ചിതി ഭൂതാനി ഭൂതാനി വര്തമാനാനി സമ്പ്രതി । ഭവിഷ്യന്തി ഭവിഷ്യന്തി ശക്തിബീജേ ദ്രുമാ ഇവ
ഇപ്പോൾ ചൈതന്യത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന എല്ലാ ജീവികളും, ഒരു വൃക്ഷം വിത്തിൽ നിന്ന് വളരുന്നതുപോലെ, ഭാവിയിൽ അവയുടെ ശക്തിയുടെ വിത്തിൽ നിന്ന് ഉദയിക്കും.
നിമേഷകല്പാവ് ഏതേന തുഷേണാന്നകണാവ് ഇവ । വലിതൌ നൈഷ ചൈതാഭ്യാമ് അണുസ് സ്വാങ്ഗാത്മകശ് ചിതഃ
ഒരു കണ്ണിറുക്കിന്റെ സമയത്ത് ഒരു അരിയും ഒരു ഭക്ഷ്യകണവും ഒരുപോലെയാണ്. അതുപോലെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആയ ഇവ രണ്ടിലും ഒന്നും തന്നെ, ആത്മാവിന്റെ ഏറ്റവും ചെറുതായ മനസ്സിന്റെ കണികയല്ല; അതിന് അതിന്റെ തന്നെ സ്വഭാവം ഉണ്ട്.
ഉദാസീനവദ് ആസീനോ ന സംസ്പൃഷ്ടോ മനാഗ് അപി । ഏഷ ഭോക്തൃത്വകര്തൃത്വൈഃ ഖാത്മാ കുര്വഞ് ജഗന്ത്യ് അപി
ആകാശംപോലെ അശാന്തമായി ഇരിക്കുന്ന ഈ ആത്മാവ്, ആസ്വാദകനായും പ്രവർത്തകനായും പ്രവർത്തിച്ചാലും, അതിനെ ഒറ്റത്തിലും അല്പം പോലും സ്പർശിക്കാനാവില്ല; അതിനാൽ ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചാലും അതിന് യാതൊരു ബന്ധവും ഇല്ല.
ജഗത്സത്തോദിതേയം ഹി ശുദ്ധചിത്പരമാണുതഃ । പരാമണോശ് ച ഭോക്തൃത്വകര്തൃത്വേ ക്വേവ സംസ്ഥിതേ
ലോകത്തിന്റെ ഈ നില ശുദ്ധമായ മനസ്സിന്റെ ഏറ്റവും ചെറുതായ കണിയിൽ നിന്നാണ് ഉദയിക്കുന്നത്. ആ പരമാനുവിൽ ആസ്വാദകനായതോ പ്രവർത്തകനായതോ എന്ന നിലകൾ എവിടെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്?
ജഗന് ന കിഞ്ചിത് ക്രിയതേ സര്വദൈവ ന കേനചിത് । വിലീയതേ ച നോ കിഞ്ചിന് മാത്രസ്യാദ്യ് അസ്യ ഖണ്ഡനമ്
ലോകത്തിൽ ഒരിക്കലും ആരാലും ഒന്നും ചെയ്യപ്പെടുന്നില്ല; ഒന്നും ലയിക്കുന്നതുമില്ല. കാരണം, ഈ ആദിമസാരത്തിന്റെ വിഭജനം ഒരിക്കലും സാധ്യമല്ല.
സര്വം സമരസാഭാസമ് ഇദമ് ആകാശകോശഗമ് । ജഗത്പര്യായശബ്ദാഖ്യം വിദ്ധ്യ് അനാഖ്യം ച രാക്ഷസി
രാക്ഷസി, ഈ ലോകം ഒറ്റ രുചിയിലാണെന്നു തോന്നുന്നതും, ആകാശംപോലെയുള്ള വിശാലതയിലാണു എല്ലാം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത് എന്നും, അതിനെ 'ലോകക്രമം' എന്നാണു വിളിക്കുന്നത് എന്നും, പക്ഷേ അതിന് യഥാർത്ഥത്തിൽ പേരൊന്നുമില്ലെന്നും നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
ചിദണുര് ദൃശ്യസിദ്ധ്യര്ഥമ് ആന്തരീം ചിച്ചമത്കൃതിമ് । ബഹീരൂപതയാ ധത്തേ സ്വാത്മനാത്മനി സംസ്ഥിതാമ്
ദൃശ്യങ്ങൾ പ്രകടമാകാൻ, അതി സൂക്ഷ്മമായ ചൈതന്യം, അകത്തുള്ള അത്ഭുതമായ ബോധം സ്വയം സൃഷ്ടിച്ച്, അതിനെ പുറത്തു കാണിക്കുന്നതാണു.
ഏതദ് ബഹിസ്സ്ഥമ് അന്തസ്സ്ഥമ് അസ്തി ശബ്ദേ ന വസ്തുനി । ഉപദേശായ സത്ത്വാനാം ചിദ്രൂപത്വാജ് ജഗത്ത്രയേ
ഇത് പുറത്തും ഉള്ളിലും ഉള്ളതുപോലെയാണെങ്കിലും, വാസ്തവത്തിൽ വാക്കുകളിൽ മാത്രമേ ഇതു നിലനില്ക്കുന്നുള്ളൂ; സകല ജീവികൾക്കും ഉപദേശത്തിനായാണ് ഇങ്ങനെ പറയുന്നത്, കാരണം മൂന്നു ലോകവും ബോധത്തിന്റെ സ്വഭാവമുള്ളതാണു.
ദ്രഷ്ടാ ദൃശ്യപദം ഗച്ഛന്ന് ആത്മാനം സമ്പ്രപശ്യതി । നേത്രം ദൃശ്യാഭിപാതീവ സദ് ഏവാസദ് ഇവ സ്ഥിതമ്
കാണുന്നവൻ ദൃശ്യത്തിന്റെ ദിശയിലേക്ക് പോവുമ്പോൾ, അവൻ സ്വയം തന്നെ കാണുന്നു; കണ്ണ് ദൃശ്യങ്ങളിലേക്ക് തിരിയുമ്പോൾ, അതു യാഥാർത്ഥ്യമോ അയാഥാർത്ഥ്യമോ ആയതുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
ന ച ഗച്ഛതി ദൃശ്യത്വം ദ്രഷ്ടാ ഹ്യ് അസദ് അവാസ്തവമ് । ആത്മന്യ് ഏവ ന യത് കിഞ്ചിത് തത്താമ് ഏതി കഥം പുരഃ
ദർശകൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നവനാവുന്നില്ല, കാരണം ദർശകൻ അസത്യവും അസാരവുമാണ്. ആത്മാവിൽ ഒന്നും ഇല്ലെങ്കിൽ, അതെങ്ങിനെ പുറത്തു പ്രത്യക്ഷമാകും?
ദൃഗ് ഏവ ലോചനേ സാ ച വാസനാ തന് നിജം വപുഃ । ബഹുരൂപതയാ ദൃശ്യം കൃത്വാ ദ്രഷ്ടൃതയോദിതാ
കാണുന്ന ശേഷി തന്നെയാണ് കണ്ണ്, ആ പ്രവൃത്തി അതിന്റെ സ്വഭാവമാണ്. അതു പല രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് കാണപ്പെടുന്നവയെ സൃഷ്ടിച്ച്, ദർശകനായി ഉദിക്കുന്നു.
ന വിനാ ദ്രഷ്ടൃതാമ് അസ്തി ദൃശ്യസത്താ കഥഞ്ചന । പിതൃതേവ വിനാ പുത്രം ദ്വിതേവൈക്യപദം വിനാ
ദർശകൻ ഇല്ലാതെ കാണപ്പെടുന്നവയ്ക്ക് ഒരിക്കലും നിലനിൽപ്പില്ല; അച്ഛനില്ലാതെ മകനില്ലാത്തതുപോലെയും, ഏകത്വം ഇല്ലാതെ ദ്വൈതം ഇല്ലാത്തതുപോലെയും.
ദ്രഷ്ടൈവ ദൃശ്യതാമ് ഏതി ന ദ്രഷ്ടൃത്വം വിനാസ്തി തത് । വിനാ പിത്രേവ തനയോ വിനാ ഭോക്ത്രേവ ഭോഗ്യതാ
ദർശകനാണ് കാണപ്പെടുന്നവനാകുന്നത്; ദർശകൻ ഇല്ലാതെ കാണപ്പെടുന്നവയില്ല. അച്ഛനില്ലാതെ മകനില്ലാത്തതുപോലെയും, അനുഭവിക്കുന്നവൻ ഇല്ലാതെ അനുഭവം ഇല്ലാത്തതുപോലെയും.
ദ്രഷ്ടുര് ഹി ദൃശ്യനിര്മാണേ ചിത്ത്വാദ് അസ്ത്യ് ഏവ ശക്തതാ । കനകസ്യാവദാതസ്യ കടകത്വകൃതാവ് ഇവ
ദർശകൻ കാണുന്ന വസ്തുക്കളെ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്, എങ്ങനെ ശുദ്ധമായ പൊന്നിന് കങ്കണം ആകാൻ കഴിവുണ്ടോ അതുപോലെ.
ദൃശ്യസ്യ ദ്രഷ്ടൃനിര്മാണേ ജഡത്വാന് നാസ്തി ശക്തതാ । കടകത്വസ്യ മോഹസ്യ യഥാ കനകനിര്മിതൌ
കാണുന്ന വസ്തുക്കൾക്ക് ദർശകനെ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിവില്ല, അവ ജഡമായതിനാൽ. എങ്ങനെ കങ്കണത്തിനോ മായയ്ക്കോ പൊന്നിനെ ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയില്ലയോ അതുപോലെ.
ചേതനാദ് ദൃശ്യനിര്മാണം ചിത് കചത്യ് അസദ് ഏവ യത് । അകാരണം മോഹഹേതുര് ഹേമൈവ കടകഭ്രമഃ
ചൈതന്യത്തിൽ നിന്നാണ് കാണുന്ന വസ്തുക്കളുടെ സൃഷ്ടി, എന്നാൽ അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ അസത്യമാണ്; കങ്കണത്തിന്റെ ഭ്രമം അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നാണ്, അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പൊന്നാണ് മാത്രം.
കടകത്വാവഭാസേ ഹി യഥാ ഹേമ്നോ ന ഹേമതാ । സത്യൈവ പ്രകചത്യ് ഏവം ദ്രഷ്ടുര് ദൃശ്യസ്ഥിതൌ വപുഃ
കങ്കണത്തിന്റെ രൂപം പൊന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോൾ, അതിൽ കങ്കണത്തിന്റെ സ്വഭാവമില്ല; അവിടെ സത്യമായുള്ളത് പൊന്നാണ് മാത്രം. അതുപോലെ, കാണുന്ന വസ്തുക്കളിൽ ദർശകന്റെ സത്ത മാത്രം പ്രകാശിക്കുന്നു.
ദ്രഷ്ടാ ദൃശ്യതയാ തിഷ്ഠന് ദ്രഷ്ടൃതാമ് ഉജ്ഝതീവ ഹി । സത്യാം കടകസംവിത്തൌ ഹേമ കാഞ്ചനതാമ് ഇവ
ദർശകൻ ദർശ്യമായ് നില്ക്കുമ്പോൾ, ദർശകത്വം ഉപേക്ഷിച്ചുപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്. അതുപോലെ തന്നെ, കട്ടകം കാണുമ്പോൾ പൊന്നിന്റെ പൊന്നായ സ്വഭാവം മറഞ്ഞുപോകുന്നതുപോലെയാണ്.
ഏകസ്മിന് പ്രതിഭാസേ ഽസ്തി ന സത്താ ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യയോഃ । പുമ്പ്രത്യയപ്രകചനേ ക്വ പശുപ്രത്യയോദയഃ
ഒരു രൂപം മാത്രം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അവിടെ ദർശകനോ ദർശ്യവുമോ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല. മനുഷ്യൻ എന്ന ധാരണ തെളിയുമ്പോൾ, അവിടെ മൃഗം എന്ന ധാരണക്ക് സ്ഥാനം എവിടെയാണ്?
ദൃശ്യം പശ്യന് സ്വമ് ആത്മാനം ന ദ്രഷ്ടാ സ്വം പ്രപശ്യതി । ദ്രഷ്ടുര് ഹി ദൃശ്യതാപത്തൌ സത്താസത്തേവ തിഷ്ഠതി
ദർശ്യത്തെ കാണുമ്പോൾ, ദർശകൻ തന്റെ സ്വയം ദർശകനായി കാണുന്നില്ല. കാരണം, ദർശകൻ ദർശ്യമായാൽ, അവന്റെ നില ഇരട്ടമായ്, ഉണ്ട് എന്നപോലും ഇല്ല എന്നപോലുമാണ്.
ബോധാദ് ഗലിതദൃശ്യസ്യ ദ്രഷ്ടുസ് സത്തൈവ ഭാസതേ । അബുദ്ധകടകത്വസ്യ ഹേമ്നഃ കനകതാ യഥാ
അറിയലിൽ ദർശ്യം അകലുമ്പോൾ, ദർശകന്റെ നില മാത്രമേ തെളിയുന്നുള്ളൂ. അതുപോലെ, കട്ടകം തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ, പൊന്നിന്റെ പൊന്നായ സ്വഭാവം മാത്രം ശേഷിക്കും.
ദൃശ്യേ ഽസത്യ് അസ്തി ന ദ്രഷ്ടാ ദൃശ്യം ദ്രഷ്ടരി നാസതി । ദ്വയേന ച വിനാ നൈക്യം നൈക്യമ് അപ്യ് അസ്തി ചാനയോഃ
കാണുന്നതു യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെങ്കിൽ കാണുന്നവനും ഇല്ല; കാണുന്നവൻ ഇല്ലെങ്കിൽ കാണുന്നതും ഇല്ല. ഈ രണ്ടും ഇല്ലാതെ ഒന്നായിരിപ്പോഴും ഒന്നല്ലായിരിപ്പോഴും ഇല്ല.
സര്വം യഥാവദ് വിജ്ഞായ ശുദ്ധസംവിന്മയാത്മനഃ । വാചാമ് അവിഷയസ് സ്വാസ്ഥ്യം കിഞ്ചിദ് ഏവാവശിഷ്യതേ
എല്ലാം ശരിയായി മനസ്സിലാക്കിയവനും, സ്വഭാവം ശുദ്ധമായ ബോധമായവനും, വാക്കുകൾക്കപ്പുറത്തുള്ള ഒരു ശാന്തമായ നില മാത്രമേ ശേഷിക്കൂ.
ആത്മാഥ ദര്ശനം ദൃശ്യം ദീപേനേവാവഭാസിതമ് । കൃതം ച സര്വമ് ഏതേന ചിന്മാത്രപരമാണുനാ
ആത്മാവും, കാണുന്ന പ്രവൃത്തിയും, കാണുന്നതും എല്ലാം ഒരു വിളക്കുപോലെ പ്രകാശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; ഈ എല്ലാം ശുദ്ധബോധത്തിന്റെ അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായ അണുവാൽ സിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
മാതൃമേയപ്രമാണാഖ്യം ബുദ്ധൌ നിഗിരതി ത്രയമ് । ഹേമേവ കടകാദിത്വമ് അസന്മയമ് ഉപസ്ഥിതമ്
അറിയുന്നവൻ, അറിയപ്പെടുന്നത്, അറിവിന്റെ മാർഗം എന്നിങ്ങനെയുള്ള മൂന്നു ബുദ്ധിയിൽ നിക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്നു; പൊന്നിൽ നിന്ന് കട്ടകം പോലുള്ള രൂപങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, ഇവ യാഥാർത്ഥ്യമെന്നു തോന്നുന്നുവെങ്കിലും യാഥാർത്ഥ്യമല്ല.
യഥാ ന ജലമ് ഊര്മ്യാദേഃ പൃഥക് കിഞ്ചിന് മനാഗ് അപി । തഥൈതസ്മാത് സ്വഭാവാണോര് ന കിഞ്ചിത് പൃഥഗ് ഏവ ഹി
ഒരു തിരമാലയിലും അതിന്റെ രൂപങ്ങളിലും വെള്ളം വേറെയായി ഒന്നുമില്ലാത്തതുപോലെ, ഈ സ്വഭാവത്തിന്റെ അതിസൂക്ഷ്മത്വത്തിൽ നിന്നു വേറെയായി ഒന്നും ഇല്ല.
സര്വഗാനുഭവാത്മത്വാത് സര്വാനുഭവരൂപതഃ । ഏകത്വാനുഭവേ ന്യായ്യേ രൂഢേ സര്വൈകതാസ്യ ഹി
എല്ലാ അനുഭവങ്ങളും അതിനെ അനുഭവിക്കുന്നതിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടാണ്, എല്ലാ അനുഭവങ്ങളും ഒറ്റതായിട്ടാണ്. ഈ ഏകത്വത്തിന്റെ അനുഭവം ഉറപ്പായാൽ എല്ലാം ഒറ്റതായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
അസ്യേച്ഛയാ പൃഥക്താസ്തി വീചിതേവ മഹാമ്ഭസഃ । ഇച്ഛാനുരൂപസമ്പത്തേര് ഭാവിതാര്ഥൈകലാഭിനഃ
അതിന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം, വലിയ കടലിൽ തിരകൾ ഉയരുന്നതുപോലെ, വേർതിരിവ് തോന്നുന്നു; ആ ഇച്ഛയുടെ സ്വഭാവം പോലെ തന്നെ, എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും പ്രത്യക്ഷത ഒറ്റ രൂപത്തിൽ പ്രകടമാകുന്നു.
ദിക്കാലാദ്യനവച്ഛിന്നഃ പരമാത്മാസ്തി കേവലഃ । സര്വാത്മത്വാത് സ സര്വാത്മാ സര്വാനുഭവതസ് സ്വതഃ
ദിശയും കാലവും മുതലായവയാൽ ബാധിക്കപ്പെടാത്തത് പരമാത്മാവാണ്; എല്ലായിടത്തും അതാണ് ആത്മാവ്, അതിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടുതന്നെ അതാണ് എല്ലാം അനുഭവിക്കുന്നതും.
സന്ന് ഏഷ ചേതനാത്മത്വാദ് അസന്ന് അനവബോധതഃ । ദ്വൈതൈക്യേ നാത്ര വിദ്യേതേ സത്യരൂപേ മഹാത്മനി
ഇത് ബോധത്തിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടാണ് സത്തായി കാണുന്നത്, അവബോധം ഇല്ലാത്തതിനാൽ അസത്തായി തോന്നുന്നു. മഹത്തായ ആത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ ഇരട്ടത്വമോ ഏകത്വമോ ഒന്നുമില്ല.