വഹത്സു കല്പവാതേഷു സ്ഥിത ഏവ മഹാര്ണവേ । ക്ഷീണേഷു ഭൂതവൃന്ദേഷു തേ തഥൈവ വ്യവസ്ഥിതാഃ
ആ കാലത്ത്, മഹാസമുദ്രം നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, ഭൂതങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ കുറയുമ്പോഴും, ആ ശക്തികൾ അതുപോലെ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു.
അദ്യ പ്രബുദ്ധേ ഭവതി ദ്രഷ്ടുമ് ഇച്ഛതി സംസൃതിമ് । സ്വകേനൈവ ക്രമേണോച്ചൈസ് തേ തഥൈവ വ്യവസ്ഥിതാഃ
ഇന്ന് ആരെങ്കിലും ഉണർന്നു, ഈ ജനനമരണചക്രം കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ, അവൻ്റെ സ്വന്തം വഴിയിൽ, അവയെല്ലാം അതുപോലെ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു.
ത ഏതേ ഭഗവന് ബ്രഹ്മന് ബ്രഹ്മണോ ബ്രാഹ്മണാ ദശ । ത ഏതേ ദശ സംസാരാ മനോവ്യോമനി സംസ്ഥിതാഃ
ഭഗവൻ ബ്രഹ്മൻ, ഇവയാണ് ബ്രഹ്മാവിൻ്റെ പത്ത് ബ്രാഹ്മണന്മാർ; ഈ പത്ത് സംസാരലോകങ്ങൾ മനസ്സിൻ്റെ ആകാശത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
തേഷാമ് ഏകതമസ്യായമ് അഹമ് ആകാശമന്ദിരഃ । ഭാനുര് ഭുവി വിഭോ കാലകലാകര്മണി യോജിതഃ
അവരിൽ ഒരുവൻ ഞാൻ ആകാശമന്ദിരം തന്നെയാണ്; ഭൂമിയിൽ കാലത്തിന്റെ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന സൂര്യൻ ഞാൻ തന്നെയാണ്, പ്രഭുവേ.
ഏഷ തേ കഥിതസ് സര്ഗോ ദശാനാമ് അബ്ജസമ്ഭവ । ബ്രഹ്മണാം സമ്ഭവോ വ്യോമ്നി യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
കമലത്തിൽ ജനിച്ചവനേ, ഈ പത്ത് ബ്രാഹ്മണരുടെ സൃഷ്ടിയെ ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു. അവരൊക്കെയും ആകാശത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്. നീ ഇനിയും ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ ചെയ്യൂ.
വിവിധകല്പനമ് ആവലിതാമ്ബരം യദ് ഇദമ് ഉത്തമജാഗതമ് ഉത്ഥിതമ് । കിരണജാലകമോഹിതമോഹനം തദ് അഖിലം നിജചേതസി വിഭ്രമഃ
നാനാതരം ഭാവനകളും ആകാശം മറച്ചിരിക്കുന്നതും, രശ്മികളുടെ വലയത്തിൽ ആകർഷിതമായും ഉയർന്നിരിക്കുന്ന ഈ ഉന്നത ലോകം മുഴുവൻ നിന്റെ മനസ്സിന്റെ കളിയാണു്.
ബ്രാഹ്മണ ബ്രഹ്മണോ ഭാനുര് ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ബ്രഹ്മണോ മമ । ബ്രഹ്മന് ബ്രഹ്മവിദാം ശ്രേഷ്ഠ തൂഷ്ണീമ് ഏവ ബഭൂവ സഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, സൂര്യൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെതാണെന്നും, ബ്രഹ്മാവേ, അവൻ എന്റെതാണെന്നും പറഞ്ഞ്, ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ആൾ പിന്നെ മൗനമായി നിന്നു.
തത ഉക്തം മയാ തസ്യ ചിരമ് സഞ്ചിന്ത്യ ചേതസാ । ഭാനോര് ഭാനോ വദാശു ത്വം കിമ് അന്യത് സംസൃജാമ്യ് അഹമ്
അതിനുശേഷം ദീർഘകാലം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച ശേഷം ഞാൻ അവനോടു പറഞ്ഞു: 'സൂര്യനേ, പ്രകാശമേ, വേഗത്തിൽ പറയൂ — ഞാൻ മറ്റെന്താണ് സൃഷ്ടിക്കേണ്ടത്?'
ഏതാനി ദശ വിദ്യന്തേ കില യത്ര ജഗന്തി ഹി । തത്രാന്യോ മമ സര്ഗേണ കോ ഽര്ഥഃ കഥയ ഭാസ്കര
പതിവായി പത്ത് ലോകങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു. അപ്പോൾ, എന്റെ സൃഷ്ടിയിൽ ഇനി എന്ത് ആവശ്യമാണ്? സൂര്യനേ, നീ പറയൂ.
നിരീഹസ്യ നിരിച്ഛസ്യ കോ ഽര്ഥസ് സര്ഗേണ തേ പ്രഭോ । വിനോദമാത്രമ് ഏവേയം സൃഷ്ടിസ് തവ ജഗത്പതേ
ആശയോ ഇച്ഛയോ ഇല്ലാത്ത ഭഗവാനേ, സൃഷ്ടിയിൽ നിന്നു നിനക്കെന്ത് പ്രയോജനം? ഈ സൃഷ്ടി നിനക്ക് വെറും വിനോദം മാത്രമാണ്, ലോകങ്ങളുടെ അധിപനേ.
നിഷ്കാമാദ് ഏവ ഭവതസ് സര്ഗസ് സമ്പദ്യതേ പ്രഭോ । അര്കാദ് ഇവ ജലാദിത്യഃ പ്രതിബിമ്ബമ് ഇവാധിയഃ
നിന്റെ സൃഷ്ടി ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, ഭഗവാനേ. സൂര്യന്റെ പ്രതിഫലനം വെള്ളത്തിൽ കാണുന്നതുപോലെയും, മനസ്സിൽ രൂപം പ്രതിഫലിക്കുന്നതുപോലെയും.
ശരീരസന്നിവേശസ്യ ത്യാഗേ രാഗേ മതേ യദാ । നിഷ്കാമോ ഭഗവന് ഭാവോ നാഭിവാഞ്ഛതി നോജ്ഝതി
ശരീരത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ ആസക്തിയും, രാഗവും, അഭിപ്രായവും ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, ഭഗവനേ, ആസക്തിയില്ലാത്ത മനസ്സ് ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കുകയോ നിരസിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.
സൃജസീദം തദാ ദേവ വിനോദായൈവ ഭൂതപ । പുനസ് സംഹൃത്യ സംഹൃത്യ ദിനം ദിനപതിര് യഥാ
ഭൂതങ്ങളുടെ നാഥനേ, അപ്പോൾ ഈ ലോകം നീ സൃഷ്ടിക്കുന്നത് വിനോദത്തിനായാണ്, വീണ്ടും വീണ്ടും സൃഷ്ടിച്ച് പിന്വലിക്കുന്നത്, സൂര്യൻ ദിവസത്തെ ഉണർത്തുകയും ഒടുവിൽ ഒളിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെ.
തവ നിത്യമ് അസംസക്തവിനോദായൈവ കേവലമ് । ഇദം കര്തവ്യമ് ഏവേതി ജഗന് ന തു ഘനേച്ഛയാ
നിനക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും ആസ്വാദനത്തിനായിട്ടാണ് ഇതെല്ലാം ചെയ്യേണ്ടത്; ഈ ലോകം ശക്തമായ ആഗ്രഹം കൊണ്ടല്ല, ചെയ്യേണ്ടതായതിനാലാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്.
സൃഷ്ടിം ന ച കരോഷി ത്വമ് അഹര്വ്യാപാരമ് ആത്മനഃ । നിത്യകര്മപരിത്യാഗാത് കിമ് അപൂര്വമ് അവാപ്സ്യസി
നീ ലോകസൃഷ്ടി ഒരു ദൈനംദിന കര്മ്മമായി ചെയ്യുന്നതല്ല; നിത്യകര്മ്മം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ എന്തെങ്കിലും പുതിയ ഫലം നിനക്ക് ലഭിക്കുമോ?
യഥാപ്രാപ്തം ഹി കര്തവ്യമ് അസക്തേന സതാ സദാ । മകുരേണാകലങ്കേന പ്രതിബിമ്ബക്രിയാ യഥാ
എന്ത് ചെയ്യേണ്ടതോ അതു ലഭിക്കുന്നപോലെ, ആഗ്രഹമില്ലാതെ, എപ്പോഴും ചെയ്യണം; കളങ്കമില്ലാത്ത കണ്ണാടി പ്രതിബിംബങ്ങൾ കാണിക്കുന്നതുപോലെ.
യഥൈവ കര്മകരണേ കാമനാ നാസ്തി ധീമതഃ । തഥൈവാകര്മകരണേ കാമനാ നാസ്തി ധീമതഃ
ബുദ്ധിമാന്മാർക്ക് പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കാതിരിക്കുമ്പോഴും ആഗ്രഹമൊന്നുമില്ല.
അതസ് സുഷുപ്തോപമയാ വൃത്ത്യാ നിഷ്കാമയാനയാ । സുപ്തപ്രബുദ്ധസമയാ കുരു കാര്യം യഥാഗതമ്
ആഗ്രഹരഹിതമായ, സൂഷുപ്തി പോലെയുള്ള മനോഭാവത്തോടെ, ഉണരുന്ന സമയത്തും ഉറങ്ങുന്ന സമയത്തും സംഭവങ്ങൾ വരുന്നതുപോലെ ചെയ്യണം.
സര്ഗൈര് അഥേന്ദുപുത്രാണാം തോഷമ് ഏതി ജഗത് പ്രഭോ । തദൈതേ തോഷയിഷ്യന്തി ന ത്വാം സര്ഗാസ് സുരേശ്വര
പ്രഭോ, ചന്ദ്രന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുത്രന്മാരുടെ സൃഷ്ടികൾകൊണ്ട് ലോകം സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവർക്കു ആ സൃഷ്ടികൾ സന്തോഷം നൽകും, ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരനായ നിനക്കോ അതില്ല.
ചിത്തനേത്രൈര് ഭവാന് ഏതാന് സര്ഗാന് പശ്യതി നോ ദൃശാ । അപശ്യംശ് ചക്ഷുഷാ സര്ഗം സൃഷ്ടമ് ഇത്യ് ഏവ വേത്തി കഃ
നാം ഈ സൃഷ്ടികളെ മനസ്സിന്റെ കണ്ണുകളിലൂടെ കാണുന്നു, ശരീരത്തിന്റെ കണ്ണുകൊണ്ടല്ല. കണ്ണ് ഉപയോഗിച്ച് കാണാതെ, ഈ സൃഷ്ടി ഉണ്ടായി എന്ന് ആരാണ് അറിയാൻ കഴിയുക?
യേനൈവ മനസാ സര്ഗോ നിര്മിതഃ പരമേശ്വര । സ ഏവ മാംസനേത്രേണ തം പശ്യതി ഹി നേതരഃ
പരമേശ്വരനേ, സൃഷ്ടി ഉണ്ടാക്കിയ അതേ മനസ്സാണ് അതിനെ ശരീരത്തിന്റെ കണ്ണിലൂടെ കാണുന്നത്; മറ്റെന്തുകൊണ്ടും കാണാൻ കഴിയില്ല.
ന ചൈതാന് ദശ സംസാരാന് ദശനീരജസമ്ഭവാന് । കശ്ചിന് നാശയിതും ശക്തശ് ചിതോ ദാര്ഢ്യാച് ചിരം സ്ഥിതാന്
ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പൊടിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഈ പത്ത് സംസാരങ്ങളെ, മനസ്സിന്റെ ദൃഢത കാരണം ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്നവയെ, ആരും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല.
കര്മേന്ദ്രിയൈര് യത് ക്രിയതേ തദ് രോദ്ധും കില യുജ്യതേ । ന മനോനിശ്ചയകൃതം കശ്ചിദ് രോധയിതും ക്ഷമഃ
കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിനെ നാം തടയാൻ സാധിക്കും; പക്ഷേ മനസ്സിൽ ഉറപ്പുള്ളതിനെ ആരും തടയാൻ കഴിയില്ല.
യോ ബദ്ധപദതാം യാതോ ജന്തോര് മനസി നിശ്ചയഃ । സ തേനൈവ വിനാ ബ്രഹ്മന് നാന്യേന വിനിവാര്യതേ
ബ്രഹ്മനേ, ഒരാളുടെ മനസ്സിൽ ഉറച്ചുറപ്പായി വന്ന ഒരു തീരുമാനത്തെ അതേ തീരുമാനമല്ലാതെ മറ്റൊന്നും മാറ്റാൻ കഴിയില്ല.
ബഹുകാലം യദ് അഭ്യസ്തം മനസാ ദൃഢനിശ്ചയമ് । ശാപേനാപി ന തസ്യാസ്തി ക്ഷയോ നഷ്ടേ ഽപി ദേഹകേ
നാളുകളോളം മനസ്സിൽ ഉറച്ചുറപ്പോടെ അഭ്യസിച്ചതു ശാപം കൊണ്ടാലും, ശരീരം നശിച്ചാലും, അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നില്ല.
യദ് ബദ്ധപീഠമ് അഭിതോ മനസി പ്രരൂഢം തദ്രൂപ ഏവ പുരുഷോ ഭവതീഹ നാന്യഃ । തദ്ബോധനാദ് ഇതരമ് അത്ര കിലാഭ്യുപായം ശൈലൌഘമ് ഏകമ് ഇവ നിഷ്ഫലമ് ഏവ മന്യേ
മനസ്സിൽ ഉറച്ചുറപ്പോടെ 자리പിടിച്ച രൂപം തന്നെയാണ് ഈ ലോകത്ത് ആൾ ആകുന്നത്; അതിനുള്ള ബോധം കിട്ടിയാൽ മാത്രമേ മാറ്റം വരൂ, അതല്ലാതെ മറ്റെല്ലാ മാർഗങ്ങളും പർവതം നീക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ ഫലമില്ലാത്തവയാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
ശ്രൂയതേ ഹി പുരാ ദേവ മഗധേഷു മഹീപതിഃ । ഇന്ദ്രദ്യുമ്ന ഇതി ഖ്യാത ഇന്ദ്രദ്യുമ്ന ഇവാപരഃ
ദേവാ, പഴയകാലത്ത് മഗധദേശത്ത് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; ഇന്ദ്രദ്യുമ്നനെപ്പോലെയൊരു മറ്റൊരു ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ.
തസ്യേന്ദുബിമ്ബപ്രതിമാ ഭാര്യാ കമലലോചനാ । അഹല്യാ നാമ തത്രാസീച് ഛശാങ്കസ്യേവ രോഹിണീ
അവന്റെ ഭാര്യ അഹല്യ, കമലപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുമായി, പൗർണ്ണമിദ ചന്ദ്രനുപോല ശോഭയോടെ, ചന്ദ്രനു രോഹിണി എങ്ങനെയോ അങ്ങനെ അവനോടു ചേർന്ന് ജീവിച്ചു.
തസ്മിന്ന് ഏവ പുരേ ശിഡ്ഗഃ കിലാസീദ് ബലവാന് ഇതി । ഇന്ദ്രനാമാപരഃ കശ്ചിച് ഛ്രീമാന് വിപ്രകുമാരകഃ
അത് തന്നെയുള്ള നഗരത്തിൽ, ഇന്ദ്ര എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, ധനികനും ശക്തനും ആയ ഒരു യുവ ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഹല്യാ പൂര്വമ് ഇന്ദ്രസ്യ ബഭൂവേഷ്ടേത്യ് അഹല്യയാ । ശ്രുതം രാജമഹിഷ്യാഥ കഥാപ്രസ്താവതഃ ക്വചിത്
ഒരു ദിവസം, ഒരു സംഭാഷണത്തിനിടയിൽ, രാജ്ഞിയായ അഹല്യ, താൻ മുമ്പ് ഇന്ദ്രൻ ആഗ്രഹിച്ചവളായിരുന്നുവെന്ന കാര്യം കേട്ടു.