പ്രൌഢിം ശുഭാശുഭാചാരസ്ഥിതയഃ കകുഭാം പ്രതി । നരകസ്വര്ഗഫലദാസ് സര്വത്ര സമുപാഗതാഃ
നല്ലതും ചീത്തയുമായ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലങ്ങൾ ദിശകളിലേക്കും വ്യാപിച്ച്, സ്വർഗ്ഗവും നരകവും എല്ലായിടത്തും അനുഭവിക്കാൻ വരുന്നു.
ഭോഗമോക്ഷഫലാര്ഥിന്യസ് സമസ്താ ഭൂതജാതയഃ । സമീഹിതം യഥാകാലം പ്രയതന്തേ യഥാക്രമമ്
സകല ജീവികളും, അനുഭവം അല്ലെങ്കിൽ മോക്ഷം എന്ന ഫലങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ച്, തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം, സമയമെത്തുമ്പോൾ, അതിനായി പരിശ്രമിക്കുന്നു.
സപ്തലോകാസ് തഥാ ദ്വീപാസ് സമുദ്രാ ഗിരയസ് തഥാ । അവേക്ഷമാണാഃ കല്പാന്തം സ്ഫുരന്ത്യ് ഉരുതരാരവമ്
ഏഴു ലോകങ്ങളും, ദ്വീപുകളും, സമുദ്രങ്ങളും, പർവ്വതങ്ങളും, കാലചക്രത്തിന്റെ അവസാനം നോക്കി, മഹത്തായ ശബ്ദത്തോടെ മുഴങ്ങുന്നു.
ക്വചിദ് രാത്രിത്വമ് ആയാതം ക്വചിത് സ്ഥിരതയാ സ്ഥിതമ് । സ്ഥിതം പര്വതകുഞ്ജേഷു തമസ് തേജോലവദ്രുതമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ രാത്രിയെത്തിയിരിക്കുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ അതു സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു. പർവതക്കൊയ്ത്തുകളിൽ ഇരുണ്ടിരിക്കുന്നു, വെളിച്ചം പോലെ വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്നു.
നഭോനീലോത്പലസ്യാന്തര് ഭ്രമദഭ്രമധുവ്രതമ് । പ്രസ്ഫുരത്താരകാജാലം കേസരാപൂരതാം ഗതമ്
ആകാശത്തിലെ നീലതാമരയ്ക്കുള്ളിൽ, സഞ്ചരിക്കുന്ന മേഘം തേൻചൂണ്ടുപോലെ ചുറ്റുന്നു; താരകളുടെ കൂട്ടം അവിടെ വിരിയുന്നു, താമരപ്പൂവിന്റെ കേശരങ്ങൾപോലെ നിറയുന്നു.
കല്പാന്തഘനനീഹാരോ മേരുകുഞ്ജേഷു സംസ്ഥിതഃ । ശല്മലേര് അമലം തൂലമ് അഷ്ഠീലാകോടരേഷ്വ് ഇവ
കാലചക്രത്തിന്റെ അവസാനം കനലായ മൂടൽമഞ്ഞ് മേരു പർവതശിഖരങ്ങളിൽ വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ശൽമലി മരങ്ങളുടെ പൊള്ളയിലോ, അസ്ഥികളുടെ കുഴികളിലോ വെളുത്ത നൂൽപോലെ നിർമ്മലമായത് കിടക്കുന്നു.
ലോകാലോകാദ്രിരശനാം രണദര്ണവഘുര്ഘുരാമ് । തമഃഖണ്ഡേന്ദ്രനീലാഢ്യാം നിജരത്നവിരാജിതാമ്
ലോകാലോകപർവതത്തിന്റെ കെട്ട്, യുദ്ധസമുദ്രങ്ങളുടെ ഗർജ്ജനത്തോടെ മുഴങ്ങുന്നു; ഇരുണ്ടതും നീലക്കല്ലും ചേർന്ന അതിൽ, സ്വന്തം രത്നങ്ങളാൽ അതിരുചികരമായി അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദധാനാ വസുധാ ഭൂതരവകാകലിഘുങ്ഘുമാമ് । സംസ്ഥിതാ ഭുവനാഭോഗേ സ്വാന്തഃപുര ഇവാങ്ഗനാ
ഭൂമിയിൽ ജീവികളുടെ മന്ദമായ കരയലുകളും മുഴക്കങ്ങളും മുഴങ്ങുമ്പോൾ, ലോകങ്ങളുടെ വിശാലതയിൽ അവൾ ഒരു രാജമഹലത്തിലെ അന്തർമന്ദിരത്തിൽ നിന്നിരിക്കുന്ന സ്ത്രീയെപ്പോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഗൌരാഹഃപങ്ക്തിമധ്യസ്ഥരജനീരാജിരാജിതാഃ । പദ്മോത്പലസ്രജ ഇവ ലക്ഷ്യന്തേ വത്സരശ്രിയഃ
വെളുത്ത ദിവസങ്ങളുടെ നിരയും ഇടയിൽ കറുത്ത രാത്രികളുടെ വരികളും ചേർന്ന്, ঋതുക്കളുടെ ഭംഗി താമരയും നീലവളരും ചേർന്ന ഒരു പുഷ്പമാലപോലെ കാണപ്പെടുന്നു.
ബഹുഗര്ഭവിഭാഗസ്ഥഭൂതലോകാഃ പൃഥക് പൃഥക് । തേജോഽരുണാ വിലോക്യന്തേ ദാഡിമാനീവ ഷണ്ഡകേ
പലവിധ ജനങ്ങൾക്കും വിഭജിച്ചിരിക്കുന്ന ഭൂമിയിലെ ലോകങ്ങൾ ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ ചുവപ്പു പ്രകാശത്തിൽ, ഒരു തോട്ടത്തിലെ മാതളനാരങ്ങയുടെ കുലകളെപ്പോലെ ദൂരത്തിൽ തിളങ്ങുന്നു.
ത്രിപ്രവാഹാ ത്രിപഥഗാ കൃത്വോര്ധ്വാധോഗമാഗമാ । ജഗദ്യജ്ഞോപവീതാഭാ സ്ഫുരന്തീന്ദുകലാമലാ
മൂന്നു വഴികളിൽ ഒഴുകുന്ന നദികൾ, മുകളിലേക്കും താഴേക്കും സഞ്ചരിച്ച്, ശുദ്ധമായ ചന്ദ്രക്കലപോലെ പ്രകാശിച്ച്, ഈ സൃഷ്ടിയുടെ യജ്ഞോപവീതംപോലെ ദൃശ്യമാണ്.
ഇതശ് ചേതശ് ച ഗച്ഛന്തി ശീര്യന്തേ പ്രോദ്ഭവന്തി ച । ദിഗ്ലതാസു തഡിത്പുഷ്പാ വാതാന്തേ മേഘപല്ലവാഃ
ഇവിടെയും അവിടെയും മനസ്സുകൾ പോകുന്നു, ക്ഷയിച്ചും വീണ്ടും ഉദിച്ചും കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ദിശകളിൽ പടർന്നിരിക്കുന്ന വള്ളികളിലെ മിന്നൽപൂക്കളെയും കാറ്റ് അവസാനിക്കുമ്പോൾ മേഘങ്ങളുടെ കൊമ്പുകളെയും പോലെ.
ഗന്ധര്വനഗരോദ്യാനവിമാനാവലിമാലിതാ । സമുദ്രഭൂമിനഭസാം പദവീ പ്രവിരാജതേ
സമുദ്രം, ഭൂമി, ആകാശം എന്നിവയുടെ വഴികൾ ഗന്ധർവനഗരങ്ങൾ, മനോഹരമായ തോട്ടങ്ങൾ, ആകാശവിമാനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ നിരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് പ്രകാശമാനമാകുന്നു.
ലോകാന്തരേഷു സങ്ഘേന ദേവാസുരനരോരഗാഃ । ഉദുമ്ബരേഷു മഷകാ ഇവ ഘുങ്ഘുമിതാസ് സ്ഥിതാഃ
മറ്റു ലോകങ്ങളിൽ ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, മനുഷ്യർ, പാമ്പുകൾ ഇവർ എല്ലാവരും കൂട്ടമായി, ഉഡുമ്പരമരത്തിൽ കൂവുന്ന ചെറുപുഴുക്കളെപ്പോലെ, ഒരുമിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു.
യുഗകല്പക്ഷണലവകലാകാഷ്ടാകലങ്കിതഃ । കാലോ വഹത്യ് അകലിതസ് സര്വനാശപ്രതീക്ഷകഃ
യുഗം, കല്പം, നിമിഷം, ലവം, കല, കഷ്ടം എന്നിവയാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയ കാലം, ആരും ശ്രദ്ധിക്കാതെ, എല്ലാം നശിക്കാൻ കാത്തുകൊണ്ട്, ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഏവമ് ആലോക്യ ശുദ്ധേന പരേണ സ്വേന തേജസാ । ഭൃശം വിസ്മയമ് ആപന്നഃ കിമ് ഏതത് കഥമ് ഇത്യ് അഹമ്
എന്റെ സ്വന്തം ശുദ്ധമായ പരമപ്രഭയാൽ ഞാൻ അതിനെ നോക്കി, അത്യന്തം അത്ഭുതപ്പെട്ട്, 'ഇത് എന്താണ്? എങ്ങനെ ഇതാകുന്നു?' എന്ന് വിചാരിച്ചു.
കഥം മാംസമയേനാക്ഷ്ണാ യന് ന പശ്യാമി കിഞ്ചന । തന് മായാജാലമ് അതുലം പശ്യാമി മനസാമ്ബരേ
ഈ മാംസമയ കണ്ണുകൾകൊണ്ട് ഞാൻ ഒന്നും കാണുന്നില്ലേ, എങ്കിൽ മനസ്സിന്റെ ആകാശത്തിൽ ഞാൻ ഈ അപാരമായ മായാജാലം കാണുന്നത് എങ്ങനെയാണ്?
അഥാലോക്യ ചിരം കാലം മനസൈവാഹമ് അമ്ബരാത് । അര്കം തസ്മാജ് ജഗജ്ജാലാദ് ഏകമ് ആനീയ പൃഷ്ടവാന്
അപ്പോൾ, ആ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് മനസ്സുകൊണ്ട് ദീർഘകാലം നോക്കി, ആ ലോകജാലത്തിൽ നിന്ന് സൂര്യനെ വിളിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന് ഞാൻ അവനോടു ചോദിച്ചു.
ആഗച്ഛ ദേവദേവേശ ഭോ ഭാസ്കര മഹാദ്യുതേ । സ്വാഗതം തേ ഽസ്ത്വ് ഇതി പ്രോക്തം മയാസൌ കഥിതോ ഽപ്യ് അഥ
'വരിക, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമേ, മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ള സൂര്യനേ! നിനക്ക് സ്വാഗതം,' എന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞു അവനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
കസ് ത്വം കഥമ് ഇദം ജാതം ജഗദ് ഏകം ജഗന്തി വാ । യദി ജാനാസി ഭഗവംസ് തദ് ഏതത് കഥയാനഘ
നിങ്ങൾ ആരാണ്? ഈ ലോകം അല്ലെങ്കിൽ അനേകം ലോകങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? നിങ്ങൾക്കറിയാമെങ്കിൽ, ദയവായി എനിക്ക് ഇതിന്റെ വിശദീകരണം പറയൂ, പാപരഹിതനായോൻ.
ഇത്യ് ഉക്തോ മാമ് അസാവ് അര്കസ് സമ്പരിജ്ഞാതവാന് അഥ । നമസ്കൃത്യാഭ്യുവാചേദമ് അനിന്ദ്യപദയാ ഗിരാ
ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചതിനുശേഷം, സൂര്യൻ എന്നെ മനസ്സിലാക്കി, വന്ദനം ചെയ്ത്, അപവാദമില്ലാത്ത വാക്കുകളിൽ മറുപടി പറഞ്ഞു.
അസ്യ ദൃശ്യപിശാചസ്യ നിത്യം കാരണതാമ് അപി । ഗതഃ കസ്മാന് ന ജാനീഷേ കിം മാമ് ഈശ്വര പൃച്ഛസി
ഈ കാണുന്ന ഭ്രമത്തിന്റെ കാരണം നിങ്ങൾ എപ്പോഴും അറിഞ്ഞിട്ടുണ്ടല്ലോ. എങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് അറിയാമെങ്കിൽ, എനിക്ക് എന്തിന് ചോദിക്കുന്നു, പ്രഭുവേ?
അഥ മദ്വാക്യസന്ദര്ഭേ ലീലാ ചേത് തവ സര്വഗ । അചിന്തിതാത് സമുത്പന്നം തച് ഛൃണു ത്വം വദാമ്യ് അഹമ്
എങ്കിൽ, എന്റെ വാക്കുകളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, സർവ്വജ്ഞനായോന്റെ ലീല അപ്രതീക്ഷിതമായി ഉദിച്ചുവെങ്കിൽ, കേൾക്കൂ—ഞാൻ അതിന്റെ വിശദീകരണം പറയുന്നു.
സദ് അസദ് ഇതി കലാഭിര് ആതതം സദ് ഭ്രമഭരഭേദവിമോഹദായിനീഭിഃ । പ്രവിതതരചനാഭിര് ഈശ്വരാത്മ പ്രവിലസതീഹ മനോ മഹന് മഹാത്മന്
മഹാത്മാവിന്റെ മനസ്സ് ഇവിടെ പരമാത്മാവായി പ്രകാശിക്കുന്നു. കാലത്തിന്റെ വിഭജനം മൂലം സത്യം, അസത്യം എന്നിങ്ങനെ ഭ്രമവും ഭാരം നിറഞ്ഞ ഭ്രാന്തും ഉണ്ടാകുന്നു. ഈ മനസ്സിന്റെ വിവിധ സങ്കല്പങ്ങള് എല്ലാം ഭ്രമം വിതറുന്നവയാണ്.
കല്പനാമ്നി മഹാദേവ ഹ്യസ്തനേ ദിവസേ തവ । തലേ കൈലാസശൈലസ്യ ജമ്ബുദ്വീപൈകകോണകേ
മഹാദേവനേ, 'കല്പന' എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു ദിവസത്തില്, കൈലാസപര്വതത്തിന്റെ അടിയിലായി, ജംബുദ്വീപത്തിന്റെ ഒരു കോണില്,
സുവര്ണജടനാമ്നാ യത് ത്വത്പുത്രൈര് ജനിതപ്രജൈഃ । മണ്ഡലം കല്പിതം ശ്രീമദ് അനല്പസുഖസുന്ദരമ്
അവിടെ, നിന്റെ പുത്രന്മാരും അവരുടെ സന്തതികളും ചേര്ന്ന് 'സുവര്ണ്ണജട' എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. അതൊരു അത്യന്തം മനോഹരവും സമൃദ്ധിയും സന്തോഷവും നിറഞ്ഞ സ്ഥലമായിരുന്നു.
തത്രാഭൂദ് അതിധര്മാത്മാ ബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മവിത്തമഃ । ഇന്ദുര് നാമാതിശാന്താത്മാ കശ്യപസ്യ കുലോദ്ഭവഃ
അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു അത്യന്തം ധാര്മ്മികനും ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തില് പ്രഗത്ഭനുമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്. അവന്റെ പേര് ഇന്ദു, അത്യന്തം ശാന്തസ്വഭാവിയായിരുന്നു, കശ്യപകുലത്തില് ജനിച്ചവനും.
തസ്മിംസ് തദാ നിവസതോ നിത്യം സ്വജനമണ്ഡലേ । ന ബഭൂവാത്മജസ് തസ്യ മരുഭൂമേസ് തൃണം യഥാ
അവൻ തന്റെ സ്വന്തം കുടുംബത്തോടൊപ്പം എപ്പോഴും അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, മരുഭൂമിയിലെ പുല്ലുപോലെ അവനു ഒരു മകനുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.
ന വ്യരാജത സാ ഭാര്യാ തസ്യ നിഷ്ഫലപുഷ്പിതാ । ഋജ്വീ ഗൌരീ സുശുദ്ധാപി ശൂന്യാ ശരലതാ യഥാ
അവന്റെ ഭാര്യ നേരായും, ഗൗരവുമുള്ളവളും, നിർമലയുമായിരുന്നെങ്കിലും, ഫലം കായ്ക്കാത്ത വള്ളിപോലെ ശൂന്യയായിരുന്നു; അതിനാൽ അവൾക്ക് ഒരു പ്രസാദവും ഇല്ലായിരുന്നു.
തൌ തതോ ദമ്പതീ ഖിന്നൌ പുത്രാര്ഥം തപസേ ഗിരേഃ । കൈലാസസ്യാംസമ് ആരൂഢൌ രൂഢാവ് ഇവ വനദ്രുമൌ
മകനുണ്ടാകണമെന്ന ആഗ്രഹത്തിൽ വിഷമിച്ച ആ ദമ്പതികൾ, കാട്ടിലെ രണ്ട് വൃക്ഷങ്ങൾ പോലെ, കൈലാസപർവതത്തിന്റെ ചിറകിൽ കയറി തപസ്സ് ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.