ചിച്ചമത്കാരമാത്രാത്മന്യ് അസ്മിംസ് തത്പ്രതിഭാത്മനി । ജഗത്യ് അനിലവൃക്ഷാഭേ ചിച്ചേത്യകലനേ കുതഃ
ശുദ്ധമായ ബോധത്തിന്റെ അത്ഭുതം മാത്രമായ ഈ ആത്മാവിൽ, അതിന്റെ പ്രതിഫലനം പോലെ ലോകം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോൾ, ബോധവും അതിന്റെ വസ്തുക്കളും തമ്മിലുള്ള അളവിടൽ എങ്ങനെയാകും? വായോ മരങ്ങൾ പോലുള്ള ലോകം അളക്കാൻ കഴിയില്ല.
യഥാ തപസ്യ് അപീനസ്യ ഭാസനം മൃഗതൃഷ്ണികാ । ഏകം പീവരമ് അദ്വൈതം തഥാ ചിദ്ഭാസനം ജഗത്
മൃഗതൃഷ്ണിയില് വെള്ളം കാണുന്നതുപോലെ, അതിന് യഥാര്ത്ഥത്തില് വെള്ളമില്ലല്ലോ. അതുപോലെ തന്നെ, ഈ ലോകം ഒന്നായി നിറഞ്ഞതുപോലെ തോന്നുന്നുവെങ്കിലും, അതെല്ലാം അദ്വൈതമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രകാശം മാത്രമാണ്.
അര്കാംശുസൂക്ഷ്മതരഭാനിര്മാണം യദ് അനാമയമ് । അസ്തിതാനാസ്തിതേ തത്ര കുഡ്യാദേര് ഇവ കൈവ ധീഃ
സൂര്യന്റെ കിരണത്തേക്കാളും സൂക്ഷ്മമായ പ്രകാശത്തില് ഉണ്ടാകുന്ന, ദുഃഖം സ്പര്ശിക്കാത്തത്, അതുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നതില് മതിയായ തിരിച്ചറിവ് എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? മതില് പോലെയുള്ളത് അവിടെ തിരിച്ചറിയാന് എന്ത് ബുദ്ധിയുണ്ട്?
മായാപാംസുകണാങ്കേ ഖേ യഥാ കചതി കാഞ്ചനമ് । തഥാ ജഗദ് ഇദം ഭാതി ചിച്ചേത്യകലനേ കുതഃ
മായയുടെ പൊടിക്കണങ്ങള് ആകാശത്ത് കിടക്കുമ്പോള് പൊന്നിന്റെ പ്രകാശം അവിടെ കാണുന്നതുപോലെ, ചൈതന്യവും അതിന്റെ വസ്തുക്കളും വേർതിരിച്ചറിയാതെ പോകുമ്പോള് ഈ ലോകം അങ്ങനെ തന്നെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. അപ്പോള് അതെവിടെ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്?
സ്വപ്നഗന്ധര്വസങ്കല്പനഗരേ കുഡ്യവേദനമ് । ന സന് നാസദ് യഥാ തദ്വദ് വിദ്ധി ദീര്ഘഭ്രമം ജഗത്
സ്വപ്നത്തിലോ മനസ്സില് സൃഷ്ടിച്ച നഗരത്തിലോ മതിലിന്റെ അനുഭവം യാഥാര്ത്ഥ്യവുമല്ല, അസത്യവുമല്ല. അതുപോലെ തന്നെ, ഈ ലോകം ഒരു നീണ്ട ഭ്രമം മാത്രമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
തഥാ ചൈവംവിധന്യായഭാവനാഭ്യാസനിര്മലാഃ । കുഡ്യാകാശേന നിര്യാന്തി യഥാഭൂതാര്ഥദര്ശിനഃ
ഇങ്ങനെ, ഇത്തരത്തിലുള്ള യുക്തികളുടെ ആവർത്തിച്ച ധ്യാനത്തിലൂടെ മനസ്സ് ശുദ്ധമായവർ, ഭിത്തിക്കുള്ളിലെ ആകാശം കടന്ന് സത്യമായുള്ള വസ്തുക്കൾ കാണാൻ കഴിയുന്നവരായി മാറുന്നു.
ന കുഡ്യാകാശയോര് ഭേദോ ദൃഢസംവേദനാദ് ഋതേ । ആ ബ്രഹ്മജീവകലനാദ് യദ് രൂഢം രൂഢമ് ഏവ തത്
ഭിത്തിക്കുള്ളിലെ ആകാശത്തിനും പുറത്തുള്ള ആകാശത്തിനും ഉറപ്പുള്ള വിശ്വാസം ഒഴിച്ചാൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല; ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ജീവിവരെയുള്ള എല്ലാ വ്യത്യാസങ്ങളും സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതുപോലെയാണ്, അവ അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
പ്രതിഭാസാമലാകാശേ ഖത്വകുഡ്യത്വശൂന്യതാഃ । പ്രകചന്തി ഘനീഭാവാത് പ്രഭാപിണ്ഡ ഇവ പ്രഭാഃ
ശുദ്ധമായ പ്രത്യക്ഷതയുടെ ആകാശത്തിൽ കിടക്ക, ഭിത്തി, ശൂന്യത എന്നിവയുടെ ആശയങ്ങൾ ദൃഢതയാൽ പ്രകടമാകുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ പ്രകാശകിരണങ്ങൾ ദൃഢമായ കണികകളായി കാണപ്പെടുന്നു.
പൃഥക്താ പ്രതിഭാസസ്യ സ്വചമത്കാരയോഗതഃ । സര്വാത്മികാ ഹി പ്രതിഭാ പരാ വൃക്ഷാത്മബീജവത്
പ്രത്യക്ഷതകളുടെ വേർതിരിവ് അവയുടെ അത്ഭുതകരമായ സ്വഭാവം കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; കാരണം പരമമായ പ്രത്യക്ഷത എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ അകത്തുള്ള വിത്തുപോലെ.
ബീജമ് അന്തസ്സ്ഥവൃക്ഷത്വം നാനാനാനാ യഥൈകദൃക് । തഥാസങ്ഖ്യം ജഗദ് ബ്രഹ്മ ശാന്തമ് ആകാശകോശവത്
വിത്തിനകത്ത് മരത്തിന്റെ രൂപം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, അതിന് എത്രയോ ഭേദങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, അവയെല്ലാം ഒരേ ദൃഷ്ടിയിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. അതുപോലെ, അനേകം ലോകങ്ങൾ ശാന്തമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ, ഒരു പാത്രത്തിനകത്തെ ആകാശംപോലെ, നിലകൊള്ളുന്നു.
ബീജസ്യാന്തസ്സ്ഥവൃക്ഷസ്യ വ്യോമാദ്വൈതാ സ്ഥിതിര് യഥാ । ബ്രഹ്മണോ ഽന്തസ്സ്ഥജഗതോ വ്യോമാക്ഷുബ്ധാ സ്ഥിതിസ് തഥാ
വിത്തിനകത്തെ മരത്തിന്റെ നില അഖണ്ഡമായ ആകാശത്തിൽ എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ ബ്രഹ്മത്തിനകത്തെ ലോകങ്ങൾ ആകാശംപോലെ അശാന്തിയില്ലാതെ അചഞ്ചലമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ശാന്തം സമസ്തമ് അജമ് ഏകമ് അനാദിമധ്യം നേഹാസ്തി കാചന കലാ കലനാഃ കഥഞ്ചിത് । നിര്ദ്വന്ദ്വശാന്തമ് അതിരേകമ് അനേകമ് അച്ഛമ് ആഭാസരൂപമ് അലമ് ഏകവികാസമ് ആസ്സ്വ
ശാന്തവും പൂർണ്ണവും ജനനം ഇല്ലാത്തതും ഏകതയും ആദിയും നടുവും ഇല്ലാത്തതും, ഇവിടെ ഒരു ഭാഗമോ കണക്കോ ഒന്നുമില്ല; ഇരട്ടത്വം ഇല്ലാത്തതും അതിശയകരമായതും അനേകത്വമുള്ളതും നിർമ്മലമായതും പ്രത്യക്ഷമായതും പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞതുമായ ഈ അവസ്ഥയിൽ നിലകൊൾക.
അഹോ നു പരമാര്ഥോക്തിഃ പാവനീ തവ മന്ത്രിണഃ । രാജാ രാജീവപത്ത്രാക്ഷ ഇദാനീമ് ഏഷ ഭാഷതാമ്
അയ്യോ, നിന്റെ മന്ത്രിയുടെ പരമാർത്ഥവാക്കുകൾ എത്ര വിശുദ്ധിയുള്ളതാണു! ഇപ്പോൾ ഈ താമരപ്പൂക്കണ്ണുള്ള രാജാവിന് സംസാരിക്കാം.
ഏഷോ ഽണുവേദനാദ് വായുര് വായുശ് ച ഭ്രാന്തിദൃഷ്ടിതഃ । തതോ ന കിഞ്ചിദ് വായ്വാദി കേവലം ശുദ്ധചേതനമ്
അണുവിനെ മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ നിന്നാണ് വായു ഉണ്ടാകുന്നത്; വായുവിനെ കാണുന്നതും ഭ്രമം കൊണ്ടാണ്. അങ്ങനെ, വായുവോ മറ്റേതെങ്കിലും ഒന്നോ ഇല്ലാതാകുന്നു — ശേഷിക്കുന്നത് ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാണ്.
ശബ്ദസംവേദനാച് ഛബ്ദശ് ശബ്ദശ് ച ഭ്രാന്തിദര്ശനമ് । തതോ ഽത്ര ശബ്ദശബ്ദാര്ഥദൃഷ്ടിര് ദൂരതരം ഗതാ
ശബ്ദത്തെ അനുഭവിക്കുന്നതിൽ നിന്നാണ് ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്നത്; ശബ്ദം കാണുന്നതും ഭ്രമം കൊണ്ടാണ്. അങ്ങനെ, ശബ്ദവും അതിന്റെ അർത്ഥവും എന്ന ധാരണയും വളരെ ദൂരെയായി അകന്നു പോകുന്നു.
സോ ഽണുസ് സര്വം നകിഞ്ചിച് ച സോ ഽഹം നാഹം സ ഏവ ച । സര്വശക്ത്യാത്മനോ ഽസ്യൈവ പ്രതിഭൈവാത്ര കാരണമ്
ആ അണുവാണ് എല്ലാം, അതുപോലെ ഒന്നുമില്ലാത്തതും അതാണ്. ഞാനും അതാണ്, ഞാനല്ലാത്തതും അതാണ്, അതേ അതാണ്. എല്ലാം കഴിവുള്ള ആത്മാവിന്റെ പ്രകാശം മാത്രമാണ് ഇതിലെ കാരണം.
ആത്മാ യത്നശതൈഃ പ്രാപ്യോ ലബ്ധേ ഽസ്മിന് ന ച കിഞ്ചന । ലബ്ധം ഭവതി തച് ചൈതത് പരമം നാമ കിഞ്ചന
ആത്മാവിനെ നൂറുകണക്കിന് ശ്രമങ്ങൾകൊണ്ടാണ് ലഭിക്കുന്നത്; കിട്ടുമ്പോൾ ഒന്നും കിട്ടിയതില്ലെന്നപോലെയാണ്. കിട്ടുന്നതു ഇതേ, അതാണ് പരമമായ ഒന്നുമില്ലാത്തത് എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
താവജ് ജന്മവസന്തേഷു സംസൃതിവ്രതതിശ് ചിരമ് । വികസത്യ് ഉദിതോ യാവന് ന ബോധോ മൂലകാഷകൃത്
ബോധം എന്ന അതിന്റെ മൂലകാണ്ഡം ഉണരാതിരിക്കുമ്പോള്, ജനനത്തിന്റെ പല വസന്തങ്ങളിലും ഈ സഞ്ചാരചക്രം ദീര്ഘകാലം തുടരുന്നു.
അണുനാനേന രൂപം സ്വം ദൃശ്യതാമ് ഇവ ഗച്ഛതാ । താപേനാമ്ബു ധിയൈവേവ സ്വസ്ഥേനൈവാപഹാരിതമ്
സ്വന്തം രൂപത്തില് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഈ സൂക്ഷ്മത്വം ഇങ്ങോട്ട് അങ്ങോട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്. എന്നാല്, അതിന്റെ യഥാര്ത്ഥ സ്വഭാവം മനസില് തന്നെ ഉരുകി പോകുന്നു, വെള്ളം ചൂടില് ലയിക്കുന്നതുപോലെ, അതിന്റെ സ്വഭാവം മാറ്റാതെ.
അനേന സംവിദം നാനാ മേരുസ് ത്രിഭുവനം തൃണമ് । വമിത്വാ ബഹിര് അന്തസ്സ്ഥം മായാത്മകമ് അവേക്ഷ്യതേ
ഈ ബോധം പുറത്ത് മേരുപര്വതം, മൂന്നു ലോകങ്ങള്, പുല്ല് മുതലായ എല്ലാം പുറത്താക്കി, അകത്തുള്ള മായയുടെ സ്വഭാവം മാത്രം കാണുന്നു.
ചിദണോര് അന്തരേ യദ് യദ് അസ്തി തദ് ദൃശ്യതേ ബഹിഃ । സങ്കല്പേഷ്ടാലിങ്ഗനാദി ദൃഷ്ടാന്തോ ഽത്ര ഹി രാഗിണഃ
ചൈതന്യത്തിന്റെ അതിസൂക്ഷ്മത്വത്തിനുള്ളില് എന്തെല്ലാം ഉണ്ടോ അതൊക്കെ പുറത്തു കാണപ്പെടുന്നു. ആഗ്രഹമുള്ളവര്ക്ക്, മനസ്സില് ആഗ്രഹിച്ച വസ്തുവിനെ അണയുന്ന അനുഭവം ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.
ആദിസര്ഗേ സര്വശക്തിശ് ചിദ് യഥാ ചോദിതാത്മനാ । തഥാശു പശ്യത്യ് അഖിലം സങ്കല്പമതിവത് സ്വതഃ
സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ എല്ലാശക്തികളും ഉള്ള ചൈതന്യം സ്വമനസ്സിന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം എല്ലാം അതിവേഗം കാണുന്നു; അങ്ങനെ തന്നെ അതു എല്ലാ ഭാവനകളെയും അതിജീവിച്ച് സ്വയം അറിയുന്നു.
അഭിജാതാശയസ്യാന്തര് യദ് യഥാ പ്രതിഭാസതേ । തത് തഥാ പശ്യതീവാസൌ ദൃഷ്ടാന്തോ ഽത്ര ശിശോര് മനഃ
ഉയർന്ന മനസ്സുള്ളവന്റെ ഉള്ളിൽ എന്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുവോ, അതു തന്നെയാണ് അവൻ കാണുന്നതുപോലുള്ളത്; ഇതിന് ഉദാഹരണം ഒരു കുഞ്ഞിന്റെ മനസ്സാണ്.
പരമാണുത ഏവാപി ചിന്മാത്രേണാമുനാണുനാ । പരിസൂക്ഷ്മതമേനൈവ വിശ്വഗ് വിശ്വം പ്രപൂരിതമ്
ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ അണുവിലും ഈ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിലൂടെ മുഴുവൻ ലോകവും അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായി നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അണുര് ഏവ ന മാത്യ് ഏഷ യോജനാനാം ശതേഷ്വ് അപി । സര്വഗത്വാദ് അനാദ്യന്തരൂപത്വാദ് വേദനാകൃതിഃ
ഈ അണു നൂറുകണക്കിന് യോജനങ്ങൾ കടന്നാലും നശിക്കില്ല; കാരണം അതു എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, അതിന് ആരംഭമോ അവസാനമോ ഇല്ല, അതു വെറും അറിവിന്റെ രൂപമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
യഥാ ധൂര്തേന ശിഡ്ഗേന പുംസാ ബാലഃ പ്രനാട്യതേ । സഭ്രൂവികാരനയനനിരീക്ഷണവിചേഷ്ടിതൈഃ
ഏകദേശം ഒരു കപടനായവൻ കണ്ണുകളും ഭ്രൂവിലാസങ്ങളും ചലനങ്ങളും കൊണ്ട് ഒരു കുട്ടിയെ എങ്ങനെ വഞ്ചിച്ച് കളിപ്പിക്കുമോ, അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
ചിദാലോകേന ശുദ്ധേന സപര്വതതൃണം ജഗത് । നാട്യതേ ഽവിരതം തദ്വദ് വിവൃത്യാഭിനയം സദാ
ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രകാശം കൊണ്ട്, പർവതങ്ങളും പുല്ലുകളും അടങ്ങിയ ഈ ലോകം എപ്പോഴും മാറിമറിയുന്ന രൂപങ്ങൾ കാണിച്ച് അനന്തമായി നൃത്തം ചെയ്യുന്നവണ്ണം ആകുന്നു.
തേനൈവാനന്തരൂപത്വാദ് അണുനാ വാസസാ യഥാ । സംവിദന്തര് ഭവേദ് ബാഹ്യേ കൃത്വാ മേര്വാദി വേഷ്ടിതമ്
ഏതാണ്ട് ഒരു സുഗന്ധം വസ്ത്രത്തിൽ മുഴുവനും പരക്കുന്നതുപോലെ, അതേ പ്രകൃതിയിൽ ചൈതന്യം അകത്തും പുറത്തും, മേരുപർവതത്തെയും അതിനപ്പുറത്തെയും മുഴുവനും ചുറ്റിപിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദിക്കാലാദ്യനവച്ഛിന്നരൂപത്വാന് മേരുതോ ബൃഹത് । വാലാഗ്രശതഭാഗാത്മാപ്യ് ഏഷ സൂക്ഷ്മഃ പരോ ഽണുകഃ
ദിക്കുകളും കാലവും മറ്റൊന്നും അതിനെ നിയന്ത്രിക്കാത്തതിനാൽ, മേരുവിനെക്കാൾ വലിയതും, ഒരു രോമത്തിന്റെ നൂറ്റി ഒന്ന് ഭാഗത്തേക്കാൾ സൂക്ഷ്മവുമായതും അതാണ്.
ശുദ്ധസംവേദനാകാശരൂപസ്യ പരമാണുനാ । ശോഭതേ ന ഹി സാമ്യോക്തിര് മേരുസര്ഷപയോര് ഇവ
ശുദ്ധമായ ബോധവും ആകാശസ്വഭാവവും ഉള്ള അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായ അണുവിനെ മറ്റൊന്നുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല — വലിയ മെരു പർവ്വതത്തെയും ഒരു കടുക് വിത്തിനെയും പോലെയാണ് അവയുടെ വ്യത്യാസം.