മഹാനിശി മഹാരണ്യേ മഹാരാക്ഷസകന്യയാ । ഇതി പ്രോക്തേ മഹാപ്രശ്നേ മഹാമന്ത്രീ ഗിരം ദദൌ
വലിയ രാത്രി, വലിയ കാട്, വലിയ ദാനവകന്യ അവളുടെ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, പ്രധാനമന്ത്രി ആ മഹാപ്രശ്നത്തിന് തന്റെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
ശൃണു തോയദസങ്കാശേ പ്രശ്നമ് ഏനം ഭിനദ്മി തേ । അനുക്രമാത്മകം മത്തം ഗജേന്ദ്രമ് ഇവ കേസരീ
മേഘംപോലെയുള്ളവളേ, കേൾക്കൂ. നിന്റെ ചോദ്യം ഞാൻ ക്രമമായി വിശദീകരിക്കും, ഒരു സിംഹം ഉന്മത്തമായ ആനയെ കീറുന്നപോലെ.
ഭവത്യാ പരമാത്മൈഷ കഥിതഃ കമലേക്ഷണേ । അനയൈവ വചോഭങ്ഗ്യാ ബ്രഹ്മവിദ്ബോധയോഗ്യയാ
കമലനയനിയായവളേ, ഈ പരമാത്മാവിനെ നീ തന്നെ വിശദീകരിച്ചു. ബ്രഹ്മവിദ്യയെ ഉണർത്താൻ അനുയോജ്യമായ ഈzelfde സംസാരരീതിയിലൂടെയാണ് നീ പറഞ്ഞത്.
അനാഖ്യത്വാദ് അഗമ്യത്വാന് മനസാമ് അപ്യ് അഗോചരഃ । ചിന്മാത്രമ് ഏവമ് ആത്മാണുര് ആകാശാദ് അപി സൂക്ഷ്മകഃ
വിവരണം ചെയ്യാനാകാത്തതും, എത്തിപ്പെടാനാകാത്തതുമാകയാൽ, അത് മനസ്സിനും അതീതമാണ്. അതിനാൽ ആത്മാവ് ശുദ്ധമായ ബോധമാണ്, ആകാശത്തേക്കാൾ പോലും സൂക്ഷ്മമായത്.
ചിദണോഃ പരമസ്യാന്തസ് സദ് ഏവാസദ് ഇവ സ്ഥിതമ് । സത്താപ്യ് ഏവമ് അസത്തേവ സ്ഫുരതീദം ജഗത് സ്ഥിതമ്
പരമമായ ബോധത്തിന്റെ അണുവിൽ സത്ത്വം ഇല്ലാത്തതുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു; അതുപോലെ ഈ ലോകം ഉണ്ട് എന്നതുപോലെ തെളിയുന്നു, എന്നാൽ ഇല്ലാത്തതുപോലെയാണ്.
സ കിഞ്ചിദനുഭൂതിത്വാത് സര്ഗാത്മകതയാ സ്ഥിതഃ। തദാത്മകതയാ പൂര്വം ഭാവസത്താം കിലാഗതഃ
അത് ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നതിനാലും സൃഷ്ടിയുടെ സ്വരൂപമായി നിലകൊള്ളുന്നതിനാലും, അതിന് മുമ്പ് ഭാവത്തിന്റെ സത്ത്വം തന്നെ സ്വഭാവമായി സ്വീകരിച്ചു.
അതീന്ദ്രിയത്വാന് നോ കിഞ്ചിത് സ ഏവാണുര് അനന്തകഃ । സര്വാത്മകത്വാദ് ഭുങ്ക്തേ ച തേന കിഞ്ചിന് ന കിഞ്ചന
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതമായതിനാൽ, ആ സൂക്ഷ്മാത്മാവ് ഒന്നുമല്ലെങ്കിലും അനന്തമാണ്; എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ, അതിനാൽ എല്ലാം അനുഭവപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ ഒന്നും അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല.
ചിദണോഃ പ്രതിഭാസാത് സ്വാദ് ഏകസ്യാനേകതോദിതാ । അസത്യൈവാപി സത്യേവ ഹേമ്നഃ കടകതാ യഥാ
ചൈതന്യത്തിന്റെ ഒരു സൂക്ഷ്മ അണുവിന്റെ പ്രതിഫലനം മൂലം ഏകത്വം പലതായും തോന്നുന്നു; അതു യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെങ്കിലും യാഥാർത്ഥ്യമെന്നപോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു, പൊന്നിൽ നിന്ന് കങ്കണം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ.
ഏഷോ ഽണുഃ പരമാകാശസ് സൂക്ഷ്മഃ ഖാദ് അപ്യ് അലക്ഷിതഃ । മനഷ്ഷഷ്ഠേന്ദ്രിയാതീതസ് സ്ഥിതസ് സര്വാത്മകോ ഽപി സന്
ഈ അണു പരമാകാശം തന്നെയാണ്; ആകാശത്തേക്കാൾ സൂക്ഷ്മവും കണ്ണിനും മനസ്സിനും ആറ് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും അതീതവുമാണ്, എങ്കിലും എല്ലാറ്റിന്റെയും ആത്മാവായി നിലകൊള്ളുന്നു.
സര്വാത്മകസ് സ്യാന് നൈവാസൌ ശൂന്യോ ഭവതി കര്ഹിചിത് । യദ് അസ്തി ന തദ് അസ്തീതി വക്തോന്മത്ത ഇതി സ്മൃതഃ
എല്ലാവിടെയും ആത്മാവായിരിക്കുന്നതുകൊണ്ടു ഇത് ഒരിക്കലും ശൂന്യമല്ല; ഉള്ളത് ഇല്ലെന്ന് പറയുന്നവൻ ഭ്രമിച്ചവനാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
കയാചിദ് അപി യുക്ത്യേഹ സതോ ഽസത്ത്വം ന യുജ്യതേ । സര്വാത്മാ ഖാതഗുപ്തേന കര്പൂരേണേവ ദര്ശ്യതേ
ഇവിടെ യാതൊരു തർക്കത്തിലൂടെയും സത്യം അസത്യമാകുമെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ല; എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ആത്മാവ്, ആകാശത്തിൽ കർപ്പൂരം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ചിന്മാത്രാണുസ് സ ഏവേഹ സര്വം കിഞ്ചിദ് ഘനം സ്ഥിതഃ । ന കിഞ്ചിദ് ഇന്ദ്രിയാതീതരൂപത്വാദ് അമലസ് സ്ഥിതഃ
ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മസ്വരൂപമായ ഒരേ അത്മാവാണ് ഈ സകലവും ദൃഢമായി നിലകൊള്ളുന്നത്. അവൻ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കപ്പുറമാണ്, മലിനതയില്ലാത്തവനും എല്ലായിടത്തും സന്നിഹിതനുമാണ്; അവനെക്കാൾ വേറൊന്നുമില്ല.
സ ഏവ ചൈകോ ഽനേകശ് ച സര്വസത്താത്മവേദനാത് । സ ഏവേദം ജഗദ് ധത്തേ ജഗത്കോടീസ് തഥൈവ ച
അവൻ ഒരാളാണ്, ഒരുപോലെ അനേകരുമാണ്, കാരണം അവൻ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആന്തരിക ആത്മാവാണ്. ഈ ലോകവും അനന്തമായ ലോകങ്ങളും അവൻ തന്നെയാണ് നിലനിര്ത്തുന്നത്.
ഇമാശ് ചിത്ത്വമഹാമ്ഭോധേസ് ത്രിജഗജ്ജലവീചയഃ । പ്രജാസ് തസ്മിന് കചന്ത്യ് അപ്സു ദ്രവത്വാച് ചക്രതാ ഇവ
ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ എല്ലാ ജീവികളും ചൈതന്യസമുദ്രത്തിലെ തിരകളാണ്. വെള്ളത്തിന് ദ്രവസ്വഭാവം ഉള്ളത് പോലെ, അതിൽ ചക്രങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ജീവികളും അതിനകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ചിത്തേന്ദ്രിയാദ്യലഭ്യത്വാത് സോ ഽണുശ് ശൂന്യം ഖരൂപധൃത് । സ്വസംവേദനലഭ്യത്വാദ് അശൂന്യം വ്യോമരൂപ്യ് അപി
അവൻ മനസ്സിനാൽ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾകൊണ്ടോ പിടികൂടാനാവാത്തതു കൊണ്ടു സൂക്ഷ്മനും ശൂന്യവും ആകാശസദൃശവുമാണ്. എന്നാൽ സ്വയം അനുഭവപ്പെടുന്നതുകൊണ്ട് ശൂന്യമല്ല, ആകാശസ്വഭാവവുമുണ്ട്.
സോ ഽഹം ഭവന്ന് ഏവ ഭവാത് സമ്പന്നോ ദ്വൈതവേദനാത് । ഭവാന് ഭവന്ന് അഹം ജാതോ ബോധബൃംഹാബൃഹദ്വപുഃ
ദ്വൈതബോധം ഉദിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ ഭവാൻ തന്നെയായി മാറുന്നു; ഭവാൻ എന്നിൽ ലയിച്ച് ഞാൻ ഭവാനായി ജനിക്കുന്നു, അത്യന്തം വിശാലമായ ബോധത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ.
ത്വത്താഹന്താത്മകം സര്വം വിനിഗീര്യാവബോധതഃ । ന ത്വം നാഹം ന സര്വം വാസര്വം വാ ഭവതി സ്വയമ്
എല്ലാം ഭവാനും അഹംഭാവവും ഉള്ള ബോധത്തിൽ ലയിച്ചാൽ, അപ്പോൾ ഭവാനും ഞാനും ഒന്നും ശേഷിക്കില്ല; മറ്റൊന്നും സ്വതന്ത്രമായി നിലനിൽക്കുകയുമില്ല.
ഗച്ഛന് ന ഗച്ഛത്യ് ഏഷോ ഽണുര് യോജനൌഘഗതോ ഽപി സന് । സംവിത്ത്യാ യോജനൌഘത്വം തസ്യാണോര് അന്തരേ സ്ഥിതമ്
ഈ സൂക്ഷ്മത്വം പോകുന്നുവെന്നു തോന്നുമ്പോഴും അത് പോകുന്നില്ല; അനവധി യോജനങ്ങൾ കടന്നുപോയാലും അതിന് സഞ്ചാരം ഇല്ല, കാരണം അത്തരം അകലം ബോധത്തിനുള്ളിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.
ന ഗച്ഛത്യ് ഏഷ യാതോ ഽപി സമ്പ്രാപ്തോ ഽപി ന ചാഗതഃ । സ്വസത്താകാശകോശേ ഽന്തര് വാസിത്വാദ് ദേശകാലയോഃ
ഇവൻ പോയെന്നു തോന്നുമ്പോഴും പോയിട്ടില്ല; എത്തിയെന്നു തോന്നുമ്പോഴും വന്നിട്ടില്ല, കാരണം തന്റെ സ്വഭാവത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവൻ ദേശവും കാലവും ബാധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
ഗമ്യം യസ്യ ശരീരസ്ഥം ക്വ കിലാസൌ പ്രയാതി ഹി । കുചകോടരഗഃ പുത്രഃ കിം മാത്രാന്യത്ര വീക്ഷ്യതേ
എന്ത് നേടേണ്ടതോ അതു ശരീരത്തിനുള്ളിലാണെങ്കിൽ, അതെവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? അമ്മയുടെ നെഞ്ചിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന കുഞ്ഞിനെ അമ്മയോടു വേറെയായി കാണാനാവില്ലല്ലോ.
ഗമ്യോ യസ്യ മഹാദേശോ യാവത്സമ്ഭവമ് അക്ഷയഃ । അന്തസ്സ്ഥസ് സര്വകര്തുശ് ച സ കഥം ക്വേവ ഗച്ഛതി
നേടേണ്ടത് അത്രയും വിശാലവും, എത്രകാലം വേണമെങ്കിലും നിലനിൽക്കുന്നതും, എല്ലാം ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഉള്ളിലുമാണ് എങ്കിൽ, അതെവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്?
യഥാ ദേശാന്തരപ്രാപ്തേ കുമ്ഭേ വക്ത്രസുമുദ്രിതേ । തദാകാശസ്യ ഗമനാഗമൌ ന സ്തസ് തഥാത്മനഃ
ഒരു മടക്കമുള്ള പാത്രം മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, അതിന്റെ വായ് അടച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അകത്തുള്ള ആകാശം എവിടെയും പോകുന്നില്ല, മാറുന്നുമില്ല. അതുപോലെയാണ് ആത്മാവും.
ചിതിതാസ്ഥാണുതേ ഽസ്യാന്തര് യദാ സ്തോ ഽനുഭവാത്മികേ । ചേതനശ് ച ജഡശ് ചൈവ തദാസൌ ദ്വയമ് ഏവ ഹി
അകത്തുള്ള ബോധം അനുഭവരൂപമായ ആത്മാവിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ബോധവും ജഡതയും ഒരുമിച്ചിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടു അവിടെ ഇരട്ടത്വം ഉണ്ടാകുന്നു.
യദാ ചേതനപാഷാണസത്തൈകാത്മൈവ ചിദ്വപുഃ । തദാ ചേതന ഏവാസൌ പാഷാണ ഇവ രാക്ഷസി
ചൈതന്യവും കല്ലിന്റെ സത്തയും ഒന്നായി ചേർന്നാൽ, അതു ചൈതന്യമായിരിക്കും, പക്ഷേ ഒരു പിശാച് പിടിച്ച കല്ലുപോലെയാകും.
പരമേ വ്യോമ്ന്യ് അനാദ്യന്തേ ചിന്മാത്രപരമാണുനാ । വിചിത്രം ത്രിജഗച് ചിത്രം തേനേദമ് അകൃതം കൃതമ്
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത പരമാകാശത്തിൽ, ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ അണുവിൽ നിന്നാണ് ഈ അത്ഭുതകരമായ മൂന്നു ലോകവും സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുകയും ഇല്ലാതാവുകയും ചെയ്യുന്നത്.
തത്സംവിത്ത്യാ വഹ്നിസത്താ തേനാത്യക്താനലാകൃതിഃ । സര്വഗോ ഽപ്യ് അദഹന്ന് ഏവ സ ജഗദ്ദ്രവ്യപാചകഃ
ആ അറിവിനാൽ അഗ്നിയുടെ സത്ത നിലനിൽക്കുന്നു; അതിന്റെ അഗ്നിരൂപം വിട്ടുപോകുന്നില്ല. എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരുന്നാലും അത് കത്തിക്കൊള്ളുന്നില്ല, എന്നാൽ ലോകത്തിലെ വസ്തുക്കൾ പാകം ചെയ്യുന്നു.
അജ്വലന് ഭാസുരാകാരാന് നിര്മലാദ് ഗഗനാദ് അപി । പ്രജ്വലംശ് ചേതനൈകാത്മാ തസ്മാദ് അഗ്നിഃ പ്രജായതേ
കത്തിക്കൊള്ളാതെ, പ്രകാശമുള്ള രൂപത്തിൽ, ആകാശത്തേക്കാൾ ശുദ്ധമായി, ചൈതന്യം മാത്രം ജ്വലിക്കുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്ന് അഗ്നി ഉരുത്തിരിയുന്നു.
സംവേദനാദ് അനര്കാദിഃ പ്രധാനേ സ പ്രകാശകഃ । ന നശ്യത്യ് ആദ്യഭാരൂപോ മഹാകല്പാമ്ബുദൈര് അപി
അറിയലിൽ നിന്നാണ് ആരംഭമില്ലാത്ത പരമപ്രകാശം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. അതിന്റെ ആദിമസ്വഭാവം മഹാകല്പങ്ങളുടെ മഴയിലും നശിക്കില്ല.
അനേത്രലഭ്യോ ഽനുഭവരൂപോ ഹൃദ്ഗൃഹദീപകഃ । സര്വസത്താപ്രദോ ഽനന്തഃ പ്രകാശസ് സ പരസ് സ്മൃതഃ
കണ്ണുകൾകൊണ്ട് കിട്ടാനാവാത്തത്, അനുഭവത്തിന്റെ സ്വഭാവമുള്ളത്, ഹൃദയത്തിലെ വിളക്കുപോലുള്ളത്, എല്ലാ ജീവികൾക്കും നിലനില്ക്കൽ നൽകുന്ന അതുല്യമായ പ്രകാശം, അതാണ് പരമം എന്നു പറയുന്നത്.
പ്രവര്തതേ ഽസ്മാദ് ആലോകോ മനഷ്ഷഷ്ഠേന്ദ്രിയാതിഗാത് । യേനാന്തര് അപി വസ്തൂനാം ദൃശ്യാദൃശ്യചമത്കൃതിഃ
അത് മനസ്സിനെയും ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും കടന്ന് പ്രകാശം പകരുന്നു. അതിനാൽ അകത്തുള്ള കാണാവുന്നതും കാണാനാവാത്തതുമായ വസ്തുക്കളുടെ അത്ഭുതം വെളിപ്പെടുന്നു.