അഥ ചണ്ഡാലകന്യായാം വിശ്രാന്തായാം തരോസ് തലേ । സുപ്തായാം ശീതലച്ഛായേ ദ്വൌ സമാലിങ്ഗ്യ ദാരകൌ
പിന്നീട്, ചണ്ഡാലന്റെ മകൾ ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ വിശ്രമിച്ച് ഉറങ്ങുമ്പോൾ, രണ്ടു കുട്ടികൾ അവളെ ചേർന്ന് പിടിച്ചു.
ഥുത്ഥകോ നാമ തനയോ മമൈകഃ പുരതസ് സ്ഥിതഃ । അത്യന്തവല്ലഭോ ഽസ്മാകം കനീയാന് കാന്തിമാന് ഇതി
എന്റെ തുത്തക എന്ന പേരുള്ള മകനാണ് എന്റെ മുന്നിൽ നിന്നത്. അവൻ ഞങ്ങളുടെ ഏറ്റവും ഇളയവനും അതീവ പ്രിയങ്കരനും അത്യന്തം പ്രകാശമുള്ളവനുമായിരുന്നു.
സ മാമ് ഉവാച ദീനാത്മാ ബാഷ്പപൂര്ണവിലോചനഃ । ആപ്ത ദേഹ്യ് ആശു മേ മാംസം പാനം ച രുധിരം ക്ഷണാത്
അവൻ ദുഃഖഭാരമുള്ള മനസ്സോടെ കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് ഉടൻ മാംസം തരിക, രക്തം കുടിക്കാനും തരിക'.
പുനഃ പുനര് വദന്ന് ഏവം സ ബാലസ് തനയോ മമ । പ്രാണാന്തികീം ദശാം പ്രാപ്തസ് സാക്രന്ദോ ഹി പുനഃ ക്ഷുധാ
ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞുകൊണ്ടേ അവൻ, ആ കുഞ്ഞുമകൻ, വിശപ്പുകൊണ്ട് കരയിക്കൊണ്ട്, മരണത്തോട് ചേർന്ന് പോയ അവസ്ഥയിലായി.
തസ്യോക്തം ഹി മയാ പുത്ര മാംസം നാസ്തീതി ഭൂരിശഃ । തഥാപി മാംസം ദേഹീതി വദത്യ് ഏവ സുദുര്മതിഃ
അവനോട് ഞാൻ പലതവണ പറഞ്ഞു: 'മകനേ, മാംസം ഇല്ല'. എന്നിരുന്നാലും, അത്യന്തം അജ്ഞനായ അവൻ, 'നിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് മാംസം തരിക' എന്നാവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു.
അഥ വാത്സല്യമൂഢേന മയാ ദുഃഖാതിഭാരിണാ । തസ്യോക്തം പുത്ര മന്മാംസം പക്വം സമ്ഭുജ്യതാമ് ഇതി
അപ്പോള് അതിയായ സ്നേഹത്തിലും അതികഠിനമായ ദുഃഖത്തിലും ആകൃഷ്ടനായി ഞാന് അവനോട് പറഞ്ഞു: 'മകനേ, എന്റെ പാകം ചെയ്ത മാംസം നീ കഴിക്കൂ.'
തദ് അപ്യ് അങ്ഗീകൃതം തേന ദേഹീതി വദതാ പുനഃ । മന്മാംസഭക്ഷണം ക്ഷീണവൃത്തിനാ ശ്ലഥകൃത്തിനാ
അത് പോലും അവന് സമ്മതിച്ചു, വീണ്ടും 'എന്റെ മാംസം തരിക' എന്നു പറഞ്ഞു, ശക്തി തീര്ന്ന ശരീരത്തോടെ, ദുർബലമായ അവസ്ഥയില് എന്റെ മാംസം അവന് ഭക്ഷിച്ചു.
സര്വദുഃഖാപനോദായ സ്നേഹകാരുണ്യമോഹിതഃ । മരണായാത്തമിത്രായ തതോ ഽഹം സഹസോത്ഥിതഃ
എല്ലാ ദുഃഖവും അകറ്റാനായി, സ്നേഹത്തിലും കരുണയിലും അകപ്പെട്ട്, മരണത്തോട് അടുത്തിരുന്ന മകന്റെ خاطر ഞാന് ഉടന് എഴുന്നേറ്റു.
ഗ്രീഷ്മതാപോപതപ്താനി കാഷ്ഠാന്യ് ആഹൃത്യ ജങ്ഗലാത് । മരണായാത്മനസ് തത്ര ചിതാ വിരചിതാ മയാ
വെയിലിന്റെ ചൂടില് കത്തിയ കാടില് നിന്ന് മരക്കൊമ്പുകള് കൊണ്ടുവന്ന്, മരണത്തിനായി അവിടം തന്നെ എനിക്ക് ചിത ഒരുക്കി.
ലേലിഹാനാനലജ്വാലാ ചിതാ പ്രജ്വാലിതാഥ സാ । ക്ഷണാച് ചടചടാസ്ഫോടൈസ് സ്ഥിതാ മദഭികാങ്ക്ഷിണീ
അപ്പോൾ ചിതയ്ക്ക് തീ കൊടുത്തു, അഗ്നിയുടെ ജ്വാലകൾ ഉയർന്ന് ചിതയെ ചുറ്റി നക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തന്നെ ചിത കത്തിത്തുടങ്ങി, പിളർന്നു പൊട്ടുന്ന ശബ്ദത്തോടെ എന്റെ ശരീരം ആഗ്രഹിച്ച് കാത്തുനിന്നു.
മയോക്തം തനയാസ്യാം തു ചിതായാം പതിതാത് പുനഃ । ഉത്കൃത്യോത്കൃത്യ ഭോക്തവ്യം മത്തോ മാംസം ക്ഷണാത് ത്വയാ
എന്റെ മകൾ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നീ ഈ ചിതയിൽ വീണാൽ, ഉടൻ തന്നെ നിന്റെ മാംസം തുരന്ന് തിന്നണം, ഓരോ കഷണവും നീയേ തന്നെ കഴിക്കണം'.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ യാവദ് ആത്മാനം സ്വം ചിതായാം ക്ഷിപാമ്യ് അഹമ് । ലുഠിതോ ഽസ്മി ജവാത് താവദ് അസ്മാത് സിംഹാസനാന് നൃപഃ
അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, ഞാൻ എന്റെ ശരീരം ചിതയിൽ എറിയാൻ പോകുമ്പോൾ, രാജാവേ, അതേ സിംഹാസനത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ പെട്ടെന്നു വീണു കിടന്നു.
തതസ് തൂര്യനിനാദേന ജയശബ്ദേന ചാഭിതഃ । ഭൃശമ് ഏവ പ്രബുദ്ധോ ഽഹം സ്മൃത്യാ ച വലിതസ് സ്ഥിതഃ
അതിനു ശേഷം, ചുറ്റും തുര്യങ്ങളുടെ ശബ്ദവും ജയഘോഷവും മുഴങ്ങുമ്പോൾ, ഞാൻ പെട്ടെന്നു ഉണർന്നു, മനസ്സും ഓർമ്മയും തിരിച്ചെത്തി നിലകൊണ്ടു.
ഇതി ശാമ്ബരികേണേഹ മോഹ ഉത്പാദിതോ മമ । അജ്ഞാനേനേവ ജീവസ്യ ദശാശതസമന്വിതഃ
ഇങ്ങനെ ശാംബരികന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ മായയിൽ അകപ്പെട്ടുപോയി, ജീവൻ അജ്ഞാനത്തിൽ മുങ്ങി അനേകം അവസ്ഥകൾ അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ.
ആത്മോദന്തം ഭവത്സ്വ് ഇത്ഥമ് ഏനം കഥിതവാന് അഹമ് । മാര്കാണ്ഡേയ ഇവാനന്തം കല്പദുഃഖം സുരാജസു
ഇങ്ങനെ ഞാൻ എന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ കഥ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞുതന്നു, മാർകണ്ടേയൻ ദേവരാജാക്കന്മാരോട് അനന്തമായ കാലദു:ഖം പറഞ്ഞതുപോലെ.
ഇത്യ് ഉക്തവതി രാജേന്ദ്രേ ലവണേ ഭൂരിതേജസി । അന്തര്ധാനം ജഗാമാസൌ തത്ര ശാമ്ബരികഃ ക്ഷണാത്
ഇങ്ങനെ മഹാതേജസ്സുള്ള രാജാവ് ലവണൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശാംബരികൻ അപ്പോൾ തന്നെ അവിടെ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി.
അഥേദമ് ഊചുസ് തേ സഭ്യാ വിസ്മയാകുലചേതസഃ । അന്യോഽന്യാലോകനവ്യഗ്രപദ്മപത്ത്രനിഭേക്ഷണാഃ
അതിനുശേഷം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാവരും അത്ഭുതത്തോടെ പരസ്പരം നോക്കി, കുമ്പളപ്പൂവുപോലെ വിശാലമായ കണ്ണുകളോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
അഹോ നു ഖലു ചിത്രേയം മായാ നനു വിലക്ഷണാ । കോ നു ശാമ്ബരികോ നാമ ക്വ ചാസാവ് അഗ്രതോ ഗതഃ
അയ്യോ, ഈ മായ എത്ര അത്ഭുതകരവും വ്യത്യസ്തവുമാണ്! ഈ ശാംബരികൻ എന്ന് പറയുന്നവൻ ആരാണ്, അവൻ എവിടേക്ക് പോയി?
സര്വശക്തേര് വിചിത്രാ ഹി ശക്തയശ് ശതശോ വിധേഃ । യദ് വിവേകിമനോ ഽപ്യ് ഏഷ വിമോഹയതി മായയാ
സൃഷ്ടാവിന്റെ ശക്തികൾ എത്ര വൈവിധ്യമാർന്നതും അത്ഭുതകരവുമാണ്! വിവേകമുള്ള മനസ്സിനെയും ഈ മായ എളുപ്പത്തിൽ കുഴപ്പത്തിലാക്കുന്നു.
വിജ്ഞാതലോകവൃത്താന്തഃ ക്വ നാമായം മഹീപതിഃ । ക്വ സാമാന്യമനോവൃത്തിയോഗ്യാ വിപുലസമ്ഭ്രമാഃ
ലോകത്തിലെ കാര്യങ്ങൾ അറിയുന്ന ആ രാജാവു ഇപ്പോൾ എവിടെയാണ്? സാധാരണ മനസ്സുകൾക്കു മാത്രം അനുയോജ്യമായ ആ വലിയ ആശങ്കകൾ എവിടെ പോയി?
ന ച ശാമ്ബരികോത്ഥേയം മായാ മനസി മോഹനീ । അര്ഥസ്യ ഗൃധ്നവോ ഹ്യ് ഏതേ നിത്യം ശാമ്ബരികാഃ കില
ഈ ശാംബരികന്റെ മായ മനസ്സിനെ മാത്രം കുഴപ്പത്തിലാക്കുന്നില്ല; കാരണം, ഈ ശാംബരികന്മാർ എന്നും ലാഭത്തിനായി മാത്രം ഓടുന്നവരാണ്.
യത്നേന പ്രാര്ഥയന്തേ ഽര്ഥം നാന്തര്ധാനം വ്രജന്തി തേ । ഇതി സന്ദേഹദോലായാം സംസ്ഥിതൌ ലുഠിതാ വയമ്
സമ്പത്ത് നേടാനായി മനുഷ്യർ പരിശ്രമിക്കുന്നു, എന്നാൽ അവർ അപ്രത്യക്ഷരാകുന്നില്ല; ഇതുകൊണ്ടു സംശയത്തിന്റെ ഇരട്ടയാളത്തിൽ ഞങ്ങൾ കുലുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
സഭായാമ് അവസം തസ്യാമ് അഹം രാമ തദാ കില । തേന പ്രത്യക്ഷതോ ദൃഷ്ടം മയൈതന് നാപ്തതശ് ശ്രൂതമ്
രാമാ, ആ സമയത്ത് ഞാൻ ആ സഭയിൽ നേരിട്ട് ഉണ്ടായിരുന്നു; ഞാൻ നേരിട്ട് കണ്ടതാണിത്, മറ്റൊരാളിൽ നിന്ന് കേട്ടതല്ല.
അതിബഹുകലനാവിവര്ധിതാങ്ഗം നയ നിജചിത്തമ് ഇദം ശമം മഹാത്മന് । ശമമ് ഉപഗമിതേ പരം സ്വഭാവേ പരമമ് ഉപൈഷ്യസി പാവനം പദം തത്
അത്യധികമായ കற்பനകളാൽ വളർന്നിരിക്കുന്ന മനസ്സിനെ ശാന്തതയിലേക്ക് നയിക്കൂ മഹാത്മാ; ശാന്തത സ്വന്തമായ സ്വഭാവത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ, നീ പരമമായ വിശുദ്ധമായ അവസ്ഥയിലേക്കെത്തും.
പരസ്മാത് കാരണാദ് ആദൌ ചിച് ചേത്യപദപാതിനീ । കലനാപദമ് ആസാദ്യ കലങ്കകലനാന്തരമ്
ആദ്യത്തിൽ, മറ്റൊരു കാരണത്താൽ, ചൈതന്യം വിഷയം-വിഷയഭേദം എന്ന നിലയിലേക്ക് വീണു; അതിനുശേഷം കற்பനയുടെ ലോകം ലഭിച്ചു, അവിടെ നിന്ന് അശുദ്ധതയുടെ പുതിയ കற்பനകൾ ഉദിച്ചു.
അസത്സ്വ് ഏവ വിമോഹേഷു രാമൈവമ്പ്രായവൃത്തിഷു । ഘനേഷു തുച്ഛതാമ് ഏത്യ ചിരായ പരിമജ്ജതി
രാമാ, യഥാർത്ഥമല്ലാത്ത വസ്തുക്കളിലെ മോഹങ്ങളിൽ, മനസ്സ് ഇങ്ങനെ പെരുമാറുമ്പോൾ, അതു കനത്ത ഭ്രമങ്ങളിൽ അർത്ഥശൂന്യമായി ദീർഘകാലം അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അസദ് ഏവ മനോവൃത്തിര് മ്ലാനാ വിസ്താരയത്യ് അലമ് । ദുഃഖം ദോഷസഹസ്രേണ വേതാലമ് ഇവ ബാലകഃ
യഥാർത്ഥമല്ലാത്ത കാര്യങ്ങളിൽ മനസ്സിന്റെ പ്രവൃത്തി ക്ഷീണിച്ചുപോകുമ്പോഴും, അതു വ്യാപകമായി പടർന്നുപിടിക്കുന്നു; ആയിരം ദോഷങ്ങളോടെ ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കുന്നു, ഒരു കുഞ്ഞ് വെതാളത്തോടൊപ്പം കളിക്കുന്നതുപോലെ.
സദ് ഏവ ഹി മഹാദുഃഖമ് അസത്താം നയതി ക്ഷണമ് । നിഷ്കലങ്കാ മനോവൃത്തിര് അന്ധകാരമ് ഇവാര്കരുക്
യഥാർത്ഥമായതും ഒരു നിമിഷം വലിയ ദു:ഖത്തിലേക്ക് നയിക്കാം, കാരണം അതു അസത്യത്തിലേക്ക് വഴിതെളിയിക്കുന്നു; പാപരഹിതമായ മനസ്സിന്റെ പ്രവൃത്തി സൂര്യൻ ഇരുട്ട് നീക്കുന്നതുപോലെ അജ്ഞതയെ അകറ്റുന്നു.
നയദ് അഭ്യാശതാം ദൂരമ് അഭ്യാശം ദൂരതാം നയത് । മനോ വല്ഗതി ഭൂതേഷു ബാലോ ബാലഖഗേഷ്വ് ഇവ
സമീപമുള്ളതിനെ ദൂരെയാക്കുകയും ദൂരെയുള്ളതിനെ സമീപത്താക്കുകയും ചെയ്യുന്നു മനസ്സ്; ഒരു കുഞ്ഞ് ചെറുപക്ഷികളോടൊപ്പം കളിക്കുന്നതുപോലെ ജീവികളിൽ മനസ്സ് ചാടിക്കളിക്കുന്നു.
അഭയം ഭയമ് അജ്ഞസ്യ ചേതസോ വാസനാവതഃ । ദൂരതോ മുഗ്ധപാന്ഥസ്യ സ്ഥാണുര് യാതി പിശാചതാമ്
അജ്ഞാനിയായവന്റെ മനസ്സിൽ വാസനകൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ, ഭയമില്ലാത്തതിൽ പോലും ഭയം തോന്നുന്നു. ദൂരെ നിന്ന് വഴിതെറ്റിയ യാത്രക്കാരൻ ഒരു വൃക്ഷത്തെ പിശാചായി കാണുന്നതുപോലെയാണ്.