂഹി സര്വതത്ത്വവിദാം വര
ഭഗവൻ, സിദ്ധി നൽകുന്ന ആഴ്ചു യോഗഭൂമികൾ ഏഴെന്തൊക്കെയാണെന്ന് ദയവായി സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞുതരൂ; എല്ലാ സത്യമറിഞ്ഞവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
അജ്ഞാനഭൂസ് സപ്തപദാ ജ്ഞഭൂസ് സപ്തപദൈവ ച । പദാന്തരാണ്യ് അസങ്ഖ്യാനി ഭവന്ത്യ് അന്യാന്യ് അഥൈതയോഃ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ നില ഏഴായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ ജ്ഞാനത്തിന്റെ നിലയും ഏഴാണ്. ഈ രണ്ടിനും ഇടയിൽ അനേകം അനന്തമായ നിലകൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
സ്വയത്നമാധവരസാന് മഹാസത്താതരൌ ലതേ । ഏതേ പ്രതിപദം ബദ്ധമൂലേ സ്വം ഫലതഃ ഫലമ്
സ്വയംശ്രമവും പരമസത്തയുടെ ആനന്ദവും രണ്ടും വലിയ വൃക്ഷങ്ങൾപോലെയാണ്. ഓരോ നിലയിലും, അവയുടെ ഉറച്ച വേരുകളിൽനിന്ന് ഓരോന്നും തനതായ ഫലം നൽകുന്നു.
തത്ര സപ്തപ്രകാരത്വം ത്വമ് അജ്ഞാനഭുവശ് ശൃണു । തതസ് സപ്തപ്രകാരത്വം ശ്രോഷ്യസി ജ്ഞാനഭൂമിജമ്
ഇപ്പോൾ അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഏഴുവിധ രൂപങ്ങൾ ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിക്കാം; അതിനുശേഷം ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഏഴുവിധ നിലകളും നീ കേൾക്കും.
സ്വരൂപാവസ്ഥിതിര് മുക്തിസ് തദ്ഭ്രംശോ ഽഹന്ത്വവേദനമ് । ഏതത് സങ്ക്ഷേപതഃ പ്രോക്തം തജ്ജ്ഞത്വാജ്ഞത്വലക്ഷണമ്
സ്വന്തം സത്യസ്വഭാവത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നത് മോക്ഷമാണ്; അതിൽനിന്ന് വീഴുന്നത് 'ഞാൻ' എന്നോ 'ഞാനല്ല' എന്നോ അനുഭവപ്പെടുന്നതാണ്. ഇതാണ് സംക്ഷിപ്തമായി ജ്ഞാനത്തിന്റെയും അജ്ഞാനത്തിന്റെയും ലക്ഷണം.
ശുദ്ധചിന്മാത്രസംവിത്തേസ് സ്വരൂപാന് ന ചലന്തി യേ । രാഗദ്വേഷോദയാഭാവാത് തേഷാം നാജ്ഞത്വസമ്ഭവഃ
ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമായ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വിട്ടുമാറാത്തവരും, ആകർഷണവും വെറുപ്പും ഉദയിക്കാത്തവരും, അത്തരക്കാർക്കു അജ്ഞാനം ഉണ്ടാകാൻ കഴിയില്ല.
യത് സ്വരൂപപരിഭ്രംശശ് ചേത്യാര്ഥപരിമജ്ജനമ് । ഏതസ്മാദ് അപരോ മോഹോ ന ഭൂതോ ന ഭവിഷ്യതി
സ്വന്തം സ്വഭാവം നഷ്ടപ്പെടുകയും, ബാഹ്യവസ്തുക്കളിൽ മുഴുകുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് മായ. ഇതിന് പുറമെ വേറൊരു മായ ഇല്ല, ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല.
അര്ഥാദ് അര്ഥാന്തരം ചിത്തേ യാതേ മധ്യേ ഹി യാ സ്ഥിതിഃ । നിരസ്തമനനാങ്കാസൌ സ്വരൂപസ്ഥിതിര് ഉച്യതേ
ഒരു വസ്തുവിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വസ്തുവിലേക്ക് ചിന്ത മാറുമ്പോൾ, ഇടയിൽ ചിന്തകളുടെ അടയാളങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥ തന്നെ സ്വഭാവത്തിൽ നിലനിൽക്കൽ എന്ന് പറയുന്നു.
സംശാന്തസര്വസങ്കല്പം യാ ശിലാന്തരവത് സ്ഥിതിഃ । ജാഡ്യനിദ്രാദിനിര്മുക്താ സാ സ്വരൂപസ്ഥിതിസ് സ്മൃതാ
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ശാന്തമായ്, ഒരു പാറയുടെ ഉള്ളിലെ ശൂന്യത്തെപ്പോലെ, മന്ദതയും ഉറക്കവും മുതലായവയൊന്നുമില്ലാത്ത അവസ്ഥയാണ് സ്വഭാവത്തിൽ നിലനിൽക്കൽ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
അഹന്താദാവ് അലം ശാന്തേ ഭേദേ നിസ്സ്പന്ദചിത്തതാ । അജഡാ യത് പ്രതപതി തത് സ്വരൂപമ് ഇതി സ്മൃതമ്
അഹംഭാവം ഇല്ലാതെയും വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇല്ലാതെയും മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും ശാന്തമായിരിക്കുമ്പോൾ, മന്ദതയില്ലാതെ പ്രകാശിക്കുന്നതെന്താണോ അതാണ് സ്വരൂപം എന്നു ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ബീജജാഗ്രത് തഥാ ജാഗ്രന് മഹാജാഗ്രത് തഥൈവ ച । ജാഗ്രത്സ്വപ്നസ് തഥാ സ്വപ്നസ് സ്വപ്നജാഗ്രത് സുഷുപ്തകമ്
ബീജാവസ്ഥയിലുള്ള ഉണർവ്, സാധാരണ ഉണർവ്, മഹത്തായ ഉണർവ്, ഉണർന്ന സ്വപ്നം, സാധാരണ സ്വപ്നം, സ്വപ്നാവസ്ഥയിലുള്ള ഉണർവ്, സുഷുപ്തി എന്ന ഗഹനനിദ്ര —
ഇതി സപ്തവിധോ മോഹഃ പുനര് ഏഷ പരസ്പരമ് । ശ്ലിഷ്ടോ ഭവത്യ് അനേകാഖ്യം ശൃണു ലക്ഷണമ് അസ്യ ച
ഇങ്ങനെ, മോഹം ഏഴു വിധമാണ്; ഇവ പരസ്പരം ചേർന്നിരിക്കുന്നു, പല പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവയുടെ സ്വഭാവം കേൾക്കൂ.
പ്രഥമം ചേതനം യത് സ്യാദ് അനാഖ്യം നിര്മലം ചിതഃ । ഭവിഷ്യച്ചിതിജീവാദിനാമശബ്ദാര്ഥഭാജനമ്
ആദ്യം ചൈതന്യം ഉണ്ട്; അതിന് പേരില്ല, അതു നിർമലമായ ബോധമാണ്. ഭാവിയിൽ മനസ്സ്, ജീവൻ തുടങ്ങിയ പേരുകളും അർത്ഥങ്ങളും അതിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
ബീജരൂപം സ്ഥിതം ജാഗ്രദ് ബീജജാഗ്രത് തദ് ഉച്യതേ । ഏഷാ ജ്ഞപ്തേര് നവാവസ്ഥാ ത്വം ജാഗ്രത്സംസ്ഥിതിം ശൃണു
വിത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ അതിനെ 'വിത്തിന്റെ ഉണർവ്' എന്നു പറയുന്നു. ഇതാണ് അറിവിന്റെ പുതിയ അവസ്ഥ. ഇപ്പൊഴ് സാധാരണ ഉണർവിന്റെ നിലയെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.
ഏവം പ്രസൂതസ്യ പരാദ് അയം ചാഹമ് ഇദം മമ । ഇതി യഃ പ്രത്യയസ് സ്വച്ഛസ് തജ് ജാഗ്രത് പ്രാഗഭാവനാ
ഇങ്ങനെ ഉദിച്ചുവരുമ്പോൾ, 'ഇത് മറ്റൊന്നാണ്, ഞാൻ ഇതാണ്, ഇത് എനിക്ക് സ്വന്തമാണ്' എന്ന ഉറച്ച ധാരണ വ്യക്തമായി തോന്നുമ്പോൾ, അതാണ് ഉണര്ച്ചയുടെ ആദ്യഭാവം.
അയം സോ ഽഹമ് ഇദം തന് മേ ഇതി ജന്മാന്തരോദിതഃ । പീവരഃ പ്രത്യയഃ പ്രോക്തം മഹാജാഗ്രദ് ഇതി സ്ഫുരത്
'ഇത് അതാണ്, ഞാൻ ഇതാണ്, ഇത് എനിക്ക് സ്വന്തമാണ്' എന്ന ധാരണ മുൻജന്മങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചുവരുമ്പോൾ, ആ ശക്തമായ ധാരണയെ 'മഹാ ഉണർവ്' എന്നു പറയുന്നു.
അരൂഢമ് അഥ വാരൂഢമ് അനിദ്രമ് അബഹിര്മയമ് । യജ് ജാഗ്രതോ മനോരാജ്യം ജാഗ്രത്സ്വപ്നസ് സ ഉച്യതേ
സ്ഥിരമായതോ അസ്ഥിരമായതോ, ഉറക്കം ഇല്ലാതെ പുറത്തേക്കു തിരിയാതെ, ഉണര്ച്ചയുടെ സമയത്ത് മനസ്സിന്റെ രാജ്യം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അതിനെ 'ഉണര്ച്ചയിലെ സ്വപ്നം' എന്നു പറയുന്നു.
ദ്വിചന്ദ്രശുക്തികാരൂപ്യമൃഗതൃഷ്ണാദിഭേദതഃ । അഭ്യാസം പ്രാപ്യ ജാഗ്രത്ത്വം തദ് അനേകവിധം ഭവേത്
രണ്ടു ചന്ദ്രൻ, ശംഖിൽ വെള്ളി, മരുഭൂമിയിലെ ജലമAYAം പോലുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ പലതവണ അനുഭവിച്ചാൽ, ജാഗ്രത തന്നെ പലവിധമാകുന്നു.