അവിദ്യമാനയൈവേദം പേലവാങ്ഗ്യാ സുതുച്ഛയാ । മിഥ്യാഭാവനയാ നാമ ചിത്രമ് അന്ധീകൃതം ജഗത്
ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ടും, ദുർബലവും ശൂന്യവുമായതുകൊണ്ടും, മിഥ്യാഭാവനയെന്ന പേരിൽ ഈ ലോകം അത്ഭുതകരമായി ഇരുട്ടിലാവുന്നു.
അരൂപയാ നിരാകൃത്യാ ചാരുചേതനഹീനയാ । അസത്യേവാശു നശ്യന്ത്യാ ചിത്രമ് അന്ധീകൃതം ജഗത്
രൂപമില്ലാത്തതും, ആകൃതിയില്ലാത്തതും, ശുദ്ധമായ ബോധം ഇല്ലാത്തതും, സത്യമല്ലാത്തതുപോലെ ഉടൻ നശിക്കുന്നതുമായ അതിനാൽ ഈ ലോകം അത്ഭുതകരമായി ഇരുണ്ടതാകുന്നു.
ആലോകേന വിനശ്യന്ത്യാ സ്ഫുരന്ത്യാ തമസോ ഽന്തരേ । കൌശികേക്ഷണധര്മിണ്യാ ചിത്രമ് അന്ധീകൃതം ജഗത്
പ്രകാശം ഇല്ലാതെ നശിക്കുന്നതും, ഇരുട്ടിനുള്ളിൽ മങ്ങിമങ്ങി തെളിയുന്നതും, ആണ്ടിപ്പക്ഷിയുടെ കാഴ്ചപോലെയുള്ളതുമായ അതിനാൽ ഈ ലോകം അത്ഭുതകരമായി ഇരുണ്ടതാകുന്നു.
കുകര്മൈകാന്തകാരിണ്യാ ന സഹന്ത്യാവലോകനമ് । ദേഹമ് അപ്യ് അവിജാനന്ത്യാ ചിത്രമ് അന്ധീകൃതം ജഗത്
നല്ലതൊന്നും ചെയ്യാതെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ മാത്രം ചെയ്യുന്നതും, ആരും കാണുന്നത് സഹിക്കാത്തതും, സ്വന്തമായ ശരീരത്തെ പോലും അറിയാത്തതുമായ അതിനാൽ ഈ ലോകം അത്ഭുതകരമായി ഇരുണ്ടതാകുന്നു.
സുധീരാചാരധര്മിണ്യാ നിത്യം പ്രാകൃതകാന്തയാ । അനാരതാസ്തങ്ഗതയാ ചിത്രമ് അന്ധീകൃതം ജഗത്
മനസ്സുറ്റവരുടെ ആചാരങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നതും, എപ്പോഴും സ്വാഭാവികമായ സൗന്ദര്യമുള്ളതും, എപ്പോഴും അസ്തമിക്കുന്നതുമായ അതിനാൽ ഈ ലോകം അത്ഭുതകരമായി ഇരുണ്ടതാകുന്നു.
അനന്തദുഃഖാകുലയാ സദൈവ ധൃതയാനയാ । സമ്ബോധഹീനയാ നാമ ചിത്രമ് അന്ധീകൃതം ജഗത്
അവസാനമില്ലാത്ത ദു:ഖത്തിൽ എപ്പോഴും മുങ്ങി, തെറ്റായ മനസ്സുകൊണ്ട് നയിക്കപ്പെടുകയും, യഥാർത്ഥ ബോധം ഇല്ലാതെയും ഇരിക്കുന്നവളാൽ ലോകം അതിശയകരമായി കുരുടനാക്കപ്പെടുന്നു.
കാമക്രോധഘനസ്തന്യാ തമഃപ്രസരവക്ത്രയാ । അചേതനശരീരിണ്യാ ചിത്രമ് അന്ധീകൃതം ജഗത്
ആഗ്രഹവും കോപവും നിറഞ്ഞ ഹൃദയവും, ഇരുണ്ടത്വം പരത്തുന്ന വായും, ജഡമായ ശരീരവുമുള്ളവളാൽ ലോകം അതിശയകരമായി കുരുടനാക്കപ്പെടുന്നു.
ആത്മാന്ധകൂപാസ്പദയാ ജഡയാ ജാഡ്യജീര്ണയാ । ദുഃഖദീര്ഘപ്രലാപിന്യാ ചിത്രമ് അന്ധീകൃതം ജഗത്
സ്വയം എന്ന ഇരുണ്ട കിണറിന്റെ വാതിൽക്കൽ താമസിച്ച്, മന്ദത്വം മൂലം ക്ഷീണിച്ചും, ദു:ഖത്തിൽ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വിലാപം ഉരിയുന്നവളാൽ ലോകം അതിശയകരമായി കുരുടനാക്കപ്പെടുന്നു.
പുരുഷാസങ്ഗഭങ്ഗിന്യാ രോഗിണ്യാക്ഷതമായയാ । വിവര്തിന്യാ വിവക്ഷാസു ചിത്രമ് അന്ധീകൃതം ജഗത്
ബന്ധങ്ങൾ തകർക്കുന്നവളാൽ, രോഗവും അകറ്റപ്പെടാത്ത മായയും അനുഭവിക്കുന്നവളാൽ, മനസ്സിൽ സ്ഥിരതയില്ലാതെ മാറിമാറുന്നവളാൽ ലോകം അതിശയകരമായി കുരുടനാക്കപ്പെടുന്നു.
പുരുഷസ്യ ന യാ ശക്താ സോഢുമ് ഈക്ഷിതമ് അപ്യ് അലമ് । തയാ സ്ത്രിയാശരണയാ ചിത്രമ് അന്ധീകൃതഃ പുമാന്
ഒരു സ്ത്രീയുടെ സംരക്ഷണം ഇല്ലാതെ, അവളെ കാണുന്നതു പോലും സഹിക്കാനാവാത്ത പുരുഷന് അത്ഭുതകരമായി അന്ധനാകുന്നു.
ന യസ്യാശ് ചേതനൈവാസ്തി യാപ്യ് അനഷ്ടൈവ നശ്യതി । തയാ സ്ത്രിയാപുരുഷയാ ചിത്രമ് അന്ധീകൃതഃ പുമാന്
ബോധമില്ലാത്ത, നശിക്കാതെ തന്നെ നശിച്ചുപോകുന്ന സ്ത്രീയാല് പുരുഷന് അത്ഭുതകരമായി അന്ധനാകുന്നു.
അനന്തദുഷ്പ്രസരവിലാസകാരിണീ ക്ഷയോദയോന്മുഖസുഖദുഃഖകാരിണീ । ഇയം പ്രഭോ വിഗലതി കേന വാസനാ മനോഗുഹാനിലയനിബദ്ധഭാവനാ
പ്രഭോ, അനന്തമായ ദുഷ്കരമായ ആസക്തികളില് ലയിക്കുന്നതും, ഉത്ഭവവും നാശവും കൊണ്ടു സുഖവും ദുഃഖവും ഉണ്ടാക്കുന്നതുമായ ഈ സ്ത്രീ, മനസ്സിന്റെ ഗുഹയില് പതിഞ്ഞ വാസനകളാല് ബന്ധിക്കപ്പെട്ട്, ഏത് വാസന കൊണ്ടാണ് ദീർഘമായി ലയിക്കുന്നത്?
അവിദ്യാവിഭവപ്രോത്ഥം ജഗതഃ പുരുഷസ്യ വാ । മഹദ് ആന്ധ്യമ് ഇദം ബ്രഹ്മന് കഥം നാമ വിനശ്യതി
ബ്രഹ്മന്, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ശക്തിയില് നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഈ വലിയ അന്ധത, ലോകത്തോ മനുഷ്യനിലോ, എങ്ങനെ അവസാനിക്കുന്നു?
യഥാ തുഷാരനലിനീ ഭാസ്കരാലോകനാത് ക്ഷണാത് । നശ്യത്യ് ഏവമ് അവിദ്യേയം നശ്യത്യ് ആത്മാവലോകനാത്
തുഷാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട താമര സൂര്യപ്രകാശം കാണുമ്പോൾ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് നശിച്ചുപോകുന്നതുപോലെ, അങ്ങനെ തന്നെ ഈ അജ്ഞാനം ആത്മാവിന്റെ ദർശനത്തോടെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
താവത് സംസാരഭൃഗുഷു സ്വാത്മനാ സഹ ദേഹിനമ് । ആന്ദോലയതി സാ യൈഷാ ദുഃഖകണ്ടകജാലിഷു
ഈ അജ്ഞാനം നിലനിൽക്കുന്നവരെ, അതു ശരീരധാരിയെയും അവന്റെ ആത്മാവിനെയും കൂടി ലോകജീവിതത്തിന്റെ തിരമാലകളിലും ദുഃഖങ്ങളുടെ കുരുക്കുകളിലും അലയടിപ്പിക്കുന്നു.
അവിദ്യാ യാവദ് അസ്യാസ് തു നോത്പന്നാ ക്ഷയകാരിണീ । സ്വയമ് ആത്മാവലോകേച്ഛാ മോഹസങ്ക്ഷയദായിനീ
മോഹം നശിപ്പിക്കുന്ന ആത്മാവിന്റെ സാക്ഷാത്കാരത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം അവനിൽ ഉദയിക്കുന്നതുവരെ, ഈ അജ്ഞാനം നശിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നില്ല.
അസ്യാഃ പരം പ്രപശ്യന്ത്യാസ് സ്വാത്മനാശഃ പ്രവര്തതേ । ആതപാനുഭവാര്ഥിന്യാശ് ഛായായാ ഇവ രാഘവ
രാഘവ, ഈ അജ്ഞാനത്തിന് അതീതമായി കാണാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ, സ്വയം അജ്ഞാനത്തിന്റെ നാശം ആരംഭിക്കുന്നു; അതുപോലെ സൂര്യപ്രഭയുടെ സ്പർശത്തിൽ നിഴൽ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെയാണ്.
ദൃഷ്ടേ സര്വഗതേ ദേവേ സ്വയമ് ഏവ വിലീയതേ । സര്വാശാഭ്യുദിതേ ഛായാ ദ്വാദശാര്കഗണേ യഥാ
സർവവ്യാപിയായ ദൈവത്തെ കാണുമ്പോൾ, നിഴലുകൾ സ്വയം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; ആകാശത്ത് പന്ത്രണ്ടു കിരണങ്ങളോടെ സൂര്യൻ ഉദിക്കുമ്പോൾ എല്ലാ നിഴലുകളും അകന്നുപോകുന്നതുപോലെ.
ഇച്ഛാമാത്രമ് അവിദ്യേഹ തന്നാശോ മോക്ഷ ഉച്യതേ । സ ചാസങ്കല്പമാത്രേണ സിദ്ധോ ഭവതി രാഘവ
ഇവിടെ അജ്ഞാനം എന്നത് വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്; അതിന്റെ നാശം തന്നെയാണ് മോക്ഷം എന്നു പറയുന്നു. രാഘവ, ആ ഭ്രമം അവസാനിപ്പിച്ചാൽ അതു തന്നെ മോക്ഷം സിദ്ധിയാകും.
മനാഗ് അപി മനോവ്യോമ്നി വാസനാതമസി ക്ഷതേ । കാലിമാ തനുതാമ് ഏതി ചിദാദിത്യമഹോദയാത്
മനസ്സിന്റെ ആകാശത്തിൽ വാസനകളുടെ ഇരുട്ടിൽ ഒരു ചെറിയ പാടുപോലും വന്നാൽ, അതിന്റെ കറുപ്പ് ബലഹീനമാകും, കാരണം ചൈതന്യത്തിന്റെ സൂര്യൻ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു.
യഥോദിതേ ദിനകരേ ക്വാപി യാതി തമസ്വതീ । തഥാ വിവേകേ ഽഭ്യുദിതേ ക്വാപ്യ് അവിദ്യാ പ്രലീയതേ
സൂര്യൻ ഉദിച്ചാൽ ഇരുട്ട് എവിടെയോ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ, വിവേകം ഉദിച്ചാൽ അജ്ഞാനവും എവിടെയോ ലയിച്ചുപോകുന്നു.
ദൃഢവാസനയാ ബന്ധോ ഘനതാമ് ഏതി ചേതസഃ । ചലവേതാലസങ്കല്പസ് സന്ധ്യാകാലേ യഥാ ശിശോഃ
ബലമായ വാസനകളാണ് മനസ്സിനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്; കുട്ടിയുടെ കളിവേള സന്ധ്യാകാലത്ത് ശമിക്കുന്നതുപോലെ, ചഞ്ചലമായ ചിന്തകളും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
യാവത് കിഞ്ചിദ് ഇദം ദൃശ്യം സാവിദ്യാ ക്ഷീയതേ ച സാ । ആത്മഭാവനയാ ബ്രഹ്മന്ന് ആത്മാസൌ കീദൃശസ് സ്മൃതഃ
ഈ ലോകം എത്രകാലം കാണപ്പെടുന്നുവോ, അത്രകാലം അവിദ്യയും നിലനിൽക്കുന്നു; എന്നാൽ ആത്മാവിനെ ചിന്തിച്ചാൽ, ആ ആത്മാവ് എന്താണെന്ന് അറിയാമോ, ബ്രഹ്മൻ?
ചേത്യാനുപാതരഹിതം സാമാന്യേന ച സര്വഗമ് । യച് ചിത്തത്ത്വമ് അനാഖ്യേയം സ ആത്മാ പരമേശ്വരഃ
ജഡങ്ങളാൽ ബാധിക്കപ്പെടാത്തതും എല്ലായിടത്തും ഉള്ളതുമായ, വിവരണത്തിന് അതീതമായ മനസ്സിന്റെ സാരമാണ് ആത്മാവ്, അതാണ് പരമേശ്വരൻ.
ആബ്രഹ്മസ്തമ്ബപര്യന്തം തൃണാദി യദ് ഇദം ജഗത് । തത് സര്വം സര്വദാത്മൈവ നാവിദ്യാ വിദ്യതേ ഽനഘ
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഒരു പുല്ല് വരെ, ഈ ലോകത്തിൽ കാണുന്ന എല്ലാം ആത്മാവാണ്; പാപരഹിതനേ, അവിദ്യക്ക് ഇവിടെ സ്ഥാനം ഇല്ല.
സര്വം ച ഖല്വ് ഇദം ബ്രഹ്മ നിത്യം ചിദ്ഘനമ് അക്ഷയമ് । കല്പനാന്യാ മനോനാമ്നീ വിദ്യതേ ന ഹി കാചന
ഈ സകലവും ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് — ശാശ്വതവും, ശുദ്ധമായ ബോധവും, അക്ഷയവുമാണ്. മനസ്സെന്നു പറയുന്ന മറ്റേതെങ്കിലും ഭ്രമയോ കൽപ്പനയോ ഒന്നുമില്ല.
ന ജായതേ ന മ്രിയതേ കിഞ്ചിദ് അസ്മിഞ് ജഗത്ത്രയേ । ന ച ഭാവവികാരാണാം സത്താ ക്വചന വിദ്യതേ
ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഒന്നും ജനിക്കുകയോ മരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. മാറ്റങ്ങളോ രൂപഭേദങ്ങളോ എവിടെയും യാഥാർത്ഥ്യമായി നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
കേവലം കേവലാഭാസം സര്വസാമാന്യമ് അക്ഷതമ് । ചേത്യാനുപാതരഹിതം ചിന്മാത്രമ് ഇഹ വിദ്യതേ
ഇവിടെ അക്ഷതവും ശുദ്ധവുമായ, എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെയുള്ള, വസ്തുക്കളാൽ ബാധിക്കപ്പെടാത്ത, നിർമലമായ ബോധം മാത്രമേ നിലനിൽക്കുന്നുള്ളൂ.
അസ്മിന് നിത്യേ തതേ ശുദ്ധേ ചിന്മാത്രേ നിരുപദ്രവേ । ശാന്തേ സമസമാഭോഗേ നിര്വികാരോദിതാത്മനി
ഈ ശാശ്വതവും വിശുദ്ധവുമായ, നിർമലവും സമാധാനപൂർണ്ണവുമായ, എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ബോധത്തിൽ, ആത്മാവ് മാറ്റമില്ലാതെ ഉദയിക്കുന്നു.
യൈഷാ സ്വഭാവാഭിഗതം സ്വയം സങ്കല്പ്യ ധാവതി । ചിച് ചേത്യം സ്വയമ് അമ്ലാനാ സാ മ്ലാനാ തന് മനസ് സ്മൃതമ്
സ്വഭാവത്താൽ ഉദിച്ചതായിതാണ് ഇത്, സ്വയം ചിന്തിച്ച് ഓടിപ്പോകുന്നു. ബോധം തന്നെ ബോധ്യമായപ്പോൾ, അതു സ്വയം ക്ഷയിക്കുന്നു; അങ്ങനെ ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ അതിനെ മനസ്സായി ഓർമ്മിക്കുന്നു.