ബോധാദ് ഗലിതദൃശ്യസ്യ ദ്രഷ്ടുസ് സത്തൈവ ഭാസതേ । അബുദ്ധകടകത്വസ്യ ഹേമ്നഃ കനകതാ യഥാ
അറിയലിൽ ദർശ്യം അകലുമ്പോൾ, ദർശകന്റെ നില മാത്രമേ തെളിയുന്നുള്ളൂ. അതുപോലെ, കട്ടകം തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ, പൊന്നിന്റെ പൊന്നായ സ്വഭാവം മാത്രം ശേഷിക്കും.
ദൃശ്യേ ഽസത്യ് അസ്തി ന ദ്രഷ്ടാ ദൃശ്യം ദ്രഷ്ടരി നാസതി । ദ്വയേന ച വിനാ നൈക്യം നൈക്യമ് അപ്യ് അസ്തി ചാനയോഃ
കാണുന്നതു യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെങ്കിൽ കാണുന്നവനും ഇല്ല; കാണുന്നവൻ ഇല്ലെങ്കിൽ കാണുന്നതും ഇല്ല. ഈ രണ്ടും ഇല്ലാതെ ഒന്നായിരിപ്പോഴും ഒന്നല്ലായിരിപ്പോഴും ഇല്ല.
സര്വം യഥാവദ് വിജ്ഞായ ശുദ്ധസംവിന്മയാത്മനഃ । വാചാമ് അവിഷയസ് സ്വാസ്ഥ്യം കിഞ്ചിദ് ഏവാവശിഷ്യതേ
എല്ലാം ശരിയായി മനസ്സിലാക്കിയവനും, സ്വഭാവം ശുദ്ധമായ ബോധമായവനും, വാക്കുകൾക്കപ്പുറത്തുള്ള ഒരു ശാന്തമായ നില മാത്രമേ ശേഷിക്കൂ.
ആത്മാഥ ദര്ശനം ദൃശ്യം ദീപേനേവാവഭാസിതമ് । കൃതം ച സര്വമ് ഏതേന ചിന്മാത്രപരമാണുനാ
ആത്മാവും, കാണുന്ന പ്രവൃത്തിയും, കാണുന്നതും എല്ലാം ഒരു വിളക്കുപോലെ പ്രകാശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; ഈ എല്ലാം ശുദ്ധബോധത്തിന്റെ അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായ അണുവാൽ സിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
മാതൃമേയപ്രമാണാഖ്യം ബുദ്ധൌ നിഗിരതി ത്രയമ് । ഹേമേവ കടകാദിത്വമ് അസന്മയമ് ഉപസ്ഥിതമ്
അറിയുന്നവൻ, അറിയപ്പെടുന്നത്, അറിവിന്റെ മാർഗം എന്നിങ്ങനെയുള്ള മൂന്നു ബുദ്ധിയിൽ നിക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്നു; പൊന്നിൽ നിന്ന് കട്ടകം പോലുള്ള രൂപങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, ഇവ യാഥാർത്ഥ്യമെന്നു തോന്നുന്നുവെങ്കിലും യാഥാർത്ഥ്യമല്ല.
യഥാ ന ജലമ് ഊര്മ്യാദേഃ പൃഥക് കിഞ്ചിന് മനാഗ് അപി । തഥൈതസ്മാത് സ്വഭാവാണോര് ന കിഞ്ചിത് പൃഥഗ് ഏവ ഹി
ഒരു തിരമാലയിലും അതിന്റെ രൂപങ്ങളിലും വെള്ളം വേറെയായി ഒന്നുമില്ലാത്തതുപോലെ, ഈ സ്വഭാവത്തിന്റെ അതിസൂക്ഷ്മത്വത്തിൽ നിന്നു വേറെയായി ഒന്നും ഇല്ല.
സര്വഗാനുഭവാത്മത്വാത് സര്വാനുഭവരൂപതഃ । ഏകത്വാനുഭവേ ന്യായ്യേ രൂഢേ സര്വൈകതാസ്യ ഹി
എല്ലാ അനുഭവങ്ങളും അതിനെ അനുഭവിക്കുന്നതിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടാണ്, എല്ലാ അനുഭവങ്ങളും ഒറ്റതായിട്ടാണ്. ഈ ഏകത്വത്തിന്റെ അനുഭവം ഉറപ്പായാൽ എല്ലാം ഒറ്റതായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
അസ്യേച്ഛയാ പൃഥക്താസ്തി വീചിതേവ മഹാമ്ഭസഃ । ഇച്ഛാനുരൂപസമ്പത്തേര് ഭാവിതാര്ഥൈകലാഭിനഃ
അതിന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം, വലിയ കടലിൽ തിരകൾ ഉയരുന്നതുപോലെ, വേർതിരിവ് തോന്നുന്നു; ആ ഇച്ഛയുടെ സ്വഭാവം പോലെ തന്നെ, എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും പ്രത്യക്ഷത ഒറ്റ രൂപത്തിൽ പ്രകടമാകുന്നു.
ദിക്കാലാദ്യനവച്ഛിന്നഃ പരമാത്മാസ്തി കേവലഃ । സര്വാത്മത്വാത് സ സര്വാത്മാ സര്വാനുഭവതസ് സ്വതഃ
ദിശയും കാലവും മുതലായവയാൽ ബാധിക്കപ്പെടാത്തത് പരമാത്മാവാണ്; എല്ലായിടത്തും അതാണ് ആത്മാവ്, അതിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടുതന്നെ അതാണ് എല്ലാം അനുഭവിക്കുന്നതും.
സന്ന് ഏഷ ചേതനാത്മത്വാദ് അസന്ന് അനവബോധതഃ । ദ്വൈതൈക്യേ നാത്ര വിദ്യേതേ സത്യരൂപേ മഹാത്മനി
ഇത് ബോധത്തിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടാണ് സത്തായി കാണുന്നത്, അവബോധം ഇല്ലാത്തതിനാൽ അസത്തായി തോന്നുന്നു. മഹത്തായ ആത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ ഇരട്ടത്വമോ ഏകത്വമോ ഒന്നുമില്ല.
യദി കശ്ചിദ് ദ്വിതീയസ് സ്യാത് തദ് ഏകസ്യൈകതാ ഭവേത് । ദ്വിത്വൈക്യയോര് മിഥസ് സിദ്ധിര് ആതപച്ഛായയോര് ഇവ
എന്തെങ്കിലും രണ്ടാമത്തൊരുത്തൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഒന്നിന് ഏകത്വം ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇരട്ടത്വവും ഏകത്വവും തമ്മിൽ പരസ്പരം നിലനിൽക്കുന്നത് വെളിച്ചവും അതിന്റെ നിഴലും പോലെയാണ്.
യത്ര നാസ്തി ദ്വിതീയോ ഹി തത്രൈകസ്യൈകതാ കഥമ് । ഏകതായാമ് അസിദ്ധായാം ദ്വയമ് ഏവ ന വിദ്യതേ
രണ്ടാമത്തൊരുത്തൻ ഇല്ലാത്തിടത്ത്, ഒരുവന് ഏകത്വം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? ഏകത്വം സിദ്ധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഇരട്ടത്വം തന്നെ ഇല്ല.
ഏവം സ്ഥിതേ തു യച് ഛിഷ്ടം തത് സ്യാദ് രിക്തമ് ഇഹാസ്ഥിതേഃ । തസ്മാന് ന വ്യതിരിക്തം തദ്രൂപം ദ്രവ ഇവാമ്ഭസഃ
ഇങ്ങനെ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ശേഷിക്കുന്നതെന്തെങ്കിലും ശൂന്യമായിരിക്കും, ഈ അവസ്ഥയിലേതാണ്. അതിനാൽ, അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ടൊന്നും ഇല്ല, വെള്ളത്തിൽ നിന്നുള്ള ദ്രവം പോലെ.
നാനാരമ്ഭവിശാലം ച സാമ്യേനാക്ഷുബ്ധരൂപി ച । ബീജസ്യാന്തസ് തരുര് ഇവ ബ്രഹ്മണോ ഽന്തസ് സ്ഥിതം ജഗത്
നാനാവിധമായ ആരംഭങ്ങളാൽ വിശാലവും, സമത്വത്തിൽ ശാന്തവും ആയ ഈ ലോകം, ഒരു വൃക്ഷം വിത്തിനുള്ളിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഉള്ളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ദ്വൈതമ് അപ്യ് അപൃഥക് തസ്മാദ് ധേമ്നഃ കടകതാ യഥാ । സാമ്യബുദ്ധാവബോധേ ഹി ദ്വൈതം സച് ച നസന്മയമ്
ഇരട്ടത്വം പോലും അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് വേറെയല്ല, പൊന്നിന്റെ കഠിനത്വം പോലെ. സമത്വബോധത്തിൽ ഇരട്ടത്വം ഉണ്ട് എന്നതും ഇല്ലാത്തതുമായതാണ്.
യഥാ ദ്രവത്വം പയസസ് സ്പന്ദനം മാതരിശ്വനഃ । വ്യോമ്നശ് ശൂന്യത്വമ് ഏവം ഹി ന പൃഥഗ് ദ്വൈതമ് ഈശ്വരാത്
ജലംക്ക് ദ്രാവകത്വം, വായുവിന് സ്പന്ദനം, ആകാശത്തിന് ശൂന്യത്വം എന്നപോലെ, ഇരട്ടത്വം ഭഗവാനിൽ നിന്ന് വേറെയല്ല.
ദ്വൈതാദ്വൈതോപലമ്ഭോ ഹി ദുഃഖായൈഷ ക്ഷയാത്മനേ । നിപുണോ ഽനുപലമ്ഭോ യസ് ത്വ് ഏതയോസ് തത് പരം വിദുഃ
ഇരട്ടത്വവും അതിന്റെ വിരുദ്ധത്വവും തിരിച്ചറിയുന്നത് ദുഃഖത്തിനും നാശത്തിനും കാരണമാകുന്നു. ഈ രണ്ടും അതിവിപുലമായി തിരിച്ചറിയാതിരിക്കുന്നവരെയാണ് പരമോന്നതരെന്ന് അറിയുന്നത്.
മാതൃമാനപ്രമേയാദി ദ്രഷ്ടൃദര്ശനദൃശ്യതാഃ । ഏതാവജ് ജഗദ് ഏതച് ച പരമാണൌ ചിതസ് സ്ഥിതമ്
അളവ്, അളക്കുന്നവൻ, അളവായത് — കാണുന്നവൻ, കാണുന്നത്, കാണപ്പെടുന്നത് — ഇവയൊക്കെയാണ് ലോകം. ഇതെല്ലാം അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായ മനസ്സിന്റെ കണികയിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
അയം ജഗദണുര് നിത്യമ് അനേനാണുസുമേരുണാ । സ്പന്ദനം പവനേനേവ സ്വാങ്ഗ ഏവ ധൃതഃ കുതഃ
ഈ ലോകം ഒരു അനുസൂക്ഷ്മമായ കണിക മാത്രമാണ്. ആ സൂക്ഷ്മകണികയിൽ തന്നെ, സ്വയം നിലകൊള്ളുന്ന മേരുപർവതംപോലെയാണ് ലോകം നിലനിൽക്കുന്നത്. കാറ്റിൽ ചലനം എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ തന്നെ ഇതും അതിന്റെ ഉള്ളിലാണു നിലനിൽക്കുന്നത്; വേറെയെങ്ങനെയാകും?
അഹോ നു ഭീമാ മായേയമ് അഥ വാ മായിതാ പരാ । പരമാണ്വന്തര് ഏവാസ്തി യത് ത്രൈലോക്യപരമ്പരാ
അയ്യോ, ഇതെന്തൊരു ഭയങ്കരമായ മായയാണു! അല്ലെങ്കിൽ, മായാവി തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയവൻ. കാരണം, അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായ കണികയിൽ തന്നെ മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും മുഴുവൻ പരമ്പരയും നിലകൊള്ളുന്നു.
അഥാസമ്ഭവമായിത്വമ് ഏവൈതത് സര്വദാ സ്ഥിതമ് । ചിന്മാത്രപരമാണ്വന്തമാത്രമ് ഏവ ജഗത് സ്ഥിതമ്
അങ്ങനെ, ഇതെല്ലാം എപ്പോഴും സാധ്യമായതല്ലാത്ത ഒരു മായയാണു. ഈ ലോകം ശുദ്ധമായ മനസ്സിന്റെ അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായ കണികയിൽ മാത്രം അളവായി നിലകൊള്ളുന്നു.
അന്തര്ഗതജഗജ്ജാലോ ഽപ്യ് ഏഷോ ഽണുസ് സാമ്യമ് അത്യജന് । സ്ഥിതോ ഽന്തസ്സ്ഥബൃഹദ്വൃക്ഷം ബീജം ഭാണ്ഡോദരേ യഥാ
ഈ അനുസ്മാലിൽ തന്നെ ലോകങ്ങളുടെ മുഴുവൻ ജാലവും അകത്തായി നിലകൊള്ളുന്നു, അതിന്റെ സ്വഭാവം വിട്ടൊഴിയാതെ, ഒരു vessel-ൽ ഉള്ള വിത്തിനകത്ത് വലിയ വൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെയാണ്.
ബീജേ ഽന്തര് വൃക്ഷവിസ്താരസ് സ്ഥിതസ് സഫലപല്ലവഃ । പരയാ ദൃശ്യതേ ദൃഷ്ട്യാ ജഗച് ച ചിദണൂദരേ
വിത്തിനകത്ത് ഫലപല്ലവങ്ങളോടെ വൃക്ഷത്തിന്റെ മുഴുവൻ വ്യാപ്തിയും നിലകൊള്ളുന്നു; അതുപോലെ പരമമായ ദൃഷ്ടിയാൽ ലോകം ചൈതന്യത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മകണത്തിനകത്ത് കാണപ്പെടുന്നു.
സ ശാഖാഫലവൃക്ഷത്വമ് അജഹദ് ബീജകോടരേ । യഥാ തരുസ് സ്ഥിതസ് തദ്വദ് വികാസി ചിദണൌ ജഗത്
ശാഖകളും ഫലവും വൃക്ഷസ്വഭാവവും വിട്ടൊഴിയാതെ വിത്തിന്റെ അകത്തളത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, ലോകം ചൈതന്യത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മകണത്തിനകത്ത് വിരിഞ്ഞ് നിലകൊള്ളുന്നു.
സംസ്ഥിതദ്വൈതമ് അദ്വൈതബീജകോശമ് ഇവ സ്ഥിതമ് । ജഗച് ചിത്പരമാണ്വന്തര് യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി
ദ്വൈതം എന്ന് തോന്നുന്നതെല്ലാം അദ്വൈതത്തിന്റെ വിത്തുപോലെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്; ലോകം ചൈതന്യത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മകണത്തിനകത്ത് കാണുന്നവൻ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
ന ദ്വൈതം ന ച വാദ്വൈതം ന ബീജം ന ച വാങ്കുരഃ । ന സ്ഥൂലം ന ച വാ സൂക്ഷ്മം നാജാതം ജാതമ് ഏവ നോ
ഇവിടെ ഇരട്ടത്വമോ അതിന്റെ വിരുദ്ധമോ ഇല്ല; വിത്തോ മുളയോ ഇല്ല. ദൃഢമായതോ സൂക്ഷ്മമായതോ ഇല്ല. ജനിച്ചതോ ജനിക്കാത്തതോ ഒന്നുമില്ല.
ന ചാസ്തി ന ച നാസ്തീദം ന സോമ്യം ക്ഷുഭിതം ന ച । ത്രിജഗച്ചിദണോര് അന്തസ് സത്ത്വം വാഥ ന കിഞ്ചന
ഇത് ഉണ്ട് എന്നോ ഇല്ല എന്നോ പറയാനാവില്ല; മൃദുവോ കലഹമുള്ളതോ അല്ല. മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലെയും അതിസൂക്ഷ്മമായ ചൈതന്യത്തിനുള്ളിൽ സത്ത്വമോ മറ്റെന്തെങ്കിലും ഒന്നുമില്ല.
ന ജഗന് നാജഗദ് വാസ്തി വിദ്യതേ ചിത്പരാണുതാ । സര്വാത്മികാ യദാ യത്ര യാ യഥോദേതി തത് തഥാ
ലോകമോ അതിന്റെ അഭാവമോ ഇല്ല; അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായ ചൈതന്യമേ ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നത്. എവിടെയും എങ്ങനെയും എന്ത് ഉദിക്കുന്നു അതെങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു അതുപോലെയാണ്.
ഉദേത്യ് അനുദിതോ ഽപ്യ് ഏഷ സ്വസംവേദനജൃമ്ഭിതഃ । പരമാത്മാണുര് ഏകാത്മാ സമഗ്രാത്മതയേവ ഖേ
ഈ പരമാത്മാവിന്റെ സൂക്ഷ്മരൂപം, ഉദിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും, സ്വയം അറിയുന്നതുകൊണ്ട് ഉദിച്ചതുപോലെ തോന്നുന്നു; എല്ലാം വ്യാപിച്ച ഏകാത്മാവായി, ആകാശംപോലെ.
ദ്രുമീഭൂയേവ ബീജത്വമ് ഇവോദേത്യ് അനുദയ്യ് അപി । പരം തത്ത്വം ജഗദ്ഭങ്ഗ്യാ ജഗന്നാശോദയേന ച
ഒരു വിത്ത് മരമായി വളരുന്ന പോലെ, അതിന്റെ യഥാർത്ഥ നില മാറാതെ, പരമാർത്ഥം ഈ ലോകത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ, ലോകത്തിന്റെ ഉത്പത്തി നാശങ്ങളിലൂടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.