ദ്രോണൈര് നവനവത്യാ തൈസ് തസ്യാം ദ്രോണേന ചാന്ധസഃ । തത്ര ദ്രോണശതം ഹീനം രന്ധിതം ബഹുഭോജിഭിഃ
അവിടെ തൊണ്ണൂറ്റി ഒമ്പത് അളവിലും, ഒന്ന് കൂടി ഭക്ഷണത്തിലും, ആകെ നൂറ് അളവ് പലരും കഴിച്ചതിനാൽ കുറവായി.
തതോ ഭുക്തം ജനശതൈര് ബ്രാഹ്മണാനാം ശതൈസ് തഥാ । ത്രിഭിസ് തൈ രാജപുത്രൈശ് ച പരാം നിര്വൃതിമ് ആഗതൈഃ
ശതക്കണക്കിന് ജനങ്ങളും, ശതക്കണക്കിന് ബ്രാഹ്മണന്മാരും, ആ മൂന്നു രാജകുമാരന്മാരും പരമസന്തോഷം നേടി അപ്പോൾ ഭക്ഷിച്ചു.
ഭവിഷ്യന്നഗരേ തസ്മിന് രാജപുത്രാസ് ത്രയോ ഽപി തേ । സുഖമ് അദ്യ സ്ഥിതാഃ പുത്ര മൃഗയാവ്യവഹാരിണഃ
ഭാവിയിലെ ആ നഗരത്തിൽ ആ മൂന്നു രാജകുമാരന്മാരും ഇന്നും സന്തോഷത്തോടെ മൃഗയയിലും മറ്റു കാര്യങ്ങളിലും ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, മകനേ.
ആഖ്യായികൈഷാ കഥിതാ മയാ രമ്യാ തവാനഘ । ഏതാം ഹൃദി കുരു പ്രാജ്ഞ വിദഗ്ധസ് ത്വം ഭവിഷ്യസി
നിഷ്പാപനായവനേ, ഈ മനോഹരമായ കഥ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. നീ ഇതു മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചാൽ, നീ ബുദ്ധിമാനായി മാറും.
ധാത്ര്യേതി കഥിതാ രാമ ബാലായാഖ്യായികാ ശുഭാ । തുഷ്ടിം ജഗാമ ബാലശ് ച ശുഭാഖ്യായികയാനയാ
രാമാ, ദായമ്മ ഈ നല്ല ബാലകഥ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ ബാലൻ അതു കേട്ട് സന്തോഷിച്ചു.
ഏഷാ ഹി കഥിതാ രാമ ചിത്താഖ്യാനകഥാം പ്രതി । ബാലകാഖ്യായികാ തുഭ്യം മയാ കമലലോചന
കമലനയനനായ രാമാ, മനസ്സിന്റെ കഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത് ഈ ബാലകഥ തന്നെയാണ്.
ഇയം സംസാരരചനാ സ്ഥിതിമ് ഏവമ് ഉപാഗതാ । ബാലകാഖ്യായികേവോഗ്രൈസ് സങ്കല്പൈര് വ്യര്ഥകല്പിതൈഃ
ഈ ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടി, ബാലകഥയിൽപോലെ, വ്യർത്ഥമായ ശക്തമായ ഭ്രമങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നത്.
വികല്പജാലികൈവേയം പ്രതിഭാസാത്മികാനഘ । ബന്ധമോക്ഷാദികലനാരൂപേണ പ്രവിജൃമ്ഭതേ
പാപമില്ലാത്തവനേ, ഇതെല്ലാം മനസ്സിന്റെ കെട്ടുകഥകളാണ്. കാണുന്നതൊക്കെയും മനസ്സിന്റെ ഭ്രമം മാത്രമാണ്. ബന്ധനവും മോക്ഷവും പോലുള്ള പല രൂപങ്ങളിലായി ഇതു വിരിയുന്നു.
സങ്കല്പമാത്രാദ് ഇതരദ് വിദ്യതേ നേഹ കിഞ്ചന । സങ്കല്പവശതഃ കിഞ്ചിന് നകിഞ്ചിത് കിഞ്ചിദ് ഏവ വാ
ഇവിടെ മനസ്സിന്റെ ചിന്തകള്ക്കു പുറമെ ഒന്നും ഇല്ല. മനസ്സിന്റെ ശക്തിയാല് എന്തെങ്കിലും തോന്നാം, ഒന്നും തോന്നാതിരിക്കാം, അല്ലെങ്കില് ഏതെങ്കിലും ഒറ്റ കാര്യം മാത്രം തോന്നാം.
ദ്യൌഃ ക്ഷമാ വായുര് ആകാശഃ പര്വതാസ് സരിതോ ദിശഃ । സങ്കല്പകലിതം സര്വമ് ഏതത് സ്വപ്നവദ് ആത്മനഃ
ആകാശം, ഭൂമി, വായു, ആകാശം, പര്വ്വതങ്ങള്, നദികള്, ദിശകള്—ഇവയൊക്കെയും മനസ്സിന്റെ ചിന്തകളാല് രൂപംകൊള്ളുന്നതാണ്. സ്വപ്നം പോലെ എല്ലാം മനസ്സിനുള്ളിലാണു ഉണ്ടാകുന്നത്.
രാജപുത്രാസ് ത്രയോ നദ്യോ ഭവിഷ്യന്നഗരം തഥാ । യഥാ സങ്കല്പരചനാ തഥേയം ത്രിജഗത്സ്ഥിതിഃ
മൂന്നു രാജകുമാരന്മാരും നദികളും ഭാവിയിലെ നഗരംപോലും എങ്ങനെയോ മനസ്സിന്റെ സൃഷ്ടികളായിരുന്നുവോ, അതുപോലെയാണ് ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ നിലയും.
സങ്കല്പമാത്രമ് അഭിതഃ പരിസ്ഫുരതി ചഞ്ചലമ് । പയോമാത്രാത്മകോ ഽമ്ഭോധിര് അമ്ഭസീവാത്മനാത്മനി
ചിന്ത മാത്രം എല്ലായിടത്തും അശാന്തമായി തെളിയുന്നു; സമുദ്രം വെള്ളം മാത്രമാണെന്നപോലെ, എല്ലാം അകത്തുള്ള ആത്മാവാണ്.
സങ്കല്പമാത്രമ് ഉത്പന്നം പ്രഥമം പരമാത്മനി । തദ് ഇദം സ്ഫാരതാം യാതം വ്യാപാരൈര് ദിവസം യഥാ
ആദ്യമായി പരമാത്മാവിൽ ചിന്ത മാത്രം ഉദിക്കുന്നു; അതാണ് പിന്നീട് പ്രവർത്തനങ്ങളായി വ്യാപിച്ച് ഒരു ദിവസം പോലെ വികസിക്കുന്നത്.
സങ്കല്പജാലകലനൈവ ജഗത് സമഗ്രം സങ്കല്പമ് ഏവ നനു വിദ്ധി വിലാസി ചേത്യമ് । സങ്കല്പമാത്രമ് അലമ് ഉത്സൃജ നിര്വികല്പമ് ആശ്രിത്യ നിശ്ചയമ് അവാപ്നുഹി രാമ ശാന്തിമ്
ഈ ലോകം മുഴുവൻ ചിന്തകളുടെ വലയാണ്; എല്ലാം ചിന്ത മാത്രം തന്നെയാണെന്ന് നീ അറിയണം, കളിയൻ. വെറും ചിന്തകൾ ഉപേക്ഷിച്ച് ചിന്തരഹിതമായ അവസ്ഥയിൽ ആശ്രയിച്ച് ഉറപ്പോടെ ശാന്തി നേടുക, രാമാ.
സ്വസങ്കല്പവശാന് മൂഢോ മോഹമ് ഏതി ന പണ്ഡിതഃ । അയക്ഷേ യക്ഷസങ്കല്പാന് മുഹ്യതേ ശിശുനൈവ ഹി
തന്റെ സ്വന്തം ചിന്തകളുടെ അടിമയായ മൂടൻ ഭ്രമത്തിലാകുന്നു; പണ്ഡിതൻ അങ്ങനെ ആകില്ല. യക്ഷന്റെ ചിന്തകളാൽ അയക്ഷൻ ഒരു കുഞ്ഞുപോലെ ഭ്രമിതനാകുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
കോ ഽസൌ സങ്കല്പിതഃ കേന യക്ഷോ ബ്രഹ്മവിദാം വര । അസതൈവ മഹാമോഹം യേനാദത്തേ സദൈവ ഹി
ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതനായ ആ യക്ഷൻ ആരാണ്? ആരാണ് ഈ മഹാമോഹം എന്ന യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്ത ഭ്രമം എപ്പോഴും സ്വീകരിക്കുന്നത്?
അമുനാ ഭൂതസങ്ഗേന യക്ഷോ ഽഹങ്കാരരൂപധൃത് । വേതാലശ് ശിശുനേവേഹ മിഥ്യൈവ പരികല്പിതഃ
ഭൂതങ്ങളുമായി ഈ ബന്ധം കൊണ്ടാണ് അഹംഭാവം എന്ന രൂപത്തിൽ യക്ഷൻ ഇവിടെ ഒരു കുട്ടി വെറ്റാലത്തെ കണക്കാക്കുന്നതുപോലെ ഭ്രമപൂർവ്വം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഏകസ്മിന്ന് ഏവ സര്വസ്മിന് സ്ഥിതേ പരമവസ്തുനി । കുതഃ കോ ഽയമ് അഹം നാമ കഥം നാമ കിലോദിതഃ
സർവ്വത്തിലും പരമസത്യം മാത്രമേ നിലകൊള്ളുന്നുള്ളു എങ്കിൽ, ഈ 'ഞാൻ' എന്നത് എവിടെ നിന്നാണ്, എങ്ങനെയാണ്, എങ്ങനെ ഉദയിക്കുന്നത്?
വസ്തുതോ നാസ്ത്യ് അഹങ്കാരഃ പരമാത്മന്യ് അഭേദതഃ । അസമ്യഗ്ദര്ശനാന് മാര്ഗീ സരിത് തീവ്രാതപേ യഥാ
യഥാർത്ഥത്തിൽ അഹംഭാവം ഇല്ല, കാരണം പരമാത്മാവിൽ യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ല; അതുപോലെ, കനൽചൂടിൽ യാത്രക്കാരൻ തെറ്റായ കാഴ്ച്ച കാരണം വെള്ളം കാണുന്നതുപോലെയാണ്.
മനോമണിര് മഹാരമ്ഭസ് സംസാര ഇതി ലക്ഷ്യതേ । ആത്മനാത്മാനമ് ആശ്രിത്യ സ്ഫുരത്യ് അമ്ബു യഥാമ്ബുനാ
മനസ്സിന്റെ മുത്ത് എന്നപോലെ വലിയ പ്രവർത്തനങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടുന്നത് സംസാരമാണ്. ആത്മാവിനെ ആശ്രയിച്ചാണ് ആത്മാവ് പ്രകാശിക്കുന്നത്, വെള്ളം വെള്ളത്തിലൂടെ തിളങ്ങുന്നതുപോലെ.
അസമ്യഗ്ദര്ശനം തേന ത്യജ രാമ നിരാശ്രയമ് । സാശ്രയം സത്യമ് ആനന്ദി സമ്യഗ്ദര്ശനമ് ആശ്രയ
രാമാ, അടിസ്ഥാനമില്ലാത്ത തെറ്റായ ദർശനം ഉപേക്ഷിക്കണം. സത്യം, ആനന്ദം നിറഞ്ഞ ശരിയായ ദർശനത്തിൽ ആശ്രയം വേണം.
ധിയാ വിചാരധര്മിണ്യാ മോഹസംരമ്ഭഹീനയാ । വിചാരയാധുനാ സത്യമ് അസത്യം സമ്പരിത്യജ
തെറ്റിദ്ധാരണകളില്ലാത്ത, അന്വേഷിക്കാൻ തയ്യാറായ ബുദ്ധിയോടെ, ഇപ്പോൾ സത്യം തിരിച്ചറിയുക, അസത്യം പൂർണ്ണമായും ഉപേക്ഷിക്കുക.
അബദ്ധോ ബദ്ധ ഇത്യ് ഉക്ത്വാ കിം ശോചസി മുധൈവ ഹി । അനന്തസ്യാത്മതത്ത്വസ്യ കിം കഥം കേന ബധ്യതേ
ബന്ധിതൻ അല്ലെങ്കിൽ അബദ്ധൻ എന്നു പറയുന്നത് വെറുതെ ദുഃഖപ്പെടുന്നതാണ്. അനന്തമായ ആത്മതത്ത്വത്തിന് എന്തുകൊണ്ട്, എങ്ങനെ, ആരാൽ ബന്ധനം സംഭവിക്കും?
നാനാനാനാത്വകലനാസ്വ് അവിഭിന്നേ മഹാത്മനി । സര്വസ്മിന് ബ്രഹ്മതത്ത്വേ ഽസ്മിന് കിം ബദ്ധം കിം വിമുച്യതേ
ഒറ്റയുള്ള മഹാത്മാവിൽ, ഭേദം എന്ന ധാരണ മാത്രം മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ഈ എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മതത്വത്തിൽ ആരാണ് ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നത്, ആരാണ് മോചിതനാകുന്നത്?
അനാര്തോ ഽപ്യ് ആര്തിസദ്ഭാവാച് ഛിന്നേ ഽങ്ഗേ കിം ച താമ്യസി । ഭേദാഭേദവികാരാര്തിഃ കാചിന് നാത്മനി വിദ്യതേ
നിനക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ യാതൊരു ദുഃഖവും ഇല്ലെങ്കിലും, അതുണ്ടെന്ന തോന്നലാൽ നീ ദുഃഖിക്കുന്നു. ഒരു അവയവം മുറിഞ്ഞാൽ നീ അതിനാൽ ദുഃഖിക്കുന്നതെന്തിന്? ഭേദം, അഭേദം, മാറ്റം എന്നിവയുടെ യാതൊരു ദുഃഖവും ആത്മാവിൽ ഇല്ല.
ദേഹേ നഷ്ടേ ക്ഷതേ ക്ഷീണേ കാത്മനഃ ക്ഷതിര് ആഗതാ । ഭസ്ത്രായാം പരിദഗ്ധായാം തത്സ്ഥം ഹേമ ന നശ്യതി
ശരീരം നശിച്ചാലോ, പരിക്കേറ്റാലോ, ക്ഷയിച്ചാലോ ആത്മാവിന് എന്തു ഹാനി സംഭവിക്കും? ഒരു കുപ്പിയിൽ പൊന്നിടുമ്പോൾ, ആ കുപ്പി കത്തിപ്പോകുമ്പോഴും അതിലെ പൊൻ നശിക്കുന്നില്ലല്ലോ.
ദേഹഃ പതതു വോദേതു കാ നഃ ക്ഷതിര് ഉപാഗതാ । കോ നഷ്ടഃ പ്രക്ഷതേ പുഷ്പേ ആമോദോ വ്യോമസംശ്രയഃ
ശരീരം വീണുപോകട്ടെ, നശിച്ചുപോകട്ടെ—നമുക്ക് എന്താണ് നഷ്ടം? ഒരു പൂവ് ചവിട്ടിയാൽ അതിന്റെ സുഗന്ധം, ആകാശത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നതു പോലെ, നശിക്കുന്നുവോ?
ആപതന്തു വപുഃപദ്മം സുഖദുഃഖഹിമശ്രിയഃ । ആകാശോഡ്ഡയനേ ഽലീനാം കാ നഃ ക്ഷതിര് ഉപസ്ഥിതാ
സുഖവും ദുഃഖവും എന്നതിന്റെ തണലിൽ ഈ ശരീരം കനലിൽ വീണുപോലും, ആകാശത്തിൽ ലയിച്ചുപോയ തേനീച്ചകളെപ്പോലെ നാം അതിനാൽ എന്ത് ദോഷം അനുഭവിക്കും?
ദേഹഃ പതതു വോദേതു യാതു വാ ഗഗനാന്തരമ് । തദ്വിലക്ഷണരൂപസ്യ കാസൌ ഭവതി തേ ക്ഷതിഃ
ശരീരം വീണുപോകട്ടെ, നശിച്ചുപോകട്ടെ, അകലെ ആകാശത്തിലേക്കു പോയാലും, അതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായിരിക്കുന്ന നിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തിന് എന്ത് ഹാനി സംഭവിക്കും?
യഥാ പയോദമരുതോര് യഥാ ഷട്പദപദ്മയോഃ । തഥാ രാഘവ സമ്ബന്ധസ് ത്വച്ഛരീരത്വദാത്മനോഃ
മേഘത്തിനും കാറ്റിനും, തേനീച്ചക്കും താമരക്കും ഉള്ള ബന്ധംപോലെയാണ്, രാഘവ, നിന്റെ ശരീരത്തിനും ആത്മാവിനും ഉള്ള ബന്ധം.