കല്പാഭ്രാംശനികാശേന ഘൃഷ്ടാമ് അദ്രിതടീമ് ഇവ । സ്വനേത്രവിദ്യുദ്വലയാവലനാജ്വലിതാമ്ബരാമ്
ഒരു മഹാകാലഘട്ടത്തിലെ മേഘഭാഗംപോലെയുള്ള രൂപം, മലയുടെ അരികിൽ ഉരസിയതുപോലെ; അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ നിന്നുള്ള മിന്നലിന്റെ വളയങ്ങൾ വസ്ത്രത്തിൽ തെളിഞ്ഞു, അതിനാൽ വസ്ത്രം തീപിടിച്ചപോലെയായി.
തിമിരൈകാര്ണവൌര്വാഗ്നിജ്വാലാവിവലനാമ് ഇവ । ഗര്ജദ്ഘനഘടാടോപപീവരാസിതകന്ധരാമ്
അവളുടെ കഴുത്ത് ഇടിഞ്ഞു കിടക്കുന്ന ഇടിയുമേഘങ്ങൾപോലെ കറുപ്പും കട്ടിയുമായിരുന്നു. അന്ധകാരം നിറഞ്ഞ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന തീയുടെ ജ്വാലകൾപോലെയാണ് അവളുടെ രൂപം തോന്നിയത്.
രണദ്വദനസംരമ്ഭഹാഹാഹതനിശാചരാമ് । രോദസീകജ്ജലസ്തമ്ഭലീലയോല്ലാസിതാം പുരഃ
യുദ്ധത്തിൽ അവളുടെ മുഖം ഭയങ്കരമായിരുന്നു; അവൾ കൊന്ന നിശാചരരുടെ നിലവിളികൾ അവിടം മുഴുവൻ മുഴങ്ങി. അവളുടെ മുന്നിൽ ആകാശം കറുത്ത കജലിന്റെ തൂണുകൾപോലെ തെളിഞ്ഞു.
ഊര്ധ്വകേശീം സിരാലാങ്ഗീം കപിലാക്ഷീം തമോമയീമ് । യക്ഷരക്ഷഃപിശാചാനാമ് അപ്യ് അനല്പഭയപ്രദാമ്
അവളുടെ മുടി നേരെ നിൽക്കുന്നു, ശരീരത്തിൽ നരമ്പുകൾ തെളിഞ്ഞു കാണാം, കണ്ണുകൾ മഞ്ഞപ്പച്ചയും, മുഴുവൻ രൂപം കറുപ്പും. യക്ഷന്മാർക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും പിശാചുകൾക്കുമുപരി ഭയമുണർത്തുന്നവളായിരുന്നു അവൾ.
ദരീരന്ധ്രലസത്സ്വാസ്യാം വാതഝാങ്കാരഭീഷണാമ് । മുസുലോലൂഖലാലാതാം ഹലശൂര്പകശേഖരാമ്
കുന്നിലെ ഗുഹപോലെ വലിയ വായ് തുറന്നു, കാറ്റിന്റെ ഗർജ്ജനപോലെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ശബ്ദം. നെറ്റിയിൽ ഒരു ഉലക്കയും ഉരളിയും, തലയിൽ ഒരു നങ്ങലും ചാളിയുമാണ് അവൾ അലങ്കരിച്ചത്.
സ്ഫുരന്തീമ് ഇവ കല്പാന്തേ വൈഡൂര്യശിഖരിസ്ഥലീമ് । ഹാസഘട്ടിതവിശ്വേശാം കാലരാത്രീമ് ഇവോദിതാമ്
അവൾ കാലാന്ത്യത്തിൽ വൈഡൂര്യപർവതത്തിന്റെ മുകളിലത്തെ പ്രകാശംപോലെ തിളങ്ങി; അവളുടെ ചിരി ലോകങ്ങളുടെ അധിപന്മാരെയും അലയിച്ചുലുക്കി; കാലരാത്രി ഉദിച്ചുവന്നതുപോലെ അവൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഘനവ്യോമാടവീം സാഭ്രാം കൃതദേഹാമ് ഇവാഗതാമ് । ശരീരിണീം മഹാഭ്രാഢ്യാം യാമിനീമ് ഇവ മാംസലാമ്
അവൾ മേഘങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആകാശവനം ശരീരം ധരിച്ച് വന്നതുപോലെയും, അതിപ്രമേഹവും ദൃഢവുമായ ഒരു രാത്രിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ശരീരസന്നിവേശേന പങ്കപീഠീമ് ഇവോത്ഥിതാമ് । തനും ചന്ദ്രാര്കയുദ്ധായ തമസേവ സമാശ്രിതാമ്
അവളുടെ ശരീരത്തിന്റെ ആകൃതിയിൽ, അവൾ ചളിയുടെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ നിന്നു എഴുന്നേറ്റതുപോലെയും, ഇരുട്ട് തന്നെ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും എതിരായി യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ശരീരം സ്വീകരിച്ചതുപോലെയും തോന്നി.
ഇന്ദ്രനീലതടശ്വഭ്രലമ്ബാഭ്രയുഗലോപമൌ । ഉലൂഖലാദിഹാലാഢ്യൌ ദധാനാമ് അസിതൌ സ്തനൌ
അവളുടെ ഇരുണ്ട രണ്ടു മുലകൾ, ഇന്ദ്രനീലപർവതശിഖരങ്ങളുടെ കനലും, ആകാശത്ത് തൂങ്ങുന്ന ഇരുണ്ട മേഘങ്ങളുടെയും സമാനമായിരുന്നു; അവയിൽ ഉലൂഖലവും നങ്ങലും അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
നഗ്നാമ് അങ്ഗാരകാശേന സമാലബ്ധമഹാതനുമ് । ദ്രുമാഭാസ്പദസമിരലലദ്ഭുജലതാതനുമ്
അവളുടെ വലിയ ശരീരം നഗ്നമായിരുന്നു; ചുട്ടു കത്തുന്ന ചാരത്തിന്റെ പ്രകാശം അവളെ സ്പർശിച്ചു. മരത്തിന്റെ കൊമ്പുകൾ കാറ്റിൽ ആടുന്നതുപോലെ അവളുടെ കൈകളും കാലുകളും കുലുങ്ങി.
താമ് അവേക്ഷ്യ മഹാവീരൌ തഥൈവാക്ഷുഭിതൌ സ്ഥിതൌ । ന തദ് അസ്തി വിമോഹായ യദ് വിവിക്തസ്യ ചേതസഃ
അവളെ കണ്ടിട്ടും ആ മഹാശക്തന്മാർ ഇരുവരും അശാന്തരായി തന്നെ നിന്നു; മനസ്സിൽ ആസക്തിയില്ലാത്തവരെ ഒന്നും ഭ്രമിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല.
മഹാരാക്ഷസി സംരമ്ഭോ ഹാസാത്മാ കിമ് അയം തവ । ലഘവോ ഹ്യ് അഥ വാ നാര്യോ ലാഘവേ ഽപ്യ് അതിസമ്ഭ്രമാഃ
മഹാരാക്ഷസി, നിന്റെ ഈ കോപം വെറും ചിരിയാണോ? സ്ത്രീകൾ ചിലപ്പോൾ വളരെ ലഘുവായിരിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ ആ ലഘുത്വത്തിനകത്തും അത്യന്തം ഉന്മാദമായിരിക്കും.
ത്യജ സംരമ്ഭമ് ആരമ്ഭോ നായം തവ വിരാജതേ । വിഷയേ ഹി പ്രവര്തന്തേ ധീമന്തസ് സ്വാര്ഥസാധകാഃ
നീ ഈ കോപം ഉപേക്ഷിക്കണം; ഈ ഉന്മാദം നിനക്ക് യോജിക്കുന്നതല്ല. വിവേകമുള്ളവർ ലോകത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് സ്വന്തം ലക്ഷ്യം നേടാനാണ് മാത്രം.
ത്വാദൃശീനാം സഹസ്രാണി മഷികാനാമ് ഇവാബലേ । അസ്മാകം വാസനാവാത്യാവ്യൂഢാനി തൃണപര്ണവത്
നിന്റെ പോലെയുള്ളവരായിരക്കണക്കിന് ആളുകള് ഞങ്ങള്ക്കു ചെറുപുഴുക്കളെപ്പോലെയാണ്; ഞങ്ങളുടെ ശക്തമായ മനോഭാവങ്ങള് അവരെ പുല്ലും ഇലകളും പോലെ ഒഴുക്കിക്കളയുന്നു.
സംരമ്ഭജ്വരമ് ഉത്സൃജ്യ സമയാ സ്വസ്ഥയാ ധിയാ । യുക്ത്യാ ച വ്യവഹാരിണ്യാ സോ ഽര്ഥഃ പ്രാജ്ഞേന സാധ്യതേ
കോപം വിട്ട് മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കി, യുക്തിപൂര്വ്വം പ്രവര്ത്തിച്ചാല് ജ്ഞാനിയ്ക്ക് തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടാന് സാധിക്കും.
സ്വേനൈവ വ്യവഹാരേണ കാര്യം സിധ്യതു മാഥവാ । മഹാനിയതിനീത്യൈവ ഭ്രമസ്യാവസരോ ഹി കഃ
മാഥവാ, നീയേ സ്വയം പ്രവര്ത്തിച്ച് കാര്യങ്ങള് പൂര്ത്തിയാക്കണം; വലിയ വിധിയുടെ നിയമത്തില് ആശങ്കയ്ക്കോ സംശയത്തിനോ അവസരമില്ലല്ലോ.
കഥയാഭിമതം കിം തേ കിമ് അര്ഥയസി വാര്ഥിനീ । അര്ഥീ സ്വപ്നേ ഽപി നാസ്മാകമ് അപ്രാപ്താര്ഥഃ പുരോഗതഃ
നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് പറയൂ; എന്താണ് നീ തേടുന്നത്? ഞങ്ങള് സ്വപ്നത്തിലും നേടാനാവാത്തത് ഒരിക്കലും പിന്തുടരാറില്ല.
ഇത്യ് ഉക്താ സാ തദാ തേന ചിന്തയാമ് ആസ രാക്ഷസീ । അഹോ നു വിമലാചാരം സത്ത്വം പുരുഷസിംഹയോഃ
അവൻ അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ രാക്ഷസി മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു: 'അയ്യോ, ഈ പുരുഷസിംഹന്മാരുടെ പെരുമാറ്റവും സ്വഭാവവും എത്ര ശുദ്ധമാണ്!'
ന സാമാന്യാവ് ഇമൌ മന്യേ ചിത്രൈവേയം ചമത്കൃതിഃ । വചോവക്ത്രേക്ഷണാന്യ് ഏവ വദന്ത്യ് അന്തര്വിനിശ്ചയമ്
ഇവർ രണ്ടുപേരും സാധാരണ ആളുകളല്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നില്ല; ഈ അത്ഭുതം വളരെ വിചിത്രമാണ്. അവരുടെ വാക്കുകളും ശബ്ദവും കണ്മുന്നുകളും മാത്രം കണ്ടാൽ ഉള്ളിലെ ഉറച്ച മനസ്സു വ്യക്തമാണ്.
വചോവക്ത്രേക്ഷിതദ്വാരൈര് ധീമതാമ് ആശയാ മിഥഃ । ഏകീഭവന്തി സരിതാം പയാംസി വലനൈര് ഇവ
വാക്കുകൾ, ശബ്ദം, കണ്മുന്നുകൾ എന്നിവ വഴി ജ്ഞാനികളുടെ മനസ്സുകൾ തമ്മിൽ ഒന്നാകുന്നു, നദികളുടെ വെള്ളം ചാലുകളിലൂടെ ചേർന്നുപോകുന്നതുപോലെ.
ആഭ്യാം പ്രായഃ പരിജ്ഞാതോ മമ ഭാവോ ഽനയോര് മയാ । ന വിനാശ്യൌ മയേമൌ വാ സ്വയമ് ഏവാവിനാശിനൌ
ഈ രണ്ടുപേരിലൂടെ എന്റെ മനസ്സും, എന്റെ വഴി ഇവരുടേയും ഞാൻ കൂടുതലും മനസ്സിലാക്കി. ഇവരെ ഞാൻ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല, എന്നെയും ഇവർക്ക് കഴിയില്ല, കാരണം നാം എല്ലാവരും സ്വഭാവത്തിൽ അക്ഷരങ്ങളാണ്.
മന്യേ ഭവത ആത്മജ്ഞൌ നാത്മജ്ഞാനാദ് ഋതേ മതിഃ । പ്രമൃഷ്ടസദസദ്ഭാവാ ഭവത്യ് അസ്തഭയാ മൃതേഃ
ഞാന് കരുതുന്നു, നിങ്ങള് ഇരുവരും ആത്മജ്ഞാനമുള്ളവര് ആണെന്ന്. ആത്മജ്ഞാനം ഇല്ലാതെ ശരിയായ ബുദ്ധി ഉണ്ടാകില്ല. സത്യം അസത്യം എന്നുള്ള ധാരണകള് മനസ്സില് നിന്ന് മാറുമ്പോള് മരണത്തിന്റെ ഭയം ഇല്ലാതാകും.
തദ് ഏതൌ പരിപൃച്ഛാമി കഞ്ചിത് സന്ദേഹമ് ഉത്ഥിതമ് । പ്രാപ്യം പ്രാപ്യ ന പൃച്ഛന്തി യേ കിഞ്ചിത് തേ നരാധമാഃ
അതിനാല് എനിക്ക് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഒരു സംശയം നിങ്ങളോട് ചോദിക്കാം. അവസരം ലഭിച്ചിട്ടും ഒന്നും അന്വേഷിക്കാത്തവര് മനുഷ്യരില് ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരാണ്.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ പൃച്ഛായൈ തന് നാനാവസരം തതമ് । അകാലകല്പാഭ്രരവം ഹാസം സംയമ്യ സാബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം, അവള് ചോദ്യമുയര്ത്താന് അനുയോജ്യമായ സമയം കാത്തിരുന്നു. സമയമല്ലാത്ത മേഘംപോലുള്ള ചിരി അടക്കിക്കൊണ്ട് അവള് പറഞ്ഞു:
കൌ ഭവന്തൌ നരൌ വീരൌ കഥ്യതാമ് ഇതി മേ ഽനഘൌ । ജായതേ ദര്ശനാദ് ഏവ മൈത്രീ വിഷദചേതസാമ്
നിങ്ങള് ആര്, ധൈര്യശാലികളായ പാപരഹിതന്മാരേ? ദയവായി പറയൂ. ശുദ്ധഹൃദയമുള്ളവരെ കണ്ടാല് മാത്രം സൗഹൃദം ഉടനേ ജനിക്കുന്നു.
അയം രാജാ കിരാതാനാമ് അസ്യാഹം മന്ത്രിതാം ഗതഃ । ഉദ്യതൌ രാത്രിചാരേണ ത്വാദൃഗ്ജനവിനിഗ്രഹേ
ഈ രാജാവ് കിരാതന്മാരുടെ ഭരണാധികാരി ആണ്, ഞാന് അവന്റെ മന്ത്രിയായി നിയമിതനായി. ഞങ്ങള് രാത്രിയില് കാവല് നിര്വഹിക്കുന്നു, നിങ്ങളെപോലുള്ളവരെ നിയന്ത്രിക്കാന്.
രാജ്ഞോ രാത്രിന്ദിനം ധര്മോ ദുഷ്ടഭൂതവിനിഗ്രഹഃ । സ്വധര്മത്യാഗിനോ യേ തു തേ വിനാശാനലേന്ധനമ്
രാജാവിന്റെ കര്ത്തവ്യം, പകലും രാത്രിയും, ദുഷ്ടന്മാരെ അടക്കുക എന്നതാണ്. എന്നാല് സ്വന്തം കര്മ്മം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവര് നാശത്തിന്റെ അഗ്നിക്കു ഇന്ധനമാവും.
രാജ്ഞസ് ത്വമ് അസി ദുര്മന്ത്രീ ദുര്മന്ത്രിത്വാദ് അരാഡ് അയമ് । സദ്ഭൂപസ്യ ഭവേന് മന്ത്രീ രാജാ സന്മന്ത്രിണാ ഭവേത്
നീ രാജാവിന് തെറ്റായ ഉപദേശം നല്കുന്ന മന്ത്രിയാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ അരാടന് ഇവിടെ വന്നത്. നല്ല മന്ത്രികള് നല്ല രാജാവിനോടൊപ്പം ഇരിക്കും; രാജാവും നല്ല മന്ത്രികളുടെ ഉപദേശത്തില് ഉന്നതനാകും.
രാജൈവാദൌ വിവേകേന യോജനീയസ് സുമന്ത്രിണാ । തേനാര്യതാമ് ഉപായാതി യഥാ രാജാ തഥാ പ്രജാഃ
ആദ്യം രാജാവിനെ വിവേകത്തോടെ ഒരു പണ്ഡിതന് മന്ത്രിയാല് നയിക്കണം. അങ്ങനെ രാജാവ് ഉത്തമത്വം നേടും. രാജാവ് എങ്ങനെയാണോ, അതുപോലെ തന്നെയാണ് ജനങ്ങളും.
സമഗ്രഗുണജാലാനാമ് അധ്യാത്മജ്ഞാനമ് ഉത്തമമ് । തദ്വദ് രാജാ ഭവേദ് രാജാ തദ്വന് മന്ത്രീ ച മന്ത്രവിത്
ആത്മജ്ഞാനം എല്ലാ ഗുണങ്ങളുടെയും മുകളിലുള്ളതും ഉത്തമവുമാണ്. അതുപോലെ, ഒരു രാജാവിന് യഥാർത്ഥത്തിൽ രാജാവായിരിക്കണം, മന്ത്രിക്ക് യുക്തി അറിയുന്നവനാകണം.