സഹസ്രേണ സ ബാഹൂനാമ് ആദായ പരിഘാന് ബഹൂന് । പ്രഹരത്യ് ആത്മനഃ പൃഷ്ഠേ സ്വാത്മനൈവ പലായതേ
അവൻ ആയിരം കൈകളാൽ പല വടികളും എടുത്ത് സ്വന്തം പിൻഭാഗത്ത് അടിക്കുന്നു, പിന്നെ താനെത്തന്നെ വിട്ട് ഓടുന്നു.
ദൃഢപ്രഹാരൈഃ പ്രഹരന് സ്വയമ് ഏവാത്മനാത്മനി । പ്രവിദ്രവതി ഭീതാത്മാ സ യോജനശതാന്യ് അപി
തനിക്കുതന്നെ ശക്തമായ അടികൾ കൊടുത്ത്, ഭയപ്പെട്ട മനസ്സോടെ താനെ തന്നെ നൂറുകണക്കിന് യോജനങ്ങൾ അകലെ ഓടി രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
ക്രന്ദന് പലായമാനോ ഽസൌ ഗത്വാ ദൂരമ് ഇതസ് തതഃ । ശ്രമവാന് വിവശാകാരോ വിശീര്ണചരണാങ്ഗകഃ
ഇവൻ കരയുകയും ഇവിടെ അവിടെ ദൂരത്തേക്ക് ഓടിപ്പോകുകയും ചെയ്യുന്നു; ക്ഷീണിച്ച്, സഹായമില്ലാതെ, കാലും കൈകളും തകർന്ന അവസ്ഥയിൽ വീണു കിടക്കുന്നു.
പതിതോ ഽവശ ഏവാശു മഹത്യ് അന്ധോ ഽന്ധകൂപകേ । കൃഷ്ണരാത്രിതമോഭീമനഭോഗമ്ഭീരകോടരേ
അവശനായവൻ വേഗത്തിൽ വലിയ ഇരുണ്ട കുഴിയിലേക്ക് വീഴുന്നു; അതിന്റെ ആഴം കറുത്ത രാത്രിയുടെ ഇരുട്ടിലും അജ്ഞതയുടെ അഹങ്കാരത്തിലും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
തതഃ കാലേന മഹതാ സോ ഽന്ധകൂപാത് സമുത്ഥിതഃ । പുനഃ പ്രഹാരൈഃ പ്രഹരന് വിദ്രവത്യ് ആത്മനാത്മനഃ
പിന്നീട് ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, ആ ഇരുണ്ട കുഴിയിൽ നിന്ന് അവൻ എഴുന്നേറ്റു വീണ്ടും തനിക്കുതന്നെ അടികൾ കൊടുത്ത് താനെ തന്നെ ഭയന്ന് ഓടിത്തുടങ്ങുന്നു.
പുനര് ദൂരതരം ഗത്വാ കരഞ്ജവനഗുല്മകമ് । പ്രവിഷ്ടഃ കണ്ടകവ്യാപ്തം ശലഭഃ പാവകം യഥാ
അവൻ വീണ്ടും കുറേ ദൂരം മുന്നോട്ട് പോയി, കറഞ്ഞ മരങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ഒരു കാട്ടിൽ കയറി. ആ കാട് മുഴുവൻ മുള്ളുകൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരുന്നതുപോലെ, ഒരു പുല്ല് ചിതലിൽ ചാടുന്നതുപോലെ അവൻ അതിൽ കടന്നു入りച്ചു.
തസ്മാത് കരഞ്ജഗഹനാദ് വിനിഷ്ക്രമ്യ ക്ഷണാദ് ഇവ । സ്വയം പ്രഹാരൈഃ പ്രഹരന് വിദ്രവത്യ് ആത്മനാത്മനഃ
ആ കറഞ്ഞ കാട്ടിൽ നിന്ന് അവൻ ഒരു നിമിഷം പോലും താമസിക്കാതെ പുറത്തേക്ക് ഓടി. താനേ തന്നെ അടിച്ച്, താനേ തനിക്കു് പീഡനം ഉണ്ടാക്കി, തനിക്കു് തന്നെ ഭയന്ന് അവൻ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
പുനര് ദൂരതരം ഗത്വാ തമ് ഏവാന്ധോ ഽന്ധകൂപകമ് । സ സമ്പ്രവിഷ്ടസ് ത്വരയാ വിശീര്ണാവയവാകൃതിഃ
വീണ്ടും കുറേ ദൂരം മുന്നോട്ട് പോയി, ആ കുരുടൻ അതേ കുരുടകിണറ്റിലേക്ക് വേഗത്തിൽ കയറി. അതിവേഗത്തിൽ കയറിയതിനാൽ അവന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങൾ എല്ലാം അശുദ്ധമായി മാറി.
അന്ധകൂപാത് സമുത്ഥായ പ്രവിഷ്ടഃ കദലീവനമ് । പുനഃ പ്രഹാരൈഃ പ്രഹരന് വിദ്രവത്യ് ആത്മനാത്മനഃ
ആ കുരുടകിണറ്റിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് എഴുന്നേറ്റു, അവൻ വാഴക്കാടിലേക്ക് കടന്നു入りച്ചു. വീണ്ടും താനേ തന്നെ അടിച്ച്, തനിക്കു് തന്നെ ഭയന്ന് അവൻ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
പുനര് ദൂരതരം ഗത്വാ ശശാങ്കകരശീതലമ് । കദലീകാനനം കാന്തം സമ്പ്രവിഷ്ടോ ഹസന്ന് ഇവ
വീണ്ടും അകലെക്കു പോയ്, ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലെ തണുത്ത, മനോഹരമായ വാഴക്കാടിൽ കടന്നു, ചിരിച്ചുപോലെയായി.
കദലീഷണ്ഡകാത് തസ്മാദ് വിനിഷ്ക്രമ്യ പുനഃ ക്ഷണാത് । കദലീകാനനാച് ഛുഭ്രം കരഞ്ജവനഗുല്മകമ്
ആ വാഴക്കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് പുറത്തു വന്നു, വാഴക്കാടിൽ നിന്ന് വെളിച്ചമുള്ള കറഞ്ഞ മരക്കാടിലേക്ക് കടന്നു.
കരഞ്ജകവനാത് കൂപം കൂപാദ് രമ്ഭാവനാന്തരമ് । പ്രവിശ്യ പ്രഹരംശ് ചൈവ സ്വയമ് ആത്മനി സംസ്ഥിതഃ
കരഞ്ജക്കാടിൽ നിന്ന് ഒരു കിണറ്റിലേക്കും, ആ കിണറ്റിൽ നിന്ന് വീണ്ടും വാഴക്കാടിലേക്കും കടന്ന്, അവൻ സ്വയം തന്നെ അടിച്ചു, പിന്നെ തനിക്കുള്ളിൽ തന്നെ നിലകൊണ്ടു.
ഏവംരൂപനിജാചാരസ് സോ ഽവലോക്യാദരാന് മയാ । അവഷ്ടഭ്യ ബലാദ് ഏവ മുഹൂര്തം പരിബോധിതഃ
അവന്റെ ഈ പെരുമാറ്റം ഞാൻ ശ്രദ്ധയോടെ കണ്ടു, പിന്നെ ശക്തിയായി പിടിച്ചു, ഒരു നേരം അവനെ ഉണർത്തി.
പൃഷ്ടശ് ച കസ് ത്വം കിമ് ഇദം കേനാര്ഥേന കരോഷി വാ । കിം നാമാഭിമതം തേ സ്യാത് കിം മുധാ പരിമുഹ്യസി
അവനോടു ചോദിച്ചു: നീ ആരാണ്? ഇതെന്താണ്? ഇതു ചെയ്യുന്നതിന് എന്ത് ഉദ്ദേശം? നിന്റെ പേര് എന്താണ്? നിനക്ക് എന്താണ് ഇഷ്ടം? നീ ഇങ്ങനെ വെറുതെ എന്തിന് ഇളയുന്നു?
ഇതി പൃഷ്ടേന കഥിതം തേന മേ രഘുനന്ദന । നാഹം കശ്ചിന് ന ചൈവേദം മുനേ കിഞ്ചിത് കരോമ്യ് അഹമ്
അങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, അവൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: രഘുനന്ദനാ, ഞാൻ ആരുമല്ല; ഇതും ഒന്നുമല്ല. മുനിയേ, ഞാൻ ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല.
ത്വയായമ് അവഭഗ്നോ ഽസ്മി ത്വം മേ ശത്രുര് അരിന്ദമ । ത്വയാ ദൃഷ്ടോ ഽസ്മി നഷ്ടോ ഽസ്മി ദുഃഖായ ച സുഖായ ച
നീ എന്നെ വെളിപ്പെടുത്തി; നീ എന്റെ ശത്രുവാണ്, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ. നീ എന്നെ കണ്ടു; ഞാൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു, ദുഃഖത്തിനും സന്തോഷത്തിനും.
ഇതി ഉക്ത്വാ മാമ് അസാവ് അങ്ഗാന്യ് ആലോക്യ സ്വാനി തിഷ്ഠവാന് । രുരോദാര്തരവം ദീനോ മേഘോ വര്ഷന്ന് ഇവാരവീ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവൻ തന്റെ ശരീരം നോക്കി നിന്നു. പിന്നെ, ദു:ഖിതനായ്, അവൻ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു, മേഘം ഭൂമിയിൽ മഴ പെയ്യുന്നതുപോലെ.
ക്ഷണമാത്രേണ തത്രാസാവ് ഉപസംഹൃത്യ രോദനമ് । സ്വാന്യ് അങ്ഗാനി സമാലോക്യ ജഹാസേന്ദ്വംശുവത് സിതമ്
അവിടെ, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവൻ കരച്ചിൽ നിർത്തി; തന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങൾ നോക്കി, ചന്ദ്രൻ തന്റെ കിരണങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, വെളുപ്പു കളഞ്ഞു.
അഥാട്ടഹാസപര്യന്തേ സ പുമാന് പുരതോ മമ । ക്രമേണ താനി തത്യാജ സ്വാന്യ് അങ്ഗാനി സമന്തതഃ
അപ്പോൾ, ഒരു വലിയ ചിരിയ്ക്കുശേഷം, എന്റെ മുന്നിൽ ആ പുരുഷൻ ക്രമമായി തന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങൾ ഒന്ന് മറ്റൊന്ന് എന്നിങ്ങനെ എല്ലായിടത്തും ഉപേക്ഷിച്ചു.
പ്രഥമം പതിതം തസ്യ ശിരഃ പരമദാരുണമ് । തതസ് തേ ബാഹവഃ പശ്ചാദ് വക്ഷസ് തദനു ചോദരമ്
ആദ്യം, അത്യന്തം ഭയാനകമായ അവന്റെ തല വീണു; പിന്നെ കൈകൾ, അതിന് ശേഷം നെഞ്ച്, പിന്നെ വയറും വീണു.
അഥ ക്ഷണേന സ പുമാംസ് താന്യ് അങ്ഗാനി ച സമ്ഭ്രമഃ । സര്വമ് അന്തര്ധിമ് ആയാതം സ്വപ്നോ ബോധവതോ യഥാ
അതിനുശേഷം, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ആ പുരുഷനും അവന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങളും മുഴുവൻ ആശങ്കയും അപ്രത്യക്ഷമായി; ഉണരുമ്പോൾ സ്വപ്നം അകന്നുപോകുന്നതുപോലെ.
വിചാര്യ നിയതേശ് ശക്തിം തതോ ഗന്തുമ് ഉപസ്ഥിതഃ । ദൃഷ്ടവാന് അഹമ് ഏകാന്തേ പുനര് അന്യം തഥാ നരമ്
വിധിയുടെ ശക്തിയെ കുറിച്ച് ആലോചിച്ച ശേഷം ഞാൻ യാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒറ്റപ്പെട്ട ഒരു സ്ഥലത്ത് ഞാൻ മറ്റൊരു മനുഷ്യനെയും അതേ വിധത്തിൽ കണ്ടു.
സോ ഽപി പ്രഹാരാന് പരിതഃ പ്രയച്ഛന് സ്വയമ് ആത്മനി । ബാഹുഭിഃ പീവരാകാരൈസ് സ്വയമ് ഏവ പലായതേ
അവനും തന്റെ ശക്തമായ കൈകളാൽ തന്നെ ചുറ്റും അടിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു, പിന്നെ സ്വയം നിന്നെ വിട്ട് ഓടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
കൂപേ പതതി കൂപാത് തു സമുത്ഥായാഭിധാവതി । പുനഃ പതതി കുഞ്ജേ ഽന്തഃ പുനര് ആര്തഃ പലായതേ
അവൻ ഒരു കിണറ്റിൽ വീഴുന്നു, പിന്നെ ആ കിണറ്റിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് ഓടുന്നു; വീണ്ടും ഒരു കാടിനുള്ളിൽ വീഴുന്നു, പിന്നെ വേദനയോടെ വീണ്ടും ഓടുന്നു.
പുനഃ പ്രവിശതി സ്വച്ഛം ക്ഷണം ശിശിരകാനനമ് । രുഷ്ടഃ പുനഃ പുനസ് തുഷ്ടഃ പുനഃ പ്രഹരതി സ്വയമ്
വീണ്ടും അവൻ ഒരു തണുത്ത, സുതാര്യമായ കാടിനുള്ളിൽ ഒരു നിമിഷം കടക്കുന്നു; പിന്നെ വീണ്ടും കോപത്തോടെ, പിന്നെ സന്തോഷത്തോടെ, വീണ്ടും തന്നെ തന്നെ അടിക്കുന്നു.
ഏവമ്പ്രായനിജാചാരശ് ചിരമ് ആലോക്യ സസ്മയമ് । സ മയാ സമവഷ്ടഭ്യ പരിപൃഷ്ടസ് തഥൈവ ഹി
അവന്റെ അത്യന്തം വിചിത്രമായ പെരുമാറ്റം ദീർഘകാലം നിരീക്ഷിച്ച ശേഷം, ഒരു സ്നേഹപൂർവ്വമായ പുഞ്ചിരിയോടെ ഞാൻ അവനോട് സമീപിച്ച് അതേപോലെ ചോദിച്ചു.
തേനൈവാഥ ക്രമേണാസൌ രുദിത്വാ സമ്പ്രഹസ്യ ച । അങ്ഗൈര് വിശീര്ണതാമ് ഏത്യ യയാവ് അലമ് അലക്ഷ്യതാമ്
അതിനുശേഷം, അവൻ ക്രമമായി കരഞ്ഞു, ചിരിച്ചു, അവന്റെ അവയവങ്ങൾ തകർന്നുപോയപ്പോൾ, അവൻ അപ്രത്യക്ഷനായി പോയി.
വിചാര്യ നിയതേശ് ശക്തിം തതോ ഗന്തുമ് ഉപസ്ഥിതഃ । ദൃഷ്ടവാന് അഹമ് ഏകാന്തേ പുനര് അന്യം തഥാ നരമ്
ഭാഗ്യത്തിന്റെ ശക്തിയെ ആലോചിച്ച്, ഞാൻ യാത്രതിരിക്കാൻ തയ്യാറായി; ഒറ്റപ്പെട്ട ഒരു സ്ഥലത്ത്, ഞാൻ മറ്റൊരു മനുഷ്യനെയും അങ്ങനെ തന്നെ കണ്ടു.
പ്രഹരംസ് തദ്വദ് ഏവാസൌ സ്വയമ് ഏവ പലായതേ । പലായമാനഃ പതിതോ മഹത്യ് അന്ധോ ഽന്ധകൂപകേ
അവനും അതുപോലെ തന്നെ സ്വയം തല്ലി, സ്വയം നിന്നു രക്ഷപ്പെടാൻ ഓടി; ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു വലിയ ഇരുണ്ട കുഴിയിലേക്ക് വീണുപോയി.
തത്രാഹം സുചിരം കാലമ് അവസം തത്പ്രതീക്ഷകഃ । യാവത് സ സുചിരേണാപി കൂപാദ് അഭ്യുത്ഥിതശ് ശഠഃ
അവിടെ ഞാൻ ഏറെക്കാലം കാത്തുനിന്നു, ആ കപടൻ ആഴമായ കിണറ്റിൽ നിന്ന് ഒടുവിൽ പുറത്തുവന്നതുവരെ.