യസ്യ സ്വസ്സുന്ദരീഗീതാ ലോകപാലചിരശ്രുതാഃ । വിരിഞ്ചഹംസൈര് ധ്വന്യന്തേ സ്വാഭ്യാസാദ് ഗുണഗീതയഃ
ലോകപാലകർക്ക് പ്രശസ്തമായ അവന്റെ സുന്ദരികളായ ഭാര്യമാർ പാടുന്ന ഗാനങ്ങൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഹംസകൾ പതിവായി ആവർത്തിച്ച് പാടുന്നു.
സ്വപ്നേഷ്വ് അപി ന സാമാന്യാ യസ്യോദാരചമത്കൃതേഃ । രാമ ദൃഷ്ടാശ് ശ്രുതാ വാപി ദൈന്യദോഷമരീചയഃ
രാമാ, അത്ഭുതകരമായ മഹത്വം ഉള്ളവനിൽ, സ്വപ്നത്തിലും ദു:ഖത്തിന്റെ ചെറിയ ചായലും കാണുകയോ കേൾക്കുകയോ ഇല്ല.
ജിഹ്മതാം യോ ന ജാനാതി ന ദൃഷ്ടാ യേന ഗൃധ്നുതാ । ഉദാരതാ യേന ധൃതാ ബ്രഹ്മണേവാക്ഷമാലികാ
വഞ്ചന എന്താണെന്ന് അറിയാത്തവനും, ലാഭലോഭം കണ്ടിട്ടില്ലാത്തവനും, മഹത്വം ബ്രഹ്മാവിന്റെ ജപമാല പോലെ സ്ഥിരമായി പിടിച്ചിരിക്കുന്നവനുമാണ് അവൻ.
ദിനാഷ്ടഭാഗ ആകാശ ആഗതേ ദിവസാധിപേ । കദാചിത് സ സഭാസ്ഥാനേ സിംഹാസനഗതോ ഽഭവത്
ദിവസം എട്ടാം ഭാഗം എത്തിയപ്പോൾ, ഒരിക്കൽക്കൊന്ന് അവൻ സഭാമന്ദപത്തിൽ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുമായിരുന്നു.
സുഖോപവിഷ്ടേ തത്രാസ്മിന് രാജനീന്ദാവ് ഇവാമ്ബരേ । പ്രവിശന്തീഷു സാമന്തസേനാസു ച സസമ്ഭ്രമമ്
അവിടെ സുഖമായി ഇരിക്കുമ്പോൾ, ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിലെ ചന്ദ്രനുപോലെ, സാമന്തസേനകൾ ഉത്സാഹത്തോടെ സഭയിൽ പ്രവേശിക്കുമായിരുന്നു.
ഗായന്തീഷ്വ് അഥ കാന്താസു സൂപവിഷ്ടേഷു രാജസു । മനോഹരതി സാഹ്ലാദേ വീണാവംശകലാരവേ
പ്രിയപ്പെട്ട സ്ത്രീകൾ പാടുമ്പോൾ രാജാക്കന്മാർ സുഖമായി ഇരിക്കുമ്പോൾ വീണയും വംശിയും മധുരമായ ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിച്ച് എല്ലാവരുടെയും മനസ്സ് ആകർഷിച്ചു.
ചാരുചാമരഹസ്താസു സവിലാസാസു രാജനി । ദേവാസുരഗുരുപ്രഖ്യേ വിശ്രാന്തേ മന്ത്രിമണ്ഡലേ
സുന്ദരമായ ചാമരം കൈയിൽ പിടിച്ച് രാജ്ഞികൾ കൃപയും ആകർഷണവും കാണിച്ചുകൊണ്ട് നില്ക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ഗുരുക്കന്മാരെപ്പോലെ പ്രഗത്ഭരായ മന്ത്രിമാർ സമീപത്ത് വിശ്രമിച്ചു.
പ്രസ്തുതേഷു പ്രകൃഷ്ടേഷു രാജകാര്യേഷു മന്ത്രിഭിഃ । പ്രോക്താസു ദേശവാര്താസു നിപുണൈശ് ചാരതന്ത്രിഭിഃ
പ്രഗത്ഭരായ മന്ത്രിമാർ പ്രധാനമായ രാജകാര്യങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുമ്പോഴും, നിപുണരായ ചാരന്മാർ ദേശത്തെ വാർത്തകൾ അറിയിക്കുമ്പോഴും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ഇതിഹാസമയേ പുണ്യേ വാച്യമാനേ ച പുസ്തകേ । പഠത്സു ച സ്തുതീഃ പുണ്യാഃ പുരഃപ്രഹ്വേഷു വന്ദിഷു
പുണ്യമായ ചരിത്രങ്ങൾ വായിക്കാൻ ഉചിതമായ സമയത്ത് വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വായിക്കപ്പെടുമ്പോഴും, രാജാവിന് മുമ്പിൽ വന്ദികൾ നമസ്കരിച്ച് പുണ്യമായ സ്തുതികൾ പാടുമ്പോഴും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
സഭാം വിവേശ സാടോപഃ കശ്ചിത് താമ് ഐന്ദ്രജാലികഃ । വര്ഷണാഹിതസംരമ്ഭോ വസുധാമ് ഇവ വാരിദഃ
അഹങ്കാരത്തോടെ ഒരു മായാവിദ്യക്കാരൻ ആ സഭയിൽ കയറി വന്നു, മഴ പെയ്യാൻ ഉത്സുകനായ മേഘം ഭൂമിയിൽ എത്തുന്നതുപോലെ.
സ നനാമ മഹീപാലം ശിഖരോദാരകന്ധരമ് । പാദോപാന്തഗതഃ കാന്തം ശൈലം ഫലതരുര് യഥാ
അവൻ പർവ്വതശിഖരത്തെപ്പോലെ ഉന്നതമായ കഴുത്തുള്ള രാജാവിനോട് നമസ്കരിച്ചു, മനോഹരമായ പർവ്വതത്തിനു മുമ്പിൽ ഫലഭാരിതമായ വൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ അവന്റെ കാലടിയിൽ നിന്നു.
സച്ഛായസ്യോന്നതാംസസ്യ ഫലിനഃ പുഷ്പധാരിണഃ । സംവിവേശ പുരോ രാജ്ഞസ് തരോര് അഗ്രേ കപിര് യഥാ
നല്ല തണലും ഉയർന്ന കൊമ്പുകളും പൂക്കളും ഫലങ്ങളും നിറഞ്ഞ വൃക്ഷത്തിന് മുമ്പിൽ കുരങ്ങൻ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ രാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ വന്നു നിന്നു.
ചപലോ ലമ്പടോ ഽര്ഥാനാം സാമോദസുഖമാരുതമ് । ഉവാചോത്കന്ധരം ഭൂപം സ പദ്മമ് ഇവ ഷട്പദഃ
ലാഭത്തിനായി അത്യന്തം ആഗ്രഹത്തോടെ, ചഞ്ചലനും ലോഭിയുമായ അവൻ, ഉയർന്ന കഴുത്തുള്ള രാജാവിനോട് സുഖപ്രദമായ മന്ദമാരുതത്തിൽ താമരയോട് സംസാരിക്കുന്ന തേനീച്ചപോലെ പറഞ്ഞു.
വിലോകയ വിഭോ താവദ് ഏകാമ് ഇഹ ഖരോലികാമ് । പീഠസ്ഥ ഏവ സാശ്ചര്യാം വ്യോമ്നശ് ചന്ദ്ര ഇവാവനിമ്
ഭഗവാനേ, ഇവിടെ പീഠത്തിന്മേൽ തിളങ്ങുന്ന ഒരു മാത്രം പാശകം നോക്കൂ, ആ അത്ഭുതം ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിൽ വീണിരിക്കുന്ന ചന്ദ്രനെപ്പോലെയാണ്.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ഭ്രമിതാ തേന പിഞ്ഛികാ ഭ്രമദായിനീ । നാനാവിരചനാബീജം മായേവ പരമാത്മനാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവൻ പാശകങ്ങൾ ചുറ്റുന്ന പീഞ്ചികയെ ചുറ്റിച്ചു; അതു പലവിധ സൃഷ്ടികളുടെ വിത്ത് ചുറ്റുന്ന മായയെപ്പോലെ പരമാത്മാവു തന്നെ ചെയ്യുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.
താം ദദര്ശ മഹീപാലസ് തേജോരേഖാവിരാജിതാമ് । ശക്രസ് സുരവിമാനസ്ഥസ് സ്വകാര്മുകലതാമ് ഇവ
അത് രാജാവ് കണ്ടു; അതിൽ ഒരു പ്രകാശരേഖ തിളങ്ങി, സ്വകാര്യമുകം പിടിച്ച് ദേവവിമാനത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ഇന്ദ്രനെപ്പോലെയായിരുന്നു.
സഭാം സൈന്ധവസാമന്തോ വിവേശാസ്മിന് ക്ഷണേ തദാ । താരാപതികരാകീര്ണാം വ്യോമവീഥീമ് ഇവാമ്ബുദഃ
അന്നേരം തന്നെ, സിന്ധുരാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം രാജാവ് സഭയിലേക്ക് കയറി; അതു നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും നിറഞ്ഞ ആകാശവീഥിയിലേക്ക് മേഘം കയറുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.
തം ചൈവാനുജഗാമാശ്വശ് ശസ്യഃ പരമവേഗവാന് । ദേവലോകോന്മുഖസ് ത്വ് അബ്ധേശ് ശക്രമ് ഉച്ചൈശ്ശ്രവാ ഇവ
അവനെ അതിവേഗത്തിൽ ഓടുന്ന ആ നല്ല കുതിര പിന്തുടർന്നു, ദേവലോകത്തെത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ, സമുദ്രാധിപനായ ഇന്ദ്രനെ ഉച്ചൈശ്ശ്രവസ് പിന്തുടരുന്നതുപോലെ.
സ തമ് അശ്വമ് ഉപാദായ പാര്ഥിവം സമുവാച ഹ । സോച്ചൈശ്ശ്രവാ ഇവ ക്ഷീരസാഗരോ മരുതാം പതിമ്
അവൻ ആ കുതിരയെ എടുത്ത് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു, ഉച്ചൈശ്ശ്രവസിനെ സ്വന്തമാക്കിയ ക്ഷീരസാഗരം വായുവിന്റെ അധിപനായ ഇന്ദ്രനോട് സംസാരിക്കുന്നതുപോലെ.
ഇദമ് ഉച്ചൈശ്ശ്രവഃപ്രഖ്യം ഹയരത്നം മഹീപതേ । ജവേ ജയനശീലേ തു മൂര്തിമാന് ഇവ മാരുതഃ
രാജാവേ, ഉച്ചൈശ്ശ്രവസിനെപ്പോലെയുള്ള ഈ കുതിരരത്നം വേഗത്തിലും വിജയത്തിലും അതുല്യമാണ്, മാരുതൻ തന്നെ രൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ.
അശ്വോ ഽയമ് അസ്മത്പ്രഭുണാ പ്രഭോ സമ്പ്രഹിതസ് ത്വയി । രാജതേ ഹി പദാര്ഥശ്രീര് മഹതാമ് അര്പണാച് ഛുഭാ
പ്രഭോ, ഈ കുതിര എന്റെ പ്രഭുവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം നിങ്ങൾക്കായി അയച്ചതാണ്; മഹാന്മാരുടെ കൈവശമുള്ള വസ്തുക്കൾ അവർ സമർപ്പിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ ഭംഗി കൂടുതൽ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ഇത്യ് ഉക്തവതി തസ്മിംസ് തു പ്രത്യുവാചൈന്ദ്രജാലികഃ । ജലദസ്തനിതേ ശാന്തേ ചാതകോ ഭൂധരം യഥാ
അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അത്ഭുതങ്ങൾ കാണിക്കുന്നവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു. മേഘം ഇടിമുഴങ്ങിയത് അവസാനിച്ചപ്പോൾ ചാതകപ്പക്ഷി എങ്ങനെ മലയിൽ നോക്കുന്നു, അങ്ങനെ.
സദശ്വമ് ഏനമ് ആരുഹ്യ ഭുവനം വിഹര പ്രഭോ । സ്വപ്രതാപാഹിതാനല്പശോഭാമ് ഉര്വീം രവിര് യഥാ
ഈ ഉത്തമമായ കുതിരയിൽ കയറി, പ്രഭുവേ, നീ ലോകം ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കൂ. സൂര്യൻ തന്റെ പ്രകാശംകൊണ്ട് ഭൂമിയെ അലങ്കരിക്കുന്നതുപോലെ.
അശ്വമ് ആലോകയാമ് ആസ തേനോക്ത ഇതി പാര്ഥിവഃ । നിര്ഹ്രാദസൂചിതം മേഘം സ മയൂര ഇവോത്സുകഃ
അവൻ പറഞ്ഞതുപോലെ രാജാവ് ആ കുതിരയെ നോക്കി. ഇടിമുഴങ്ങുന്ന മേഘം കാണുമ്പോൾ ആഹ്ലാദത്തോടെ നോക്കുന്ന മയിലുപോലെ.
അഥാനിമേഷയാ ദൃഷ്ട്യാ രാജാ ചിത്രോപമാകൃതിഃ । ബഭൂവാലോകയന്ന് അശ്വം ലിപികര്മാര്പിതോപമമ്
ശല്യമില്ലാതെ കണ്ണ് മടക്കാതെ രാജാവ്, ചിത്രത്തിൽ വരച്ചതുപോലെ അത്ഭുതകരമായ രൂപം, ആ കുതിരയെ നോക്കി നിന്നു. ചിത്രത്തിൽ വരച്ചിരിക്കുന്നവനെപ്പോലെ.
ക്ഷണമ് ആലോക്യ പിഞ്ഛാശ്വൌ തസ്ഥൌ സ സ്ഥഗിതേക്ഷണഃ । ദൃഷ്ടക്ഷുബ്ധസമുദ്രാദ്രിര് ഭീരുര് ഏകതരോ യഥാ
ഒരു നിമിഷം ആ പിച്ചകൂർത്ത വാലുള്ള കുതിരയെ നോക്കി, അവൻ കണ്ണുകൾ ഒളിപ്പിച്ച് അചഞ്ചലനായി നിന്നു. കൊടുങ്കടലിനെ നേരിടുന്ന ഭയപ്പെട്ട ഒരു പർവ്വതംപോലെ.
തസ്ഥൌ മുഹൂര്തയുഗ്മം തു ധ്യാനാസക്ത ഇവാത്മനി । വീതരാഗോ മുനിര് ബുദ്ധഃ പരാനന്ദ ഇവ സ്ഥിതഃ
രണ്ട് നിമിഷത്തോളം അവൻ അവിടെ തന്നെ നിന്നു, ആത്മാവിൽ ലയിച്ച ധ്യാനത്തിൽ ആകാം എന്നപോലെ. ആസക്തിയില്ലാത്ത ഒരു മുനിയെയും പരമാനന്ദത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ബുദ്ധനെയുംപോലെ.
ബോധിതഃ കേനചിന് നാസൌ സ്വപ്രതാപജിതോര്ജിതഃ । ഭയാത് കാമ് അപ്യ് അയം ഭൂപശ് ചിന്താം ചിന്തയതീതി ഹ
ആളാരും അവനെ ഉണർത്തിയില്ല, കാരണം അവൻ തന്റെ മഹത്വത്തിൽ തന്നെ കീഴടങ്ങിയവനായിരുന്നു. എന്നാൽ ഭയത്താൽ ഈ രാജാവ് ആകാംകൂടി ആലോചനകളിൽ മുഴുകിയിരുന്നതെന്ന് തോന്നുന്നു.
ബഭൂവുഃ കേവലം തത്ര നിസ്സ്പന്ദസിതചാമരാഃ । ചാമരിണ്യോ ഹി ശര്വര്യസ് സ്തമ്ഭിതേന്ദുകരാ ഇവ
അവിടെ വെറും ചാമരങ്ങൾ മാത്രം അചഞ്ചലമായി നിന്നു. രാത്രിയെപ്പോലെ അവയും സ്തംഭിച്ചിരുന്നതു, നില്ക്കുന്ന ചന്ദ്രന്റെ കൈകളെപ്പോലെ.
വിരേജുര് വിസ്മയാപൂര്ണാ നിസ്സ്പന്ദാസ് തേ സഭാസദഃ । നിസ്സ്പന്ദകിഞ്ജല്കദലാഃ പദ്മാഃ പങ്കകൃതാ ഇവ
അവിടെ കൂടിയിരുന്നവരെല്ലാവരും അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ്, അചഞ്ചലരായി, നീര്ക്കുമിളയുടെ ഇലകള് ചെളിയില് നിന്നു നിശ്ചലമായിരിക്കുന്നതുപോലെ, ശാന്തരായി പ്രകാശിച്ചു.