ഹിമവത്കന്ദരോദ്ഗീര്ണാശ് ചണ്ഡാ ഹേമന്തവായവഃ । അങ്ഗേ നിരമ്ബരേ സോഢാ മൃത്യുമുക്താ ഇവേഷവഃ
ഹിമാലയത്തിന്റെ ഗുഹകളിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വീശുന്ന കഠിനമായ ശീതക്കാറ്റുകൾ, വസ്ത്രമില്ലാതെ ശരീരത്തിൽ സഹിക്കേണ്ടി വന്നത്, മരണത്തിൽ നിന്ന് വിടുവിച്ച അമ്പുകൾ പോലെ അനുഭവപ്പെട്ടു.
ജരജ്ജരഢമൂഢേന മൂലാനി ക്ഷീണഭൂരുഹാമ് । സുകൃതാനാമ് ഇവൈകേന സമുത്ഖാതാനി ഭൂരിശഃ
വൃദ്ധനും ബുദ്ധിശൂന്യനുമായ ഒരാൾ കായം കുറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങളുടെ വേര് വീണ്ടും വീണ്ടും കുഴിച്ചെടുക്കുന്നത്, നല്ലവരുടെ സുകൃതങ്ങൾ ഒറ്റയൊറ്റയായി എടുത്തുമാറ്റുന്നതുപോലെയാണ്.
ശരാവകേഷ്വ് അടവ്യാം ച പലലം പക്വമ് ആദരാത് । അമൃഷ്ടേന ജനൈര് ഭുക്തം കുകലത്രവതാ മയാ
കാടിൽ ചെറു പാത്രങ്ങളിൽ ഞാൻ ആസക്തിയോടെ പാകം ചെയ്ത ചതളും, കഴുകാതിരുന്ന ആളുകൾ കഴിച്ചതുപോലെ, ദുഷ്ഛരിത്രയുള്ള ഭാര്യയോടൊപ്പം കഴിയുന്നതുപോലെ, ഭക്ഷിച്ചിരുന്നു.
ഗ്രഹീതൃതേജഃക്ഷതയേ ബഹുവക്ത്രവികാരിണാ । ഭാഗധേയമ് ഇവാത്മീയം വിക്രീതം പണ്യമ് അന്യതഃ
ഭക്ഷകന്റെ ശക്തി ക്ഷയിക്കാനായി, എന്റെ ഭാഗം, എന്റെ സ്വന്തം ഭാഗ്യത്തെപ്പോലെ, അനേകം വായും വിരൂപമായ മുഖങ്ങളും ഉള്ളവൻ എവിടെയോ മറ്റൊരിടത്ത് വിറ്റു.
പ്രാണ്യങ്ഗവപുഷസ് സ്വസ്യ പ്രോത്കൃത്യോത്കൃത്യ പേശയഃ । ആയുഷഃ പരി വിക്രീതാ വിന്ധ്യപക്കണഭൂമിഷു
എന്റെ ജീവനുള്ള ശരീരത്തിന്റെ മാംസം, വീണ്ടും വീണ്ടും മുറിച്ച്, വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിലെ പക്വജാതികളുടെയും ചാടികളുടെയും ദേശങ്ങളിൽ, എന്റെ ആയുസ്സിനെപ്പോലെ വിലക്ക് വിറ്റു.
ജന്മാന്തരസഹസ്രോത്ഥം സ്വം പാപമ് ഇവ വൃദ്ധയേ । അവകീര്ണം ച സങ്കീര്ണം മണ്ഡലാരാമഭൂമിഷു
പല ജന്മങ്ങളിൽ കൂടി കൂട്ടിച്ചേർത്ത എന്റെ പാപം വളരാൻ വേണ്ടി എങ്ങോട്ടും ചിതറിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ, അത് ഉല്ലാസോദ്യാനങ്ങളിലും പാർക്കുകളിലും ചിതറിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ദൃഷ്ടം കുദ്ദാലകം ദൃഷ്ട്യാ ഋജ്വ്യാ സ്നേഹസമുത്കയാ । രൌരവാപതിതേനേവ തത്കാകസ് സ്നിഗ്ധതാം ഗതഃ
ഞാൻ കയ്യിൽ കുത്തിയെടുത്ത കുത്തിവാളിനെ നേരിട്ട് സ്നേഹത്തോടെ നോക്കി; റൗരവനരകത്തിൽ വീണവനുപോലെ ആ കാക്കയ്ക്ക് അതിൽ സ്നേഹം തോന്നി.
വിന്ധ്യകന്ദരഗുല്മാനാം ബന്ധുത്വമ് ഇവ ഗച്ഛതാ । പുലിന്ദവപുഷാ പത്ത്രപങ്ക്തയോ ഽങ്ഗേ സമര്പിതാഃ
വിന്ദ്യപർവ്വതത്തിലെ കാട്ടുപൊയിലുകളും കുരുമുളകും ഇടയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, കാട്ടുവംശക്കാരുമായി ബന്ധം ഉണ്ടാക്കുന്നപോലെ, ഇലകളുടെ നിരകൾ അവന്റെ ശരീരത്തിൽ അണിയിച്ചു.
തര്പിതാ ലഗുഡാസ്ഫാലജിതകൌലേയരംഹസാ । പുത്രദാരാഃ കദന്നേന ഗ്രാമ്യകാദ് യാചിതേന ച
കഠിനമായ ഭക്ഷണത്തിൽ ഭാര്യയും മക്കളും തൃപ്തരായി. ഗ്രാമവാസികളിൽ നിന്ന് യാചിച്ച് ലഭിച്ചതോ, അല്ലെങ്കിൽ ദണ്ഡം ഉപയോഗിച്ച് ശക്തരെ കീഴടക്കി സമ്പാദിച്ചതോ ആയിരുന്നു ആഹാരം.
ധാരാസാരരണത്പത്ത്രശുഷ്കതാലതലേ നിശാഃ । നീതാ രണിതദന്തേന സാര്ധം വിപിനവാനരൈഃ
മഴക്കാലത്ത് ഉണങ്ങിയ താളയിലങ്ങളിൽ കിടന്നുറങ്ങുകയായിരുന്നു. കാട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ നിലവിളിയും കാടുകുരങ്ങുകളുടെ കൂട്ടത്തോടൊപ്പം, തണുപ്പിൽ പല്ല് ചാട്ടിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു രാത്രികൾ കടന്നുപോയത്.
രോമഭിഃ കോടിഷു പ്രോച്ചൈശ് ശീതേനോദ്ധൃഷിതസ്യ മേ । വര്ഷാസു മുക്താകണവദ് ധൃതാസ് സലിലബിന്ദവഃ
മഴക്കാലത്തിലെ കനത്തതണുപ്പിൽ, ശരീരത്തിൽ രോമങ്ങൾ പൊങ്ങി, അതിന്മേൽ മുത്തുപോലുള്ള വെള്ളത്തുള്ളികൾ പതിഞ്ഞു കിടന്നു.
അജാജിമൂലഖണ്ഡാര്ഥം ക്ഷുത്ക്ഷോഭക്ഷീണകുക്ഷിണാ । കലത്രേണ മഹാടവ്യാം കൃതഃ കലഹ ആകുലഃ
വലിയ കാട്ടിൽ, വിശപ്പുകൊണ്ട് വയറ് ചുരുങ്ങിയ ഭാര്യയുമായി, അജമോദയോ ഇഞ്ചിയോ ഉള്ള ഒരു കഷ്ണം കൊണ്ടു ഞങ്ങൾ തമ്മിൽ വലിയ വഴക്കുണ്ടായി.
വനേ രണിതദന്തേന ശീതകേകരചക്ഷുഷാ । മഷീമലിനഗാത്രേണ വേതാലസ്വജനായിതമ്
കാട്ടിൽ, പല്ല് കുലുക്കി, തണുപ്പിൽ കണ്ണുകൾ വലുതായി, ചാരകൊണ്ട് ശരീരം കറുത്ത്, ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം കൂട്ടുകാര്ക്ക് തന്നെ ഒരു ഭൂതംപോലെയായിരുന്നു.
സരിത്തീരേഷു മത്സ്യാര്ഥം ഭ്രാന്തം ബഡിശധാരിണാ । കല്പേ ജഗത്സു ഭൂതാര്ഥം കൃതാന്തേനേവ പാശിനാ
നദീതീരങ്ങളിൽ, മീൻ പിടിക്കാൻ കൊക്കയുമായി ഞാൻ അലഞ്ഞു, ജീവികളെ തേടി പാശം പിടിച്ച് കൃതാന്തൻ ലോകങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ.
പീതം ബഹൂപവാസേന സമ്യക്കൃത്താന് മൃഗോരസഃ । തത്കാലകോഷ്ണം രുധിരം മാതുസ് സ്തനപയോ യഥാ
നാനവധി ഉപവാസങ്ങൾക്കു ശേഷം, ഞാൻ കൊന്ന മൃഗത്തിന്റെ അതിവേഗം എടുത്ത് ചൂടുള്ള രക്തം, കുഞ്ഞ് അമ്മയുടെ പാലുപോലെ, കുടിച്ചു.
ശ്മശാനസംസ്ഥിതാന് മത്തോ രക്തരക്താത് പലാശിനഃ । വിദ്രുതാ വനവേതാലാശ് ചണ്ഡികാഭിദ്രുതാ ഇവ
ശ്മശാനത്തിൽ താമസിക്കുന്ന, മദം പിടിച്ചും രക്തത്തിൽ കുളിച്ചും പലയാശ ഇലകൾ ധരിച്ചും ഇരുന്നവരൊക്കെയും, ഭയങ്കരിയായ ചണ്ഡികയുടെ ഭീഷണിയിൽ ഓടി രക്ഷപ്പെടുന്ന വനവേതാളങ്ങൾ പോലെ പെട്ടെന്ന് ഓടി മറഞ്ഞു.
വാഗുരാ വിപിനേ വ്യുപ്താ ബന്ധാര്ഥം മൃഗപക്ഷിണാമ് । ആശാ ഇവ വിവൃദ്ധ്യര്ഥം പുത്രദാരകലത്രജാഃ
കാട്ടിൽ മൃഗങ്ങളെയും പക്ഷികളെയും പിടിക്കാൻ വല വീശുന്നതുപോലെ, കുട്ടികളും ഭാര്യയും കുടുംബവും വഴി വളർച്ചയ്ക്കായി പ്രതീക്ഷയും മനുഷ്യൻ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു.
മയാ മായാമയൈര് ലോകാസ് സൂത്രജാലമയൈഃ ഖഗാഃ । ജാലൈര് ജര്ജരതാം നീതാ ദിശശ് ച സുകൃതായുഷാമ്
ഞാനാണ് മായയിൽ നിന്നുണ്ടായ ലോകങ്ങളെയും, നൂലാൽ നെയ്ത പക്ഷികളെയും, വലകളെയും നശിപ്പിച്ചത്; അതുപോലെ നല്ല ജീവിതം നയിച്ചവരുടെ ദിശകളും ഞാൻ തകർത്തു.
തത്രാതിദത്തപ്രസരേ മനസോ ദുഷ്കൃതോദയേ । ആശാ പ്രസാരിതാ ദൂരം പ്രാവൃഷീവ തരങ്ഗിണീ
അവിടെ മനസ്സ് അത്യന്തം ദുഷ്കൃത്യങ്ങളിലേക്കു ഓടുമ്പോൾ, പ്രതീക്ഷ മഴക്കാലത്ത് നിറഞ്ഞൊഴുകുന്ന നദിപോലെ ദൂരത്തേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നു.
കരഭ്യാ ഇവ സര്പേണ വിദ്രുതം ദൂരതോ ഹ്രിയാ । ദൂരേ ത്യക്താ ദയാ ദേഹാദ് ഭുജങ്ഗേനേവ കഞ്ചുകമ്
പാമ്പ് തന്റെ ചർമ്മം കൈകളിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ കളയുന്നതുപോലെ, കരുണയും ലജ്ജയിൽ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ദൂരത്ത് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ക്രൌര്യം മുഖരസംരമ്ഭി ശരവര്ഷി നിനാദി ച । അങ്ഗീകൃതം നിദാഘാന്തേ നഭസേവാസിതാമ്ബുദഃ
ക്രൂരതയും, ഉച്ചത്തിൽ കോപവും, അമ്പുകൾ പോലെ പെയ്യുന്ന ആക്രമണവും, വേനലിന്റെ അവസാനം ആകാശത്ത് കറുത്ത മേഘങ്ങൾ നിറയുന്നതുപോലെ സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
വികാസിന്യോ ഽക്ഷതാകാരാ ദൂരം പരിഹൃതാ ജനൈഃ । ശ്വഭ്രേണേവ കുമഞ്ജര്യശ് ചിരമ് ഊഢാ മയാപദഃ
പുഷ്പിക്കുന്നതും, ഒരു മുറിവുമില്ലാതെ നിലനിൽക്കുന്നവരെയും, ജനങ്ങൾ ദൂരെയ്ക്ക് ഒഴിവാക്കുന്നു; ഞാൻ ദീർഘകാലം ചുമന്ന ദുർഭാഗ്യം ഒരു കുഴിയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ.
ശ്വകാകാകുലകോണാസു നരകോഡ്ഡാരഭൂമിഷു । ഉപ്താ ദുഷ്കൃതബീജാനാം മുഷ്ടയോ മോഹവൃഷ്ടയഃ
നായ്ക്കളും കാക്കകളും നിറഞ്ഞ കോണുകളിലും, മനുഷ്യനാശത്തിന്റെ നിലങ്ങളിലുമാണ്, ദുഷ്കൃത്യങ്ങളുടെ വിത്തുകൾ കയ്യിലെടുത്തു വിതറപ്പെടുന്നത്, മോഹമഴ കൊണ്ട് നനയുന്നു.
വാഗുരാസിമതാ വിന്ധ്യകന്ദരസ്ഥേന നിര്ദയമ് । ഭൂതേഷ്വ് ഇവ കൃതാന്തേന മൃഗേഷു പരിവല്ഗിതമ്
പാറക്കൊടുമുടികളിലെ ഗുഹയില് ഇരുന്ന്, കഠിനഹൃദയനായ വേട്ടക്കാരന് പോലെ, ജീവികളിലുടനീളം മരണന് സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, മൃഗങ്ങളിലുടനീളം ഞാനും സഞ്ചരിച്ചു.
പാമരീകണ്ഠകുഡ്യേഷു വിശ്രാന്തശിരസാ മയാ । സുപ്തമ് അസ്തവിവേകേന ശേഷാങ്ഗേഷ്വ് ഇവ ശൌരിണാ
പാമരരുടെ മണ്ണുമതിലുകളില് തളര്ന്ന തല ചായ്ത്ത്, വിവേകമില്ലാതെ ഉറങ്ങിക്കിടന്നു, ഉറങ്ങുന്ന മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തില് പാമ്പ് വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ.
വിലോലപര്ണാമ്ബരയാ ശരാവോല്ലാസിധൂമയാ । മമ തന്വാ സനീഹാരവിന്ധ്യകച്ഛഗുഹായിതമ്
തൂങ്ങുന്ന ഇലകളാണ് വസ്ത്രം, അമ്പുകളുടെ പ്രകാശം പുകപോലെ ചുറ്റിയ, എന്റെ ശരീരം വിന്ദ്യപര്വതത്തിന്റെ തണുത്ത ഗുഹകളില് വസിച്ചു.
കൃഷ്ണദേഹേന യൌകാഢ്യാ കന്ഥാ സ്കന്ധേ മയാ ചിരമ് । ഗ്രീഷ്മേഷൂഢാ ബലോദ്ഭൂതാ വരാഹേണ യഥോര്വരാ
നീണ്ട കാലം കറുത്ത, പഴുത്ത, കീറുപോയ വസ്ത്രം എന്റെ തോളില് ധരിച്ച് നടന്നു; വേനലില് ഭൂമി കാട്ടുപന്നിയുടെ ഭാരമേറ്റുപോലെയാണ് അതു.
ബഹുശോ ഽഹം വനോത്ഥാഗ്നിനിര്ദഗ്ധപ്രാണിമണ്ഡലഃ । കല്പാഗ്നിഭുക്തജഗതഃ കാലസ്യാനുകൃതിം ഗതഃ
എനിക്ക് പലപ്പോഴും കാടിലെ ജീവികളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന കാടുതീ പോലെ, ലോകത്തെ വിഴുങ്ങുന്ന കാലംപോലെ, എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്ന തീയായ преж്ഞം അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നു.
ലോഹലിങ്ഗാ യഥാ രോഗാന് അനര്ഥാന് ഇവ ദുര്ഗ്രഹാഃ । പ്രസൂതാസ് തത്ര മേ ദാരാ ദുഃഖാന്യ് അപി സുതാന് അപി
അവിടെ എന്റെ ഭാര്യകളും മക്കളും ജനിച്ചു; ഇരുമ്പ് കയറുപോലും ദുരന്തങ്ങളുപോലും നിയന്ത്രിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളവർ, അവർ കൊണ്ടു എനിക്ക് ദു:ഖങ്ങൾ മാത്രം ലഭിച്ചു.
ത്രിബാലപുത്രികേണൈകതനയേന തദാ മയാ । നീതാ നീരന്ധ്രദോഷേണ ഷഷ്ടിഃ കല്പസമാസ് സമാഃ
അവിടെ എനിക്ക് ഒരു ചെറിയ ബാലൻ മാത്രമായ മകൻ ഉണ്ടായിരുന്നുവു. അതിനൊപ്പം, സുഖംകാണാതെ, പരിഹരിക്കാൻ കഴിയാത്ത ദോഷങ്ങൾ കൊണ്ട് പിറകോട്ടില്ലാതെ അറുപത് വർഷം ഞാൻ അവിടെ കഴിച്ചു.