ജായതേ നശ്യതി തഥാ യദ് ഇദം യാതി തിഷ്ഠതി । തദ് ഇദം ബ്രഹ്മണി ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മണൈവ വിവര്തതേ
ജനനം, നാശം, ചലനം, നില്ക്കൽ—ഇവയെല്ലാം ബ്രഹ്മത്തിൽ ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്. ബ്രഹ്മം തന്നെ വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതാണ് ഇതെല്ലാം.
സ്വാത്മന്യ് ഏവാതപസ് തീവ്രോ മൃഗതൃഷ്ണികയാ യഥാ । വൈചിത്ര്യേണാവിചിത്രോ ഽപി സ്ഫുരത്യ് ആത്മാത്മനാ തഥാ
കടുത്ത ചൂട് മൃഗതൃഷ്ണയിൽ അതിന്റെ ഉള്ളിലായി പ്രകടമാകുന്നതുപോലെ, ആത്മാവ് എത്രയും ഏകത്വമുള്ളതായിരിക്കുമ്പോഴും അതിന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ പലവിധത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
കാരണം കര്മ കര്താ ച ജനനം മരണം സ്ഥിതിഃ । സര്വം ബ്രഹ്മൈവ നാന്യോ ഽസ്തി തദ് വിനാ കലനാര്ഥതഃ
കാരണം, കർമ്മം, കര്ത്താവ്, ജനനം, മരണം, നില—ഇവയെല്ലാം ബ്രഹ്മം മാത്രമാണ്. അതിന് പുറമെ ഒന്നുമില്ല; വേറെയെന്നു തോന്നുന്നത് മനസ്സിന്റെ കണക്കു കൂട്ടലിനുവേണ്ടിയാണ്.
ന ലോഭോ ഽസ്തി ന മോഹോ ഽസ്തി ന തൃഷ്ണാസ്തി നിരഞ്ജനാഃ । ക ആത്മന്യ് ആത്മനോ ലോഭസ് തൃഷ്ണാ മോഹോ ഽഥവാ കുതഃ
ലോഭം ഇല്ല, മോഹം ഇല്ല, തൃശ്യയും ഇല്ല — എല്ലാവരും വിശുദ്ധരാണ്. ആത്മാവിനകത്ത് ആത്മാവിന് എവിടുനിന്നാണ് ലോഭം, തൃശ്യ, മോഹം എന്നിവ ഉണ്ടാകാൻ കഴിയുക? അവയ്ക്ക് അവിടെയൊന്നും സ്ഥാനം ഇല്ല.
ആത്മൈവേദം ജഗത് സര്വമ് ആത്മൈവ കലനാക്രമഃ । ഹേമാങ്ഗദതയേവായമ് ആത്മോദേതി മനസ്തയാ
ഈ ലോകം മുഴുവൻ ആത്മാവാണ്; ചിന്തനയുടെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ആത്മാവാണ്. പൊന്നാൽ ഉണ്ടാക്കിയ കങ്കണത്തിൽ പൊന്നാണ് പ്രധാനമായത് പോലെ, മനസ്സായി പ്രകടമാകുന്നതും ആത്മാവാണ്.
അബുദ്ധം ബ്രഹ്മ യദ് രാമ തച് ചിത്തം ജീവ ഉച്യതേ । അപരിജ്ഞാത ഏവാശു ബന്ധുര് ആയാത്യ് അബന്ധുതാമ്
രാമാ, ബ്രഹ്മം സ്വയം അറിയാതെ ഇരിക്കുമ്പോൾ അതിനെ മനസ്സോ ജീവനോ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം തിരിച്ചറിയാതെ പോവുമ്പോൾ ഉടൻ തന്നെ ബന്ധനത്തിൽ അകപ്പെടുന്നു; തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതമാകുന്നു.
ചിന്മയേനാത്മനാജ്ഞേന സ്വസങ്കല്പനയാ സ്വയമ് । ശൂന്യതാ ഗഗനേനേവ ജീവതാ പ്രകടീകൃതാ
സ്വയം അറിയാത്ത, എന്നാൽ ചൈതന്യമുള്ള ആത്മാവ്, സ്വന്തം ഭാവനയാൽ തന്നെ, വ്യക്തിത്വം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ആകാശം ശൂന്യതയെ വ്യക്തമാക്കുന്നതുപോലെ, അതുവഴി ജീവത്വം പ്രകടമാകുന്നു.
ആത്മൈവാനാത്മവദ് ഇഹ ജീവോ ജഗതി രാജതേ । ദ്വീന്ദുത്വമ് ഇവ ദുര്ദൃഷ്ടേസ് സച് ചാസച് ച സമുത്ഥിതമ്
ഇവിടെ ആത്മാവ് ഈ ലോകത്ത് വ്യക്തിയായി തിളങ്ങുന്നു, ആത്മാവല്ലാത്തതുപോലെ തോന്നുന്നു. കാഴ്ചക്കുറവുള്ളവന് രണ്ട് ചന്ദ്രന്മാർ കാണുന്നതുപോലെ, സത്യം തന്നെയും അസത്യം തന്നെയും ഒന്നായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
മോഹാദിശബ്ദാര്ഥദൃശോര് ഏതയോര് അത്യസമ്ഭവാത് । സര്വത്വാദ് ആത്മനശ് ചൈവ ക്വാത്മാ ബദ്ധഃ ക്വ മുച്യതേ
ഭ്രമം മൂലം ഈ രണ്ടിന്റെയും ശബ്ദവും അർത്ഥവും ശരിയായി ഗ്രഹിക്കാനാവില്ല. ആത്മാവ് എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, ആത്മാവ് എവിടെയാണ് ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നത്? എവിടെയാണ് മോചിതനാകുന്നത്?
നിത്യാസമ്ഭവബന്ധസ്യ ബന്ധോ ഽസ്തീതി കുകല്പനാ । യസ്യ കാല്പനികസ് തസ്യ മോക്ഷോ മിഥ്യാ ന സത്യതഃ
എപ്പോഴും അസാധ്യമായ ബന്ധം ഉണ്ട് എന്നു കരുതുന്നത് തെറ്റായ ഭാവന മാത്രമാണ്. ബന്ധം കണക്കാക്കുന്നവനു മോക്ഷവും ഭ്രമം മാത്രമാണ്, യഥാർത്ഥത്തിൽ സത്യം അല്ല.
മനോ യന്നിശ്ചയം യാതി തത് തദ് ഭവതി നാന്യഥാ । തേന കാല്പനികോ നാസ്തി ബന്ധഃ കഥമ് ഇവ പ്രഭോ
മനസ്സ് എന്ത് നിശ്ചയിച്ചാലും അതു തന്നെയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്, വേറൊന്നുമല്ല. അതുകൊണ്ട്, പ്രഭോ, ബന്ധം ഭാവന മാത്രമായിരിക്കുമ്പോൾ അത് എങ്ങനെ യാഥാർത്ഥ്യമായിരിക്കും?
മിഥ്യാകാല്പനികൈവേയം മൂര്ഖാണാം ബന്ധകല്പനാ । മിഥ്യൈവാഭ്യുദിതാ തേഷാമ് ഇതരാ മോക്ഷകല്പനാ
അജ്ഞാനികൾക്ക് ബന്ധനം എന്ന ധാരണയും മോക്ഷം എന്ന ധാരണയും ഇരുവരും പൊള്ളയായ കற்பനകളാണ്. അവരിൽ ഈ ബന്ധനത്തിന്റെ ആശയം പൊള്ളയായതുപോലെ മോക്ഷത്തിന്റെ ആശയവും അപ്രമാണമാണ്.
ഏവമ് അജ്ഞാനകലനേ ബന്ധമോക്ഷദൃശൌ സ്മൃതേ । വസ്തുതസ് തു ന ബന്ധോ ഽസ്തി ന മോക്ഷോ ഽസ്തി മഹാമതേ
ഇങ്ങനെ അജ്ഞാനത്തിന്റെ കണക്കിൽ ബന്ധനവും മോക്ഷവും ഉണ്ടെന്നു തോന്നാം. പക്ഷേ, സത്യത്തിൽ, മഹാമതിയുള്ളവനേ, ബന്ധനമോ മോക്ഷമോ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല.
കല്പനായാ അവസ്തുത്വം സമ്പ്രബുദ്ധമതിം പ്രതി । രജ്ജ്വഹേര് ഇവ ഹേ പ്രാജ്ഞ ന ത്വ് അബുദ്ധമതിം പ്രതി
കற்பനയുടെ യാഥാർത്ഥ്യമില്ലായ്മ ഉണർന്ന മനസ്സുള്ളവനു വ്യക്തമാണ്, പാമ്ബ് കയറായി തോന്നുന്നതുപോലെ, പ്രജ്ഞാവാനേ. എന്നാൽ ഉണരാത്ത മനസ്സുള്ളവനു അത് മനസ്സിലാകില്ല.
ബന്ധമോക്ഷാദിസമ്മോഹോ ന പ്രാജ്ഞസ്യാസ്തി കശ്ചന । സമ്മോഹോ ബന്ധമോക്ഷാദിര് അജ്ഞസ്യൈവാസ്തി രാഘവ
പ്രജ്ഞാവാനായവനു ബന്ധനം, മോക്ഷം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ യാതൊരു ആശയക്കുഴപ്പവും ഇല്ല. അജ്ഞാനിക്ക് മാത്രമാണ് ബന്ധനവും മോക്ഷവും സംബന്ധിച്ച സംശയങ്ങളും കുഴപ്പവും ഉണ്ടാകുന്നത്, രാഘവ.
ആദൌ മനസ് തദനു ബന്ധവിമോക്ഷദൃഷ്ടീ പശ്ചാത് പ്രപഞ്ചരചനാ ഭുവനാഭിധാനാ । ഇത്യാദികാ സ്ഥിതിര് ഇയം ഹി ഗതാ പ്രതിഷ്ഠാമ് ആഖ്യായികാ ഭവതി ബാലജനോചിതേവ
ആദ്യം മനസ്സ് ഉണ്ട്, പിന്നെ ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മോചനദർശനം വരുന്നു. അതിനുശേഷം ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയും വിവിധ ലോകങ്ങളുടെ പേരിടലും ഉണ്ടാകുന്നു. ഇങ്ങനെയാണ് ആദിയിലെ ക്രമം, ഇത് അടിസ്ഥാനത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ കുട്ടികൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഒരു കഥപോലെ മാറുന്നു.
കിമ് ഉച്യതേ മുനിശ്രേഷ്ഠ ബാലകാഖ്യായികാക്രമഃ । ക്രമേണ കഥയൈതന് മേ മനോവര്ണനകാരണമ്
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, കുട്ടികളുടെ കഥയുടെ ഈ ക്രമം എന്തുകൊണ്ടാണ് പറയുന്നത്? മനസ്സിനെ വിവരിക്കുന്നതിന്റെ കാരണവും ഒപ്പം, ദയവായി അതിന്റെ ക്രമം എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ.
മുഗ്ധമുഗ്ധമതിര് ബാലോ ധാത്രീം പൃച്ഛതി രാഘവ । കാഞ്ചിത് കര്ണപഥായാതാം വര്ണയാഖ്യായികാമ് ഇതി
സാധാരണവും സരളവുമായ മനസ്സുള്ള ഒരു കുട്ടി തന്റെ ദായയെ ചോദിക്കുന്നു: 'നീ എവിടെയോ കേട്ട ഒരു കഥ എനിക്ക് പറയാമോ?'
സാ ബാലസ്യ വിനോദായ ധാത്രീ തസ്യ മഹാമതേ । ആഖ്യായികാം കഥയതി പ്രസന്നമധുരാക്ഷരാമ്
ആ കുട്ടിക്ക് സന്തോഷം നൽകാൻ, ജ്ഞാനമുള്ള ദായി മനോഹരവും മധുരവുമായ വാക്കുകളിൽ ഒരു കഥ അവനോട് പറയുന്നു.
ക്വചിത് സന്തി മഹാത്മാനോ രാജപുത്രാസ് ത്രയശ് ശുഭാഃ । വിസ്തീര്ണേ ശൂന്യനഗരേ വ്യോമ്നീവോജ്ജ്വലതാരകാഃ
ഒരു കാലത്ത്, വിശാലവും ശൂന്യവുമായ ഒരു നഗരത്തില് മൂന്നു മഹാത്മാക്കളായ രാജകുമാരന്മാര് ഉണ്ടായിരുന്നു. ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളെപ്പോലെ അവർ പ്രകാശിച്ചു.
ദ്വൌ ന ജാതൌ തഥൈകശ് ച ഗര്ഭ ഏവ ഹി ന സ്ഥിതഃ । ശുഭാചാരാശ് ശുഭാകാരാ ഇതി ഭാന്തീന്ദവോ യഥാ
അവരിൽ രണ്ടുപേർക്കും ജനനം സംഭവിച്ചില്ല, മൂന്നാമൻ ഗർഭത്തിൽ പോലും നിലനിന്നില്ല. എന്നിരുന്നാലും, അവർ ശുദ്ധമായ പെരുമയും രൂപവും കാണിച്ചു, ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
അഥാത്യുത്തമലാഭാര്ഥമ് ഏകദാ സമവായതഃ । നിര്ബന്ധവഃ ഖിന്നമുഖാശ് ശോകോപഹതചേതസഃ
ശ്രേഷ്ഠമായ പ്രാപ്തി നേടാൻ ഒരിക്കൽ അവർ ഒന്നിച്ചു കൂടിയപ്പോൾ, കൂട്ടുകാരില്ലാതെയും, മുഖം ഉണങ്ങിയതുമായ, ദുഃഖം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെയും ഇരുന്നു.
തേ തസ്മാച് ഛൂന്യനഗരാന് നിര്ഗതാ വികൃതാനനാഃ । ഗഗനാദ് ഇവ സംശ്ലിഷ്ടാ ബുധശുക്രശനൈശ്ചരാഃ
അവരും ആ ശൂന്യനഗരം വിട്ട് പുറത്ത് പോയി, മുഖം മാറ്റം വന്നവരായി. ആകാശത്തിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്ന ബുധൻ, ശുക്രൻ, ശനിദേവൻ എന്നിവരെപ്പോലെയായിരുന്നു അവർ.
ശിരീഷസുകുമാരാങ്ഗാഃ പൃഷ്ഠതോ ഽര്കേണ താപിതാഃ । മാര്ഗേ ഗ്ലാനിം ഗതാ ഗ്രീഷ്മതാപാര്ത്യാ പല്ലവാ ഇവ
ശിരീഷപ്പൂവിനേക്കാൾ സുന്ദരമായ നഴ്സുകൾ ഉള്ള അവർ, പുറകിൽ സൂര്യന്റെ ചൂടിൽ പൊള്ളിപ്പോയി, വഴിയിൽ നടന്ന് ക്ഷീണിച്ചു, വേനലിന്റെ കനൽകൊണ്ട് വാടുന്ന ഇളഞ്ഞ ഇലകളെപ്പോലെ ആയിരുന്നു.
സന്തപ്തമാര്ഗസികതാദഗ്ധപാദസരോരുഹാഃ । ഹാ താതാമ്ബേതി ശോചന്തോ മൃഗാ യൂഥച്യുതാ ഇവ
ചൂടുള്ള വഴിയിലെ മണൽ കുത്തിയാൽ കത്തിയ കമലപോലുള്ള പാദങ്ങൾ കൊണ്ട്, 'അയ്യോ അച്ഛാ! അയ്യോ അമ്മേ!' എന്ന് വിലപിച്ചു, കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട മാൻകുട്ടികൾ പോലെ അവർ ദുഃഖിച്ചു.
ദര്ഭാഗ്രഭിന്നചരണാസ് താപസ്വിന്നാങ്ഗസന്ധയഃ । ഉല്ലങ്ഘ്യ ദൂരമ് അധ്വാനം ധൂലിധൂസരമൂര്തയഃ
ദർഭാഗ്രങ്ങൾ കുത്തി കാൽവിരൽ പൊട്ടി, ശരീരസന്ധികൾ വിയർപ്പിൽ തളർന്നു, ദൂരം നടന്ന് പൊടിയിൽ മൂടപ്പെട്ട അവരൊക്കെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
മഞ്ജരീജാലജടിലം ഫലപല്ലവിതാമ്ബരമ് । മൃഗപക്ഷിഗണാധാരം പ്രാപുര് മാര്ഗേ തരുത്രയമ്
വഴിയിൽ അവർ പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ, പഴവും ഇളം ഇലകളും ഉള്ള, മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ആശ്രയിക്കുന്ന മൂന്ന് വൃക്ഷങ്ങളടങ്ങിയ ഒരു കാടുപോലെയുള്ള സ്ഥലം എത്തി.
തസ്മിന് വൃക്ഷത്രയേ വൃക്ഷൌ ദ്വൌ ന ജാതൌ മനാഗ് അപി । ബീജമ് ഏവ തൃതീയസ്യ സ്വാരോഹസ്യ ന വിദ്യതേ
ആ മൂന്ന് മരങ്ങളിൽ രണ്ടെണ്ണം വളർന്നിരുന്നില്ല, മൂന്നാമത്തേതിൽ കയറിയെങ്കിലും അതിൽ വിത്ത് ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
വിശ്രാന്താസ് തേ പരിശ്രാന്താസ് തത്രൈകസ്യ തരോര് അധഃ । പാരിജാതതലേ സ്വര്ഗേ ശക്രാനിലയമാ ഇവ
അവരിൽ exhaustion കൊണ്ടു, ഒരുമരത്തിന്റെ തണലിൽ വിശ്രമിച്ചു, ആകാശത്തിലെ ഇന്ദ്രന്റെ ആലയംപോലെ ദിവ്യവൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ.
ഫലാന്യ് അമൃതസൃഷ്ടാനി ഭുക്ത്വാ പീത്വാ ച തദ്രസമ് । കൃത്വാ ഗുലുച്ഛകൈര് മാലാശ് ചിരം വിശ്രമ്യ തേ യയുഃ
അവരെല്ലാവരും അമൃതംപോലെയുള്ള പഴങ്ങൾ കഴിച്ചു, അതിന്റെ രസം കുടിച്ചു, കായ്കളാൽ മാലകൾ ഉണ്ടാക്കി, ദീർഘനേരം വിശ്രമിച്ചശേഷം വീണ്ടും യാത്ര തുടർന്നു.