ദ്വൌ ന ജാതൌ തഥൈകശ് ച ഗര്ഭ ഏവ ഹി ന സ്ഥിതഃ । ശുഭാചാരാശ് ശുഭാകാരാ ഇതി ഭാന്തീന്ദവോ യഥാ
അവരിൽ രണ്ടുപേർക്കും ജനനം സംഭവിച്ചില്ല, മൂന്നാമൻ ഗർഭത്തിൽ പോലും നിലനിന്നില്ല. എന്നിരുന്നാലും, അവർ ശുദ്ധമായ പെരുമയും രൂപവും കാണിച്ചു, ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
അഥാത്യുത്തമലാഭാര്ഥമ് ഏകദാ സമവായതഃ । നിര്ബന്ധവഃ ഖിന്നമുഖാശ് ശോകോപഹതചേതസഃ
ശ്രേഷ്ഠമായ പ്രാപ്തി നേടാൻ ഒരിക്കൽ അവർ ഒന്നിച്ചു കൂടിയപ്പോൾ, കൂട്ടുകാരില്ലാതെയും, മുഖം ഉണങ്ങിയതുമായ, ദുഃഖം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെയും ഇരുന്നു.
തേ തസ്മാച് ഛൂന്യനഗരാന് നിര്ഗതാ വികൃതാനനാഃ । ഗഗനാദ് ഇവ സംശ്ലിഷ്ടാ ബുധശുക്രശനൈശ്ചരാഃ
അവരും ആ ശൂന്യനഗരം വിട്ട് പുറത്ത് പോയി, മുഖം മാറ്റം വന്നവരായി. ആകാശത്തിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്ന ബുധൻ, ശുക്രൻ, ശനിദേവൻ എന്നിവരെപ്പോലെയായിരുന്നു അവർ.
ശിരീഷസുകുമാരാങ്ഗാഃ പൃഷ്ഠതോ ഽര്കേണ താപിതാഃ । മാര്ഗേ ഗ്ലാനിം ഗതാ ഗ്രീഷ്മതാപാര്ത്യാ പല്ലവാ ഇവ
ശിരീഷപ്പൂവിനേക്കാൾ സുന്ദരമായ നഴ്സുകൾ ഉള്ള അവർ, പുറകിൽ സൂര്യന്റെ ചൂടിൽ പൊള്ളിപ്പോയി, വഴിയിൽ നടന്ന് ക്ഷീണിച്ചു, വേനലിന്റെ കനൽകൊണ്ട് വാടുന്ന ഇളഞ്ഞ ഇലകളെപ്പോലെ ആയിരുന്നു.
സന്തപ്തമാര്ഗസികതാദഗ്ധപാദസരോരുഹാഃ । ഹാ താതാമ്ബേതി ശോചന്തോ മൃഗാ യൂഥച്യുതാ ഇവ
ചൂടുള്ള വഴിയിലെ മണൽ കുത്തിയാൽ കത്തിയ കമലപോലുള്ള പാദങ്ങൾ കൊണ്ട്, 'അയ്യോ അച്ഛാ! അയ്യോ അമ്മേ!' എന്ന് വിലപിച്ചു, കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട മാൻകുട്ടികൾ പോലെ അവർ ദുഃഖിച്ചു.
ദര്ഭാഗ്രഭിന്നചരണാസ് താപസ്വിന്നാങ്ഗസന്ധയഃ । ഉല്ലങ്ഘ്യ ദൂരമ് അധ്വാനം ധൂലിധൂസരമൂര്തയഃ
ദർഭാഗ്രങ്ങൾ കുത്തി കാൽവിരൽ പൊട്ടി, ശരീരസന്ധികൾ വിയർപ്പിൽ തളർന്നു, ദൂരം നടന്ന് പൊടിയിൽ മൂടപ്പെട്ട അവരൊക്കെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
മഞ്ജരീജാലജടിലം ഫലപല്ലവിതാമ്ബരമ് । മൃഗപക്ഷിഗണാധാരം പ്രാപുര് മാര്ഗേ തരുത്രയമ്
വഴിയിൽ അവർ പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ, പഴവും ഇളം ഇലകളും ഉള്ള, മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ആശ്രയിക്കുന്ന മൂന്ന് വൃക്ഷങ്ങളടങ്ങിയ ഒരു കാടുപോലെയുള്ള സ്ഥലം എത്തി.
തസ്മിന് വൃക്ഷത്രയേ വൃക്ഷൌ ദ്വൌ ന ജാതൌ മനാഗ് അപി । ബീജമ് ഏവ തൃതീയസ്യ സ്വാരോഹസ്യ ന വിദ്യതേ
ആ മൂന്ന് മരങ്ങളിൽ രണ്ടെണ്ണം വളർന്നിരുന്നില്ല, മൂന്നാമത്തേതിൽ കയറിയെങ്കിലും അതിൽ വിത്ത് ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
വിശ്രാന്താസ് തേ പരിശ്രാന്താസ് തത്രൈകസ്യ തരോര് അധഃ । പാരിജാതതലേ സ്വര്ഗേ ശക്രാനിലയമാ ഇവ
അവരിൽ exhaustion കൊണ്ടു, ഒരുമരത്തിന്റെ തണലിൽ വിശ്രമിച്ചു, ആകാശത്തിലെ ഇന്ദ്രന്റെ ആലയംപോലെ ദിവ്യവൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ.
ഫലാന്യ് അമൃതസൃഷ്ടാനി ഭുക്ത്വാ പീത്വാ ച തദ്രസമ് । കൃത്വാ ഗുലുച്ഛകൈര് മാലാശ് ചിരം വിശ്രമ്യ തേ യയുഃ
അവരെല്ലാവരും അമൃതംപോലെയുള്ള പഴങ്ങൾ കഴിച്ചു, അതിന്റെ രസം കുടിച്ചു, കായ്കളാൽ മാലകൾ ഉണ്ടാക്കി, ദീർഘനേരം വിശ്രമിച്ചശേഷം വീണ്ടും യാത്ര തുടർന്നു.
പുനര് ദൂരതരം ഗത്വാ മധ്യാഹ്നേ സമുപസ്ഥിതേ । സരിത്ത്രിതയമ് ആസേദുസ് തരങ്ഗതരലാരവമ്
പിന്നീട് കുറെ ദൂരം കൂടി നടന്നപ്പോൾ, ഉച്ചവേളയിൽ, അവർ മൂന്ന് നദികളെത്തി, അവയുടെ തിരകളുടെ ശബ്ദം ഉല്ലാസത്തോടുകൂടിയിരുന്നു.
തത്രൈകാ പരിശുഷ്കൈവ മനാഗ് അപ്യ് അമ്ബു ന ദ്വയോഃ । വിദ്യതേ സരിതോര് ദൃഷ്ടിര് അന്ധലോചനയോര് ഇവ
അവിടെ ഒരു നദി പൂർണ്ണമായും ഉണങ്ങി പോയിരുന്നു, രണ്ടിലും ഒരു തുള്ളി വെള്ളം പോലും കാണാനായില്ല—കണ്ണുതിരിച്ചവർക്കു ദൃഷ്ടി ഇല്ലാത്തതുപോലെ.
പരിശുഷ്കാ ഭൃശം യാസൌ തസ്യാം തേ സസ്നുര് ആദൃതാഃ । ഘര്മാര്താ ദിവി ഗങ്ഗായാം വിഷ്ണുബ്രഹ്മഹരാ ഇവ
അങ്ങിനെ അറ്റുപോയ ആ നദിയിൽ അവർ അതിയായ ആസക്തിയോടെ കുളിച്ചു, കടുത്ത ചൂടിൽ വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മ, ശിവൻമാർ ആകാശഗംഗയിൽ കുളിക്കുന്നതുപോലെ.
ചിരം കൃത്വാ ജലക്രീഡാം പീത്വാമൃതസമം പയഃ । ജഗ്മുസ് തേ രാജതനയാഃ പ്രഹൃഷ്ടമനസസ് സുഖമ്
വളരെ നേരം വെള്ളത്തിൽ കളിച്ചു, അമൃതംപോലെയുള്ള വെള്ളം കുടിച്ച ശേഷം, രാജകുമാരന്മാർ സന്തോഷവും തൃപ്തിയുംകൊണ്ട് അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
അഥാസേദുര് ദിനസ്യാന്തേ ലമ്ബമാനേ ദിവാകരേ । ഭവിഷ്യന് നവനിര്മാണം നഗരം നഗസന്നിഭമ്
അപ്പോൾ, ദിവസം അവസാനിക്കുമ്പോഴും സൂര്യൻ താഴെ തൂങ്ങിയപ്പോൾ, പുതിയതായി പണിയാനിരിക്കുന്ന ഒരു നഗരത്തിന്റെ മുന്നിൽ, പർവ്വതത്തെപ്പോലെ കാണുന്ന സ്ഥലത്ത് അവർ ഇരുന്നു.
പതാകാപദ്മിനീവ്യാപ്തനീലാമ്ബരജലാശയമ് । ദൂരശ്രുതിസമുല്ലാസഗായന്നഗരമണ്ഡലമ്
അവിടെയുള്ള നഗരത്തിൽ പതാകകളും താമരക്കുളങ്ങളും അലങ്കാരമായിരുന്നു. നീല ജലാശയങ്ങൾ മിനുങ്ങി നിൽക്കുന്നു. ആഘോഷങ്ങളുടെ സംഗീതവും നഗരത്തിന്റെ പ്രശസ്തിയും ദൂരത്തേക്കു പരക്കുന്നു.
ദദൃശുസ് തത്ര രമ്യാണി ത്രീണി സദ്വിഭവാനി തേ । മണികാഞ്ചനഗേഹാനി ശൃങ്ഗാണീവ മഹാഗിരേഃ
അവിടെ അവർ മൂന്നു മനോഹരമായ സമൃദ്ധിയുള്ള ഭവനങ്ങൾ കണ്ടു. രത്നങ്ങളും പൊന്നും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ആ വീടുകൾ വലിയ പർവ്വതത്തിന്റെ ശിഖരങ്ങളെപ്പോലെയായിരുന്നു.
അനിര്മിതേ ദ്വേ സദനേ ഏകം നിര്ഭിത്തി തത്ര വൈ । അഭിത്തിമന്ദിരം ചാരു പ്രവിഷ്ടാസ് തേ നരാസ് ത്രയഃ
അവയിൽ രണ്ട് വീടുകൾ പൂർണ്ണമായിപ്പോയതല്ല. ഒന്ന് മതിൽ ഇല്ലാതെ നില്ക്കുന്നു. ആ മതിൽ ഇല്ലാത്ത മനോഹരമായ വീട്ടിലേക്കാണ് ആ മൂന്നു പേർ കടന്നുപോയത്.
സമ്പ്രവിശ്യോപവിശ്യാശു വിഹരന്തോ വരാനനാഃ । പ്രാപുസ് സ്ഥാലീത്രയം തത്ര തപ്തകാഞ്ചനനിര്മിതമ്
അവിടെക്കയറി ഉടൻ ഇരുന്ന് വിശ്രമിച്ച അവർ സന്തോഷത്തോടെ സമയം കഴിച്ചു. അവിടെ തിളങ്ങുന്ന പൊന്നിൽ നിർമ്മിച്ച മൂന്ന് പാത്രങ്ങൾ അവർക്ക് ലഭിച്ചു.
യത്ര കര്പരതാം യാതേ ദ്വേ ഏകാ ചൂര്ണതാം ഗതാ । ജഗൃഹുശ് ചൂര്ണരൂപാം താം സ്ഥാലീം തേ ദീര്ഘബുദ്ധയഃ
അവിടെ രണ്ടു ഭാഗങ്ങൾ തകർന്ന് ഒന്ന് പൊടിയായി മാറിയപ്പോൾ, ആ ബുദ്ധിമാന്മാർ ആ പൊടിയായ പാത്രം എടുത്തു.
ദ്രോണൈര് നവനവത്യാ തൈസ് തസ്യാം ദ്രോണേന ചാന്ധസഃ । തത്ര ദ്രോണശതം ഹീനം രന്ധിതം ബഹുഭോജിഭിഃ
അവിടെ തൊണ്ണൂറ്റി ഒമ്പത് അളവിലും, ഒന്ന് കൂടി ഭക്ഷണത്തിലും, ആകെ നൂറ് അളവ് പലരും കഴിച്ചതിനാൽ കുറവായി.
തതോ ഭുക്തം ജനശതൈര് ബ്രാഹ്മണാനാം ശതൈസ് തഥാ । ത്രിഭിസ് തൈ രാജപുത്രൈശ് ച പരാം നിര്വൃതിമ് ആഗതൈഃ
ശതക്കണക്കിന് ജനങ്ങളും, ശതക്കണക്കിന് ബ്രാഹ്മണന്മാരും, ആ മൂന്നു രാജകുമാരന്മാരും പരമസന്തോഷം നേടി അപ്പോൾ ഭക്ഷിച്ചു.
ഭവിഷ്യന്നഗരേ തസ്മിന് രാജപുത്രാസ് ത്രയോ ഽപി തേ । സുഖമ് അദ്യ സ്ഥിതാഃ പുത്ര മൃഗയാവ്യവഹാരിണഃ
ഭാവിയിലെ ആ നഗരത്തിൽ ആ മൂന്നു രാജകുമാരന്മാരും ഇന്നും സന്തോഷത്തോടെ മൃഗയയിലും മറ്റു കാര്യങ്ങളിലും ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, മകനേ.
ആഖ്യായികൈഷാ കഥിതാ മയാ രമ്യാ തവാനഘ । ഏതാം ഹൃദി കുരു പ്രാജ്ഞ വിദഗ്ധസ് ത്വം ഭവിഷ്യസി
നിഷ്പാപനായവനേ, ഈ മനോഹരമായ കഥ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. നീ ഇതു മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചാൽ, നീ ബുദ്ധിമാനായി മാറും.
ധാത്ര്യേതി കഥിതാ രാമ ബാലായാഖ്യായികാ ശുഭാ । തുഷ്ടിം ജഗാമ ബാലശ് ച ശുഭാഖ്യായികയാനയാ
രാമാ, ദായമ്മ ഈ നല്ല ബാലകഥ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ ബാലൻ അതു കേട്ട് സന്തോഷിച്ചു.
ഏഷാ ഹി കഥിതാ രാമ ചിത്താഖ്യാനകഥാം പ്രതി । ബാലകാഖ്യായികാ തുഭ്യം മയാ കമലലോചന
കമലനയനനായ രാമാ, മനസ്സിന്റെ കഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത് ഈ ബാലകഥ തന്നെയാണ്.
ഇയം സംസാരരചനാ സ്ഥിതിമ് ഏവമ് ഉപാഗതാ । ബാലകാഖ്യായികേവോഗ്രൈസ് സങ്കല്പൈര് വ്യര്ഥകല്പിതൈഃ
ഈ ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടി, ബാലകഥയിൽപോലെ, വ്യർത്ഥമായ ശക്തമായ ഭ്രമങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നത്.
വികല്പജാലികൈവേയം പ്രതിഭാസാത്മികാനഘ । ബന്ധമോക്ഷാദികലനാരൂപേണ പ്രവിജൃമ്ഭതേ
പാപമില്ലാത്തവനേ, ഇതെല്ലാം മനസ്സിന്റെ കെട്ടുകഥകളാണ്. കാണുന്നതൊക്കെയും മനസ്സിന്റെ ഭ്രമം മാത്രമാണ്. ബന്ധനവും മോക്ഷവും പോലുള്ള പല രൂപങ്ങളിലായി ഇതു വിരിയുന്നു.
സങ്കല്പമാത്രാദ് ഇതരദ് വിദ്യതേ നേഹ കിഞ്ചന । സങ്കല്പവശതഃ കിഞ്ചിന് നകിഞ്ചിത് കിഞ്ചിദ് ഏവ വാ
ഇവിടെ മനസ്സിന്റെ ചിന്തകള്ക്കു പുറമെ ഒന്നും ഇല്ല. മനസ്സിന്റെ ശക്തിയാല് എന്തെങ്കിലും തോന്നാം, ഒന്നും തോന്നാതിരിക്കാം, അല്ലെങ്കില് ഏതെങ്കിലും ഒറ്റ കാര്യം മാത്രം തോന്നാം.
ദ്യൌഃ ക്ഷമാ വായുര് ആകാശഃ പര്വതാസ് സരിതോ ദിശഃ । സങ്കല്പകലിതം സര്വമ് ഏതത് സ്വപ്നവദ് ആത്മനഃ
ആകാശം, ഭൂമി, വായു, ആകാശം, പര്വ്വതങ്ങള്, നദികള്, ദിശകള്—ഇവയൊക്കെയും മനസ്സിന്റെ ചിന്തകളാല് രൂപംകൊള്ളുന്നതാണ്. സ്വപ്നം പോലെ എല്ലാം മനസ്സിനുള്ളിലാണു ഉണ്ടാകുന്നത്.